📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.58 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
5.58 Sundarakanda - Ashtapanchasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਬਲਾਃ ।
ਹਨੁਮਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਹਰਯੋ ਜਗ੍ਮੁਰੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਹृष੍ਟਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਪਿਮ੍ ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ਕਾਰ੍ਯਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮਪृਚ੍ਛਦਨਿਲਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 2 ॥
ਕਥਂ ਦृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵੀ ਕਥਂ ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾ ਸ ਕਥਂਵृਤ੍ਤਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾ ਦਸ਼ਾਨਨਃ ॥ 3 ॥
ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਸ੍ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਕਪੇ ।
ਸ਼੍ਰੁਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮੋ ਭੂਯਃ ਕਾਰ੍ਯਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ॥ 4 ॥
ਯਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਰ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਗਤੈਰਸ੍ਮਾਭਿਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।
ਰਕ੍षਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਯਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵ੍ਯਾਕਰੋਤੁ ਨਃ ॥ 5 ॥
ਸ ਨਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਃ ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵ੍ਯੈ ਸੀਤਾਯੈ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍षਮੇਵ ਭਵਤਾਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਰਾਤ੍ਖਾਮਾਪ੍ਲੁਤਃ ।
ਉਦਧੇਰ੍ਦਕ੍षਿਣਂ ਪਾਰਂ ਕਾਙ੍ਕ੍षਮਾਣ ਸ੍ਸਮਾਹਿਤਃ ॥ 7 ॥
ਗਚ੍ਛਤਸ਼੍ਚ ਹਿ ਮੇ ਘੋਰਂ ਵਿਘ੍ਨਰੂਪਮਿਵਾਭਵਤ੍ ।
ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਸ਼ਿਖਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍ ॥ 8 ॥
ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਨ੍ਧਾਨਮਾਵृਤ੍ਯ ਮੇਨੇ ਵਿਘ੍ਨਂ ਚ ਤਂ ਨਗਮ੍ ।
ਉਪਸਙ੍ਗਮ੍ਯ ਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਨਗਸਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 9 ॥
ਕृਤਾ ਮੇ ਮਨਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭੇਤ੍ਤਵ੍ਯੋऽਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਹਤਂ ਚ ਮਯਾ ਤਸ੍ਯ ਲਾਙ੍ਗੂਲੇਨ ਮਹਾਗਿਰੇਃ ॥ 10 ॥
ਸ਼ਿਖਰਂ ਸੂਰ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਤ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ।
ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਚ ਤਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ ਹੋਵਾਚ ਮਹਾਗਿਰਿਃ ॥ 11 ॥
ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੇਤਿ ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਮਨਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਯਨ੍ਨਿਵ ।
ਪਿਤृਵ੍ਯਂ ਚਾਪਿ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਖਾਯਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਃ ॥ 12 ॥
ਮੈਨਾਕਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਨਿਵਸਨ੍ਤਂ ਮਹੋਦਧੌ ।
ਪਕ੍षਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰਾ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰ ਬਭੂਵੁਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 13 ॥
ਛਨ੍ਦਤਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਚੇਰੁਰ੍ਬਾਧਮਾਨਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਗਾਨਾਂ ਚਰਿਤਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ ॥ 14 ॥
ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਭਗਵਾਨ੍ ਪਕ੍षਾਨ੍ਵਜ੍ਰੇਣੈषਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਅਹਂ ਤੁ ਮੋਕ੍षਿਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਵ ਪਿਤ੍ਰਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 15 ॥
ਮਾਰੁਤੇਨ ਤਦਾ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਕ੍षਿਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਮਯਾ ਸਾਹ੍ਯੇ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਮਰਿਨ੍ਦਮ ॥ 16 ॥
ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੈਨਾਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 17 ॥
ਕਾਰ੍ਯਮਾਵੇਦ੍ਯ ਤੁ ਗਿਰੇਰੁਦ੍ਯਤਂ ਚ ਮਨੋ ਮਮ ।
ਤੇਨ ਚਾਹਮਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮੈਨਾਕੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 18 ॥
ਸ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਃ ਸ਼ੈਲੋ ਮਾਨੁषੇਣ ਵਪੁष੍ਮਤਾ ।
ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਮਹਾਸ਼ੈਲਃ ਸ਼ੈਲੇਨ ਚ ਮਹੋਦਧੌ ॥ 19 ॥
ਉਤ੍ਤਮਂ ਜਵਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ੇषਂ ਪਨ੍ਥਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਤਤੋऽਹਂ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵੇਗੇਨਾਭ੍ਯਾਗਮਂ ਪਥਿ ॥ 20 ॥
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵੀਂ ਸੁਰਸਾਂ ਨਾਗਮਾਤਰਮ੍ ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵਚਨਂ ਮਾਮਭਾषਤ ॥ 21 ॥
ਮਮ ਭਕ੍षਃ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਮਮਰੈਰ੍ਹਰਿਸਤ੍ਤਮ ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਭਕ੍षਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਹਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਰਸ੍ਯ ਮੇ ॥ 22 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ ਸ੍ਸੁਰਸਯਾ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪ੍ਰਣਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚੇਦਮੁਦੀਰਯਮ੍ ॥ 23 ॥
ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਦਣ੍ਡਕਾਵਨਮ੍ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸੀਤਯਾ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪਃ ॥ 24 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸੀਤਾ ਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਤਸ੍ਯਾ ਸ੍ਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਦੂਤੋऽਹਂ ਗਮਿष੍ਯੇ ਰਾਮਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ॥ 25 ॥
ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਵਿषਯੇ ਸਤੀ ।
ਅਥਵਾ ਮੈਥਿਲੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਚਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਾਰਿਣਮ੍ ॥ 26 ॥
ਆਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ृਣੋਮਿ ਤੇ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਸਾ ਤੁ ਸੁਰਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ ॥ 27 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨਾਤਿਵਰ੍ਤੇਤ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇष ਵਰੋ ਮਮ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਸੁਰਸਯਾ ਦਸ਼ਯੋਜਨਮਾਯਤਃ ॥ 28 ॥
ਤਤੋਰ੍ਥਗੁਣਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਬਭੂਵਾਹਂ ਕ੍षਣੇਨ ਤੁ ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾਨੁਰੂਪਂ ਚ ਵ੍ਯਾਦਿਤਂ ਚ ਮੁਖਂ ਤਯਾ ॥ 29 ॥
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਦਿਤਂ ਚਾਸ੍ਯਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਹ੍ਯਕਰਵਂ ਵਪੁਃ ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਚ ਪੁਨਰ੍ਬਭੂਵਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਕਃ ॥ 30 ॥
ਅਭਿਪਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਗਤੋऽਹਂ ਤਤਃ ਕ੍षਣਾਤ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੁਰਸਾ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਮਾਂ ਪੁਨਃ ॥ 31 ॥
ਅਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗਚ੍ਛ ਸੌਮ੍ਯ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।
ਸਮਾਨਯ ਚ ਵੈਦੇਹੀਂ ਰਾਘਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 32 ॥
ਸੁਖੀ ਭਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪ੍ਰੀਤਾऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਵਾਨਰ ।
ਤਤੋऽਹਂ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਃ ॥ 33 ॥
ਤਤੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍षਂ ਵਿਪੁਲਂ ਪ੍ਲੁਤੋऽਹਂ ਗਰੁਡੋ ਯਥਾ ।
ਛਾਯਾ ਮੇ ਨਿਗृਹੀਤਾ ਚ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਨ ॥ 34 ॥
ਸੋऽਹਂ ਵਿਹਤਵੇਗਸ੍ਤੁ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ਵਿਲੋਕਯਨ੍ ।
ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਮੇऽਪਹृਤਾ ਗਤਿਃ ॥ 35 ॥
ਤਤੋ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਿਨ੍ਨਾਮ ਗਗਨੇ ਮਮ ।
ਈਦृਸ਼ੋ ਵਿਘ੍ਨ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੂਪਂ ਯਤ੍ਰ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 36 ॥
ਅਧੋਭਾਗੇਨ ਮੇ ਦृष੍ਟਿ ਸ਼੍ਸ਼ੋਚਤਾ ਪਾਤਿਤਾ ਮਯਾ ।
ਤਤੋऽਦ੍ਰਾਕ੍षਮਹਂ ਭੀਮਾਂ ਰਾਕ੍षਸੀਂ ਸਲਿਲੇਸ਼ਯਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਨਾਦਮੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਭੀਮਯਾ ਤਯਾ ।
ਅਵਸ੍ਥਿਤਮਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮਸ਼ੋਭਨਮ੍ ॥ 38 ॥
ਕ੍ਵਾਸਿ ਗਨ੍ਤਾ ਮਹਾਕਾਯ ਕ੍षੁਧਿਤਾਯਾ ਮਮੇਪ੍ਸਿਤਃ ।
ਭਕ੍षਃ ਪ੍ਰੀਣਯ ਮੇ ਦੇਹਂ ਚਿਰਮਾਹਾਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ 39 ॥
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤਾਂ ਵਾਣੀਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗृਹ੍ਣਾਮਹਂ ਤਤਃ ।
ਅਸ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਾਦਧਿਕਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਯਮਪੂਰਯਮ੍ ॥ 40 ॥
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ਭੀਮਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ਮਮ ਭਕ੍षਣੇ ।
ਨ ਚ ਮਾਂ ਸਾਧੁ ਬੁਬੁਧੇ ਮਮ ਵਾ ਵਿਕृਤਂ ਕृਤਮ੍ ॥ 41 ॥
ਤਤੋऽਹਂ ਵਿਪੁਲਂ ਰੂਪਂ ਸਙ੍ਕ੍षਿਪ੍ਯ ਨਿਮਿषਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾ ਹृਦਯਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਪਤਾਮਿ ਨਭਃਸ੍ਥਲਮ੍ ॥ 42 ॥
ਸਾ ਵਿਸृष੍ਟਭੁਜਾ ਭੀਮਾ ਪਪਾਤ ਲਵਣਾਮ੍ਭਸਿ ।
ਮਯਾ ਪਰ੍ਵਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਨਿਕृਤ੍ਤਹृਦਯਾ ਸਤੀ ॥ 43 ॥
ਸ਼ृਣੋਮਿ ਖਗਤਾਨਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਚਾਰਣੈਸ੍ਸਹ ।
ਰਾਕ੍षਸੀ ਸਿਂਹਿਕਾ ਭੀਮਾ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਹਨੁਮਤਾ ਹਤਾ ॥ 44 ॥
ਤਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰੇਵਾਹਂ ਕृਤ੍ਯਮਾਤ੍ਯਯਿਕਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚਾਹ ਮਹਧ੍ਵਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਗਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ ॥ 45 ॥
ਦਕ੍षਿਣਂ ਤੀਰਮੁਦਧੇਰ੍ਲਙ੍ਕਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਸਾ ਪੁਰੀ ।
ਅਸ੍ਤਂ ਦਿਨਕਰੇ ਯਾਤੇ ਰਕ੍षਸਾਂ ਨਿਲਯਂ ਪੁਰਮ੍ ॥ 46 ॥
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਹਮਵਿਜ੍ਞਾਤੋ ਰਕ੍षੋਭਿਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮੈਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਘਨਸਨ੍ਨਿਭਾ ॥ 47 ॥
ਅਟ੍ਟਹਾਸਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਪ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾ ਪੁਰਃ ।
ਜਿਘਾਂਸਨ੍ਤੀਂ ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਤੁ ਜ੍ਵਲਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਮ੍ ॥ 48 ॥
ਸਵ੍ਯਮੁष੍ਟਿਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਪਰਾਜਿਤ੍ਯ ਸੁਭੈਰਵਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਦੋषਕਾਲੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਂ ਭੀਤਯਾऽਹਂ ਤਯੋਦਿਤਃ ॥ 49 ॥
ਅਹਂ ਲਙ੍ਕਾਪੁਰੀ ਵੀਰ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੇ ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਜੇਤਾਸਿ ਸਰ੍ਵਰਕ੍षਾਂਸ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ॥ 50 ॥
ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਸਰ੍ਵਰਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਰਾਵਣਾਨ੍ਤਃਪੁਰਗਤੋ ਨ ਚਾਪਸ਼੍ਯਂ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਮ੍ ॥ 51 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸੀਤਾਮਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤੁ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ ।
ਸ਼ੋਕਸਾਗਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨ ਪਾਰਮੁਪਲਕ੍षਯੇ ॥ 52 ॥
ਸ਼ੋਚਤਾ ਚ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਕਾਰੇਣ ਸਮਾਵृਤਮ੍ ।
ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਕृष੍ਟੇਨ ਗृਹੋਪਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 53 ॥
ਸ ਪ੍ਰਾਕਾਰਮਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਹੁਪਾਦਪਮ੍ ।
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਪਾਦਪੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 54 ॥
ਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਕਦਲੀਵਨਮ੍ ।
ਅਦੂਰੇ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਵृਕ੍षਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍ ॥ 55 ॥
ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍षੀਮੁਪਵਾਸਕृਸ਼ਾਨਨਾਮ੍ ।
ਤਦੇਕਵਾਸਸ੍ਸਂਵੀਤਾਂ ਰਜੋਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਮ੍ ॥ 56 ॥
ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਾਪਦੀਨਾਙ੍ਗੀਂ ਸੀਤਾਂ ਭਰ੍ਤृਹਿਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸੀਭਿਰ੍ਵਿਰੂਪਾਭਿਃ ਕ੍ਰੂਰਾਭਿਰਭਿਸਂਵृਤਾਮ੍ ॥ 57 ॥
ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਭਕ੍षਾਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਭਿਰ੍ਹਰਿਣੀਮਿਵ ।
ਸਾ ਮਯਾ ਰਾਕ੍षਸੀਮਧ੍ਯੇ ਤਰ੍ਜ੍ਯਮਾਨਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 58 ॥
ਏਕਵੇਣੀਧਰਾ ਦੀਨਾ ਭਰ੍ਤृਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਯਣਾ ।
ਭੂਮਿਸ਼ਯ੍ਯਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਪਦ੍ਮਿਨੀਵ ਹਿਮਾਗਮੇ ॥ 59 ॥
ਰਾਵਣਾਦ੍ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਾਰ੍ਥਾ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਾ ।
ਕਥਞ੍ਚਿਨ੍ਮृਗਸ਼ਾਬਾਕ੍षੀ ਤੂਰ੍ਣਮਾਸਾਦਿਤਾ ਮਯਾ ॥ 60 ॥
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਨਾਰੀਂ ਰਾਮਪਤ੍ਨੀਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਵृਕ੍षੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਹਮਵਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 61 ॥
ਤਤੋ ਹਲਹਲਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਾਞ੍ਚੀਨੂਪੁਰਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ृਣੋਮ੍ਯਧਿਕਗਮ੍ਭੀਰਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ ॥ 62 ॥
ਤਤੋऽਹਂ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਸ੍ਵਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਸਂਹਰਮ੍ ।
ਅਹਂ ਤੁ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਵृਕ੍षੇ ਪਕ੍षੀਵ ਗਹਨੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 63 ॥
ਤਤੋ ਰਾਵਣਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰ ਸੀਤਾऽਭਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ॥ 64 ॥
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਵਰਾਰੋਹਾ ਸੀਤਾ ਰਕ੍षੋਗਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਸਙ੍ਕੁਚ੍ਯੋਰੂਸ੍ਤਨੌ ਪੀਨੌ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਚ ॥ 65 ॥
ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਂ ਵੀਕ੍षਮਾਣਾਂ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਤ੍ਰਾਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥ 66 ॥
ਤਾਮੁਵਾਚ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸੀਤਾਂ ਪਰਮਦੁਃਖਿਤਾਮ੍ ।
ਅਵਾਕ੍ਚਿਰਾਃ ਪ੍ਰਪਤਿਤੋ ਬਹੁਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਮਾਮਿਤਿ ॥ 67 ॥
ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਦਰ੍ਪਾਨ੍ਮਾਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਸਿ ਗਰ੍ਵਿਤੇ ।
ਦ੍ਵੌ ਮਾਸਾਵਨ੍ਤਰਂ ਸੀਤੇ ਪਾਸ੍ਯਾਮਿ ਰੁਧਿਰਂ ਤਵ ॥ 68 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਉਵਾਚ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਸੀਤਾ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 69 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਧਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਮਮਿਤਤੇਜਸਃ ।
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੁਕੁਲਨਾਥਸ੍ਯ ਸ੍ਨੁषਾਂ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਚ ॥ 70 ॥
ਅਵਾਚ੍ਯਂ ਵਦਤੋ ਜਿਹ੍ਵਾ ਕਥਂ ਨ ਪਤਿਤਾ ਤਵ ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਤਵਾਨਾਰ੍ਯ ਯੋ ਮਾਂ ਭਰ੍ਤੁਰਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 71 ॥
ਅਪਹृਤ੍ਯਾऽऽਗਤਃ ਪਾਪ ਤੇ ਨਾਦृष੍ਟੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਨ ਤ੍ਵਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੋ ਦਾਸ੍ਯੇऽਪ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਯੁਜ੍ਯਸੇ ॥ 72 ॥
ਯਜ੍ਞੀਯ ਸ੍ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਚ ਰਣਸ਼੍ਲਾਘੀ ਚ ਰਾਘਵਃ ।
ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਾਨਨਃ ॥ 73 ॥
ਜਜ੍ਵਾਲ ਸਹਸਾ ਕੋਪਾਚ੍ਚਿਤਾਸ੍ਥ ਇਵ ਪਾਵਕਃ ।
ਵਿਵृਤ੍ਯ ਨਯਨੇ ਕ੍ਰੂਰੇ ਮੁष੍ਟਿਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਦਕ੍षਿਣਮ੍ ॥ 74 ॥
ਮੈਥਿਲੀਂ ਹਨ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਹਾਹਾਕृਤਂ ਤਦਾ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 75 ॥
ਵਰਾ ਮਨ੍ਦੋਦਰੀ ਨਾਮ ਤਯਾ ਸ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਿਤਃ ।
ਉਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਤਯਾ ਸ ਮਦਨਾਰ੍ਦਿਤਃ ॥ 76 ॥
ਸੀਤਯਾ ਤਵ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਾਭਿਰ੍ਯਕ੍षਕਨ੍ਯਾਭਿਰੇਵ ਚ ॥ 77 ॥
ਸਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਭੋ ਰਮਸ੍ਵੇਹ ਸੀਤਯਾ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਭਿਸ੍ਸਮੇਤਾਭਿਰ੍ਨਾਰੀਭਿਸ੍ਸ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 78 ॥
ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਸਹਸਾ ਨੀਤੋ ਭਵਨਂ ਸ੍ਵਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਯਾਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੇ ਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ ॥ 79 ॥
ਸੀਤਾਂ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਾਮਾਸੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੂਰੈਸ੍ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ ।
ਤृਣਵਦ੍ਭਾषਿਤਂ ਤਾਸਾਂ ਗਣਯਾਮਾਸ ਜਾਨਕੀ ॥ 80 ॥
ਗਰ੍ਜਿਤਂ ਚ ਤਦਾ ਤਾਸਾਂ ਸੀਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍ ।
ਵृਥਾਗਰ੍ਜਿਤਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾ ਰਾਕ੍षਸ੍ਯਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ ॥ 81 ॥
ਰਾਵਣਾਯ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਸ੍ਤਾਃ ਸੀਤਾਧ੍ਯਵਸਿਤਂ ਮਹਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਸਹਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਨਿਹਤਾਸ਼ਾ ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਾਃ ॥ 82 ॥
ਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਤਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਵਸ਼ਮੁਪਾਗਤਾਃ ।
ਤਾਸੁ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਸੁ ਸੀਤਾ ਭਰ੍ਤृਹਿਤੇ ਰਤਾ ॥ 83 ॥
ਵਿਲਪ੍ਯ ਕਰੁਣਂ ਦੀਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼ੋਚ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ ।
ਤਾਸਾਂ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 84 ॥
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਖਾਦਤ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਨ ਸੀਤਾ ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਤਿ ।
ਜਨਕਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸ੍ਨੁषਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਚ ॥ 85 ॥
ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਹ੍ਯਦ੍ਯ ਮਯਾ ਦृष੍ਟੋ ਦਾਰੁਣੋ ਰੋਮਹਰ੍षਣਃ ।
ਰਕ੍षਸਾਂ ਚ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਭਰ੍ਤੁਰਸ੍ਯਾ ਜਯਾਯ ਚ ॥ 86 ॥
ਅਲਮਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਰਾਘਵਾਦ੍ਰਾਕ੍षਸੀਗਣਮ੍ ।
ਅਭਿਯਾਚਾਮ ਵੈਦੇਹੀਮੇਤਦ੍ਧਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ॥ 87 ॥
ਯਸ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਵਂਵਿਧਸ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਦੁਃਖਿਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।
ਸਾ ਦੁਃਖੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 88 ॥
ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਹਿ ਮੈਥਿਲੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਤਤਸ੍ਸਾ ਹ੍ਰੀਮਤੀ ਬਾਲਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਜਯਹਰ੍षਿਤਾ ॥ 89 ॥
ਅਵੋਚਦ੍ਯਦਿ ਤਤ੍ਤਥ੍ਯਂ ਭਵੇਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਹਿ ਵਃ ।
ਤਾਂ ਚਾਹਂ ਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯਾ ਦਾਰੁਣਾਂ ਦਸ਼ਾਮ੍ ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਨ ਚ ਮੇ ਨਿਰ੍ਵृਤਂ ਮਨਃ ॥ 90 ॥
ਸਮ੍ਭਾषਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਮਯਾ ਜਾਨਕ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਿਤੋ ਵਿਧਿਃ ॥ 91 ॥
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਹਿ ਵਂਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਮਮ ਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਦਿਤਾਂ ਵਾਚਂ ਰਾਜਰ੍षਿਗਣਪੂਜਿਤਾਮ੍ ॥ 92 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਬਾष੍ਪੈਃ ਪਿਹਿਤਲੋਚਨਾ ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੇਨ ਕਥਂ ਚੇਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਃ ॥ 93 ॥
ਕਾ ਚ ਰਾਮੇਣ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਸ਼ਂਸਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਹਮਪ੍ਯਬ੍ਰੁਵਂ ਵਚਃ ॥ 94 ॥
ਦੇਵਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤੇ ਸਹਾਯੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਾਮ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 95 ॥
ਤਸ੍ਯ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭृਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਹਨੁਮਨ੍ਤਮਿਹਾਗਤਮ੍ ।
ਭਰ੍ਤ੍ਰਾਹਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 96 ॥
ਇਦਂ ਚ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਅਙ੍ਗੁਲੀਯਮਭਿਜ੍ਞਾਨਮਦਾਤ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ ॥ 97 ॥
ਤਦਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਯਾऽऽਜ੍ਞਪ੍ਤਂ ਦੇਵਿ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍ ।
ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਨਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਕਿਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ 98 ॥
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸੀਤਾ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨੀ ।
ਆਹਰਾਵਣਮੁਤ੍ਸਾਦ੍ਯ ਰਾਘਵੋ ਮਾਂ ਨਯਤ੍ਵਿਤਿ ॥ 99 ॥
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵੀਂ ਮਹਮਾਰ੍ਯਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਨੋਹ੍ਲਾਦਮਭਿਜ੍ਞਾਨਮਯਾਚਿषਮ੍ ॥ 100 ॥
ਅਥ ਮਾਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੀਤਾ ਗृਹ੍ਯਤਾਮਯਮੁਤ੍ਤਮਃ ।
ਮਣਿਰ੍ਯੇਨ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬਹੁਮਨ੍ਯਤੇ ॥ 101 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਰਾਰੋਹਾ ਮਣਿਪ੍ਰਵਰਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਤ੍ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਵਾਚਾ ਮਾਂ ਸਨ੍ਦਿਦੇਸ਼ਹ ॥ 102 ॥
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਹਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯੈ ਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਂ ਪਰਿਕ੍ਰਾਮਮਿਹਾਭ੍ਯੁਦ੍ਗਤਮਾਨਸਃ ॥ 103 ॥
ਉਕ੍ਤੋऽਹਂ ਪੁਨਰੇਵੇਦਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਤਯਾ ।
ਹਨੁਮਨ੍ਮਮ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਰਾਘਵੇ ॥ 104 ॥
ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵ ਨ ਚਿਰਾਤ੍ਤਾਵੁਭੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤੌ ਵੀਰਾਵੁਪੇਯਾਤਾਂ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥ 105 ॥
ਯਦ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਦੇਤਦ੍ਦ੍ਵੌ ਮਾਸੌ ਜੀਵਿਤਂ ਮਮ ।
ਨ ਮਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਮ੍ਰਿਯੇ ਸਾਹਮਨਾਥਵਤ੍ ॥ 106 ॥
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਰੁਣਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰੋਧੋ ਮਾਮਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਚ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਕਾਰ੍ਯਸ਼ੇषਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 107 ॥
ਤਤੋऽਵਰ੍ਧਤ ਮੇ ਕਾਯਸ੍ਤਦਾ ਪਰ੍ਵਤਸਨ੍ਨਿਭਃ ।
ਯੁਦ੍ਧਕਾਙ੍ਕ੍षੀ ਵਨਂ ਤਚ੍ਚ ਵਿਨਾਸ਼ਯਿਤੁਮਾਰਭੇ ॥ 108 ॥
ਤਦ੍ਭਗ੍ਨਂ ਵਨषਣ੍ਡਂ ਤੁ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਤ੍ਰਸ੍ਤਮृਗਦ੍ਵਿਜਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧਾ ਨਿਰੀਕ੍षਨ੍ਤੇ ਰਾਕ੍षਸ੍ਯੋ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ ॥ 109 ॥
ਮਾਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਤਾ ਸ੍ਸਮਭ੍ਯਾਗਤਾਃ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਰਾਵਣਾਯਾਚਚਕ੍षਿਰੇ ॥ 110 ॥
ਰਾਜਸ੍ਵਨਮਿਦਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਤਵ ਭਗ੍ਨਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਵਾਨਰੇਣ ਹ੍ਯਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਵ ਵੀਰ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲ ॥ 111 ॥
ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਵ ਵਿਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣਃ ।
ਵਧਮਾਜ੍ਞਾਪਯ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਯਥਾਸੌ ਵਿਲਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ 112 ॥
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਿਸृष੍ਟਾ ਭृਸ਼ਦੁਰ੍ਜਯਾਃ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਃ ਕਿਙ੍ਕਰਾ ਨਾਮ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਮਨੋਨੁਗਾਃ ॥ 113 ॥
ਤੇषਾਮਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰਂ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਗਰਪਾਣਿਨਾਮ੍ ।
ਮਯਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਪਰਿਘੇਣ ਨਿषੂਦਿਤਮ੍ ॥ 114 ॥
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਹਤਸ਼ੇषਾ ਯੇ ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਨਿਹਤਂ ਚ ਮਹਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਰਾਵਣਾਯਾਚਚਕ੍षਿਰੇ ॥ 115 ॥
ਤਤੋ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੈਤ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭੇਨ ਵੈ ਪੁਨਃ ॥ 116 ॥
ਲਲਾਮਭੂਤੋ ਲਙ੍ਕਾਯਾਸ੍ਸ ਵੈ ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤੋ ਮਯਾ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਂ ਜਮ੍ਬੁਮਾਲਿਨਮਾਦਿਸ਼ਤ੍ ॥ 117 ॥
ਰਾਕ੍षਸੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਘੋਰਰੂਪੈਰ੍ਭਯਾਨਕੈਃ ।
ਤਂ ਮਹਾਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਕ੍षਸਂ ਰਣਕੋਵਿਦਮ੍ ॥ 118 ॥
ਪਰਿਘੇਣਾਤਿਘੋਰੇਣ ਸੂਦਯਾਮਿ ਸਹਾਨੁਗਮ੍ ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਮਹਾਬਲਾਨ੍ ॥ 119 ॥
ਪਦਾਤਿਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਃ ।
ਪਰਿਘੇਣੈਵ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਯਾਮਿ ਯਮਸਾਦਨਮ੍ ॥ 120 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਤ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਹਤਾਨ੍ਚ੍ਛृਤ੍ਵਾ ਸਮਰੇऽਲਘੁਵਿਕ੍ਰਮਾਨ੍ ।
ਪਞ੍ਚ ਸੇਨਾਗ੍ਰਗਾਚ੍ਛ੍ਰੂਰਾਨ੍ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਃ ॥ 121 ॥
ਤਾਨਹਂ ਸਹਸੈਨ੍ਯਾਨ੍ਵੈ ਸਰ੍ਵਾਨੇਵਾਭ੍ਯਸੂਦਯਮ੍ ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰ੍ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਪੁਤ੍ਰਮਕ੍षਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 122 ॥
ਬਹੁਭੀ ਰਾਕ੍षਸੈਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਰਾਵਣਃ ।
ਤਂ ਤੁ ਮਨ੍ਦੋਦਰੀਪੁਤ੍ਤ੍ਰਂ ਕੁਮਾਰਂ ਰਣਪਣ੍ਡਿਤਮ੍ ॥ 123 ॥
ਸਹਸਾ ਖਂ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪਾਦਯੋਸ਼੍ਚ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍ ।
ਚਰ੍ਮਾਸਿਨਂ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਭ੍ਰਾਮਯਿਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਪੇषਯਮ੍ ॥ 124 ॥
ਤਮਕ੍षਮਾਗਤਂ ਭਗ੍ਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸ ਦਸ਼ਾਨਨਃ ।
ਤਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਰਾਵਣਸ੍ਸੁਤਮ੍ ॥ 125 ॥
ਵ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ ਸੁਸਙ੍ਕृਦ੍ਧੋ ਬਲਿਨਂ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਮ੍ ।
ਤਚ੍ਚਾਪ੍ਯਹਂ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਂ ਚ ਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ॥ 126 ॥
ਨष੍ਟੌਜਸਂ ਰਣੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਹਰ੍षਮੁਪਾਗਮਮ੍ ।
ਮਹਤਾਪਿ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੇਨ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 127 ॥
ਪ੍ਰੇषਿਤੋ ਰਾਵਣੇਨੈਵ ਸਹ ਵੀਰੈਰ੍ਮਦੋਤ੍ਕਟੈਃ ।
ਸੋऽਵਿषਹ੍ਯਂ ਹਿ ਮਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਵਂ ਬਲਂ ਚਾਵਮਰ੍ਦਿਤਮ੍ ॥ 128 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ ਤੁ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਬਧ੍ਨਾਚ੍ਛਾਤਿਵੇਗਿਤਃ ।
ਰਜ੍ਜੁਭਿਸ਼੍ਚਾਭਿਬਧ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਮਾਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ॥ 129 ॥
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਸਮੀਪਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਮੁਪਾਨਯਨ੍ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾषਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 130 ॥
ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਲਙ੍ਕਾਗਮਨਂ ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਚ ਤਂ ਵਧਮ੍ ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਸੀਤਾਰ੍ਥਮਿਤਿ ਜਲ੍ਪਿਤਮ੍ ॥ 131 ॥
ਅਸ੍ਯਾਹਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਕਾਙ੍ਕ੍षੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭਵਨਂ ਵਿਭੋ ।
ਮਾਰੁਤਸ੍ਯੌਰਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾਨਰੋ ਹਨੁਮਾਨਹਮ੍ ॥ 132 ॥
ਰਾਮਦੂਤਂ ਚ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਚਿਵਂ ਕਪਿਮ੍ ।
ਸੋऽਹਂ ਦੂਤ੍ਯੇਨ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤ੍ਵਤ੍ਸਕਾਸ਼ਮਿਹਾਗਤਃ ॥ 133 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਸਤ੍ਵਾਂ ਕੁਸ਼ਲਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਸਹਿਤਂ ਹਿਤਂ ਪਥ੍ਯਮੁਵਾਚ ਚ ॥ 134 ॥
ਵਸਤੋ ऋਸ਼੍ਯਮੂਕੇ ਮੇ ਪਰ੍ਵਤੇ ਵਿਪੁਲਦ੍ਰੁਮੇ ।
ਰਾਘਵੋ ਰਣਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ ॥ 135 ॥
ਤੇਨ ਮੇ ਕਥਿਤਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮੇ ਰਕ੍षਸਾ ਹृਤਾ ।
ਤਤ੍ਰ ਸਾਹਾਯ੍ਯਮਸ੍ਮਾਕਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 136 ॥
ਮਯਾ ਚ ਕਥਿਤਂ ਤਸ੍ਮੈ ਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਵਧਂ ਪ੍ਰਤਿ ।
ਤਤ੍ਰ ਸਾਹਾਯ੍ਯਹੇਤੋਰ੍ਮੇ ਸਮਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 137 ॥
ਵਾਲਿਨਾ ਹृਤਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਚਕ੍ਰੇऽਗ੍ਨਿਸਾਕ੍षਿਕਂ ਸਖ੍ਯਂ ਰਾਘਵਸ੍ਸਹ ਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ॥ 138 ॥
ਤੇਨ ਵਾਲਿਨਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸ਼ਰੇਣੈਕੇਨ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਰਾਜਃ ਕृਤਸ੍ਸ ਪ੍ਲਵਤਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ 139 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸਾਹਾਯ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਤ੍ਵਿਹ ।
ਤੇਨ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਮੀਪਮਿਹ ਧਰ੍ਮਤਃ ॥ 140 ॥
ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਾਨੀਯਤਾਂ ਸੀਤਾ ਦੀਯਤਾਂ ਰਾਘਵਾਯ ਚ ।
ਯਾਵਨ੍ਨ ਹਰਯੋ ਵੀਰਾ ਵਿਧਮਨ੍ਤਿ ਬਲਂ ਤਵ ॥ 141 ॥
ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਹਿ ਨ ਕੇਨ ਵਿਦਿਤਃ ਪੁਰਾ ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਚ ਯੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ ॥ 142 ॥
ਇਤਿ ਵਾਨਰਰਾਜਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਹੇਤ੍ਯਭਿਹਿਤੋ ਮਯਾ ।
ਮਾਮੈਕ੍षਤ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਕ੍षੁषਾ ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਨਿਵ ॥ 143 ॥
ਤੇਨ ਵਧ੍ਯੋऽਹਮਾਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਰਕ੍षਸਾ ਰੌਦ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 144 ॥
ਤਤੋ ਵਿਭੀषਣੋ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮਹਾਮਤਿਃ ।
ਤੇਨ ਰਾਕ੍षਸਰਾਜੋऽਸੌ ਯਾਚਿਤੋ ਮਮ ਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 145 ॥
ਨੈਵਂ ਰਾਕ੍षਸਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਮੇष ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।
ਰਾਜਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵ੍ਯਪੇਤੋ ਹਿ ਮਾਰ੍ਗਃ ਸਂਸੇਵ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 146 ॥
ਦੂਤਵਧ੍ਯਾ ਨ ਦृष੍ਟਾ ਹਿ ਰਾਜਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਰਾਕ੍षਸ ।
ਦੂਤੇਨ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਹਿਤਵਾਦਿਨਾ ॥ 147 ॥
ਸੁਮਹਤ੍ਯਪਰਾਧੇऽਪਿ ਦੂਤਸ੍ਯਾਤੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਵਿਰੂਪਕਰਣਂ ਦृष੍ਟਂ ਨ ਵਧੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਃ ॥ 148 ॥
ਵਿਭੀषਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤੋ ਰਾਵਣਸ੍ਸਨ੍ਦਿਦੇਸ਼ ਤਾਨ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸਾਨੇਤਦੇਵਾਸ੍ਯ ਲਾਙ੍ਗੂਲਂ ਦਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ॥ 149 ॥
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪੁਚ੍ਛਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਸ਼ਣਵਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਜੀਰ੍ਣੈਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸਜੈਃ ਪਟੈਃ ॥ 150 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਃ ਸਿਦ੍ਧਸਨ੍ਨਾਹਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇ ਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਤਦਾऽਦਹ੍ਯਨ੍ਤ ਮੇ ਪੁਚ੍ਛਂ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤਃ ਕਾष੍ਠਮੁष੍ਟਿਭਿਃ ॥ 151 ॥
ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਬਹੁਭਿਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਚ ਰਾਕ੍षਸੈਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਰਾਕ੍षਸਾਸ਼੍ਸ਼ੂਰਾ ਬਦ੍ਧਂ ਮਾਮਗ੍ਨਿਸਂਵृਤਮ੍ ॥ 152 ॥
ਅਘੋषਯਨ੍ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਮਾਗਤਾਃ ।
ਤਤੋऽਹਂ ਸੁਮਹਦ੍ਰੂਪਂ ਸਙ੍ਕ੍षਿਪ੍ਯ ਪੁਨਰਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 153 ॥
ਵਿਮੋਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪੁਨਃ ।
ਆਯਸਂ ਪਰਿਘਂ ਗृਹ੍ਯ ਤਾਨਿ ਰਕ੍षਾਂਸ੍ਯਸੂਦਯਮ੍ ॥ 154 ॥
ਤਤਸ੍ਤਨ੍ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਂ ਵੇਗੇਨਾਪ੍ਲੁਤਵਾਨਹਮ੍ ।
ਪੁਚ੍ਛੇਨ ਚ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਤਾਂ ਪੁਰੀਂ ਸਾਟ੍ਟਗੋਪੁਰਾਮ੍ ॥ 155 ॥
ਦਹਾਮ੍ਯਹਮਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰਿਵ ਪ੍ਰਜਾਃ ।
ਵਿਨष੍ਟਾ ਜਾਨਕੀ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨ ਹ੍ਯਦਗ੍ਧਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 156 ॥
ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਦ੍ਧੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮੀਕृਤਾ ਪੁਰੀ ।
ਦਹਤਾ ਚ ਮਯਾ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਗ੍ਧਾ ਸੀਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 157 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਹਿ ਮਹਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਯੇਦਂ ਵਿਤਥੀਕृਤਮ੍ ।
ਇਤਿ ਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਹਮੁਪਾਗਤਃ ॥ 158 ॥
ਅਥਾਹਂ ਵਾਚਮਸ਼੍ਰੌषਂ ਚਾਰਣਾਨਾਂ ਸ਼ੁਭਾਕ੍षਰਾਮ੍ ।
ਜਾਨਕੀ ਨ ਚ ਦਗ੍ਧੇਤਿ ਵਿਸ੍ਮਯੋਦਨ੍ਤਭਾषਿਣਾਮ੍ ॥ 159 ॥
ਤਤੋ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਮਦ੍ਭੁਤਾਂ ਗਿਰਮ੍ ।
ਅਦਗ੍ਧਾ ਜਾਨਕੀਤ੍ਯੇਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚੋਪਲਕ੍षਿਤਾ ॥ 160 ॥
ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੇ ਤੁ ਲਾਙ੍ਗੂਲੇ ਨ ਮਾਂ ਦਹਤਿ ਪਾਵਕਃ ।
ਹृਦਯਂ ਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਂ ਮੇ ਵਾਤਾਸ੍ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਿਨਃ ॥ 161 ॥
ਤੈਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟਾਥੈਃ ਕਾਰਣੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਗੁਣੈਃ ।
ऋषਿਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥੈਰਭਵਂ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ ॥ 162 ॥
ਪੁਨਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਵੈਦੇਹੀਂ ਵਿਸृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਤਯਾ ਪੁਨਃ ।
ਤਤਃ ਪਰ੍ਵਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਰਾਰਿष੍ਟਮਹਂ ਪੁਨਃ ॥ 163 ॥
ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਲਵਨਮਾਰੇਭੇ ਯੁष੍ਮਦ੍ਧਰ੍ਸ਼ਨਕਾਙ੍ਕ੍षਯਾ ।
ਤਤਃ ਪਵਨਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸੇਵਿਤਮ੍ ॥ 164 ॥
ਪਨ੍ਥਾਨਮਹਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਭਵਤੋ ਦृष੍ਟਵਾਨਿਹ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਭਵਤਾਂ ਚੈਵ ਤੇਜਸਾ ॥ 165 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਮਨੁष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਵਦੁਪਪਾਦਿਤਮ੍ ॥ 166 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha aṣṭapañcāśassargaḥ |
tatastasya gireḥ śṛṅge mahendrasya mahābalāḥ |
hanumatpramukhāḥ prītiṃ harayo jagmuruttamām || 1 ||
taṃ tataḥ prītisaṃhṛṣṭaḥ prītimantaṃ mahākapim |
jāmbavānkāryavṛttāntamapṛcchadanilātmajam || 2 ||
kathaṃ dṛṣṭā tvayā devī kathaṃ vā tatra vartate |
tasyāṃ vā sa kathaṃvṛttaḥ krūrakarmā daśānanaḥ || 3 ||
tattvatassarvametannaḥ prabrūhi tvaṃ mahākape |
śrutārthāścintayiṣyāmo bhūyaḥ kāryaviniścayam || 4 ||
yaścārthastattra vaktavyo gatairasmābhirātmavān |
rakṣitavyaṃ ca yattatra tadbhavānvyākarotu naḥ || 5 ||
sa niyuktastatastena samprahṛṣṭatanūruhaḥ |
praṇamya śirasā devyai sītāyai pratyabhāṣata || 6 ||
pratyakṣameva bhavatāṃ mahendrāgrātkhāmāplutaḥ |
udadherdakṣiṇaṃ pāraṃ kāṅkṣamāṇa ssamāhitaḥ || 7 ||
gacchataśca hi me ghoraṃ vighnarūpamivābhavat |
kāñcanaṃ śikharaṃ divyaṃ paśyāmi sumanoharam || 8 ||
sthitaṃ pandhānamāvṛtya mene vighnaṃ ca taṃ nagam |
upasaṅgamya taṃ divyaṃ kāñcanaṃ nagasattamam || 9 ||
kṛtā me manasā buddhirbhettavyo'yaṃ mayeti ca |
prahataṃ ca mayā tasya lāṅgūlena mahāgireḥ || 10 ||
śikharaṃ sūryasaṅkāśaṃ vyaśīryata sahasradhā |
vyavasāyaṃ ca taṃ buddhvā sa hovāca mahāgiriḥ || 11 ||
puttreti madhurāṃ vāṇīṃ manaḥ prahlādayanniva |
pitṛvyaṃ cāpi māṃ viddhi sakhāyaṃ mātariśvanaḥ || 12 ||
mainākamiti vikhyātaṃ nivasantaṃ mahodadhau |
pakṣavantaḥ purā puttra babhūvuḥ parvatottamāḥ || 13 ||
chandataḥ pṛthivīṃ cerurbādhamānāḥ samantataḥ |
śrutvā nagānāṃ caritaṃ mahendraḥ pākaśāsanaḥ || 14 ||
ciccheda bhagavān pakṣānvajreṇaiṣāṃ sahasraśaḥ |
ahaṃ tu mokṣitastasmāttava pitrā mahātmanā || 15 ||
mārutena tadā vatsa prakṣipto'smi mahārṇave |
rāmasya ca mayā sāhye vartitavyamarindama || 16 ||
rāmo dharmabhṛtāṃ śreṣṭho mahendrasamavikramaḥ |
etacchrutvā vacastasya mainākasya mahātmanaḥ || 17 ||
kāryamāvedya tu girerudyataṃ ca mano mama |
tena cāhamanujñāto mainākena mahātmanā || 18 ||
sa cāpyantarhitaḥ śailo mānuṣeṇa vapuṣmatā |
śarīreṇa mahāśailaḥ śailena ca mahodadhau || 19 ||
uttamaṃ javamāsthāya śeṣaṃ panthānamāsthitaḥ |
tato'haṃ suciraṃ kālaṃ vegenābhyāgamaṃ pathi || 20 ||
tataḥ paśyāmyahaṃ devīṃ surasāṃ nāgamātaram |
samudramadhye sā devī vacanaṃ māmabhāṣata || 21 ||
mama bhakṣaḥ pradiṣṭastvamamarairharisattama |
atastvāṃ bhakṣayiṣyāmi vihitastvaṃ cirasya me || 22 ||
evamukta ssurasayā prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ |
vivarṇavadano bhūtvā vākyaṃ cedamudīrayam || 23 ||
rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam |
lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā ca parantapaḥ || 24 ||
tasya sītā hṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |
tasyā ssaṅkāśaṃ dūto'haṃ gamiṣye rāmaśāsanāt || 25 ||
kartumarhasi rāmasya sāhāyyaṃ viṣaye satī |
athavā maithilīṃ dṛṣṭvā rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam || 26 ||
āgamiṣyāmi te vaktraṃ satyaṃ pratiśṛṇomi te |
evamuktā mayā sā tu surasā kāmarūpiṇī || 27 ||
abravīnnātivarteta kaścideṣa varo mama |
evamuktassurasayā daśayojanamāyataḥ || 28 ||
tatorthaguṇavistāro babhūvāhaṃ kṣaṇena tu |
matpramāṇānurūpaṃ ca vyāditaṃ ca mukhaṃ tayā || 29 ||
taddṛṣṭvā vyāditaṃ cāsyaṃ hrasvaṃ hyakaravaṃ vapuḥ |
tasminmuhūrte ca punarbabhūvāṅguṣṭhamātrakaḥ || 30 ||
abhipatyāśu tadvaktraṃ nirgato'haṃ tataḥ kṣaṇāt |
abravītsurasā devī svena rūpeṇa māṃ punaḥ || 31 ||
arthasiddhyai hariśreṣṭha gaccha saumya yathāsukham |
samānaya ca vaidehīṃ rāghaveṇa mahātmanā || 32 ||
sukhī bhava mahābāho prītā'smi tava vānara |
tato'haṃ sādhu sādhviti sarvabhūtaiḥ praśaṃsitaḥ || 33 ||
tato'ntarikṣaṃ vipulaṃ pluto'haṃ garuḍo yathā |
chāyā me nigṛhītā ca na ca paśyāmi kiñcana || 34 ||
so'haṃ vihatavegastu diśo daśa vilokayan |
na kiñcittatra paśyāmi yena me'pahṛtā gatiḥ || 35 ||
tato me buddhirutpannā kinnāma gagane mama |
īdṛśo vighna utpanno rūpaṃ yatra na dṛśyate || 36 ||
adhobhāgena me dṛṣṭi śśocatā pātitā mayā |
tato'drākṣamahaṃ bhīmāṃ rākṣasīṃ salileśayām || 37 ||
prahasya ca mahānādamukto'haṃ bhīmayā tayā |
avasthitamasambhrāntamidaṃ vākyamaśobhanam || 38 ||
kvāsi gantā mahākāya kṣudhitāyā mamepsitaḥ |
bhakṣaḥ prīṇaya me dehaṃ ciramāhāravarjitam || 39 ||
bāḍhamityeva tāṃ vāṇīṃ pratyagṛhṇāmahaṃ tataḥ |
asyapramāṇādadhikaṃ tasyāḥ kāyamapūrayam || 40 ||
tasyāścāsyaṃ mahadbhīmaṃ vardhate mama bhakṣaṇe |
na ca māṃ sādhu bubudhe mama vā vikṛtaṃ kṛtam || 41 ||
tato'haṃ vipulaṃ rūpaṃ saṅkṣipya nimiṣāntarāt |
tasyā hṛdayamādāya prapatāmi nabhaḥsthalam || 42 ||
sā visṛṣṭabhujā bhīmā papāta lavaṇāmbhasi |
mayā parvatasaṅkāśā nikṛttahṛdayā satī || 43 ||
śṛṇomi khagatānāṃ ca siddhānāṃ cāraṇaissaha |
rākṣasī siṃhikā bhīmā kṣipraṃ hanumatā hatā || 44 ||
tāṃ hatvā punarevāhaṃ kṛtyamātyayikaṃ smaran |
gatvā cāha mahadhvānaṃ paśyāmi nagamaṇḍitam || 45 ||
dakṣiṇaṃ tīramudadherlaṅkā yatra ca sā purī |
astaṃ dinakare yāte rakṣasāṃ nilayaṃ puram || 46 ||
praviṣṭo'hamavijñāto rakṣobhirbhīmavikramaiḥ |
tatra praviśataścāpi kalpāntaghanasannibhā || 47 ||
aṭṭahāsaṃ vimuñcantī nārī kāpyutthitā puraḥ |
jighāṃsantīṃ tatastāṃ tu jvaladagniśiroruhām || 48 ||
savyamuṣṭiprahāreṇa parājitya subhairavām |
pradoṣakāle praviśaṃ bhītayā'haṃ tayoditaḥ || 49 ||
ahaṃ laṅkāpurī vīra nirjitā vikrameṇa te |
yasmāttasmādvijetāsi sarvarakṣāṃsyaśeṣataḥ || 50 ||
tatrāhaṃ sarvarātraṃ tu vicinvan janakātmajām |
rāvaṇāntaḥpuragato na cāpaśyaṃ sumadhyamām || 51 ||
tata ssītāmapaśyaṃstu rāvaṇasya niveśane |
śokasāgaramāsādya na pāramupalakṣaye || 52 ||
śocatā ca mayā dṛṣṭaṃ prākāreṇa samāvṛtam |
kāñcanena vikṛṣṭena gṛhopavanamuttamam || 53 ||
sa prākāramavaplutya paśyāmi bahupādapam |
aśokavanikāmadhye śiṃśupāpādapo mahān || 54 ||
tamāruhya ca paśyāmi kāñcanaṃ kadalīvanam |
adūre śiṃśupāvṛkṣātpaśyāmi varavarṇinīm || 55 ||
śyāmāṃ kamalapatrākṣīmupavāsakṛśānanām |
tadekavāsassaṃvītāṃ rajodhvastaśiroruhām || 56 ||
śokasantāpadīnāṅgīṃ sītāṃ bhartṛhite sthitām |
rākṣasībhirvirūpābhiḥ krūrābhirabhisaṃvṛtām || 57 ||
māṃsaśoṇitabhakṣābhirvyāghrībhirhariṇīmiva |
sā mayā rākṣasīmadhye tarjyamānā muhurmuhuḥ || 58 ||
ekaveṇīdharā dīnā bhartṛcintāparāyaṇā |
bhūmiśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame || 59 ||
rāvaṇādvinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā |
kathañcinmṛgaśābākṣī tūrṇamāsāditā mayā || 60 ||
tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ nārīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm |
tatraiva śiṃśupāvṛkṣe paśyannahamavasthitaḥ || 61 ||
tato halahalāśabdaṃ kāñcīnūpuramiśritam |
śṛṇomyadhikagambhīraṃ rāvaṇasya niveśane || 62 ||
tato'haṃ paramodvignaḥ svaṃ rūpaṃ pratyasaṃharam |
ahaṃ tu śiṃśupāvṛkṣe pakṣīva gahane sthitaḥ || 63 ||
tato rāvaṇadārāśca rāvaṇaśca mahābalaḥ |
taṃ deśaṃ samanuprāptā yatra sītā'bhavat sthitā || 64 ||
taṃ dṛṣṭvātha varārohā sītā rakṣogaṇeśvaram |
saṅkucyorūstanau pīnau bāhubhyāṃ parirabhya ca || 65 ||
vitrastāṃ paramodvignāṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ |
trāṇaṃ kiñcidapaśyantīṃ vepamānāṃ tapasvinīm || 66 ||
tāmuvāca daśagrīvassītāṃ paramaduḥkhitām |
avākcirāḥ prapatito bahumanyasva māmiti || 67 ||
yadi cettvaṃ tu darpānmāṃ nābhinandasi garvite |
dvau māsāvantaraṃ sīte pāsyāmi rudhiraṃ tava || 68 ||
etacchrutvā vacastasya rāvaṇasya durātmanaḥ |
uvāca paramakruddhā sītā vacanamuttamam || 69 ||
rākṣasādhama rāmasya bhāryāmamitatejasaḥ |
ikṣvākukulanāthasya snuṣāṃ daśarathasya ca || 70 ||
avācyaṃ vadato jihvā kathaṃ na patitā tava |
kiñcidvīryaṃ tavānārya yo māṃ bharturasannidhau || 71 ||
apahṛtyā''gataḥ pāpa te nādṛṣṭo mahātmanā |
na tvaṃ rāmasya sadṛśo dāsye'pyasya na yujyase || 72 ||
yajñīya ssatyavādī ca raṇaślāghī ca rāghavaḥ |
jānakyā paruṣaṃ vākyamevamukto daśānanaḥ || 73 ||
jajvāla sahasā kopāccitāstha iva pāvakaḥ |
vivṛtya nayane krūre muṣṭimudyamya dakṣiṇam || 74 ||
maithilīṃ hantumārabdhaḥ strībhirhāhākṛtaṃ tadā |
strīṇāṃ madhyātsamutpatya tasya bhāryā durātmanaḥ || 75 ||
varā mandodarī nāma tayā sa pratiṣedhitaḥ |
uktaśca madhurāṃ vāṇīṃ tayā sa madanārditaḥ || 76 ||
sītayā tava kiṃ kāryaṃ mahendrasamavikramaḥ |
devagandharvakanyābhiryakṣakanyābhireva ca || 77 ||
sārdhaṃ prabho ramasveha sītayā kiṃ kariṣyasi |
tatastābhissametābhirnārībhissa mahābalaḥ || 78 ||
prasādya sahasā nīto bhavanaṃ svaṃ niśācaraḥ |
yāte tasmin daśagrīve rākṣasyo vikṛtānanāḥ || 79 ||
sītāṃ nirbhartsayāmāsurvākyaiḥ krūraissudāruṇaiḥ |
tṛṇavadbhāṣitaṃ tāsāṃ gaṇayāmāsa jānakī || 80 ||
garjitaṃ ca tadā tāsāṃ sītāṃ prāpya nirarthakam |
vṛthāgarjitaniśceṣṭā rākṣasyaḥ piśitāśanāḥ || 81 ||
rāvaṇāya śaśaṃsustāḥ sītādhyavasitaṃ mahat |
tatastāssahitāssarvā nihatāśā nirudyamāḥ || 82 ||
parikṣipya samantāttāṃ nidrāvaśamupāgatāḥ |
tāsu caiva prasuptāsu sītā bhartṛhite ratā || 83 ||
vilapya karuṇaṃ dīnā praśuśoca suduḥkhitā |
tāsāṃ madhyātsamutthāya trijaṭā vākyamabravīt || 84 ||
ātmānaṃ khādata kṣipraṃ na sītā vinaśiṣyati |
janakasyātmajā sādhvī snuṣā daśarathasya ca || 85 ||
svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |
rakṣasāṃ ca vināśāya bharturasyā jayāya ca || 86 ||
alamasmātparitrātuṃ rāghavādrākṣasīgaṇam |
abhiyācāma vaidehīmetaddhi mama rocate || 87 ||
yasyā hyevaṃvidhassvapno duḥkhitāyāḥ pradṛśyate |
sā duḥkhairvividhairmuktā sukhamāpnotyanuttamam || 88 ||
praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā |
tatassā hrīmatī bālā bharturvijayaharṣitā || 89 ||
avocadyadi tattathyaṃ bhaveyaṃ śaraṇaṃ hi vaḥ |
tāṃ cāhaṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā sītāyā dāruṇāṃ daśām |
cintayāmāsa vikrānto na ca me nirvṛtaṃ manaḥ || 90 ||
sambhāṣaṇārthaṃ ca mayā jānakyāścintito vidhiḥ || 91 ||
ikṣvākūṇāṃ hi vaṃśastu tato mama puraskṛtaḥ |
śrutvā tu gaditāṃ vācaṃ rājarṣigaṇapūjitām || 92 ||
pratyabhāṣata māṃ devī bāṣpaiḥ pihitalocanā |
kastvaṃ kena kathaṃ ceha prāpto vānarapuṅgavaḥ || 93 ||
kā ca rāmeṇa te prītistanme śaṃsitumarhasi |
tasyāstadvacanaṃ śrutvā hyahamapyabruvaṃ vacaḥ || 94 ||
devi rāmasya bhartuste sahāyo bhīmavikramaḥ |
sugrīvo nāma vikrānto vānarendro mahābalaḥ || 95 ||
tasya māṃ viddhi bhṛtyaṃ tvaṃ hanumantamihāgatam |
bhartrāhaṃ preṣitastubhyaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 96 ||
idaṃ ca puruṣavyāghraḥ śrīmān dāśarathiḥ svayam |
aṅgulīyamabhijñānamadāttubhyaṃ yaśasvini || 97 ||
tadicchāmi tvayā''jñaptaṃ devi kiṃ karavāṇyaham |
rāmalakṣmaṇayoḥ pārśvaṃ nayāmi tvāṃ kimuttaram || 98 ||
etacchrutvā viditvā ca sītā janakanandinī |
āharāvaṇamutsādya rāghavo māṃ nayatviti || 99 ||
praṇamya śirasā devīṃ mahamāryāmaninditām |
rāghavasya manohlādamabhijñānamayāciṣam || 100 ||
atha māmabravītsītā gṛhyatāmayamuttamaḥ |
maṇiryena mahābāhū rāmastvāṃ bahumanyate || 101 ||
ityuktvā tu varārohā maṇipravaramadbhutam |
prāyacchatparamodvignā vācā māṃ sandideśaha || 102 ||
tatastasyai praṇamyāhaṃ rājaputryai samāhitaḥ |
pradakṣiṇaṃ parikrāmamihābhyudgatamānasaḥ || 103 ||
ukto'haṃ punarevedaṃ niścitya manasā tayā |
hanumanmama vṛttāntaṃ vaktumarhasi rāghave || 104 ||
yathā śrutvaiva na cirāttāvubhau rāmalakṣmaṇau |
sugrīvasahitau vīrāvupeyātāṃ tathā kuru || 105 ||
yadyanyathā bhavedetaddvau māsau jīvitaṃ mama |
na māṃ drakṣyati kākutstho mriye sāhamanāthavat || 106 ||
tacchrutvā karuṇaṃ vākyaṃ krodho māmabhyavartata |
uttaraṃ ca mayā dṛṣṭaṃ kāryaśeṣamanantaram || 107 ||
tato'vardhata me kāyastadā parvatasannibhaḥ |
yuddhakāṅkṣī vanaṃ tacca vināśayitumārabhe || 108 ||
tadbhagnaṃ vanaṣaṇḍaṃ tu bhrāntatrastamṛgadvijam |
pratibuddhā nirīkṣante rākṣasyo vikṛtānanāḥ || 109 ||
māṃ ca dṛṣṭvā vane tasmin samāgamya tatastataḥ |
tā ssamabhyāgatāḥ kṣipraṃ rāvaṇāyācacakṣire || 110 ||
rājasvanamidaṃ durgaṃ tava bhagnaṃ durātmanā |
vānareṇa hyavijñāya tava vīryaṃ mahābala || 111 ||
durbuddhestasya rājendra tava vipriyakāriṇaḥ |
vadhamājñāpaya kṣipraṃ yathāsau vilayaṃ vrajet || 112 ||
tacchrutvā rākṣasendreṇa visṛṣṭā bhṛśadurjayāḥ |
rākṣasāḥ kiṅkarā nāma rāvaṇasya manonugāḥ || 113 ||
teṣāmaśītisāhasraṃ śūlamudgarapāṇinām |
mayā tasminvanoddeśe parigheṇa niṣūditam || 114 ||
teṣāṃ tu hataśeṣā ye te gatvā laghuvikramāḥ |
nihataṃ ca mahatsainyaṃ rāvaṇāyācacakṣire || 115 ||
tato me buddhirutpannā caityaprāsādamākramam |
tatrasthānrākṣasān hatvā śataṃ stambhena vai punaḥ || 116 ||
lalāmabhūto laṅkāyāssa vai vidhvaṃsito mayā |
tataḥ prahastasya sutaṃ jambumālinamādiśat || 117 ||
rākṣasairbahubhissārdhaṃ ghorarūpairbhayānakaiḥ |
taṃ mahābalasampannaṃ rākṣasaṃ raṇakovidam || 118 ||
parigheṇātighoreṇa sūdayāmi sahānugam |
tacchrutvā rākṣasendrastu mantriputtrānmahābalān || 119 ||
padātibalasampannān preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |
parigheṇaiva tān sarvānnayāmi yamasādanam || 120 ||
mantriputtrānhatāncchṛtvā samare'laghuvikramān |
pañca senāgragācchrūrānpreṣayāmāsa rāvaṇaḥ || 121 ||
tānahaṃ sahasainyānvai sarvānevābhyasūdayam |
tataḥ punardaśagrīvaḥ putramakṣaṃ mahābalam || 122 ||
bahubhī rākṣasaissārdhaṃ preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |
taṃ tu mandodarīputtraṃ kumāraṃ raṇapaṇḍitam || 123 ||
sahasā khaṃ samutkrāntaṃ pādayośca gṛhītavān |
carmāsinaṃ śataguṇaṃ bhrāmayitvā vyapeṣayam || 124 ||
tamakṣamāgataṃ bhagnaṃ niśamya sa daśānanaḥ |
tata indrajitaṃ nāma dvitīyaṃ rāvaṇassutam || 125 ||
vyādideśa susaṅkṛddho balinaṃ yuddhadurmadam |
taccāpyahaṃ balaṃ sarvaṃ taṃ ca rākṣasapuṅgavam || 126 ||
naṣṭaujasaṃ raṇe kṛtvā paraṃ harṣamupāgamam |
mahatāpi mahābāhuḥ pratyayena mahābalaḥ || 127 ||
preṣito rāvaṇenaiva saha vīrairmadotkaṭaiḥ |
so'viṣahyaṃ hi māṃ buddhvā svaṃ balaṃ cāvamarditam || 128 ||
brāhmaṇāstreṇa sa tu māṃ prābadhnācchātivegitaḥ |
rajjubhiścābhibadhnanti tato māṃ tatra rākṣasāḥ || 129 ||
rāvaṇasya samīpaṃ ca gṛhītvā māmupānayan |
dṛṣṭvā sambhāṣitaścāhaṃ rāvaṇena durātmanā || 130 ||
pṛṣṭaśca laṅkāgamanaṃ rākṣasānāṃ ca taṃ vadham |
tatsarvaṃ ca mayā tatra sītārthamiti jalpitam || 131 ||
asyāhaṃ darśanākāṅkṣī prāptastvadbhavanaṃ vibho |
mārutasyaurasaḥ putro vānaro hanumānaham || 132 ||
rāmadūtaṃ ca māṃ viddhi sugrīvasacivaṃ kapim |
so'haṃ dūtyena rāmasya tvatsakāśamihāgataḥ || 133 ||
sugrīvaśca mahātejāssatvāṃ kuśalamabravīt |
dharmārthakāmasahitaṃ hitaṃ pathyamuvāca ca || 134 ||
vasato ṛśyamūke me parvate vipuladrume |
rāghavo raṇavikrānto mittratvaṃ samupāgataḥ || 135 ||
tena me kathitaṃ rājñā bhāryā me rakṣasā hṛtā |
tatra sāhāyyamasmākaṃ kāryaṃ sarvātmanā tvayā || 136 ||
mayā ca kathitaṃ tasmai vālinaśca vadhaṃ prati |
tatra sāhāyyahetorme samayaṃ kartumarhasi || 137 ||
vālinā hṛtarājyena sugrīveṇa mahāprabhuḥ |
cakre'gnisākṣikaṃ sakhyaṃ rāghavassaha lakṣmaṇaḥ || 138 ||
tena vālinamutpāṭya śareṇaikena saṃyuge |
vānarāṇāṃ mahārājaḥ kṛtassa plavatāṃ prabhuḥ || 139 ||
tasya sāhāyyamasmābhiḥ kāryaṃ sarvātmanā tviha |
tena prasthāpitastubhyaṃ samīpamiha dharmataḥ || 140 ||
kṣipramānīyatāṃ sītā dīyatāṃ rāghavāya ca |
yāvanna harayo vīrā vidhamanti balaṃ tava || 141 ||
vānarāṇāṃ prabhāvo hi na kena viditaḥ purā |
devatānāṃ saṅkāśaṃ ca ye gacchanti nimantritāḥ || 142 ||
iti vānararājastvāmāhetyabhihito mayā |
māmaikṣata tataḥ kruddhaścakṣuṣā pradahanniva || 143 ||
tena vadhyo'hamājñapto rakṣasā raudrakarmaṇā |
matprabhāvamavijñāya rāvaṇena durātmanā || 144 ||
tato vibhīṣaṇo nāma tasya bhrātā mahāmatiḥ |
tena rākṣasarājo'sau yācito mama kāraṇāt || 145 ||
naivaṃ rākṣasaśārdūla tyajyatāmeṣa niścayaḥ |
rājaśāstravyapeto hi mārgaḥ saṃsevyate tvayā || 146 ||
dūtavadhyā na dṛṣṭā hi rājaśāstreṣu rākṣasa |
dūtena veditavyaṃ ca yathārthaṃ hitavādinā || 147 ||
sumahatyaparādhe'pi dūtasyātulavikramaḥ |
virūpakaraṇaṃ dṛṣṭaṃ na vadho'stīti śāstrataḥ || 148 ||
vibhīṣaṇenaivamukto rāvaṇassandideśa tān |
rākṣasānetadevāsya lāṅgūlaṃ dahyatāmiti || 149 ||
tatastasya vacaḥ śrutvā mama pucchaṃ samantataḥ |
veṣṭitaṃ śaṇavalkaiśca jīrṇaiḥ kārpāsajaiḥ paṭaiḥ || 150 ||
rākṣasāḥ siddhasannāhāstataste caṇḍavikramāḥ |
tadā'dahyanta me pucchaṃ nighnantaḥ kāṣṭhamuṣṭibhiḥ || 151 ||
baddhasya bahubhiḥ pāśairyantritasya ca rākṣasaiḥ |
tataste rākṣasāśśūrā baddhaṃ māmagnisaṃvṛtam || 152 ||
aghoṣayanrājamārge nagaradvāramāgatāḥ |
tato'haṃ sumahadrūpaṃ saṅkṣipya punarātmanaḥ || 153 ||
vimocayitvā taṃ bandhaṃ prakṛtisthaḥ sthitaḥ punaḥ |
āyasaṃ parighaṃ gṛhya tāni rakṣāṃsyasūdayam || 154 ||
tatastannagaradvāraṃ vegenāplutavānaham |
pucchena ca pradīptena tāṃ purīṃ sāṭṭagopurām || 155 ||
dahāmyahamasambhrānto yugāntāgniriva prajāḥ |
vinaṣṭā jānakī vyaktaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate || 156 ||
laṅkāyāṃ kaściduddheśaḥ sarvā bhasmīkṛtā purī |
dahatā ca mayā laṅkāṃ dagdhā sītā na saṃśayaḥ || 157 ||
rāmasya hi mahatkāryaṃ mayedaṃ vitathīkṛtam |
iti śokasamāviṣṭaścintāmahamupāgataḥ || 158 ||
athāhaṃ vācamaśrauṣaṃ cāraṇānāṃ śubhākṣarām |
jānakī na ca dagdheti vismayodantabhāṣiṇām || 159 ||
tato me buddhirutpannā śrutvā tāmadbhutāṃ giram |
adagdhā jānakītyevaṃ nimittaiścopalakṣitā || 160 ||
dīpyamāne tu lāṅgūle na māṃ dahati pāvakaḥ |
hṛdayaṃ ca prahṛṣṭaṃ me vātāssurabhigandhinaḥ || 161 ||
tairnimittaiśca dṛṣṭāthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ |
ṛṣivākyaiśca siddhārthairabhavaṃ hṛṣṭamānasaḥ || 162 ||
punardṛṣṭvā ca vaidehīṃ visṛṣṭaśca tayā punaḥ |
tataḥ parvatamāsādya tatrāriṣṭamahaṃ punaḥ || 163 ||
pratiplavanamārebhe yuṣmaddharśanakāṅkṣayā |
tataḥ pavanacandrārkasiddhagandharvasevitam || 164 ||
panthānamahamākramya bhavato dṛṣṭavāniha |
rāghavasya prabhāveṇa bhavatāṃ caiva tejasā || 165 ||
sugrīvasya ca kāryārthaṃ mayā sarvamanuṣṭhitam |
etatsarvaṃ mayā tatra yathāvadupapāditam || 166 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever