📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.61 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਏਕषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
5.61 Sundarakanda - Ekashashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤੋ ਜਾਮ੍ਬਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ ਵਨੌਕਸਃ ।
ਅਙ੍ਗਦਪ੍ਰਮੁਖਾ ਵੀਰਾ ਹਨੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਪਿਃ ॥ 1 ॥
ਪ੍ਰੀਤਿਮਨ੍ਤਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰਪਰਸ੍ਪਰਾਃ ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਰਿਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪੁਪ੍ਲੁਵੁਃ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਾਃ ॥ 2 ॥
ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਮਹਾਗਜਾਃ ।
ਛਾਦਯਨ੍ਤ ਇਵਾਕਾਸ਼ਂ ਮਹਾਕਾਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ ॥ 3 ॥
ਸਭਾਜ੍ਯਮਾਨਂ ਭੂਤੈਸ੍ਤਮਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਵੇਗਂ ਵਹਨ੍ਤ ਇਵ ਦृष੍ਟਿਭਿਃ ॥ 4 ॥
ਰਾਘਵੇ ਚਾਰ੍ਥਨਿਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਚ ਪਰਮਂ ਯਸ਼ਃ ।
ਸਮਾਧਾਯ ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਾਃ ਸਰ੍ਵੇਸਿਦ੍ਧਿਭਿਰੁਨ੍ਨਤਾ ॥ 5 ॥
ਪ੍ਰਿਯਾਖ੍ਯਾਨੋਨ੍ਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਦ੍ਧਾਭਿਨਨ੍ਦਿਨਃ ।
ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਮਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਾ ਮਨਸ੍ਸ੍ਵਿਨਃ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਲਵਮਾਨਾਃ ਖਮਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤੇ ਕਾਨਨੌਕਸਃ ।
ਨਨ੍ਦਨੋਪਮਯਾਸੇਦੁਰ੍ਵਨਂ ਦ੍ਰੁਮਲਤਾਯੁਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਯਤ੍ਤਨ੍ਮਧੁਵਨਂ ਨਾਮ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯਾਭਿਰਕ੍षਿਤਮ੍ ।
ਅਧृष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਨੋਹਰਮ੍ ॥ 8 ॥
ਯਦ੍ਰਕ੍षਤਿ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ ਸ੍ਸਦਾ ਦਧਿਮੁਖਃ ਕਪਿਃ ।
ਮਾਤੁਲਃ ਕਪਿਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 9 ॥
ਤੇ ਤਦ੍ਵਨਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਬਭੂਵੁਃ ਪਰਮੋਤ੍ਕਟਾਃ ।
ਵਾਨਰਾ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਨਃ ਕਾਨ੍ਤਤਮਂ ਮਹਤ੍ ॥ 10 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰਾ ਹृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਵਾ ਮਧੁਵਨਂ ਮਹਤ੍ ।
ਕੁਮਾਰਮਭ੍ਯਯਾਚਨ੍ਤ ਮਧੂਨਿ ਮਧੁਪਿਙ੍ਗਲਾਃ ॥ 11 ॥
ਤਤਃ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਾਨ੍ ਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ ਕਪੀਨ੍ ।
ਅਨੁਮਾਨ੍ਯ ਦਦੌ ਤੇषਾਂ ਵਿਸਰ੍ਗਂ ਮਧੁਭਿਕ੍षਣੇ ॥ 12 ॥
ਤਤਸ਼੍ਚਾਨੁਮਤਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਵਨੌਕਸਃ ।
ਮੁਦਿਤਾਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਨृਤ੍ਯਨ੍ਤੋऽਭਵਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 13 ॥
ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਣਮਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਨ੍ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ।
ਪਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ਲ੍ਪਵਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਲਪਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ॥ 14 ॥
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਕੇਚਿਦੁਪਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਕੇਚਿਦੁਪਾਕ੍ਰਮਨ੍ਤੇ ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਕੇਚਿਦੁਪਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਕੇਚਿਦੁਪਾਰਮਨ੍ਤੇ ॥ 15 ॥
ਦ੍ਰੁਮਾਦ੍ਦ੍ਰੁਮਂ ਕੇਚਿਦਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤੇ ਕ੍षਿਤੌ ਨਗਾਗ੍ਰਾਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ।
ਮਹੀਤਲਾਤ੍ਕੇਚਿਦੁਦੀਰ੍ਣਵੇਗਾ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਗ੍ਰਾਣ੍ਯਭਿਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ॥ 16 ॥
ਗਾਯਨ੍ਤਮਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨੁਪੈਤਿ ਹਸਨ੍ਤਮਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਰੁਦਨ੍ਨੁਪੈਤਿ ।
ਰੁਦਨ੍ਤਮਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣੁਦਨ੍ਨੁਪੈਤਿ ਨੁਦਨ੍ਤਮਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣਦਨ੍ਨੁਪੈਤਿ ॥ 17 ॥
ਸਮਾਕੁਲਂ ਤਤ੍ਕਪਿਸੈਨ੍ਯਮਾਸੀਨ੍ਮਧੁਪ੍ਰਸਾਨੋਤ੍ਕਟਸਤ੍ਤ੍ਵਚੇष੍ਟਮ੍ ।
ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਬਭੂਵ ਮਤ੍ਤੋ ਨ ਚਾਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਬਭੂਵ ਤृਪ੍ਤਃ ॥ 18 ॥
ਤਤੋ ਵਨਂ ਤਤ੍ਪਰਿਭਕ੍ष੍ਯਮਾਣਂ ਦ੍ਰੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਾਨ੍ ।
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਕੋਪਾਦ੍ਧਧਿਵਕ੍ਰਨਾਮਾ ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਕਪਿਃ ਕਪੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ ॥ 19 ॥
ਸ ਤੈਃ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੈਃ ਪਰਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨੋ ਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ ਹਰਿਵੀਰਵृਦ੍ਧਃ ।
ਚਕਾਰ ਭੂਯੋ ਮਤਿਮੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਵਨਸ੍ਯ ਰਕ੍षਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾਨਰੇਭ੍ਯਃ ॥ 20 ॥
ਉਵਾਚ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪਰੁषਾਣਿ ਧृष੍ਟਮਸਕ੍ਤਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਤਲੈਰ੍ਜਘਾਨ ।
ਸਮੇਤ੍ਯ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਲਹਂ ਚਕਾਰ ਤਥੈਵ ਸਾਮ੍ਨੋਪਜਗਾਮ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ॥ 21 ॥
ਸ ਤੈਰ੍ਮਦਾਤ੍ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਭਲਾਚ੍ਛ ਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣੈਃ ।
ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਭਯੈ ਸ੍ਸਮੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਕृष੍ਯਤੇ ਚਾਪ੍ਯਨਵੇਕ੍ष੍ਯ ਦੋषਮ੍ ॥ 22 ॥
ਨਖੈਸ੍ਤੁਦਨ੍ਤੋ ਦਸ਼ਨੈਰ੍ਦਸ਼ਨ੍ਤ ਸ੍ਤਲੈਸ਼੍ਚ ਪਾਦੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਪਯਨ੍ਤਃ ।
ਮਦਾਤ੍ਕਪਿਂ ਤਂ ਕਪਯ ਸ੍ਸਮਗ੍ਰਾ ਮਹਾਵਨਂ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਚ ਚਕ੍ਰੁਃ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ |
aṅgadapramukhā vīrā hanumāṃśca mahākapiḥ || 1 ||
prītimantastataḥ sarve vāyuputraparasparāḥ |
mahendrādriṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ || 2 ||
merumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ |
chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ || 3 ||
sabhājyamānaṃ bhūtaistamātmavantaṃ mahābalam |
hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ || 4 ||
rāghave cārthanirvavṛttiṃ kartuṃ ca paramaṃ yaśaḥ |
samādhāya samṛddhārthāḥ sarvesiddhibhirunnatā || 5 ||
priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ |
sarve rāmapratīkāre niścitārthā manassvinaḥ || 6 ||
plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ |
nandanopamayāsedurvanaṃ drumalatāyutam || 7 ||
yattanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |
adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam || 8 ||
yadrakṣati mahāvīrya ssadā dadhimukhaḥ kapiḥ |
mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 9 ||
te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ |
vānarā vānarendrasya manaḥ kāntatamaṃ mahat || 10 ||
tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭavā madhuvanaṃ mahat |
kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ || 11 ||
tataḥ kumārastān vṛddhān jāmbavatpramukhān kapīn |
anumānya dadau teṣāṃ visargaṃ madhubhikṣaṇe || 12 ||
tataścānumatā ssarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ |
muditāḥ preritāścāpi pranṛtyanto'bhavaṃstadā || 13 ||
gāyanti kecitpraṇamanti kecinnṛtyanti kecitprahasanti kecit |
patanti kecidvicaranti kecitlpavanti kecitpralapanti kecit || 14 ||
parasparaṃ kecidupāśrayante parasparaṃ kecidupākramante |
parasparaṃ kecidupabruvante parasparaṃ kecidupāramante || 15 ||
drumāddrumaṃ kecidabhidravante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit |
mahītalātkecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisampatanti || 16 ||
gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prarudannupaiti |
rudantamanyaḥ praṇudannupaiti nudantamanyaḥ praṇadannupaiti || 17 ||
samākulaṃ tatkapisainyamāsīnmadhuprasānotkaṭasattvaceṣṭam |
na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ || 18 ||
tato vanaṃ tatparibhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān |
samīkṣya kopāddhadhivakranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān || 19 ||
sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ |
cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ || 20 ||
uvāca kāṃścitparuṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṃśca talairjaghāna |
sametya kaiścitkalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit || 21 ||
sa tairmadātsamparivārya vākyairbhalāccha tena prativāryamāṇaiḥ |
pradharṣitastyaktabhayai ssametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam || 22 ||
nakhaistudanto daśanairdaśanta stalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ |
madātkapiṃ taṃ kapaya ssamagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever