📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.116 ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡ - षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
6.116 Yuddhakanda - Shodashadhikashatatama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਇਤਿਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿष੍ਟੋਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਪੁਰੀਂਲਙ੍ਕਾਮ੍ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ॥ 1 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚਪੁਰੀਂਲਙ੍ਕਾਮ੍ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋਨਿਸ਼ਾਚਾਰੈਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਭ੍ਯੁਨੁਜ੍ਞਾਤੋਹਨੁਮਾਨ੍ਵृਕ੍षਵਾਟਿਕਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੀਵ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਾਨ੍ਯੇਵ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਵਾਕ੍षਲ੍ਯੈਸ੍ਤੈਃ ਸਸ਼ਲ੍ਯੇਵ ਭृਸ਼ਮਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍ ॥ 3 ॥
ਵृਕ੍षਮੂਲੇਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾਂਰਾਕ੍षਸੀਭਿਃਪਰੀਵृਤਾਮ੍ ।
ਨਿਭृਤਃਪ੍ਰਣਤਃਪ੍ਰਹ੍ਵਸ੍ਸੋऽਭਿਗਮ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ॥ 4 ॥
ਦृष੍ਟਵਾਸਮਾਗਤਨ੍ਦੇਵੀਹਨੂਮਨ੍ਤਮ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਤੂष੍ਣੀਮਾਸ੍ਤਤਦਾਦृष੍ਟਵਾਸ੍ਮृਤ੍ਵਾਸृष੍ਟਾਭਵਤ੍ਤਦਾ ॥ 5 ॥
ਸੌਮ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯਾਮੁਖਨ੍ਦृष੍ਟਵਾਹਨੁਮਾਨ੍ਪ੍ਲਵਗੋਤ੍ਤਮਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯਵਚਨਂਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 6 ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਕੁਸ਼ਲੀਰਾਮਸ੍ਸਹਸੁਗ੍ਰੀਵਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ।
ਵਭੀषਣਸਹਾਯਸ਼੍ਚਹਰੀਣਾਂਸਹਿਤੋਬਲੈਃ ॥ 7 ॥
ਕੁਸ਼ਲਞ੍ਚਾਹਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋਹਤਸ਼ਤ੍ਰੁਰਿਮਤ੍ਰਜਿਤ੍ ।
ਵਿਭੀषਣਸਹਾਯੇਨਰਾਮੇਣਹਰਿਭਿਸ੍ਸਹ ॥ 8 ॥
ਨਿਹਤੋਰਾਵਣੋਦੇਵਿਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਿਯਮਾਖ੍ਯਾਮਿਤੇਦੇਵਿਭੂਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਂਸਭਾਜਯੇ ॥ 9 ॥
ਤਵਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਧਰ੍ਮਜੇਮਹਾਨ੍ ਰਾਮੇਣਸਂਯੁਗੇ ।
ਲਬ੍ਧੋऽਯਂਵਿਜਯਸ੍ਸੀਤੇਸ੍ਵਸ੍ਥਾਭਵਗਤਜ੍ਵਰਾ ॥ 10 ॥
ਰਾਵਣਸ਼੍ਚਹਤਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਲਙ੍ਕਚੈਵਵਸ਼ੀਕृਤਾ ।
ਮਯਾਹ੍ਯਲਬ੍ਨ੍ਦਿਦ੍ਰੇਣਧृਤੇਨਤਵਨਿਰ੍ਜਯੇ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੈषਾਵਿਨਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਬਦ੍ਧ੍ਵਾਸੇਤੁਮ੍ਮਹੋਦਧੌ ।
ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ਼੍ਚ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋਵਰ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਰਾਵਣਾਲਯੇ ॥ 12 ॥
ਵਿਭੀषਣਵਿਧੇਯਂਹਿਲਙ੍ਕੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਿਦਙ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਤਦਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਂਸ੍ਵਗृਹੇਪਰਿਵਰ੍ਤਸੇ ॥ 13 ॥
ਅਯਞ੍ਚਾਭ੍ਯੇਤਿਸਮ੍ਹृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਧਰ੍ਸ਼ਨਸਮੁਤ੍ਸੁਕਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਸੀਤਾਸ਼ਸ਼ਿਨਿਭਾਨਨਾ ॥ 14 ॥
ਪ੍ਰਹਰ੍षੇਣਾਵਰੁਦ੍ਧਾਸਾਵ੍ਯਾਹਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਹ ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰਿਵਰਃਸੀਤਾਮਪ੍ਰਤਿਜਲ੍ਪਤੀਮ੍ ॥ 15 ॥
ਕਿਨ੍ਤ੍ਵਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਸੇਦੇਵਿਕਿਂ ਚ ਮਾਨ੍ਨਾਭਿਭਾषਸੇ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਹਨੁਮਤਾਸੀਤਾਧਰ੍ਮਪਥੇਸ੍ਥਿਤਾ ॥ 16 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਾਬਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾਗਿਰਾ ।
ਪ੍ਰਿਯਮੇਤਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਜਯਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਹਰ੍षਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਾਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਾਸ੍ਮਿਕ੍षਣਾਨ੍ਤਰਮ੍ ।
ਨ ਹਿਪਸ਼੍ਯਾਮਿਸਦृਸ਼ਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾ ॥ 18 ॥
ਮਪ੍ਰਤਿਯਾਬ੍ਯਾਨਕਸ੍ਯੇਹਦਾਤੁਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍ ।
ਨਹਿਪਸ਼੍ਯਾਮਿਤਤਸੌਮ੍ਯਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਪਿਵਾਨਰ ॥ 19 ॥
ਸਦृਸ਼ਂਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਖ੍ਯਾਨੇਤਵਦਤ੍ਤ੍ਵਾਭਵੇਤ੍ਸੁਖਮ੍ ।
ਹਿਰਣ੍ਯਂਵਾਸੁਵਰ੍ਣਂਵਾਰਤ੍ਨਾਨਿਵਿਵਿਧਾਨਿਚ ॥ 20 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂਵਾਤ੍ਰਿषੁਲੋਕੇषੁਨੈਤਦਰ੍ਹਤਿਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਵੈਦੇਹ੍ਯਾਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਃ ॥ 21 ॥
ਪ੍ਰਗृਹੀਤਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਹਰ੍षਾਸਤੀਤਾਯਾਃਪ੍ਰਮੁਖੇਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਭਰ੍ਤੁਃਪ੍ਰਿਯਹਿਤੇਯੁਕ੍ਤੇਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਜਯਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣਃ ॥ 22 ॥
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੇਵਂਵਿਧਂਵਾਕ੍ਯਨ੍ਤ੍ਵਮੇਵਾਰ੍ਹਸ੍ਯਨਿਨ੍ਦਿਤੇ ।
ਤਵੈਤਦ੍ਵਚਨਂਸੌਮ੍ਯੇਸਾਰਵਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੇਵ ਚ ॥ 23 ॥
ਰਤ੍ਨੌਘਾਦ੍ਵਿਵਿਧਾਚ੍ਚਾਪਿਦੇਵਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ।
ਅਰ੍ਥਤਸ਼੍ਚਮਯਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਦੇਵਰਜ੍ਯਾਦਯੋਗੁਣਾਃ ॥ 24 ॥
ਹਤਸ਼ਤ੍ਰੁਂਵਿਜਯਿਨਂਰਾਮਮ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮਿਸੁਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਤਦ੍ਵਚਨਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਮੈਥਿਲੀਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 25 ॥
ਤਤਃਸ਼ੁਭਤਰਂਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਅਤਿਲਕ੍षਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਮਾਧੁਰ੍ਯਗੁਣਭੂषਿਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਹ੍ਯष੍ਟਾਙ੍ਗਯਾਯੁਕ੍ਤਨ੍ਤ੍ਵਮੇਵਾਰ੍ਹਸਿਭਾषਿਤੁਮ੍ ।
ਸ਼੍ਲਾਘਨੀਯੋऽਨਿਲਸ੍ਯਤ੍ਵਂਸੁਤਃਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ॥ 27 ॥
ਬਲਂਸ਼ੌਰ੍ਯਂਸ਼੍ਰੁਤਂਸਤ੍ਤ੍ਵਂਵਿਕ੍ਰਮੋਦਾਕ੍ष੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਤੇਜਃਕ੍षਮਾਧृਤਿਸ੍ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂਵਿਨੀਤਤ੍ਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 28 ॥
ਏਤੇਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵਸ਼ੋਭਨਾਃ ।
ਅਥੋਵਾਚਪੁਨਸ੍ਸੀਤਾਮਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋਵਿਨੀਤਵਤ੍ ॥ 29 ॥
ਪ੍ਰਗृਹੀਤਾਞ੍ਚਲਿਰ੍ਹਰ੍षਾਤ੍ਸੀਤਾਯਾਃਪ੍ਰਮੁਖੇਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਇਮਾਸ੍ਤੁਖਲੁਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋਯਦਿਤ੍ਵਮਨੁਮਨ੍ਯਸੇ ॥ 30 ॥
ਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਯਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਜਿਤਾਪੁਰਾ ।
ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਪਤਿਦੇਵਾਨ੍ਤ੍ਵਾਮਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਙ੍ਗਤਾਮ੍ ॥ 31 ॥
ਘੋਰਰੂਪਸਮਾਚਾਰਾਃਕ੍ਰੂਰਾਃਕ੍ਰੂਰਤਰੇਕ੍षਣਾਃ ।
ਇਹਸ਼੍ਰੁਤਾਮਯਾਦੇਵਿ ਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ ॥ 32 ॥
ਅਸਕृਤ੍ਪਰੁषੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਦ੍ਨਤ੍ਯੋਰਾਵਣਾਜ੍ਞਯਾ ।
ਵਿਕृਤਾਵਿਕृਤਾਕਾਰਾਃਕ੍ਰੂਰਾਃਕ੍ਰੂਰਕਚੇਕ੍षਣਾਃ ॥ 33 ॥
ਇਚ੍ਛਾਮਿਵਿਵਿਧੈਰਾਘਤੈਰ੍ਹਨ੍ਤੁਮੇਤਾਸ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ ।
ਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋਦਾਰੁਣਕਥਾਵਰਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਮੇ ॥ 34 ॥
ਮੁष੍ਟਿਭਿਃਪਰ੍षਿਣਘਾਤੈਸ਼੍ਚਵਿਸ਼ਾਲੈਸ਼੍ਚੈਵਬਾਹੁਭਿਃ ।
ਜਙ੍ਘਾਜਾਨੁਪ੍ਰਹਾਰੈਸ਼੍ਚਦਨ੍ਤਾਨਾਞ੍ਚੈਵਪੀਡਨੈਃ ॥ 35 ॥
ਭਕ੍षਣੈਃਕਰ੍ਣਨਾਸਾਨਾਙ੍ਕੇਸ਼ਾਨਾਂਲੁਞ੍ਚਨੈਸ੍ਤਥਾ ।
ਭृਸ਼ਂਸ਼ੁष੍ਕਮੁਖੈਸ਼੍ਚੈਵਦਾਰਣੈਰ੍ਲਙ੍ਘਨੈਰ੍ਹਤੈਃ ॥ 36 ॥
ਵਿਭਿਨ੍ਨਸ਼ਙ੍ਕੁਗ੍ਰੀਵਾਂਸ਼ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕੈਸ਼੍ਚਕਲੇਵਰੈਃ ।
ਨਿਪਾਤ੍ਯਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿਤਵਵਿਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣੀਃ ॥ 37 ॥
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃਸਮ੍ਪ੍ਪ੍ਰਹਾਰ੍ਯਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ ।
ਘਾਤਯੇਤੀਵ੍ਰਰੂਪਾਭਿਰ੍ਯਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਰ੍ਜਿਤਾਪੁਰਾ ॥ 38 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸਾਹਨੁਮਤਾਕृਪਣਾਦੀਨਵਤ੍ਸਲਾ ।
ਹਨੂਮਨ੍ਤਮੁਵਾਚੇਦਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਚ ॥ 39 ॥
ਰਾਜਸਂਸ਼੍ਰਯਵਸ਼੍ਯਾਨਾਙ੍ਕੁਰ੍ਵਤੀਨਾਮ੍ਪਰਾਜ੍ਞਯਾ ।
ਵਿਧੇਯਾਨਾਂ ਚ ਦਾਸੀਨਾਙ੍ਕਃਕੁਪ੍ਯਦ੍ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮ ॥ 40 ॥
ਭਾਗ੍ਯਵੈषਮ੍ਯਦੋषੇਣਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ਧੁष੍ਕृਤੇਨ ਚ ।
ਮਯੈਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸਰ੍ਵਂਸ੍ਵਕृਤਂਹ੍ਯੁਪਭੁਜ੍ਯਤੇ ॥ 41 ॥
ਮੈਵਂਵਦਮਹਾਬਾਹੋ ਦੈਵੇਹ੍ਯੇषਾਪਰਾਗਤਿਃ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਨ੍ਤੁਦਸ਼ਾਯੋਗਾਨ੍ਮਯੈਤਦਿਤਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ 42 ॥
ਦਾਸੀਨਾਂਰਾਵਣਸ੍ਯਾਹਮ੍ਮਰ੍षਯਾਮੀਹਦੁਰ੍ਬਲਾ ।
ਆਜ੍ਞਪ੍ਤਾਰਾਕ੍षਸੇਨੇਹਰਾਕ੍षਸ੍ਯਸ੍ਤਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿਮਾਮ੍ ॥ 43 ॥
ਹਤੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿਤਰ੍ਜਨਮ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜ ।
ਅਯਂਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸਮੀਪੇਤੁਪੁਰਾਣੋਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਃ ॥ 44 ॥
ऋਕ੍षੇਣਗੀਤਃਸ਼੍ਲੋਕੋऽਸ੍ਤਿਤਨ੍ਨਿਬੋਧਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ ।
ਨ ਪਰਃ ਪਾਪਮਾਦਤ੍ਤੇਪਰੇषਾਮ੍ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ 45 ॥
ਸਮਯੋਰਕ੍षਿਤਵ੍ਯਸ੍ਤੁਸਪ੍ਤਸ਼੍ਚਾਰਿਤ੍ਰਭੂषਣਾਃ ।
ਪਾਪਾਨਾਂਵਾਸ਼ੁਭਾਨਾਂਵਾਵਧਾਰ੍ਹਾਣਾਮ੍ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ ॥ 46 ॥
ਕਾਰ੍ਯਙ੍ਕਰੁਣ੍ਯਮਾਰ੍ਯੇਣ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਤਿ ।
ਲੋਕਹਿਂਸਾਵਿਹਾਰਾਣਾਂਰਕ੍षਸਾਙ੍ਕਾਮਰੂਪਿਣਾਮ੍ ॥ 47 ॥
ਕੁਰ੍ਵਤਾਮਪਿਪਾਪਾਨਿਨੈਵਕਾਰ੍ਯਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਹਨੁਮਾਨ੍ ਸੀਤਯਾਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ ॥ 48 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਤਤਸ੍ਸੀਤਾਂਰਾਮਪਤ੍ਨੀਯਸ਼ਸ਼੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਯੁਕ੍ਤਾਰਾਮਸ੍ਯਭਵਤੀਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਯਸ਼ਸ਼੍ਵਿਨੀ ॥ 49 ॥
ਪ੍ਰਤਿਸਨ੍ਦਿਸ਼ਮਾਨ੍ਦੇਵਿ ਗਮਿष੍ਯੇਯਤ੍ਰਰਾਘਵਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਹਨੁਮਤਾਵੈਦੇਹਿਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 50 ॥
ਸਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿਭਰ੍ਤਾਰਂਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਹਨੁਮਾਨ੍ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 51 ॥
ਹਰ੍षਯਨ੍ਮੈਥਿਲੀਂਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚੇਦਮ੍ਮਹਾਮਤਿਃ ।
ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਂਰਾਮਨ੍ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੇਸਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ॥ 52 ॥
ਸ੍ਥਿਰਮਿਤ੍ਰਂਹਤਾਮਿਤ੍ਰਂਸ਼ਚੀਵਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਤਾਮੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਰਾਜਨ੍ਤੀਂਸੀਤਾਂਸਾਕ੍षਾਦਿਵਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 53 ॥
ਆਜਗਾਮਮਹਾਵੇਗੋਹਨੂਮਾਨ੍ਯਤ੍ਰਰਾਘਵਃ ।
ਸਪਦਿਹਰਿਵਰਸ੍ਤਤੋਹਨੂਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਵਚਨਞ੍ਜਨਕੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਮਜਾਯਾਃ ।
ਕਥਿਤਮਕਥਯਦ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮੇਣਤ੍ਰਿਦਸ਼ਵਰਪ੍ਰਤਿਮਾਯਰਾਘਵਾਯ ॥ 54 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |
praviveśapurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācaraiḥ || 1 ||
praviśya capurīṃlaṅkāmpūjyamānoniśācāraiḥ |
tatastenābhyunujñātohanumānvṛkṣavāṭikām || 2 ||
praviśantīva gātrāṇi svānyeva janakātmajā |
vākṣalyaistaiḥ saśalyeva bhṛśamaśrūṇyavartayat || 3 ||
vṛkṣamūlenirānandāṃrākṣasībhiḥparīvṛtām |
nibhṛtaḥpraṇataḥprahvasso'bhigamyābhivādya ca || 4 ||
dṛṣṭavāsamāgatandevīhanūmantammahābalam |
tūṣṇīmāstatadādṛṣṭavāsmṛtvāsṛṣṭābhavattadā || 5 ||
saumyantasyāmukhandṛṣṭavāhanumānplavagottamaḥ |
rāmasyavacanaṃsarvamākhyātumupacakrame || 6 ||
vaidehī kuśalīrāmassahasugrīvalakṣmaṇaḥ |
vabhīṣaṇasahāyaścaharīṇāṃsahitobalaiḥ || 7 ||
kuśalañcāhasiddhārthohataśatrurimatrajit |
vibhīṣaṇasahāyenarāmeṇaharibhissaha || 8 ||
nihatorāvaṇodevilakṣmaṇena ca vīryavān |
priyamākhyāmitedevibhūyaścatvāṃsabhājaye || 9 ||
tavaprabhāvāddharmajemahān rāmeṇasaṃyuge |
labdho'yaṃvijayassītesvasthābhavagatajvarā || 10 ||
rāvaṇaścahataśśatrurlaṅkacaivavaśīkṛtā |
mayāhyalabndidreṇadhṛtenatavanirjaye || 11 ||
pratijñaiṣāvinistīrṇābaddhvāsetummahodadhau |
sambhramaśca na kartavyovartantyārāvaṇālaye || 12 ||
vibhīṣaṇavidheyaṃhilaṅkaiśvaryamidaṅkṛtam |
tadāśvasihivisrabdhaṃsvagṛheparivartase || 13 ||
ayañcābhyetisamhṛṣṭastvaddharśanasamutsukaḥ |
evamuktāsamutpatyasītāśaśinibhānanā || 14 ||
praharṣeṇāvaruddhāsāvyāhartuṃ na śaśāka ha |
tato'bravīddharivaraḥsītāmapratijalpatīm || 15 ||
kintvañcintayasedevikiṃ ca mānnābhibhāṣase |
evamuktāhanumatāsītādharmapathesthitā || 16 ||
abravītparamaprītābāṣpagadgadayāgirā |
priyametadupaśrutyabharturvijayasaṃśrayam || 17 ||
praharṣavaśamāpannānirvākyāsmikṣaṇāntaram |
na hipaśyāmisadṛśañcintayantīplavaṅgamā || 18 ||
mapratiyābyānakasyehadātumpratyabhinandanam |
nahipaśyāmitatasaumyapṛthivyāmapivānara || 19 ||
sadṛśaṃyatpriyākhyānetavadattvābhavetsukham |
hiraṇyaṃvāsuvarṇaṃvāratnānivividhānica || 20 ||
rājyaṃvātriṣulokeṣunaitadarhatibhāṣitam |
evamuktastuvaidehyāpratyuvācaplavaṅgamaḥ || 21 ||
pragṛhītāñjalirharṣāsatītāyāḥpramukhesthitaḥ |
bhartuḥpriyahiteyuktebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 22 ||
snigdhamevaṃvidhaṃvākyantvamevārhasyanindite |
tavaitadvacanaṃsaumyesāravat snigdhameva ca || 23 ||
ratnaughādvividhāccāpidevarājyādviśiṣyate |
arthataścamayāprāptādevarajyādayoguṇāḥ || 24 ||
hataśatruṃvijayinaṃrāmampaśyāmisusthitam |
tasyatadvacanaṃśrutvāmaithilījanakātmajā || 25 ||
tataḥśubhataraṃvākyamuvācapavanātmajam |
atilakṣaṇasampannammādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||
buddhyāhyaṣṭāṅgayāyuktantvamevārhasibhāṣitum |
ślāghanīyo'nilasyatvaṃsutaḥparamadhārmikaḥ || 27 ||
balaṃśauryaṃśrutaṃsattvaṃvikramodākṣyamuttamam |
tejaḥkṣamādhṛtissthairyaṃvinītatvaṃ na saṃśayaḥ || 28 ||
etecānye ca bahavoguṇāstvayyevaśobhanāḥ |
athovācapunassītāmasambhrāntovinītavat || 29 ||
pragṛhītāñcalirharṣātsītāyāḥpramukhesthitaḥ |
imāstukhalurākṣasyoyaditvamanumanyase || 30 ||
hantumicchāmitāssarvāyābhistvantarjitāpurā |
kliśyantīṃ patidevāntvāmaśokavanikāṅgatām || 31 ||
ghorarūpasamācārāḥkrūrāḥkrūratarekṣaṇāḥ |
ihaśrutāmayādevi rākṣasyovikṛtānanāḥ || 32 ||
asakṛtparuṣairvākyairvadnatyorāvaṇājñayā |
vikṛtāvikṛtākārāḥkrūrāḥkrūrakacekṣaṇāḥ || 33 ||
icchāmivividhairāghatairhantumetāssudāruṇāḥ |
rākṣasyodāruṇakathāvarametatprayacchame || 34 ||
muṣṭibhiḥparṣiṇaghātaiścaviśālaiścaivabāhubhiḥ |
jaṅghājānuprahāraiścadantānāñcaivapīḍanaiḥ || 35 ||
bhakṣaṇaiḥkarṇanāsānāṅkeśānāṃluñcanaistathā |
bhṛśaṃśuṣkamukhaiścaivadāraṇairlaṅghanairhataiḥ || 36 ||
vibhinnaśaṅkugrīvāṃśapārśvakaiścakalevaraiḥ |
nipātyahantumicchāmitavavipriyakāriṇīḥ || 37 ||
evamprahārairbahubhiḥsampprahāryayaśasvini |
ghātayetīvrarūpābhiryābhistvantarjitāpurā || 38 ||
ityuktāsāhanumatākṛpaṇādīnavatsalā |
hanūmantamuvācedañcintayitvāvimṛśya ca || 39 ||
rājasaṃśrayavaśyānāṅkurvatīnāmparājñayā |
vidheyānāṃ ca dāsīnāṅkaḥkupyadvānarottama || 40 ||
bhāgyavaiṣamyadoṣeṇapurastāddhuṣkṛtena ca |
mayaitatprāpyasarvaṃsvakṛtaṃhyupabhujyate || 41 ||
maivaṃvadamahābāho daivehyeṣāparāgatiḥ |
prāptavyantudaśāyogānmayaitaditiniścitam || 42 ||
dāsīnāṃrāvaṇasyāhammarṣayāmīhadurbalā |
ājñaptārākṣaseneharākṣasyastarjayantimām || 43 ||
hatetasminnakurvantitarjanammārutātmaja |
ayaṃvyāghrasamīpetupurāṇodharmasaṃhitaḥ || 44 ||
ṛkṣeṇagītaḥśloko'stitannibodhaplavaṅgama |
na paraḥ pāpamādattepareṣāmpāpakarmaṇām || 45 ||
samayorakṣitavyastusaptaścāritrabhūṣaṇāḥ |
pāpānāṃvāśubhānāṃvāvadhārhāṇāmplavaṅgama || 46 ||
kāryaṅkaruṇyamāryeṇa na kaścinnāparādhyati |
lokahiṃsāvihārāṇāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇām || 47 ||
kurvatāmapipāpāninaivakāryamaśobhanam |
evamuktastuhanumān sītayāvākyakovidaḥ || 48 ||
pratyuvācatatassītāṃrāmapatnīyaśaśvinīm |
yuktārāmasyabhavatīdharmapatnīyaśaśvinī || 49 ||
pratisandiśamāndevi gamiṣyeyatrarāghavaḥ |
evamuktāhanumatāvaidehijanakātmajā || 50 ||
sābravīddhraṣṭumicchāmibhartāraṃvānarottama |
tasyāstadvacanaṃśrutvāhanumānpavanātmajaḥ || 51 ||
harṣayanmaithilīṃvākyamuvācedammahāmatiḥ |
pūrṇacandrānanaṃrāmandrakṣyasyāryesalakṣmaṇam || 52 ||
sthiramitraṃhatāmitraṃśacīvatridaśeśvaram |
tāmevamuktvārājantīṃsītāṃsākṣādivaśriyam || 53 ||
ājagāmamahāvegohanūmānyatrarāghavaḥ |
sapadiharivarastatohanūmān prativacanañjanakeśvarātmajāyāḥ |
kathitamakathayadyathākrameṇatridaśavarapratimāyarāghavāya || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever