📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.3 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਤृਤੀਯ ਸਰ੍ਗਃ
5.3 Sundarakanda - Tritiya Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤृਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਲਮ੍ਬਸ਼ਿਖਰੇ ਲਮ੍ਬੇ ਲਮ੍ਬਤੋਯਦਸਨ੍ਨਿਭੇ ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਸ੍ਥਾਯ ਮੇਧਾਵੀ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 1 ॥
ਨਿਸ਼ਿ ਲਙ੍ਕਾਂ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਵਿਵੇਸ਼ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ।
ਰਮ੍ਯਕਾਨਨਤੋਯਾਢ੍ਯਾਂ ਪੁਰੀਂ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਸ਼ਾਰਦਾਮ੍ਬੁਧਰਪ੍ਰਖ੍ਯੈਰ੍ਭਵਨੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।
ਸਾਗਰੋਪਮਨਿਰ੍ਘੋषਾਂ ਸਾਗਰਾਨਿਲਸੇਵਿਤਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਸੁਪੁष੍ਟਬਲਸਮ੍ਪੁष੍ਟਾਂ ਯਥੈਵ ਵਿਟਪਾਵਤੀਮ੍ ।
ਚਾਰੁਤੋਰਣਨਿਰ੍ਯੂਹਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰਦ੍ਵਾਰਤੋਰਣਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਭੁਜਗਾਚਰਿਤਾਂ ਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਂ ਭੋਗਵਤੀਮਿਵ ।
ਤਾਂ ਸ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਘਨਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਸਞ੍ਚਾਰਾਂ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਮਰਾਵਤੀਮ੍ ।
ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭੇਨ ਮਹਤਾ ਪ੍ਰਾਕਾਰੇਣਾਭਿਸਂਵृਤਾਮ੍ ॥ 6 ॥
ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਘੋषਾਭਿਃ ਪਤਾਕਾਭਿਰਲਙ੍ਕृਤਾਮ੍ ।
ਆਸਾਦ੍ਯ ਸਹਸਾ ਹृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਕਾਰਮਭਿਪੇਦਿਵਾਨ੍ ॥ 7 ॥
ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਹृਦਯਃ ਪੁਰੀਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ ।
ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯੈਰ੍ਦ੍ਵਾਰੈਰ੍ਵੈਡੂਰ੍ਯਕृਤਵੇਦਿਕੈਃ ॥ 8 ॥
ਵਜ੍ਰਸ੍ਫਟਿਕਮੁਕ੍ਤਾਭਿਰ੍ਮਣਿਕੁਟ੍ਟਿਮਭੂषਿਤੈਃ ।
ਤਪ੍ਤਹਾਟਕਨਿਰ੍ਯੂਹੈ ਰਾਜਤਾਮਲਪਾਣ੍ਡੁਰੈਃ ॥ 9 ॥
ਵੈਢੂਰ੍ਯਕृਤਸੋਪਾਨੈਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਨ੍ਤਰਪਾਂਸੁਭਿਃ ।
ਚਾਰੁਸਞ੍ਜਵਨੋਪੇਤੈਃ ਖਮਿਵੋਤ੍ਪਤਿਤੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ॥ 10 ॥
ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਬਰ੍ਹਿਣਸਙ੍ਘੁष੍ਟੈਃ ਰਾਜਹਂਸ ਨਿषੇਵਿਤੈਃ ।
ਤੂਰ੍ਯਾਭਰਣਨਿਰ੍ਘੋषੈਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਨਾਦਿਤਾਮ੍ ॥ 11 ॥
ਵਸ੍ਵੌਕਸਾਰਾਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਤਾਂ ਵੀਕ੍ष੍ਯ ਨਗਰੀਂ ਤਤਃ ।
ਖਮਿਵੋਤ੍ਪਤਿਤੁਂ ਕਾਮਾਂ ਜਹਰ੍ष ਹਨੁਮਾਨ੍ ਕਪਿਃ ॥ 12 ॥
ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਤੇਃ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਅਨੁਤ੍ਤਮਾਮृਦ੍ਧਿਯੁਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 13 ॥
ਨੇਯਮਨ੍ਯੇਨ ਨਗਰੀ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਧਰ੍षਯਿਤੁਂ ਬਲਾਤ੍ ।
ਰਕ੍षਿਤਾ ਰਾਵਣਬਲੈਰੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧਧਾਰਿਭਿਃ ॥ 14 ॥
ਕੁਮੁਦਾਙ੍ਗਦਯੋਰ੍ਵਾਪਿ ਸੁषੇਣਸ੍ਯ ਮਹਾਕਪੇਃ ।
ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਯਂ ਭਵੇਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਮੈਨ੍ਦਦ੍ਵਿਵਿਦਯੋਰਪਿ ॥ 15 ॥
ਵਿਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤਨੂਜਸ੍ਯ ਹਰੇਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ਪਰ੍ਵਣਃ ।
ऋਕ੍षਸ੍ਯ ਕੇਤੁਮਾਲਸ੍ਯ ਮਮ ਚੈਵ ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ 16 ॥
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਭਵਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ ਕਪਿਃ ॥ 17 ॥
ਤਾਂ ਰਤ੍ਨਵਸਨੋਪੇਤਾਂ ਕੋष੍ਠਾਗਾਰਾਵਤਂਸਕਾਮ੍ ।
ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਗਾਰਸ੍ਤਨੀਮृਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਮਦਾਮਿਵ ਭੂषਿਤਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਤਾਂ ਨष੍ਟਤਿਮਿਰਾਂ ਦੀਪ੍ਤੈਰ੍ਭਾਸ੍ਵਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਗृਹੈਃ ।
ਨਗਰੀਂ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਕਪਿਃ ॥ 19 ॥
ਥ ਸਾ ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਨਗਰੀ ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 20 ॥
ਸਾ ਤਂ ਹਰਿਵਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲਙ੍ਕਾ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾ ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵੋਤ੍ਥਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਕृਤਾਨਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ॥ 21 ॥
ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਕਪਿਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾਯੁਸੂਨੋਰਤਿष੍ਠਤ ।
ਮੁਞ੍ਚਮਾਨਾ ਮਹਾਨਾਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 22 ॥
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੇਨ ਚ ਕਾਰ੍ਯੇਣ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਨਾਲਯ ।
ਕਥਯਸ੍ਵੇਹ ਯਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾ ਧਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ 23 ॥
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਖਲ੍ਵਿਯਂ ਲਙ੍ਕਾ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਵਾਨਰ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਰਕ੍षਿਤਾ ਰਾਵਣਬਲੈਰਭਿਗੁਪ੍ਤਾ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 24 ॥
ਅਥ ਤਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵੀਰੋ ਹਨੁਮਾਨਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।
ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ ॥ 25 ॥
ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਰੂਪਨਯਨਾ ਪੁਰਦ੍ਵਾਰੇऽਵਤਿष੍ਠਸਿ ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚਾਪਿ ਮਾਂ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਸਿ ਦਾਰੁਣਾ ॥ 26 ॥
ਹਨੁਮਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਙ੍ਕਾ ਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਪਰੁषਂ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 27 ॥
ਅਹਂ ਰਾਕ੍षਸਰਾਜਸ੍ਯ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਆਜ੍ਞਾਪ੍ਰਤੀਕ੍षਾ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾ ਰਕ੍षਾਮਿ ਨਗਰੀਮਿਮਾਮ੍ ॥ 28 ॥
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਮਾਮਵਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਨਗਰੀ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਨਿਹਤੋ ਮਯਾ ॥ 29 ॥
ਅਹਂ ਹਿ ਨਗਰੀ ਲਙ੍ਕਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਰਕ੍षਾਮਿ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ ॥ 30 ॥
ਲਙ੍ਕਾਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ਸ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਸ਼ੈਲ ਇਵਾਪਰਃ ॥ 31 ॥
ਸ ਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਵਿਕृਤਾਂ ਦृष੍ਟਵਾ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਆਬਭਾषੇऽਥ ਮੇਧਾਵੀ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ॥ 32 ॥
ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਨਗਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਾਟ੍ਟਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾਮ੍ ।
ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਮਿਮਂਲੋਕਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਵਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ ।
ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਮਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ ॥ 33 ॥
ਵਨਾਨ੍ਯੁਪਵਨਾਨੀਹ ਲਙ੍ਕਾਯਾਃ ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ।
ਸਰ੍ਵਤੋ ਗृਹਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਾਗਮਨਂ ਹਿ ਮੇ ॥ 34 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਙ੍ਕਾ ਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ ।
ਭੂਯ ਏਵ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਬਭਾषੇ ਪਰੁषਾਕ੍षਰਮ੍ ॥ 35 ॥
ਮਾਮਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਰਾਕ੍षਸੇਸ਼੍ਵਰਪਾਲਿਤਾਮ੍ ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਮਦ੍ਯ ਤੇ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪੁਰੀਯਂ ਵਾਨਰਾਧਮ ॥ 36 ॥
ਤਤਃ ਸ ਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ਤਾਮੁਵਾਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰੀਮ੍ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਰੀਮਿਮਾਂ ਭਦ੍ਰੇ ਪੁਨਰ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਯਥਾਗਤਮ੍ ॥ 37 ॥
ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਾਦਂ ਸਾ ਵੈ ਲਙ੍ਕਾ ਭਯਾਵਹਮ੍ ।
ਤਲੇਨ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਵੇਗਿਤਾ ॥ 38 ॥
ਤਤਃ ਸ ਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਲਙ੍ਕਯਾ ਤਾਡਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਨਨਾਦ ਸੁਮਹਾਨਾਦਂ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 39 ॥
ਤਤਃ ਸਂਵਰ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਮਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੋऽਙ੍ਗੁਲੀਃ ।
ਮੁष੍ਟਿਨਾऽऽਭਿਜਘਾਨੈਨਾਂ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥ 40 ॥
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚੇਤਿ ਮਨ੍ਯਮਾਨੇਨ ਨਾਤਿਕ੍ਰੋਧਃ ਸ੍ਵਯਂ ਕृਤਃ ।
ਸਾ ਤੁ ਤੇਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਵਿਹ੍ਵਲਾਙ੍ਗੀ ਨਿਸ਼ਾਚਰੀ ॥ 41 ॥
ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਭੂਮੌ ਵਿਕृਤਾਨਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਾਮ੍ ॥ 42 ॥
ਕृਪਾਂ ਚਕਾਰ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਮਨ੍ਯਮਾਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਤੁ ਤਾਮ੍ ।
ਤਤੋ ਵੈ ਭृਸ਼ਸਂਵਿਗ੍ਨਾ ਲਙ੍ਕਾ ਸਾ ਗਦ੍ਗਦਾਕ੍षਰਮ੍ ॥ 43 ॥
ਉਵਾਚਾਗਰ੍ਵਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਮ੍ ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਸੁਮਹਾਬਾਹੋ ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵ ਹਰਿਸਤ੍ਤਮ ॥ 44 ॥
ਸਮਯੇ ਸੌਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਨ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ ।
ਅਹਂ ਤੁ ਨਗਰੀ ਲਙ੍ਕਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮ ॥ 45 ॥
ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਮਹਾਬਲ ।
ਇਦਂ ਤੁ ਤਥ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਵੈ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਮੇ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰ ॥ 46 ॥
ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ ਪੁਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਵਰਦਾਨਂ ਯਥਾ ਮਮ ।
ਯਦਾ ਤ੍ਵਾਂ ਵਾਨਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਸ਼ਮਾਨਯੇਤ੍ ॥ 47 ॥
ਤਦਾ ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਰਕ੍षਸਾਂ ਭਯਮਾਗਤਮ੍ ।
ਸ ਹਿ ਮੇ ਸਮਯਃ ਸੌਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਦ੍ਯ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ॥ 48 ॥
ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂ ਵਿਹਿਤਃ ਸਤ੍ਯੋ ਨ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਸੀਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 49 ॥
ਰਕ੍षਸਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸਮੁਪਾਗਤਃ ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੁਰੀਂ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ ॥ 50 ॥
ਵਿਧਤ੍ਸ੍ਵ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨਿ ਯਾਨੀਹ ਵਾਞ੍ਛਸਿ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ਾਪੋਪਹਤਾਂ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰ ਸ਼ੁਭਾਂ ਪੁਰੀਂ ਰਾਕ੍षਸਮੁਖ੍ਯਪਾਲਿਤਾਮ੍ ।
ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਤ੍ਵਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਂ ਸਤੀਂ ਵਿਮਾਰ੍ਗ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਗਤੋ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ 51 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
sa lambaśikhare lambe lambatoyadasannibhe |
sattvamāsthāya medhāvī hanumān mārutātmajaḥ || 1 ||
niśi laṅkāṃ mahāsattvo viveśa kapikuñjaraḥ |
ramyakānanatoyāḍhyāṃ purīṃ rāvaṇapālitām || 2 ||
śāradāmbudharaprakhyairbhavanairupaśobhitām |
sāgaropamanirghoṣāṃ sāgarānilasevitām || 3 ||
supuṣṭabalasampuṣṭāṃ yathaiva viṭapāvatīm |
cārutoraṇaniryūhāṃ pāṇḍuradvāratoraṇām || 4 ||
bhujagācaritāṃ guptāṃ śubhāṃ bhogavatīmiva |
tāṃ sa vidyudghanākīrṇāṃ jyotirmārganiṣevitām || 5 ||
mandamārutasañcārāṃ yathendrasyāmarāvatīm |
śātakumbhena mahatā prākāreṇābhisaṃvṛtām || 6 ||
kiṅkiṇījālaghoṣābhiḥ patākābhiralaṅkṛtām |
āsādya sahasā hṛṣṭaḥ prākāramabhipedivān || 7 ||
vismayāviṣṭahṛdayaḥ purīmālokya sarvataḥ |
jāmbūnadamayairdvārairvaiḍūryakṛtavedikaiḥ || 8 ||
vajrasphaṭikamuktābhirmaṇikuṭṭimabhūṣitaiḥ |
taptahāṭakaniryūhai rājatāmalapāṇḍuraiḥ || 9 ||
vaiḍhūryakṛtasopānaiḥ sphāṭikāntarapāṃsubhiḥ |
cārusañjavanopetaiḥ khamivotpatitaiḥ śubhaiḥ || 10 ||
krauñcabarhiṇasaṅghuṣṭaiḥ rājahaṃsa niṣevitaiḥ |
tūryābharaṇanirghoṣaiḥ sarvataḥ pratināditām || 11 ||
vasvaukasārāpratimāṃ tāṃ vīkṣya nagarīṃ tataḥ |
khamivotpatituṃ kāmāṃ jaharṣa hanumān kapiḥ || 12 ||
tāṃ samīkṣya purīṃ ramyāṃ rākṣasādhipateḥ śubhām |
anuttamāmṛddhiyutāṃ cintayāmāsa vīryavān || 13 ||
neyamanyena nagarī śakyā dharṣayituṃ balāt |
rakṣitā rāvaṇabalairudyatāyudhadhāribhiḥ || 14 ||
kumudāṅgadayorvāpi suṣeṇasya mahākapeḥ |
prasiddheyaṃ bhavedbhūmirmaindadvividayorapi || 15 ||
vivasvatastanūjasya hareśca kuśaparvaṇaḥ |
ṛkṣasya ketumālasya mama caiva gatirbhavet || 16 ||
samīkṣya tu mahābāhū rāghavasya parākramam |
lakṣmaṇasya ca vikrāntamabhavat prītimān kapiḥ || 17 ||
tāṃ ratnavasanopetāṃ koṣṭhāgārāvataṃsakām |
yantrāgārastanīmṛddhāṃ pramadāmiva bhūṣitām || 18 ||
tāṃ naṣṭatimirāṃ dīptairbhāsvaraiśca mahāgṛhaiḥ |
nagarīṃ rākṣasendrasya sa dadarśa mahākapiḥ || 19 ||
tha sā hariśārdūlaṃ praviśantaṃ mahābalam |
nagarī svena rūpeṇa dadarśa pavanātmajam || 20 ||
sā taṃ harivaraṃ dṛṣṭvā laṅkā rāvaṇapālitā |
svayamevotthitā tatra vikṛtānanadarśanā || 21 ||
purastātkapivaryasya vāyusūnoratiṣṭhata |
muñcamānā mahānādamabravītpavanātmajam || 22 ||
kastvaṃ kena ca kāryeṇa iha prāpto vanālaya |
kathayasveha yattattvaṃ yāvatprāṇā dharanti te || 23 ||
na śakyaṃ khalviyaṃ laṅkā praveṣṭuṃ vānara tvayā |
rakṣitā rāvaṇabalairabhiguptā samantataḥ || 24 ||
atha tāmabravīdvīro hanumānagrataḥ sthitām |
kathayiṣyāmi te tattvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || 25 ||
kā tvaṃ virūpanayanā puradvāre'vatiṣṭhasi |
kimarthaṃ cāpi māṃ ruddhvā nirbhartsayasi dāruṇā || 26 ||
hanumadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |
uvāca vacanaṃ kruddhā paruṣaṃ pavanātmajam || 27 ||
ahaṃ rākṣasarājasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |
ājñāpratīkṣā durdharṣā rakṣāmi nagarīmimām || 28 ||
na śakyā māmavajñāya praveṣṭuṃ nagarī tvayā |
adya prāṇaiḥ parityaktaḥ svapsyase nihato mayā || 29 ||
ahaṃ hi nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama |
sarvataḥ parirakṣāmi hyetatte kathitaṃ mayā || 30 ||
laṅkāyā vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ |
yatnavānsa hariśreṣṭhaḥ sthitaśśaila ivāparaḥ || 31 ||
sa tāṃ strīrūpavikṛtāṃ dṛṣṭavā vānarapuṅgavaḥ |
ābabhāṣe'tha medhāvī sattvavān plavagarṣabhaḥ || 32 ||
drakṣyāmi nagarīṃ laṅkāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |
nirviśaṅkamimaṃlokaṃ paśyantyāstavasāmpratam |
ityarthamiha samprāptaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me || 33 ||
vanānyupavanānīha laṅkāyāḥ kānanāni ca |
sarvato gṛhamukhyāni draṣṭumāgamanaṃ hi me || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |
bhūya eva punarvākyaṃ babhāṣe paruṣākṣaram || 35 ||
māmanirjitya durbuddhe rākṣaseśvarapālitām |
na śakyamadya te draṣṭuṃ purīyaṃ vānarādhama || 36 ||
tataḥ sa kapiśārdūlastāmuvāca niśācarīm |
dṛṣṭvā purīmimāṃ bhadre punaryāsye yathāgatam || 37 ||
tataḥ kṛtvā mahānādaṃ sā vai laṅkā bhayāvaham |
talena vānaraśreṣṭhaṃ tāḍayāmāsa vegitā || 38 ||
tataḥ sa kapiśārdūlo laṅkayā tāḍito bhṛśam |
nanāda sumahānādaṃ vīryavān pavanātmajaḥ || 39 ||
tataḥ saṃvartayāmāsa vāmahastasya so'ṅgulīḥ |
muṣṭinā''bhijaghānaināṃ hanumān krodhamūrchitaḥ || 40 ||
strī ceti manyamānena nātikrodhaḥ svayaṃ kṛtaḥ |
sā tu tena prahāreṇa vihvalāṅgī niśācarī || 41 ||
papāta sahasā bhūmau vikṛtānanadarśanā |
tatastu hanumān prājñastāṃ dṛṣṭvā vinipātitām || 42 ||
kṛpāṃ cakāra tejasvī manyamānaḥ striyaṃ tu tām |
tato vai bhṛśasaṃvignā laṅkā sā gadgadākṣaram || 43 ||
uvācāgarvitaṃ vākyaṃ hanūmantaṃ plavaṅgamam |
prasīda sumahābāho trāyasva harisattama || 44 ||
samaye saumya tiṣṭhanti sattvavanto mahābalāḥ |
ahaṃ tu nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama || 45 ||
nirjitāhaṃ tvayā vīra vikrameṇa mahābala |
idaṃ tu tathyaṃ śṛṇu vai bruvantyā me harīśvara || 46 ||
svayambhuvā purā dattaṃ varadānaṃ yathā mama |
yadā tvāṃ vānaraḥ kaścidvikramādvaśamānayet || 47 ||
tadā tvayā hi vijñeyaṃ rakṣasāṃ bhayamāgatam |
sa hi me samayaḥ saumya prāpto'dya tava darśanāt || 48 ||
svayambhū vihitaḥ satyo na tasyāsti vyatikramaḥ |
sītānimittaṃ rājñastu rāvaṇasya durātmanaḥ || 49 ||
rakṣasāṃ caiva sarveṣāṃ vināśaḥ samupāgataḥ |
tatpraviśya hariśreṣṭha purīṃ rāvaṇapālitām || 50 ||
vidhatsva sarvakāryāṇi yāni yānīha vāñchasi |
praviśya śāpopahatāṃ harīśvara śubhāṃ purīṃ rākṣasamukhyapālitām |
yadṛcchayā tvaṃ janakātmajāṃ satīṃ vimārga sarvatra gato yathāsukham || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever