📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.64 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਚਤੁਃषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
5.64 Sundarakanda - Chatuhshashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਹृष੍ਟੋ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕਪਿਃ ।
ਰਾਘਵਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਚਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਰਾਘਵੌ ਚ ਮਹਾਬਲੌ ।
ਵਾਨਰੈਃ ਸਹਿਤਃ ਸ਼ੂਰੈਰ੍ਦਿਵਮੇਵੋਤ੍ਪਪਾਤ ਹ ॥ 2 ॥
ਸ ਯਥੈਵਾऽਗਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥੈਵ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗਤਃ ।
ਨਿਪਤ੍ਯ ਗਗਨਾਦ੍ਭੂਮੌਤਦ੍ਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 3 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਮਧੁਵਨਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਰਿਯੂਥਪਾਨ੍ ।
ਵਿਮਦਾਨੁਤ੍ਥਿਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮੇਹਮਾਨਾਨ੍ਮਧੂਦਕਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸ ਤਾਨੁਪਾਗਮਦ੍ਵੀਰੋ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਰਪੁਟਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਮਿਦਂ ਹृष੍ਟਵਦਙ੍ਗਦਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸੌਮ੍ਯ ਰੋषੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯਦੇਤਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਰਕ੍षਿਭਿਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਿਤਾਃ ॥ 6 ॥
ਯੁਵਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਮੀਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਹਾਬਲ ।
ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤੋ ਦੋषਸ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ ਕ੍षਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ॥ 7 ॥
ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਹਿ ਮਯਾ ਗਤ੍ਵਾ ਪਿਤृਵ੍ਯਸ੍ਯ ਤਵਾਨਘ ।
ਇਹੋਪਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਤੇषਾਂ ਵਨਚਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ 8 ॥
ਸ ਤ੍ਵਦਾਗਮਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹੈਭਿਰ੍ਹਰਿਯੂਥਪੈਃ ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਨ ਤੁ ਰੁष੍ਟੋऽਸੌ ਵਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਮ੍ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਮਾਂ ਪਿਤृਵ੍ਯਸ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰੇषਯ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ॥ 10 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਧਿਮੁਖਸ੍ਯੇਦਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਮਙ੍ਗਦਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਾਨ੍ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥ 11 ॥
ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਸ਼੍ਰੁਤੋऽਯਂ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤੋ ਰਾਮੇਣ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਤਤ੍ਕ੍षਮਂ ਨੇਹ ਨਃ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਕृਤੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਪਰਨ੍ਤਪਾਃ ॥ 12 ॥
ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਧੁ ਯਥਾਕਾਮਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਨਚਾਰਿਣਃ ।
ਕਿਂ ਸ਼ੇषਂ ਗਮਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਯਤ੍ਰ ਮੇ ਗੁਰੁਃ ॥ 13 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾ ਮਾਂ ਵਕ੍ष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਮੇਤ੍ਯ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਤਥਾਸ੍ਮਿ ਕਰ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪਰਵਾਨਹਮ੍ ॥ 14 ॥
ਨਾਜ੍ਞਾਪਯਿਤੁਮੀਸ਼ੋऽਹਂ ਯੁਵਰਾਜੋऽਸ੍ਮਿ ਯਦ੍ਯਪਿ ।
ਅਯੁਕ੍ਤਂ ਕृਤਕਰ੍ਮਾਣੋ ਯੂਯਂ ਧਰ੍षਯਿਤੁਂ ਮਯਾ ॥ 15 ॥
ਬ੍ਰੁਵਤਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਦਸ੍ਯੈਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਮਵ੍ਯਯਮ੍ ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸੋ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਮੂਚੁਰ੍ਵਨੌਕਸਃ ॥ 16 ॥
ਏਵਂ ਵਕ੍ष੍ਯਤਿ ਕੋ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਸਨ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭ ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਦਮਤ੍ਤੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵੋऽਹਮਿਤਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ॥ 17 ॥
ਤਵ ਚੇਦਂ ਸੁਸਦृਸ਼ਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ।
ਸਨ੍ਨਤਿਰ੍ਹਿ ਤਵਾਖ੍ਯਾਤਿ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ਛੁਭਯੋਗ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤੁਂ ਕृਤਕ੍षਣਾਃ ।
ਸ ਯਤ੍ਰ ਹਰਿਵੀਰਾਣਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਤਿਰਵ੍ਯਯਃ ॥ 19 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯਨੁਕ੍ਤੈਰ੍ਹਰਿਭਿਰ੍ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪਦਾਤ੍ਪਦਮ੍ ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਨ੍ਤੁਂ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬ੍ਰੂਮਃ ਸਤ੍ਯਮਿਦਂ ਤੁ ਤੇ ॥ 20 ॥
ਏਵਂ ਤੁ ਵਦਤਾਂ ਤੇषਾਮਙ੍ਗਦਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ।
ਬਾਢਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਖਮੁਤ੍ਪੇਤੁਰ੍ਮਹਾਬਲਾਃ ॥ 21 ॥
ਉਤ੍ਪਤਨ੍ਤਮਨੂਤ੍ਪੇਤੁ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਕृਤ੍ਵਾਕਾਸ਼ਂ ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਕ੍षਿਪ੍ਤਾ ਇਵਾਚਲਾਃ ॥ 22 ॥
ਤੇऽਮ੍ਬਰਂ ਸਹਸੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵੇਗਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ।
ਵਿਨਦਨ੍ਤੋ ਮਹਾਨਾਦਂ ਘਨਾ ਵਾਤੇਰਿਤਾ ਯਥਾ ॥ 23 ॥
ਅਙ੍ਗਦੇ ਹ੍ਯਨਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰਾਧਿਪਃ ।
ਉਵਾਚ ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਂ ਰਾਮਂ ਕਮਲਲੋਚਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਦृष੍ਟਾ ਦੇਵੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਨਾਗਨ੍ਤੁਮਿਹ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤੈਰਤੀਤੇ ਸਮਯੇ ਹਿ ਨਃ ॥ 25 ॥
ਨ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕृਤ੍ਯੇ ਹਿ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤੇ ।
ਯੁਵਰਾਜੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਲਵਤਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋऽਙ੍ਗਦਃ ॥ 26 ॥
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਕृਤਕृਤ੍ਯਾਨਾਮੀਦृਸ਼ ਸ੍ਸ੍ਯਾਦੁਪਕ੍ਰਮਃ ।
ਭਵੇਤ੍ਸ ਦੀਨਵਦਨੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਪ੍ਲੁਤਮਾਨਸਃ ॥ 27 ॥
ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਚੈਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਕੈਰਭਿਰਕ੍षਿਤਮ੍ ।
ਨ ਮੇ ਮਧੁਵਨਂ ਹਨ੍ਯਾਦਹृष੍ਟਃ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 28 ॥
ਕੌਸਲ੍ਯਾਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ।
ਦृष੍ਟਾ ਦੇਵੀ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਨ ਚਾਨ੍ਯੇਨ ਹਨੂਮਤਾ ॥ 29 ॥
ਨ ਹ੍ਯਨ੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਣੋ ਹੇਤੁਸ੍ਸਾਧਨੇऽਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ ।
ਹਨੂਮਤਿ ਹਿ ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਮਤਿਸ਼੍ਚ ਮਤਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 30 ॥
ਵ੍ਯਵਸਾਯਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯੇ ਤੇਜ ਇਵ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੇਤਾ ਸ੍ਯਾਦਙ੍ਗਦਸ਼੍ਚ ਬਲੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਹਨੁਮਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਧਿष੍ਠਾਤਾ ਨ ਤਸ੍ਯ ਗਤਿਰਨ੍ਯਥਾ ॥ 31 ॥
ਮਾ ਭੂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਸਮਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 32 ॥
ਤਤਃ ਕਿਲਕਿਲਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵਾਸਨ੍ਨਮਮ੍ਬਰੇ ।
ਹਨੁਮਤ੍ਕਰ੍ਮਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਨਾਰ੍ਧਤਾਂ ਕਾਨਨੌਕਸਾਮ੍ ॥ 33 ॥
ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਮੁਪਯਾਤਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕਥਯਤਾਮਿਵ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਨਾਦਂ ਤਂ ਕਪੀਨਾਂ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 34 ॥
ਆਯਤਾਞ੍ਚਿਤਲਾਙ੍ਗੂਲਸ੍ਸੋऽਭਵਦ੍ਧृष੍ਟਮਾਨਸਃ ।
ਆਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤੇऽਪਿ ਹਰਯੋ ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣਃ ॥ 35 ॥
ਅਙ੍ਗਦਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਚ ਵਾਨਰਮ੍ ।
ਤੇऽਙ੍ਗਦਪ੍ਰਮੁਖਾ ਵੀਰਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ॥ 36 ॥
ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਹਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ ।
ਹਨੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਤਃ ॥ 37 ॥
ਨਿਯਤਾਮਕ੍षਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਰਾਘਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।
ਦृष੍ਟਾ ਦੇਵੀਤਿ ਹਨੁਮਦ੍ਵਦਨਾਦਮृਤੋਪਮਮ੍ ॥ 38 ॥
ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਨਂ ਰਾਮੋ ਹਰ੍षਮਾਪ ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਂ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜੇ ॥ 39 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਪ੍ਰੀਤਂ ਬਹੁਮਾਨਾਦਵੈਕ੍षਤ ।
ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਚ ਰਮਮਾਣੋऽਥ ਰਾਘਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ ॥ 40 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਃषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |
sugrīveṇaivamuktastu hṛṣṭo dadhimukhaḥ kapiḥ |
rāghavaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sugrīvaṃ cābhyavādayat || 1 ||
sa praṇamya ca sugrīvaṃ rāghavau ca mahābalau |
vānaraiḥ sahitaḥ śūrairdivamevotpapāta ha || 2 ||
sa yathaivā'gataḥ pūrvaṃ tathaiva tvaritaṃ gataḥ |
nipatya gaganādbhūmautadvanaṃ praviveśa ha || 3 ||
sa praviṣṭo madhuvanaṃ dadarśa hariyūthapān |
vimadānutthitānsarvān mehamānānmadhūdakam || 4 ||
sa tānupāgamadvīro baddhvā karapuṭāñjalim |
uvāca vacanaṃ ślakṣṇamidaṃ hṛṣṭavadaṅgadam || 5 ||
saumya roṣo na kartavyo yadetatparivāritam |
ajñānādrakṣibhiḥ krodhādbhavantaḥ pratiṣedhitāḥ || 6 ||
yuvarājastvamīśaśca vanasyāsya mahābala |
maurkhyātpūrvaṃ kṛto doṣastaṃ bhavān kṣantumarhati || 7 ||
ākhyātaṃ hi mayā gatvā pitṛvyasya tavānagha |
ihopayātaṃ sarveṣāmeteṣāṃ vanacāriṇām || 8 ||
sa tvadāgamanaṃ śrutvā sahaibhirhariyūthapaiḥ |
prahṛṣṭo na tu ruṣṭo'sau vanaṃ śrutvā pradharṣitam || 9 ||
prahṛṣṭo māṃ pitṛvyaste sugrīvo vānareśvaraḥ |
śīghraṃ preṣaya sarvāṃstāniti hovāca pārthivaḥ || 10 ||
śrutvā dadhimukhasyedaṃ vacanaṃ ślakṣṇamaṅgadaḥ |
abravīttān hariśreṣṭho vākyaṃ vākyaviśāradaḥ || 11 ||
śaṅke śruto'yaṃ vṛttānto rāmeṇa hariyūthapāḥ |
tatkṣamaṃ neha naḥ sthātuṃ kṛte kārye parantapāḥ || 12 ||
pītvā madhu yathākāmaṃ viśrāntā vanacāriṇaḥ |
kiṃ śeṣaṃ gamanaṃ tatra sugrīvo yatra me guruḥ || 13 ||
sarve yathā māṃ vakṣyanti sametya hariyūthapāḥ |
tathāsmi kartā kartavye bhavadbhiḥ paravānaham || 14 ||
nājñāpayitumīśo'haṃ yuvarājo'smi yadyapi |
ayuktaṃ kṛtakarmāṇo yūyaṃ dharṣayituṃ mayā || 15 ||
bruvataścāṅgadasyaivaṃ śrutvā vacanamavyayam |
prahṛṣṭamanaso vākyamidamūcurvanaukasaḥ || 16 ||
evaṃ vakṣyati ko rājan prabhussanvānararṣabha |
aiśvaryamadamatto hi sarvo'hamiti manyate || 17 ||
tava cedaṃ susadṛśaṃ vākyaṃ nānyasya kasyacit |
sannatirhi tavākhyāti bhaviṣyacchubhayogyatām || 18 ||
sarve vayamapi prāptāstatra gantuṃ kṛtakṣaṇāḥ |
sa yatra harivīrāṇāṃ sugrīvaḥ patiravyayaḥ || 19 ||
tvayā hyanuktairharibhirnaiva śakyaṃ padātpadam |
kvacidgantuṃ hariśreṣṭha brūmaḥ satyamidaṃ tu te || 20 ||
evaṃ tu vadatāṃ teṣāmaṅgadaḥ pratyuvāca ha |
bāḍhaṃ gacchāma ityuktvā khamutpeturmahābalāḥ || 21 ||
utpatantamanūtpetu ssarve te hariyūthapāḥ |
kṛtvākāśaṃ nirākāśaṃ yantrotkṣiptā ivācalāḥ || 22 ||
te'mbaraṃ sahasotpatya vegavantaḥ plavaṅgamāḥ |
vinadanto mahānādaṃ ghanā vāteritā yathā || 23 ||
aṅgade hyananuprāpte sugrīvo vānarādhipaḥ |
uvāca śokopahataṃ rāmaṃ kamalalocanam || 24 ||
samāśvasihi bhadraṃ te dṛṣṭā devī na saṃśayaḥ |
nāgantumiha śakyaṃ tairatīte samaye hi naḥ || 25 ||
na matsakāśamāgacchetkṛtye hi vinipātite |
yuvarājo mahābāhuḥ plavatāṃ pravaro'ṅgadaḥ || 26 ||
yadyapyakṛtakṛtyānāmīdṛśa ssyādupakramaḥ |
bhavetsa dīnavadano bhrāntaviplutamānasaḥ || 27 ||
pitṛpaitāmahaṃ caitatpūrvakairabhirakṣitam |
na me madhuvanaṃ hanyādahṛṣṭaḥ plavageśvaraḥ || 28 ||
kausalyāsuprajā rāma samāśvasihi suvrata |
dṛṣṭā devī na sandeho na cānyena hanūmatā || 29 ||
na hyanyaḥ karmaṇo hetussādhane'sya hanūmataḥ |
hanūmati hi siddhiśca matiśca matisattamaḥ || 30 ||
vyavasāyaśca vīryaṃ ca sūrye teja iva dhruvam |
jāmbavānyatra netā syādaṅgadaśca baleśvaraḥ |
hanumāṃścāpyadhiṣṭhātā na tasya gatiranyathā || 31 ||
mā bhūścintāsamāyuktassampratyamitavikramaḥ || 32 ||
tataḥ kilakilāśabdaṃ śuśrāvāsannamambare |
hanumatkarmadṛptānāṃ nārdhatāṃ kānanaukasām || 33 ||
kiṣkindhāmupayātānāṃ siddhiṃ kathayatāmiva |
tataśśrutvā ninādaṃ taṃ kapīnāṃ kapisattamaḥ || 34 ||
āyatāñcitalāṅgūlasso'bhavaddhṛṣṭamānasaḥ |
ājagmuste'pi harayo rāmadarśanakāṅkṣiṇaḥ || 35 ||
aṅgadaṃ purataḥ kṛtvā hanūmantaṃ ca vānaram |
te'ṅgadapramukhā vīrāḥ prahṛṣṭhāśca mudānvitāḥ || 36 ||
nipeturharirājasya samīpe rāghavasya ca |
hanumāṃśca mahābāhuḥ praṇamya śirasā tataḥ || 37 ||
niyatāmakṣatāṃ devīṃ rāghavāya nyavedayat |
dṛṣṭā devīti hanumadvadanādamṛtopamam || 38 ||
ākarṇya vacanaṃ rāmo harṣamāpa salakṣmaṇaḥ |
niścitārthaṃ tatastasmin sugrīvaṃ pavanātmaje || 39 ||
lakṣmaṇaḥ prītimān prītaṃ bahumānādavaikṣata |
prītyā ca ramamāṇo'tha rāghavaḥ paravīrahā || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||