📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.2 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਸਰ੍ਗਃ
5.2 Sundarakanda - Dvitiya Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਸਾਗਰਮਨਾਦृष੍ਯਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਤ੍ਰਿਕੂਟਸ਼ਿਖਰੇ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 1 ॥
ਤਤਃ ਪਾਦਪਮੁਕ੍ਤੇਨ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षੇਣ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਅਭਿਵृष੍ਟਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬਭੌ ਪੁष੍ਪਮਯੋ ਯਥਾ ॥ 2 ॥
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ੍ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਅਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਕਪਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਗ੍ਲਾਨਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 3 ॥
ਸ਼ਤਾਨ੍ਯਹਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮੇਯਂ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ ।
ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਂ ਸ਼ਤਯੋਜਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸ ਤੁ ਵੀਰ੍ਯਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਲਵਤਾਮਪਿ ਚੋਤ੍ਤਮਃ ।
ਜਗਾਮ ਵੇਗਵਾਨ੍ ਲਙ੍ਕਾਂ ਲਙ੍ਘਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹੋਦਧਿਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਨਿ ਚ ਨੀਲਾਨਿ ਗਨ੍ਧਵਨ੍ਤਿ ਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਗਣ੍ਡਵਨ੍ਤਿ ਚ ਮਧ੍ਯੇਨ ਜਗਾਮ ਨਗਵਨ੍ਤਿ ਚ ॥ 6 ॥
ਸ਼ੈਲਾਂਸ਼੍ਚ ਤਰੁਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਨ੍ ਵਨਾਰਾਜੀਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ।
ਅਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਰ੍षਭਃ ॥ 7 ॥
ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਚਲੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਵਨਾਨ੍ਯੁਪਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਸ ਨਗਾਗ੍ਰੇ ਚ ਤਾਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 8 ॥
ਸਰਲਾਨ੍ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਖਰ੍ਜੂਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਿਯਾਲੂਨ੍ਮੁਚੁਲਿਨ੍ਦਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਟਜਾਨ੍ ਕੇਤਕਾਨਪਿ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਿਯਂਙ੍ਗੂਨ੍ ਗਨ੍ਧਪੂਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਨੀਪਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਂਸ੍ਤਥਾ ।
ਆਸਨਾਨ੍ ਕੋਵਿਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰਵੀਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ॥ 10 ॥
ਪੁष੍ਪਭਾਰਨਿਬਦ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮੁਕੁਲਿਤਾਨਪਿ ।
ਪਾਦਪਾਨ੍ ਵਿਹਗਾਕੀਰ੍ਣਾਨ੍ ਪਵਨਾਧੂਤਮਸ੍ਤਕਾਨ੍ ॥ 11 ॥
ਹਂਸਕਾਰਣ੍ਡਵਾਕੀਰ੍ਣਾ ਵਾਪੀਃ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਮਲਾਯੁਤਾਃ ।
ਆਕ੍ਰੀਡਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਰਮ੍ਯਾਵਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਂਸ਼੍ਚ ਜਲਾਸ਼ਯਾਨ੍ ॥ 12 ॥
ਸਨ੍ਤਤਾਨ੍ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵृਕ੍षੈਃ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਫਲਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਚ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ॥ 13 ॥
ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਚ ਲਕ੍ष੍ਮੀਵਾਨ੍ ਲਙ੍ਕਾਂ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ ।
ਪਰਿਖਾਭਿਃ ਸਪਦ੍ਮਾਭਿਃ ਸੋਤ੍ਪਲਾਭਿਰਲਙ੍ਕृਤਾਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸੀਤਾਪਹਰਣਾਰ੍ਥੇਨ ਰਾਵਣੇਨ ਸੁਰਕ੍षਿਤਾਮ੍ ।
ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵਿਚਰਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍षਸੈਰੁਗ੍ਰਧਨ੍ਵਿਭਿਃ ॥ 15 ॥
ਕਾਞ੍ਚਨੇਨਾਵृਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਕਾਰੇਣ ਮਹਾਪੁਰੀਮ੍ ।
ਗृਹੈਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਃ ਸ਼ਾਰਦਾਮ੍ਬੁਦਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ॥ 16 ॥
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਭਿਃ ਪ੍ਰਤੋਲੀਭਿਰੁਚ੍ਚਾਭਿਰਭਿਸਂਵृਤਾਮ੍ ।
ਅਟ੍ਟਾਲਕਸ਼ਤਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਮਾਲਿਨੀਮ੍ ॥ 17 ॥
ਤੋਰਣੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ਲਤਾਪਙ੍ਤ੍ਕਿਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੈਃ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਿਵਿ ਦੇਵਪੁਰੀਂ ਯਥਾ ॥ 18 ॥
ਗਿਰਿਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੈਰ੍ਭਵਨੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ ਕਪਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪੁਰਮਾਕਾਸ਼ਗਂ ਯਥਾ ॥ 19 ॥
ਪਾਲਿਤਾਂ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਪ੍ਲਵਮਾਨਮਿਵਾਕਾਸ਼ੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ 20 ॥
ਵਪ੍ਰਪ੍ਰਾਕਾਰਜਘਨਾਂ ਵਿਪੁਲਾਮ੍ਬੁਨਵਾਮ੍ਬਰਾਮ੍ ।
ਸ਼ਤਘ੍ਨੀਸ਼ੂਲਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਾਮਟ੍ਟਾਲਕਵਤਂਸਕਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਮਨਸੇਵ ਕृਤਾਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਦ੍ਵਾਰਮੁਤ੍ਤਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 22 ॥
ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਪ੍ਰਖ੍ਯਾਮਾਲਿਖਨ੍ਤੀਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ ।
ਡੀਯਮਾਨਾਮਿਵਾਕਾਸ਼ਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੈਰ੍ਭਵਨੋਤ੍ਤਮੈਃ ॥ 23 ॥
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਰਾਕ੍षਸੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਨਾਗੈਰ੍ਭੋਗਵਤੀਮਿਵ ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਸੁਕृਤਾਂ ਸ੍ਪष੍ਟਾਂ ਕੁਬੇਰਾਧ੍ਯੁषਿਤਾਂ ਪੁਰਾ ॥ 24 ॥
ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸ਼ੂਰੈਃ ਸ਼ੂਲਪਟ੍ਟਸਪਾਣਿਭਿਃ ।
ਰਕ੍षਿਤਾਂ ਰਾਕ੍षਸੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਗੁਹਾਮਾਸ਼ੀਵਿषੈਰਿਵ ॥ 25 ॥
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਤੀਂ ਗੁਪ੍ਤਿਂ ਸਾਗਰਂ ਚ ਨਿਰੀਕ੍ष੍ਯ ਸਃ ।
ਰਾਵਣਂ ਚ ਰਿਪੁਂ ਘੋਰਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 26 ॥
ਆਗਤ੍ਯਾਪੀਹ ਹਰਯੋ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਰਰ੍ਥਕਾਃ ।
ਨ ਹਿ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਵੈ ਲਙ੍ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਜੇਤੁਂ ਸੁਰੈਰਪਿ ॥ 27 ॥
ਇਮਾਂ ਤੁ ਵਿषਮਾਂ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਸ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 28 ॥
ਅਵਕਾਸ਼ੋ ਨਸਾਨ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਰਾਕ੍षਸੇष੍ਵਭਿਗਮ੍ਯਤੇ ।
ਨ ਦਾਨਸ੍ਯ ਨ ਭੇਦਸ੍ਯ ਨੈਵ ਯੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 29 ॥
ਚਤੁਰ੍ਣਾਮੇਵ ਹਿ ਗਤਿਰ੍ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਵਾਲਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨੀਲਸ੍ਯ ਮਮ ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਧੀਮਤਃ ॥ 30 ॥
ਯਾਵਜ੍ਜਾਨਾਮਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਯਦਿ ਜੀਵਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਿਨ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 31 ॥
ਤਤਃ ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਃ ।
ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਮਸ੍ਯਾਭ੍ਯੁਦਯੇ ਰਤਃ ॥ 32 ॥
ਅਨੇਨ ਰੂਪੇਣ ਮਯਾ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਰਕ੍षਸਾਂ ਪੁਰੀ ।
ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਰਾਕ੍षਸੈਰ੍ਗੁਪ੍ਤਾ ਕ੍ਰੂਰੈਰ੍ਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ ॥ 33 ॥
ਉਗ੍ਰੌਜਸੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਬਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਵਞ੍ਚਨੀਯਾ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਨਕੀਂ ਪਰਿਮਾਰ੍ਗਤਾ ॥ 34 ॥
ਲਕ੍ष੍ਯਾਲਕ੍ष੍ਯੇਣ ਰੂਪੇਣ ਰਾਤ੍ਰੌ ਲਙ੍ਕਾ ਪੁਰੀ ਮਯਾ ।
ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਮੇ ਕृਤ੍ਯਂ ਸਾਧਯਿਤੁਂ ਮਹਤ੍ ॥ 35 ॥
ਤਾਂ ਪੁਰੀਂ ਤਾਦृਸ਼ੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਰਾਧਰ੍षਾਂ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ।
ਹਨੁਮਾਨ੍ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 36 ॥
ਕੇਨੋਪਾਯੇਨ ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਮੈਥਿਲੀਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਅਦृष੍ਟੋ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 37 ॥
ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਏਕਾਮੇਕਸ਼੍ਚ ਵਸ਼੍ਯੇਯਂ ਰਹਿਤੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 38 ॥
ਭੂਤਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਾ ਵਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਰੋਧਿਤਾਃ ।
ਵਿਕ੍ਲਬਂ ਦੂਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਮਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਯਥਾ ॥ 39 ॥
ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ਤਰੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਪਿ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ ।
ਘਾਤਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਦੂਤਾਃ ਪਣ੍ਡਿਤਮਾਨਿਨਃ ॥ 40 ॥
ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈਕ੍ਲਬ੍ਯਂ ਨ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ।
ਲਙ੍ਘਨਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਂ ਨੁ ਨ ਵृਥਾ ਭਵੇਤ੍ ॥ 41 ॥
ਮਯਿ ਦृष੍ਟੇ ਤੁ ਰਕ੍षੋਭੀ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਭਵੇਦ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਿਦਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਰਾਵਣਾਨਰ੍ਥਮਿਚ੍ਛਤਃ ॥ 42 ॥
ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਾਤੁਮਵਿਜ੍ਞਾਤੇਨ ਰਾਕ੍षਸੈਃ ।
ਅਪਿ ਰਾਕ੍षਸਰੂਪੇਣ ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ ॥ 43 ॥
ਵਾਯੁਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਨਾਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ਚਰੇਦਿਤਿ ਮਤਿਰ੍ਮਮ ।
ਨ ਹ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਬਲੀਯਸਾਮ੍ ॥ 44 ॥
ਇਹਾਹਂ ਯਦਿ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਸਂਵृਤਃ ।
ਵਿਨਾਸ਼ਮੁਪਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਰ੍ਤੁਰਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਹੀਯਤੇ ॥ 45 ॥
ਤਦਹਂ ਸ੍ਵੇਨ ਰੂਪੇਣ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਤਾਂ ਗਤਃ ।
ਲਙ੍ਕਾਮਭਿਪਤਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ ॥ 46 ॥
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸੁਦੁਰਾਸਦਾਮ੍ ।
ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ ਭਵਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 47 ॥
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਮਯਂ ਕਪਿਃ ।
ਆਚਕਾਙ੍ਕ੍षੇ ਤਦਾ ਵੀਰੋ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਸੁਕਃ ॥ 48 ॥
ਸੂਰ੍ਯੇ ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦੇਹਂ ਸਙ੍ਕ੍षਿਪ੍ਯ ਮਾਰੁਤਿਃ ।
ਪृषਦਂਸ਼ਕਮਾਤ੍ਰਃ ਸਨ੍ ਬਭੂਵਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 49 ॥
ਪ੍ਰਦੋषਕਾਲੇ ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤੂਰ੍ਣਮੁਤ੍ਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਮਹਾਪਥਾਮ੍ ॥ 50 ॥
ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਾਲਾਵਿਤਤਾਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨਰਾਜਤੈਃ ।
ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਮਯੈਰ੍ਜਾਲੈਰ੍ਗਨ੍ਥਰ੍ਵਨਗਰੋਪਮਾਮ੍ ॥ 51 ॥
ਸਪ੍ਤਭੌਮਾष੍ਟਭੌਮੈਸ਼੍ਚ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਾਪੁਰੀਮ੍ ।
ਤਲੈਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੈਃ ਕਾਰ੍ਤਸ੍ਵਰਵਿਭੂषਿਤੈਃ ॥ 52 ॥
ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਣਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਵਿਭੂषਿਤੈਃ ।
ਤਲੈਃ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭਿਰੇ ਤਾਨਿ ਭਵਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਕ੍षਸਾਮ੍ ॥ 53 ॥
ਕਾਞ੍ਚਨਾਨਿ ਚ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤੋਰਣਾਨਿ ਚ ਰਕ੍षਸਾਮ੍ ।
ਲਙ੍ਕਾਮੁਦ੍ਯੋਤਯਾਮਾਸੁਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਾਮ੍ ॥ 54 ॥
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਮਦ੍ਭੁਤਾਕਾਰਾਂ ਦृष੍ਟਵਾ ਲਙ੍ਕਾਂ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਆਸੀਦ੍ਵਿषਣ੍ਣੋ ਹृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਸੁਕਃ ॥ 55 ॥
ਸ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਵਿਦ੍ਧਵਿਮਾਨਮਾਲਿਨੀਂ ਮਹਾਰ੍ਹਜਾਮ੍ਬੂਨਦਜਾਲਤੋਰਣਾਮ੍ ।
ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਂ ਰਾਵਣਬਾਹੁਪਾਲਿਤਾਂ ਕ੍षਪਾਚਰੈਰ੍ਭੀਮਬਲੈਃ ਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ॥ 56 ॥
ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਸਾਚਿਵ੍ਯਮਿਵਾਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤਾਰਾਗਣੈਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤੋ ਵਿਰਾਜਨ੍ ।
ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਵਿਤਾਨੇਨ ਵਿਤਤ੍ਯ ਲੋਕ ਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਨੈਕਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ ॥ 57 ॥
ਸ਼ਙ੍ਖਪ੍ਰਭਂ ਕ੍षੀਰਮृਣਾਲਵਰ੍ਣ ਮੁਦ੍ਗਚ੍ਛਮਾਨਂ ਵ੍ਯਵਭਾਸਮਾਨਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ ਹਰਿਪ੍ਰਵੀਰਃ ਪੋਪ੍ਲੂਯਮਾਨਂ ਸਰਸੀਵ ਹਂਸਮ੍ ॥ 58 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
sa sāgaramanādṛṣyamatikramya mahābalaḥ |
trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha || 1 ||
tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān |
abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā || 2 ||
yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ |
aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigacchati || 3 ||
śatānyahaṃ yojanānāṃ krameyaṃ subahūnyapi |
kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayojanam || 4 ||
sa tu vīryavatāṃ śreṣṭhaḥ plavatāmapi cottamaḥ |
jagāma vegavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 5 ||
śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca |
gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca || 6 ||
śailāṃśca tarusañchannān vanārājīśca puṣpitāḥ |
abhicakrāma tejasvī hanumān plavagarṣabhaḥ || 7 ||
sa tasminnacale tiṣṭhanvanānyupavanāni ca |
sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ || 8 ||
saralān karṇikārāṃśca kharjūrāṃśca supuṣpitān |
priyālūnmuculindāṃśca kuṭajān ketakānapi || 9 ||
priyaṃṅgūn gandhapūrṇāṃśca nīpān saptacchadāṃstathā |
āsanān kovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān || 10 ||
puṣpabhāranibaddhāṃśca tathā mukulitānapi |
pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān || 11 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotmalāyutāḥ |
ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃśca jalāśayān || 12 ||
santatān vividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ |
udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ || 13 ||
samāsādya ca lakṣmīvān laṅkāṃ rāvaṇapālitām |
parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṅkṛtām || 14 ||
sītāpaharaṇārthena rāvaṇena surakṣitām |
samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ || 15 ||
kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm |
gṛhaiśca grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ || 16 ||
pāṇḍurābhiḥ pratolībhiruccābhirabhisaṃvṛtām |
aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm || 17 ||
toraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅtkivicitritaiḥ |
dadarśa hanumān laṅkāṃ divi devapurīṃ yathā || 18 ||
girimūrdhniṃ sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ |
dadarśa sa kapiśreṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā || 19 ||
pālitāṃ rākṣasendreṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā |
plavamānamivākāśe dadarśa hanumān purīm || 20 ||
vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām |
śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām || 21 ||
manaseva kṛtāṃ laṅkāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā |
dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ || 22 ||
kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram |
ḍīyamānāmivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ || 23 ||
sampūrṇāṃ rākṣasairghorairnāgairbhogavatīmiva |
acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā || 24 ||
daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭasapāṇibhiḥ |
rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairiva || 25 ||
tasyāśca mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ ca nirīkṣya saḥ |
rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 26 ||
āgatyāpīha harayo bhaviṣyanti nirarthakāḥ |
na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi || 27 ||
imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām |
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ || 28 ||
avakāśo nasāntvasya rākṣaseṣvabhigamyate |
na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate || 29 ||
caturṇāmeva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām |
vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ || 30 ||
yāvajjānāmi vaidehīṃ yadi jīvati vā na vā |
tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām || 31 ||
tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ |
giriśṛṅge sthitastasmin rāmasyābhyudaye rataḥ || 32 ||
anena rūpeṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī |
praveṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ || 33 ||
ugraujaso mahāvīryā balavantaśca rākṣasāḥ |
vañcanīyā mayā sarve jānakīṃ parimārgatā || 34 ||
lakṣyālakṣyeṇa rūpeṇa rātrau laṅkā purī mayā |
praveṣṭuṃ prāptakālaṃ me kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat || 35 ||
tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ |
hanumān cintayāmāsa viniścitya muhurmuhuḥ || 36 ||
kenopāyena paśyeyaṃ maithilīṃ janakātmajām |
adṛṣṭo rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 37 ||
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ |
ekāmekaśca vaśyeyaṃ rahite janakātmajām || 38 ||
bhūtāścārthā vipadyante deśakālavirodhitāḥ |
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā || 39 ||
arthānarthāntare buddhirniścitāpi na śobhate |
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ || 40 ||
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet |
laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet || 41 ||
mayi dṛṣṭe tu rakṣobhī rāmasya viditātmanaḥ |
bhavedvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamicchataḥ || 42 ||
na hi śakyaṃ kvacit sthātumavijñātena rākṣasaiḥ |
api rākṣasarūpeṇa kimutānyena kenacit || 43 ||
vāyurapyatra nājñātaścarediti matirmama |
na hya styaviditaṃ kiñcidrākṣasānāṃ balīyasām || 44 ||
ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svena rūpeṇa saṃvṛtaḥ |
vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyate || 45 ||
tadahaṃ svena rūpeṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ |
laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhaye || 46 ||
rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām |
vicinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām || 47 ||
iti sañcintya hanumān sūryasyāstamayaṃ kapiḥ |
ācakāṅkṣe tadā vīro vaidehyā darśanotsukaḥ || 48 ||
sūrye cāstaṃ gate rātrau dehaṃ saṅkṣipya mārutiḥ |
pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||
pradoṣakāle hanumāṃstūrṇamutplutya vīryavān |
praviveśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām || 50 ||
prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñcanarājataiḥ |
śātakumbhamayairjālairgantharvanagaropamām || 51 ||
saptabhaumāṣṭabhaumaiśca sa dadarśa mahāpurīm |
talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ || 52 ||
vaiḍūryamaṇicitraiśca muktājālavibhūṣitaiḥ |
talaiḥ śuśubhire tāni bhavanānyatra rakṣasām || 53 ||
kāñcanāni ca citrāṇi toraṇāni ca rakṣasām |
laṅkāmudyotayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām || 54 ||
acintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭavā laṅkāṃ mahākapiḥ |
āsīdviṣaṇṇo hṛṣṭaśca vaidehyā darśanotsukaḥ || 55 ||
sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālatoraṇām |
yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvṛtām || 56 ||
candro'pi sācivyamivāsya kurvaṃstārāgaṇairmadhyagato virājan |
jyotsnāvitānena vitatya loka muttiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ || 57 ||
śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa mudgacchamānaṃ vyavabhāsamānam |
dadarśa candraṃ sa haripravīraḥ poplūyamānaṃ sarasīva haṃsam || 58 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever