📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.26 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - षਡ੍ਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
5.26 Sundarakanda - Shadvimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਸ਼੍ਰੁਮੁਖੀਤ੍ਯਵਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਆਧੋਗਤਮੁਖੀ ਬਾਲਾ ਵਿਲਪ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 1 ॥
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤੇਵ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਵ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਵ ਸ਼ੋਚਤੀ ।
ਉਪਾਵृਤ੍ਤਾ ਕਿਸ਼ੋਰੀਵ ਵਿਵੇष੍ਟਨ੍ਤੀ ਮਹੀਤਲੇ ॥ 2 ॥
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍षਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾ ।
ਰਾਵਣੇਨ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯਾਹਮਾਨੀਤਾ ਕ੍ਰੋਸ਼ਤੀ ਬਲਾਤ੍ ॥ 3 ॥
ਰਾਕ੍षਸੀਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਾ ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।
ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਨਾਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸੁਹੇ ॥ 4 ॥
ਨ ਹਿ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇਨਾਰ੍ਥੋ ਨੈਵਾਰ੍ਥੇਰ੍ਨ ਚ ਭੂषਣੈਃ ।
ਵਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਕ੍षਸੀਮਧ੍ਯੇ ਵਿਨਾ ਰਾਮਂ ਮਹਾਰਥਮ੍ ॥ 5 ॥
ਅਸ਼੍ਮਸਾਰਮਿਦਂ ਨੂਨਮਥਵਾਪ੍ਯਜਰਾਮਰਮ੍ ।
ਹृਦਯਂ ਮਮ ਯੇਨੇਦਂ ਨ ਦੁਃਖੇਨਾਵਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ॥ 6 ॥
ਧਿਙ੍ਮਾਮਨਾਰ੍ਯਾਮਸਤੀਂ ਯਾਹਂ ਤੇਨਾ ਵਿਨਾ ਕृਤਾ ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਰਕ੍षਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਪਾਪਜੀਵਿਤਾ ॥ 7 ॥
ਕਾ ਚ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਸੁਖੇ ਵਾ ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਿਨਾ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਾਗਰਾਨ੍ਤਾਯਾ ਵਸੁਧਾਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਮ੍ ॥ 8 ॥
ਭਿਦ੍ਯਤਾਂ ਭਕ੍ष੍ਯਤਾਂ ਵਾਪਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਿਸृਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ।
ਨ ਚਾਪ੍ਯਹਂ ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਂ ਸਹੇਯਂ ਪ੍ਰਿਯਵਰ੍ਜਿਤਾ ॥ 9 ॥
ਚਰਣੇਨਾਪਿ ਸਵ੍ਯੇਨ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਯਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਮ੍ ।
ਰਾਵਣਂ ਕਿਂ ਪੁਨਰਹਂ ਕਾਮਮੇਯਂ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਤ੍ਮਨਃ ਕੁਲਮ੍ ।
ਯੋ ਨृਸ਼ਂਸਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ 11 ॥
ਛਿਨ੍ਨਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਵਿਭਕ੍ਤਾ ਵਾ ਦੀਪ੍ਤੇਵਾਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਾ ।
ਰਾਵਣਂ ਨੋਪਤਿष੍ਠੇਯਂ ਕਿਂ ਪ੍ਰਲਾਪੇਨ ਵਸ਼੍ਚਿਰਮ੍ ॥ 12 ॥
ਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕृਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਃ ।
ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤੋ ਨਿਰਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਮਦ੍ਭਾਗ੍ਯਸਙ੍ਕ੍षਯਾਤ੍ ॥ 13 ॥
ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਯੇਨੈਕੇਨ ਨਿਰਸ੍ਤਾਨਿ ਸ ਮਾਂ ਕਿਂ ਨਾਭਿਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 14 ॥
ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਰਾਵਣੇਨਾਹਮਲ੍ਪਵੀਰ੍ਯੇਣ ਰਕ੍षਸਾ ।
ਸਮਰ੍ਥਃ ਖਲੁ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਰਾਵਣਂ ਹਨ੍ਤੁਮਾਹਵੇ ॥ 15 ॥
ਵਿਰਾਧੋ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਯੇਨ ਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਰਣੇ ਰਾਮੇਣ ਨਿਹਤਸ੍ਸ ਮਾਂ ਕਿਂ ਨਾਭਿਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 16 ॥
ਕਾਮਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਲਙ੍ਕੇਯਂ ਦੁष੍ਪ੍ਰਧਰ੍षਣਾ ।
ਨ ਤੁ ਰਾਘਵਬਾਣਾਨਾਂ ਗਤਿਰੋਧੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 17 ॥
ਕਿਨ੍ਨੁ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਯੇਨ ਰਾਮੋ ਦृਢਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਰਕ੍षਸਾਪਹृਤਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮਿष੍ਟਾਂ ਨਾਭ੍ਯਵਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 18 ॥
ਇਹਸ੍ਥਾਂ ਮਾਂ ਨ ਜਾਨੀਤੇ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਲਕ੍ष੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਃ ।
ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਹਿ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਧਰ੍षਣਂ ਮਰ੍षਯਿष੍ਯਤਿ ॥ 19 ॥
ਹृਤੇਤਿ ਯੋऽਧਿਗਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਰਾਘਵਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ ।
ਗृਧ੍ਰਰਾਜੋऽਪਿ ਸ ਰਣੇ ਰਾਵਣੇਨ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ 20 ॥
ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮਹਤ੍ਤੇਨ ਮਾਂ ਤਥਾऽਭ੍ਯਵਪਦ੍ਯਤਾ ।
ਤਿष੍ਠਤਾ ਰਾਵਣਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ ਵृਦ੍ਧੇਨਾਪਿ ਜਟਾਯੁषਾ ॥ 21 ॥
ਯਦਿ ਮਾਮਿਹ ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਂ ਸ ਰਾਘਵਃ ।
ਅਦ੍ਯ ਬਾਣੈਰਭਿਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਲ੍ਲੋਕਮਰਾਕ੍षਸਮ੍ ॥ 22 ॥
ਵਿਧਮੇਚ੍ਚ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸ਼ੋषਯੇਚ੍ਚ ਮਹੋਦਧਿਮ੍ ।
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ ਨੀਚਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਨਾਮ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ 23 ॥
ਤਤੋ ਨਿਹਤਨਾਥਾਨਾਂ ਰਾਕ੍षਸੀਨਾਂ ਗृਹੇ ਗृਹੇ ।
ਯਥਾਹਮੇਵਂ ਰੁਦਤੀ ਤਥਾ ਭੂਯੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 24 ॥
ਅਨ੍ਵਿष੍ਯ ਰਕ੍षਸਾਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਾਮਸ੍ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ।
ਨ ਹਿ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰਿਪੁਰ੍ਦृष੍ਟੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਜੀਵਤਿ ॥ 25 ॥
ਚਿਤਾਧੂਮਾਕੁਲਪਥਾ ਗृਧ੍ਰਮਣ੍ਡਲਸਙ੍ਕੁਲਾ ।
ਅਚਿਰੇਣ ਤੁ ਲਙ੍ਕੇਯਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਸਦृਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ 26 ॥
ਅਚਿਰੇਣੈਵ ਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯੇਵ ਮਨੋਰਥਮ੍ ।
ਦੁष੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨੋऽਯਾਮਾਖ੍ਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਮ੍ ॥ 27 ॥
ਯਾਦृਸ਼ਾਨੀਹ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਲਙ੍ਕਾਯਾਮਸ਼ੁਭਾਨਿ ਵੈ ।
ਅਚਿਰੇਣੈਵ ਕਾਲੇਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਹਤਪ੍ਰਭਾ ॥ 28 ॥
ਨੂਨਂ ਲਙ੍ਕਾ ਹਤੇ ਪਾਪੇ ਰਾਵਣੇ ਰਾਕ੍षਸਾਧਮੇ ।
ਸ਼ੋषਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾ ਪ੍ਰਮਦਾ ਵਿਧਵਾ ਯਥਾ ॥ 29 ॥
ਪੁਣ੍ਯੋਤ੍ਸਵਸਮੁਤ੍ਥਾ ਚ ਨष੍ਟਭਰ੍ਤ੍ਰੀ ਸਰਾਕ੍षਸੀ ।
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀ ਲਙ੍ਕਾ ਨष੍ਟਭਰ੍ਤ੍ਰੀ ਯਥਾਙ੍ਗਨਾ ॥ 30 ॥
ਨੂਨਂ ਰਾਕ੍षਸਕਨ੍ਯਾਨਾਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀਨਾਂ ਗृਹੇ ਗृਹੇ ।
ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਨਚਿਰਾਦੇਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਨਾਮਿਹ ਧ੍ਵਨਿਮ੍ ॥ 31 ॥
ਸਾਨ੍ਥਕਾਰਾ ਹਤਦ੍ਯੋਤਾ ਹਤਰਾਕ੍षਸਪੁਙ੍ਗਵਾ ।
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪੁਰੀ ਲਙ੍ਕਾ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਾ ਰਾਮਸਾਯਕੈਃ ॥ 32 ॥
ਯਦਿ ਨਾਮ ਸ ਸ਼ੂਰੋ ਮਾਂ ਰਾਮੋ ਰਕ੍ਤਾਨ੍ਤਲੋਚਨਃ ।
ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਂ ਹਿ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ ॥ 33 ॥
ਅਨੇਨ ਤੁ ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਰਾਵਣੇਨਾਧਮੇਨ ਮੇ ।
ਸਮਯੋ ਯਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋऽਯਮਾਗਤਃ ॥ 34 ॥
ਸ ਚ ਮੇ ਵਿਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੁष੍ਟੇ ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਅਕਾਰ੍ਯਂ ਯੇ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨੈਰृਤਾਃ ਪਾਪਕਾਰਿਣਃ ॥ 35 ॥
ਅਧਰ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਮਹੋਤ੍ਪਾਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਹਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ ।
ਨੈਤੇ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ ॥ 36 ॥
ਧ੍ਰੁਵਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਤਰਾਸ਼ਾਰ੍ਥੇ ਰਾਕ੍षਸਃ ਕਲ੍ਪਯਿष੍ਯਤਿ ।
ਸਾਹਂ ਕਥਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 37 ॥
ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਦੇਵਂ ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਪਤਿਨਾ ਵਿਨਾ ।
ਨਾਜਾਨਾਜ੍ਜੀਵਤੀਂ ਰਾਮਸ੍ਸ ਮਾਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਃ ॥ 38 ॥
ਜਾਨਨ੍ਤੌ ਤੌ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤਾਂ ਨੋਰ੍ਯ੍ਵਾਂ ਹਿ ਮਮ ਮਾਰ੍ਗਣਮ੍ ।
ਨੂਨਂ ਮਮੈਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸ ਵੀਰੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ ॥ 39 ॥
ਦੇਵਲੋਕਮਿਤੋ ਯਾਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਮਹੀਤਲੇ ।
ਧਨ੍ਯਾ ਦੇਵਾਸ੍ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍षਯਃ ॥ 40 ॥
ਮਮ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਨਾਥਂ ਰਾਮਂ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਮ੍ ।
ਅਥਵਾ ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਧਰ੍ਮਕਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥ 41 ॥
ਮਯਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨੇ ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿ ਸ੍ਸੌਹृਦਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤਃ ॥ 42 ॥
ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਕृਤਘ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਨ ਰਾਮੋ ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ।
ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਨ ਗੁਣਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕਿਂ ਵਾ ਭਾਗ੍ਯਕ੍षਯੋ ਮਮ ॥ 43 ॥
ਯਾਹਂ ਸੀਦਾਮਿ ਰਾਮੇਣ ਹੀਨਾ ਮੁਖ੍ਯੇਨ ਭਾਮਿਨੀ ।
ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਮਰ੍ਤੁਂ ਵਿਹੀਨਾਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 44 ॥
ਰਾਮਾਦਕ੍ਲਿष੍ਟਚਾਰਿਤ੍ਰਾਚ੍ਛੂਰਾਚ੍ਛਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਾਤ੍ ।
ਅਥਵਾ ਨ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਤ੍ਰੌ ਤੌ ਵਨੇ ਮੂਲਫਲਾਸ਼ਿਨੌ ॥ 45 ॥
ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਹਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਸਂਵृਤ੍ਤੌ ਵਨਗੋਚਰੌ ।
ਅਥਵਾ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 46 ॥
ਛਦ੍ਮਨਾ ਘਾਤਿਤੌ ਸ਼ੂਰੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ।
ਸਾऽਹਮੇਵਙ੍ਗਤੇ ਕਾਲੇ ਮਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ ॥ 47 ॥
ਨ ਚ ਮੇ ਵਿਹਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਰਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੁਃਖੇऽਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਧਨ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮੁਨਯਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਿਲ੍ਬਿषਾਃ ॥ 48 ॥
ਜਿਤਾਤ੍ਮਨੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਯੇषਾਂ ਨ ਸ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਨ ਸਮ੍ਭਵੇਦ੍ਦੁਃਖਮਪ੍ਰਿਯਾਦਧਿਕਂ ਭਯਮ੍ ॥ 49 ॥
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਹਿ ਯੇ ਵਿਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਸਾਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਹੇਣ ਰਾਮੇਣ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 50 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaḍviṃśassargaḥ |
prasaktāśrumukhītyavaṃ bruvantī janakātmajā |
ādhogatamukhī bālā vilaptumupacakrame || 1 ||
unmatteva pramatteva bhrāntacitteva śocatī |
upāvṛttā kiśorīva viveṣṭantī mahītale || 2 ||
rāghavasya pramattasya rakṣasā kāmarūpiṇā |
rāvaṇena pramathyāhamānītā krośatī balāt || 3 ||
rākṣasīvaśamāpannā bhartsyamānā sudāruṇam |
cintayantī suduḥkhārtā nāhaṃ jīvitumutsuhe || 4 ||
na hi me jīvitenārtho naivārtherna ca bhūṣaṇaiḥ |
vasantyā rākṣasīmadhye vinā rāmaṃ mahāratham || 5 ||
aśmasāramidaṃ nūnamathavāpyajarāmaram |
hṛdayaṃ mama yenedaṃ na duḥkhenāvaśīryate || 6 ||
dhiṅmāmanāryāmasatīṃ yāhaṃ tenā vinā kṛtā |
muhūrtamapi rakṣāmi jīvitaṃ pāpajīvitā || 7 ||
kā ca me jīvite śraddhā sukhe vā taṃ priyaṃ vinā |
bhartāraṃ sāgarāntāyā vasudhāyāḥ priyaṃvadam || 8 ||
bhidyatāṃ bhakṣyatāṃ vāpi śarīraṃ visṛjāmyaham |
na cāpyahaṃ ciraṃ duḥkhaṃ saheyaṃ priyavarjitā || 9 ||
caraṇenāpi savyena na spṛśeyaṃ niśācaram |
rāvaṇaṃ kiṃ punarahaṃ kāmameyaṃ vigarhitam || 10 ||
pratyākhyātaṃ na jānāti nātmānaṃ nātmanaḥ kulam |
yo nṛśaṃsasvabhāvena māṃ prārthayitumicchati || 11 ||
chinnā bhinnā vibhaktā vā dīptevāgnau pradīpitā |
rāvaṇaṃ nopatiṣṭheyaṃ kiṃ pralāpena vaściram || 12 ||
khyātaḥ prājñaḥ kṛtajñaśca sānukrośaśca rāghavaḥ |
sadvṛtto niranukrośaśśaṅke madbhāgyasaṅkṣayāt || 13 ||
rākṣasānāṃ sahasrāṇi janasthāne caturdaśa |
yenaikena nirastāni sa māṃ kiṃ nābhipadyate || 14 ||
niruddhā rāvaṇenāhamalpavīryeṇa rakṣasā |
samarthaḥ khalu me bhartā rāvaṇaṃ hantumāhave || 15 ||
virādho daṇḍakāraṇye yena rākṣasapuṅgavaḥ |
raṇe rāmeṇa nihatassa māṃ kiṃ nābhipadyate || 16 ||
kāmaṃ madhye samudrasya laṅkeyaṃ duṣpradharṣaṇā |
na tu rāghavabāṇānāṃ gatirodho bhaviṣyati || 17 ||
kinnu tatkāraṇaṃ yena rāmo dṛḍhaparākramaḥ |
rakṣasāpahṛtāṃ bhāryāmiṣṭāṃ nābhyavapadyate || 18 ||
ihasthāṃ māṃ na jānīte śaṅke lakṣmaṇapūrvajaḥ |
jānannapi hi tejasvī dharṣaṇaṃ marṣayiṣyati || 19 ||
hṛteti yo'dhigatvā māṃ rāghavāya nivedayet |
gṛdhrarājo'pi sa raṇe rāvaṇena nipātitaḥ || 20 ||
kṛtaṃ karma mahattena māṃ tathā'bhyavapadyatā |
tiṣṭhatā rāvaṇadvandve vṛddhenāpi jaṭāyuṣā || 21 ||
yadi māmiha jānīyādvartamānāṃ sa rāghavaḥ |
adya bāṇairabhikruddhaḥ kuryāllokamarākṣasam || 22 ||
vidhamecca purīṃ laṅkāṃ śoṣayecca mahodadhim |
rāvaṇasya ca nīcasya kīrtiṃ nāma ca nāśayet || 23 ||
tato nihatanāthānāṃ rākṣasīnāṃ gṛhe gṛhe |
yathāhamevaṃ rudatī tathā bhūyo na saṃśayaḥ || 24 ||
anviṣya rakṣasāṃ laṅkāṃ kuryādrāmassalakṣmaṇaḥ |
na hi tābhyāṃ ripurdṛṣṭo muhūrtamapi jīvati || 25 ||
citādhūmākulapathā gṛdhramaṇḍalasaṅkulā |
acireṇa tu laṅkeyaṃ śmaśānasadṛśī bhavet || 26 ||
acireṇaiva kālena prāpsyāmyeva manoratham |
duṣprasthāno'yāmākhyāti sarveṣāṃ vo viparyayam || 27 ||
yādṛśānīha dṛśyante laṅkāyāmaśubhāni vai |
acireṇaiva kālena bhaviṣyati hataprabhā || 28 ||
nūnaṃ laṅkā hate pāpe rāvaṇe rākṣasādhame |
śoṣaṃ yāsyati durdharṣā pramadā vidhavā yathā || 29 ||
puṇyotsavasamutthā ca naṣṭabhartrī sarākṣasī |
bhaviṣyati purī laṅkā naṣṭabhartrī yathāṅganā || 30 ||
nūnaṃ rākṣasakanyānāṃ rudantīnāṃ gṛhe gṛhe |
śroṣyāmi nacirādeva duḥkhārtānāmiha dhvanim || 31 ||
sānthakārā hatadyotā hatarākṣasapuṅgavā |
bhaviṣyati purī laṅkā nirdagdhā rāmasāyakaiḥ || 32 ||
yadi nāma sa śūro māṃ rāmo raktāntalocanaḥ |
jānīyādvartamānāṃ hi rāvaṇasya niveśane || 33 ||
anena tu nṛśaṃsena rāvaṇenādhamena me |
samayo yastu nirdiṣṭastasya kālo'yamāgataḥ || 34 ||
sa ca me vihito mṛtyurasmin duṣṭe na vartate |
akāryaṃ ye na jānanti nairṛtāḥ pāpakāriṇaḥ || 35 ||
adharmāttu mahotpāto bhaviṣyati hi sāmpratam |
naite dharmaṃ vijānanti rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 36 ||
dhruvaṃ māṃ prātarāśārthe rākṣasaḥ kalpayiṣyati |
sāhaṃ kathaṃ kariṣyāmi taṃ vinā priyadarśanam || 37 ||
kṣipraṃ vaivasvataṃ devaṃ paśyeyaṃ patinā vinā |
nājānājjīvatīṃ rāmassa māṃ lakṣmaṇapūrvajaḥ || 38 ||
jānantau tau na kuryātāṃ noryvāṃ hi mama mārgaṇam |
nūnaṃ mamaiva śokena sa vīro lakṣmaṇāgrajaḥ || 39 ||
devalokamito yātastyaktvā dehaṃ mahītale |
dhanyā devāssagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ || 40 ||
mama paśyanti ye nāthaṃ rāmaṃ rājīvalocanam |
athavā na hi tasyārtho dharmakāmasya dhīmataḥ || 41 ||
mayā rāmasya rājarṣerbhāryayā paramātmanaḥ |
dṛśyamāne bhavetprīti ssauhṛdaṃ nāstyapaśyataḥ || 42 ||
nāśayanti kṛtaghnāstu na rāmo nāśayiṣyati |
kiṃ nu me na guṇāḥ kecitkiṃ vā bhāgyakṣayo mama || 43 ||
yāhaṃ sīdāmi rāmeṇa hīnā mukhyena bhāminī |
śreyo me jīvitānmartuṃ vihīnāyā mahātmanaḥ || 44 ||
rāmādakliṣṭacāritrācchūrācchatrunibarhaṇāt |
athavā nyastaśatrau tau vane mūlaphalāśinau || 45 ||
bhrātarau hi naraśreṣṭhau saṃvṛttau vanagocarau |
athavā rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 46 ||
chadmanā ghātitau śūrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
sā'hamevaṅgate kāle martumicchāmi sarvathā || 47 ||
na ca me vihito mṛtyurasmin duḥkhe'pi vartate |
dhanyāḥ khalu mahātmāno munayastyaktakilbiṣāḥ || 48 ||
jitātmano mahābhāgā yeṣāṃ na staḥ priyāpriye |
priyānna sambhavedduḥkhamapriyādadhikaṃ bhayam || 49 ||
tābhyāṃ hi ye viyujyante namasteṣāṃ mahātmanām |
sāhaṃ tyaktā priyārheṇa rāmeṇa viditātmanā || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever