📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.128 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
6.128 Yuddhakanda - Ashtavimshatyadhikashatatama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤੁਸਮਾਲੋਕ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸਰਾਘਵਃ ।
ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਃਪ੍ਰਿਯਂਰਾਮਸ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 1 ॥
ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਤਤੋਦृष੍ਟਿਂਵਾਨਰੇषੁਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍ ।
ਉਵਾਚਧੀਮਾਂਸ੍ਤੇਜਸ੍ਵੀਹਨੂਮਨ੍ਤਮ੍ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਮ੍ ॥ 2 ॥
ਅਯੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋਗਤ੍ਵਾਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ਪ੍ਲਵਗਸਤ੍ਤਮ ।
ਜਾਨੀਹਿਕਛਚਿਤ੍ਕੁਸ਼ਲੀਜਨੋਨृਪਤਿਮਨ੍ਦਿਰੇ ॥ 3 ॥
ਸ਼ृਙ੍ਗਬੇਰਿਪੁਰਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਗੁਹਙ੍ਗਹਨਗੋਚਰਮ੍ ।
ਨਿषਾਦਾਧਿਪਤਿਮ੍ਬ੍ਰੂਹਿਕੁਸ਼ਲਂਵਚਨਾਨ੍ਮਮ ॥ 4 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਤੁਮਾਙ੍ਕੁਸ਼ਲਿਨਮਰੋਗਂਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍ ।
ਭਵਿष੍ਯਤਿਗੁਹਃਪ੍ਰੀਤਸ੍ਸਮਮਾਤ੍ਮਸਮਸ੍ਸਖਾ ॥ 5 ॥
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ਚਤੇਮਾਰ੍ਗਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਮ੍ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ ।
ਨਿਵੇਦਯਿष੍ਯਤਿਪ੍ਰੀਤੋਨਿषਾਦਾਧਿਪਤਿਰ੍ਗੁਹਃ ॥ 6 ॥
ਭਰਤਸ੍ਤੁਤ੍ਵਯਾਵਾਚ੍ਯਃਕੁਸ਼ਲਂਵਚਨਾਨ੍ਮਮ ।
ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂਸ਼ਂਸਮਾਨ੍ਤਸ੍ਮੈਸਭਾਰ੍ਯਂਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ॥ 7 ॥
ਹਰਣਞ੍ਚਾਪਿਵੈਦੇਹ੍ਯਾਰਾਵਣੇਨਬਲੀਯਸਾ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਚ ਸਮ੍ਵਾਦਂਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚਵਧਂਰਣੇ ॥ 8 ॥
ਮੈਥਿਲ੍ਯਨ੍ਵੇषਣਞ੍ਚੈਵਯਥਾਚਾਧਿਗਤਾਤ੍ਵਯਾ ।
ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾਮਹਾਤੋਯਮਾਪਗਾਪਤਿਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ 9 ॥
ਉਪਯਾਨਂਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯਸਾਗਰਸ੍ਯ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਯਥਾ ਚ ਕਾਰਿਤਸ੍ਸੇਤੂਰਾਵਣਸ਼੍ਚਯਥਾਹਤਃ ॥ 10 ॥
ਵਰਦਾਨਮ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਵਰੁਣੇਨ ਚ ।
ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਛਪਿਤ੍ਰਾਮਮਸਮਾਗਮਮ੍ ॥ 11 ॥
ਉਪਯਾਤਂ ਚ ਮਾਂਸੌਮ੍ਯ ਭਰਤਾਯਨਿਵੇਦਯ ।
ਸਹਰਾਕ੍षਸਰਾਜੇਨਹਰੀਣਾਮੀਸ਼੍ਵਰੇਣ ਚ ॥ 12 ॥
ਜਿਤ੍ਵਾਸ਼ਤ੍ਰੁਗਣਾਨ੍ਰਾਮਃਪ੍ਰਾਪ੍ਯਚਾਨੁਤ੍ਤਮਂਯਸ਼ਃ ।
ਉਪਾਯਾਨਂਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਸ੍ਸਹਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ ॥ 13 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾਯਮਾਕਾਰਮ੍ਭਜਤੇਭਰਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਸ ਚ ਤੇਵੇਦਿਤਵ੍ਯਃਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂਯਚ੍ਛਾਪਿਮਾਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ॥ 14 ॥
ਜ੍ਞੇਯਾਃਸਰ੍ਵੇ ਚ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਃਭਰਤਸ੍ਯੇਙ੍ਗਿਤਾਨਿ ਚ ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨਮੁਖਵਰ੍ਣੇਨਦृष੍ਟ੍ਯਾਵ੍ਯਾਭਾषਿਤੇਨ ਚ ॥ 15 ॥
ਸਰ੍ਵਕਾਲਸਮृਦ੍ਧਂਹਿਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ ।
ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂਰਾਜ੍ਯਙ੍ਕਸ੍ਯਨਾਵਰ੍ਤਯੇਨ੍ਮਨਃ ॥ 16 ॥
ਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਭਰਤ੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਰਾਜ੍ਯੇਨਾਰ੍ਥੀਸ੍ਵਯਮ੍ਭਵੇਤ੍ ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤੁਵਸੁਧਾਂਸਰ੍ਵਾਮਖਿਲਾਂਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਚ ਵਾਨਰ ।
ਯਾਵਨ੍ਨਦੂਰਂਯਾਤਾਃਸ੍ਮਕ੍षਿਪ੍ਰਮਾਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 18 ॥
ਇਤਿਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿष੍ਟੋਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਮਾਨੁषਃਧਾਰਯਨृਪਮਯੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋਯਯੌ ॥ 19 ॥
ਅਤੋਤ੍ਪਪਾਤਵੇਗੇਨਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਗਰੁਤ੍ਮਾਨਿਵਵੇਗੇਨਜਿਘृਕ੍षਨ੍ਪਨ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 20 ॥
ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾਪਿਤृਪਥਂਵਿਹਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਲਯਂਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਭੀਮਂਸਮਤੀਤ੍ਯਸਮਾਗਮਮ੍ ॥ 21 ॥
ਸ਼ृਙ੍ਗਬੇਰਪੁਰਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਗੁਹਮਾਸਾਦ੍ਯਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਸ ਵਾਚਾਸ਼ੁਭਯਾਹृष੍ਟੋਹਨੁਮਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 22 ॥
ਸਖਾਤੁਤਵਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋਰਾਮਸ੍ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਸਸੀਤਸ੍ਸਹਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਸਤ੍ਵਾਙ੍ਕੁਸ਼ਲਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 23 ॥
ਪਞ੍ਚਮੀਮਦ੍ਯਰਜਨੀਮੁषਿਤ੍ਵਾਵਚਨਾਨ੍ਮੁਨੇਃ ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਨ੍ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯਦ੍ਯੈਵਰਾਘਵਮ੍ ॥ 24 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਃ ।
ਉਤ੍ਪਪਾਤਮਹਾਵੇਗਾਦ੍ਵੇਗਵਾਨ੍ਵਿਚਾਰਯਨ੍ ॥ 25 ॥
ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ਰਾਮਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਨਦੀਂਵਾਲੁਕਿਨੀਨ੍ਤਥਾ ।
ਵਰੂਥੀਙ੍ਗੋਮਤੀਞ੍ਚੈਵਭੀਮਂਸ਼ਾਲਵਨਨ੍ਤਥਾ ॥ 26 ॥
ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚਬਹੁਸਾਹਸ੍ਰੀਃਸ੍ਫੀਤਾਨ੍ਜਨਪਦਾਨਪਿ ।
ਸਃਗਤ੍ਵਾਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਨ੍ਤ੍ਵਰਿਤਃਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ॥ 27 ॥
ਆਸਸਾਦਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ਫੁਲ੍ਲਾਨ੍ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਸਮੀਪਗਾਨ੍ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ਸਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਵृਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚਰਮਮਾਣੈਃਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੈਃ ।
ਸੁਰਾਧਿਪਸ੍ਯੋਪਵਨੇਯਥਾਚੈਤ੍ਰਰਥੇਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ॥ 28 ॥
ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਤ੍ਵਯੋਧ੍ਯਾਯਾਚਸ਼ੀਰਕृष੍ਣਾਜਿਨਮ੍ਬਰਮ੍ ॥ 29 ॥
ਦਦਰ੍ਸ਼ਭਰਤਨ੍ਦੀਨਙ੍ਕृਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨਮ੍ ।
ਜਟਿਲਮ੍ਮਲਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗਮ੍ਭ੍ਰਾਤृਵ੍ਯਸਨਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ 30 ॥
ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਿਨਨ੍ਦਾਨ੍ਤਨ੍ਤਾਪਸਨ੍ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ ।
ਸਮੁਨ੍ਨਤਜਟਾਭਾਰਂਵਲ੍ਕਲਾਜਿਨਵਾਸਸਮ੍ ॥ 31 ॥
ਨਿਯਤਮ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਮਤੇਜਸਮ੍ ।
ਪਾਦੁਕੇਤੇਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ੍ਤਂਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ॥ 32 ॥
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯਲੋਕਸ੍ਯਤ੍ਰਾਤਾਰਮ੍ਮਹਤੋਭਯਾਤ੍ ।
ਉਪਸ੍ਥਿਤਮਮਾਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚਸ਼ੁਚਿਭਿਸ਼੍ਚਪੁਰੋਹਿਤੈਃ ॥ 33 ॥
ਬਲਮੁਖ੍ਯੈਸ਼੍ਚਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚਕਾषਾਯਾਮ੍ਬਰਦਾਰਿਭਿਃ ।
ਨਹਿਤੇਰਾਜਪੁਤ੍ਰਨ੍ਤਞ੍ਚੀਰਕृष੍ਣਾਜਿਨਾਮ੍ਬਰਮ੍ ॥ 34 ॥
ਪਰਿਭੋਕ੍ਤੁਂਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿਪੌਰਾਵੈਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਾਃ ।
ਤਮ੍ਧਰ੍ਮਮਿਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞਨ੍ਦੇਹਵਨ੍ਤਮਿਵਾਪਰਮ੍ ॥ 35 ॥
ਉਵਾਚਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਵਸਨ੍ਤਨ੍ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇਯਨ੍ਤ੍ਵਞ੍ਚੀਰਜਟਾਧਰਮ੍ ॥ 36 ॥
ਅਨੁਸ਼ੋਚਸਿਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਸ ਤ੍ਵਾਙ੍ਕੌਸ਼ਲਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਪ੍ਰਿਯਮਾਖ੍ਯਾਮਿਤੇਦੇਵਸ਼ੋਕਨ੍ਤ੍ਯਜਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 37 ॥
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਵਂਰਾਮੇਣਸਹਸਙ੍ਗਤਃ ।
ਨਿਹਤ੍ਯਰਾਵਣਂਰਾਮਃਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ॥ 38 ॥
ਉਪਯਾਤਿਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃਸਹਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਚਮਹਾਤੇਜਾਵੈਦੇਹੀ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 39 ॥
ਸੀਤਾਸਮਗ੍ਰਾਰਾਮੇਣਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਸ਼ਚੀਯਥਾ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋਹਨੁਮਤਾਭਰਤਃਕੈਕਯੀਸੁਤਃ ॥ 40 ॥
ਪਪਾਤਸਹਸਾਹृष੍ਟੋਹਰ੍षਾਨ੍ਮੋਹਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।
ਤਤੋਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦੁਤ੍ਥਾਯਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚ ਰਾਘਵਃ ॥ 41 ॥
ਹਨੂਮਨ੍ਤਮੁਵਾਚੇਦਮ੍ਭਰਤਃਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਅਸ਼ੋਕਜੈਃਪ੍ਰੀਤਿਮਯੈਃਕਪਿਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ 42 ॥
ਸਿषੇਚਭਰਤਃਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਿਪੁਲੈਰਸ਼੍ਰੁਬਿਨ੍ਧੁਭਿਃ ।
ਦੇਵੋਵਾਮਾਨੁषੋਵਾਤ੍ਵਮਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਦਿਹਾਗਤਃ ॥ 43 ॥
ਪ੍ਰਿਯਾਖ੍ਯਾਨਸ੍ਯਤੇਸੌਮ੍ਯਦਦਾਮਿਬ੍ਰੁਵਤਃਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਗਵਾਂਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਗ੍ਰਾਮਾਣਾਂ ਚ ਸ਼ਤਮ੍ਪਰਮ੍ ॥ 44 ॥
ਸਕੁਣ੍ਡਲਾਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਚਾਰਾਭਾਰ੍ਯਾਃਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁषੋਡਸ਼ ।
ਹੇਮਵਰ੍ਣਾਸ੍ਸੁਨਾਸੋਰੂਸ਼੍ਸ਼ਸ਼ਿਸੌਮ੍ਯਾਨਨਾਃਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 45 ॥
ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃਕੁਲਜਾਤਿਭਿਃ ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਰਾਮਾਗਮਨਨ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃਕਪਿਪ੍ਰਵੀਰਸ੍ਯਤਦਾਦ੍ਭੁਤੋਪਮਮ੍ ।
ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤੋਰਾਮਦਿਦृਕ੍ष੍ਯਾऽਭਵਤ੍ਪੁਨਸ਼੍ਚਹਰ੍षਾਦਿਦਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ ॥ 46 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
ayodhyāntusamālokyacintayāmāsarāghavaḥ |
priyakāmaḥpriyaṃrāmastatastvaritavikramaḥ || 1 ||
cintayitvātatodṛṣṭiṃvānareṣunyapātayat |
uvācadhīmāṃstejasvīhanūmantamplavaṅgamam || 2 ||
ayodhyāntvaritogatvāśīghramplavagasattama |
jānīhikachacitkuśalījanonṛpatimandire || 3 ||
śṛṅgaberipuramprāpyaguhaṅgahanagocaram |
niṣādādhipatimbrūhikuśalaṃvacanānmama || 4 ||
śrutvātumāṅkuśalinamarogaṃvigatajvaram |
bhaviṣyatiguhaḥprītassamamātmasamassakhā || 5 ||
ayodhyāyāścatemārgampravṛttimbharatasya ca |
nivedayiṣyatiprītoniṣādādhipatirguhaḥ || 6 ||
bharatastutvayāvācyaḥkuśalaṃvacanānmama |
siddhārthaṃśaṃsamāntasmaisabhāryaṃsahalakṣmaṇam || 7 ||
haraṇañcāpivaidehyārāvaṇenabalīyasā |
sugrīveṇa ca samvādaṃvālinaścavadhaṃraṇe || 8 ||
maithilyanveṣaṇañcaivayathācādhigatātvayā |
laṅghayitvāmahātoyamāpagāpatimavyayam || 9 ||
upayānaṃsamudrasyasāgarasya ca darśanam |
yathā ca kāritassetūrāvaṇaścayathāhataḥ || 10 ||
varadānammahendreṇabrahmaṇāvaruṇena ca |
mahādevaprasādācchapitrāmamasamāgamam || 11 ||
upayātaṃ ca māṃsaumya bharatāyanivedaya |
saharākṣasarājenaharīṇāmīśvareṇa ca || 12 ||
jitvāśatrugaṇānrāmaḥprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |
upāyānaṃsamṛddhārthassahamitrairmahābalaiḥ || 13 ||
etacchrutvāyamākārambhajatebharatastataḥ |
sa ca teveditavyaḥsyātsarvaṃyacchāpimāmprati || 14 ||
jñeyāḥsarve ca vṛttāntāḥbharatasyeṅgitāni ca |
tattvenamukhavarṇenadṛṣṭyāvyābhāṣitena ca || 15 ||
sarvakālasamṛddhaṃhihastyaśvarathasaṅkulam |
pitṛpaitāmahaṃrājyaṅkasyanāvartayenmanaḥ || 16 ||
saṅgatyābharatśrīmān rājyenārthīsvayambhavet |
praśāstuvasudhāṃsarvāmakhilāṃraghunandanaḥ || 17 ||
tasyabuddhiṃ ca vijñāyavyavasāyaṃ ca vānara |
yāvannadūraṃyātāḥsmakṣipramāgantumarhasi || 18 ||
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
mānuṣaḥdhārayanṛpamayodhyāntvaritoyayau || 19 ||
atotpapātavegenahanūmānmārutātmajaḥ |
garutmānivavegenajighṛkṣanpannagottamam || 20 ||
laṅghayitvāpitṛpathaṃvihagendrālayaṃśubham |
gaṅgāyamunayorbhīmaṃsamatītyasamāgamam || 21 ||
śṛṅgaberapuramprāpyaguhamāsādyavīryavān |
sa vācāśubhayāhṛṣṭohanumānidamabravīt || 22 ||
sakhātutavakākutsthorāmassatyaparākramaḥ |
sasītassahasaumitrissatvāṅkuśalamabravīt || 23 ||
pañcamīmadyarajanīmuṣitvāvacanānmuneḥ |
bharadvājābhyanujñātandrakṣyasyadyaivarāghavam || 24 ||
evamuktvāmahātejāssamprahṛṣṭatanūruhaḥ |
utpapātamahāvegādvegavānvicārayan || 25 ||
so'paśyadrāmatīrthaṃ ca nadīṃvālukinīntathā |
varūthīṅgomatīñcaivabhīmaṃśālavanantathā || 26 ||
prajāścabahusāhasrīḥsphītānjanapadānapi |
saḥgatvādūramadhvānantvaritaḥkapikuñjaraḥ || 27 ||
āsasādadrumān phullānnandigrāmasamīpagān |
strībhissaputrairvṛddhaiścaramamāṇaiḥsvalaṅkṛtaiḥ |
surādhipasyopavaneyathācaitrarathedrumān || 28 ||
krośamātretvayodhyāyācaśīrakṛṣṇājinambaram || 29 ||
dadarśabharatandīnaṅkṛśamāśramavāsinam |
jaṭilammaladigdhāṅgambhrātṛvyasanakarśitam || 30 ||
phalamūlāśinandāntantāpasandharmacāriṇam |
samunnatajaṭābhāraṃvalkalājinavāsasam || 31 ||
niyatambhāvitātmānambrahmarṣisamatejasam |
pāduketepuraskṛtyapraśāsantaṃvasundharām || 32 ||
cāturvarṇasyalokasyatrātārammahatobhayāt |
upasthitamamātyaiścaśucibhiścapurohitaiḥ || 33 ||
balamukhyaiścayuktaiścakāṣāyāmbaradāribhiḥ |
nahiterājaputrantañcīrakṛṣṇājināmbaram || 34 ||
paribhoktuṃvyavasyantipaurāvaidharmavatsalāḥ |
tamdharmamivadharmajñandehavantamivāparam || 35 ||
uvācaprāñjalirvākyaṃhanūmānmārutātmajaḥ |
vasantandaṇḍakāraṇyeyantvañcīrajaṭādharam || 36 ||
anuśocasikākutsthaṃ sa tvāṅkauśalamabravīt |
priyamākhyāmitedevaśokantyajasudāruṇam || 37 ||
asminmuhūrtebhrātrātvaṃrāmeṇasahasaṅgataḥ |
nihatyarāvaṇaṃrāmaḥpratilabhya ca maithilīm || 38 ||
upayātisamṛddhārthaḥsahamitrairmahābalaiḥ |
lakṣmaṇaścamahātejāvaidehī ca yaśasvinī || 39 ||
sītāsamagrārāmeṇamahendreṇaśacīyathā |
evamuktohanumatābharataḥkaikayīsutaḥ || 40 ||
papātasahasāhṛṣṭoharṣānmohamupāgamat |
tatomuhūrtādutthāyapratyāśvasya ca rāghavaḥ || 41 ||
hanūmantamuvācedambharataḥpriyavādinam |
aśokajaiḥprītimayaiḥkapimāliṅgyasambhramāt || 42 ||
siṣecabharataḥśrīmānvipulairaśrubindhubhiḥ |
devovāmānuṣovātvamanukrośādihāgataḥ || 43 ||
priyākhyānasyatesaumyadadāmibruvataḥpriyam |
gavāṃśatasahasraṃ ca grāmāṇāṃ ca śatamparam || 44 ||
sakuṇḍalāśśubhācārābhāryāḥkanyāstuṣoḍaśa |
hemavarṇāssunāsorūśśaśisaumyānanāḥstriyaḥ || 45 ||
sarvābharaṇasampannāssampannāḥkulajātibhiḥ |
niśamyarāmāgamanannṛpātmajaḥkapipravīrasyatadādbhutopamam |
praharṣitorāmadidṛkṣyā'bhavatpunaścaharṣādidamabravīdvacaḥ || 46 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever