📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
5.15 ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਦਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
5.15 Sundarakanda - Panchadasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਵੀਕ੍षਮਾਣਸ੍ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਸ਼੍ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਅਵੇਕ੍षਮਾਣਸ਼੍ਚ ਮਹੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਤਾਮਨ੍ਵਵੈਕ੍षਤ ॥ 1 ॥
ਸਨ੍ਤਾਨਕਲਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।
ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਰਸੋਪੇਤਾਂ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਸਮਲਙ੍ਕृਤਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤਾਂ ਸ ਨਨ੍ਦਨਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਂ ਮृਗਪਕ੍षਿਭਿਰਾਵृਤਾਮ੍ ।
ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਕੋਕਿਲਾਕੁਲਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਕਾਞ੍ਚਨੋਤ੍ਪਲਪਦ੍ਮਾਭਿਰ੍ਵਾਪੀਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।
ਬਹ੍ਵਾਸਨਕੁਥੋਪੇਤਾਂ ਬਹੁਭੂਮਿਗृਹਾਯੁਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮੈ ਰਮ੍ਯਾਂ ਫਲਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪੈਃ ।
ਪੁष੍ਪਿਤਾਨਾਮਸ਼ੋਕਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਪ੍ਰਭਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਮਿਵ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਮਾਰੁਤਿਸ੍ਸਮੁਦੈਕ੍षਤ ।
ਨਿष੍ਪਤ੍ਰਸ਼ਾਖਾਂ ਵਿਹਗੈਃ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਾਮਿਵਾਸਕृਤ੍ ॥ 6 ॥
ਵਿਨਿष੍ਪਤਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਤਸ਼ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਪੁष੍ਪਾਵਤਂਸਕੈਃ ।
ਆਮੂਲਪੁष੍ਪਨਿਚਿਤੈਰਸ਼ੋਕੈਸ਼੍ਸ਼ੋਕਨਾਸ਼ਨੈਃ ॥ 7 ॥
ਪੁष੍ਪਭਾਰਾਤਿਭਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪृਸ਼ਦ੍ਭਿਰਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ।
ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੈਃ ਕੁਸੁਮਿਤੈਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕੈਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ॥ 8 ॥
ਸ ਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤ ਇਵ ਸਰ੍ਵਤਃ ।
ਪੁਨ੍ਨਾਗਾਸ੍ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਚਮ੍ਪਕੋਦ੍ਦਾਲਕਾਸ੍ਤਥਾ ॥ 9 ॥
ਵਿਵृਦ੍ਧਮੂਲਾ ਬਹਵਸ਼੍ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਸ੍ਮ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ।
ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਦਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਾਃ ॥ 10 ॥
ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਨਿਭਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੋਕਾਸ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਨਨ੍ਦਨਂ ਵਿਵਿਧੋਦ੍ਯਾਨਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥਂ ਯਥਾ ॥ 11 ॥
ਅਤਿਵृਤ੍ਤਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਮ੍ ।
ਵਿਤੀਯਮਿਵ ਚਾਕਾਸ਼ਂ ਪੁष੍ਪਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਣਾਯੁਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਪੁष੍ਪਰਤ੍ਨਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸਾਗਰਂ ਯਥਾ ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨਿਚਿਤਂ ਪਾਦਪੈਰ੍ਮਧੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ ॥ 13 ॥
ਨਾਨਾਨਿਨਾਦੈਰੁਦ੍ਯਾਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮृਗਗਣੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ।
ਅਨੇਕਗਨ੍ਧਪ੍ਰਵਹਂ ਪੁਣ੍ਯਗਨ੍ਧਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਗਨ੍ਧਾਢ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍ ।
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਯਾਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਃ ॥ 15 ॥
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਵਿਦੂਰਸ੍ਥਂ ਚੈਤ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍ ।
ਮਥ੍ਯੇ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ੍ਥਿਤਂ ਕੈਲਾਸਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍ ॥ 16 ॥
ਪ੍ਰਵਾਲਕृਤਸੋਪਾਨਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਵੇਦਿਕਮ੍ ।
ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਮਿਵ ਚਕ੍षੂਂषਿ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਮਿਵ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ॥ 17 ॥
ਵਿਮਲਂ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਭਾਵਤ੍ਵਾਦੁਲ੍ਲਿਖਨ੍ਤਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ ।
ਤਤੋ ਮਲਿਨਸਂਵੀਤਾਂ ਰਾਕ੍षਸੀਭਿਸ੍ਸਮਾਵृਤਾਮ੍ ॥ 18 ॥
ਉਪਵਾਸਕृਸ਼ਾਂ ਦੀਨਾਂ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੀਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍षਾਦੌ ਚਨ੍ਦ੍ਰਰੇਖਾਮਿਵਾਮਲਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਖ੍ਯਾਯਮਾਨੇਨ ਰੂਪੇਣ ਰੁਚਿਰਪ੍ਰਭਾਮ੍ ।
ਪਿਨਦ੍ਧਾਂ ਧੂਮਜਾਲੇਨ ਸ਼ਿਖਾਮਿਵ ਵਿਭਾਵਸੋਃ ॥ 20 ॥
ਪੀਤੇਨੈਕੇਨ ਸਂਵੀਤਾਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟੇਨੋਤ੍ਤਮਵਾਸਸਾ ।
ਸਪਙ੍ਕਾਮਨਲਙ੍ਕਾਰਾਂ ਵਿਪਦ੍ਮਾਮਿਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮ੍ ॥ 21 ॥
ਵ੍ਰੀਡਿਤਾਂ ਦੁਃਖਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਂ ਪਰਿਮ੍ਲਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਗ੍ਰਹੇਣਾਙ੍ਗਾਰਕੇਣੇਵ ਪੀਡਿਤਾਮਿਵ ਰੋਹਿਣੀਮ੍ ॥ 22 ॥
ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖੀਂ ਦੀਨਾਂ ਕृਸ਼ਾਮਨਸ਼ਨੇਨ ਚ ।
ਸ਼ੋਕਧ੍ਯਾਨਪਰਾਂ ਦੀਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਪਰਾਯਣਾਮ੍ ॥ 23 ॥
ਪ੍ਰਿਯਂ ਜਨਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਰਾਕ੍षਸੀਗਣਮ੍ ।
ਸ੍ਵਗਣੇਨ ਮृਗੀਂ ਹੀਨਾਂ ਸ਼੍ਵਗਣਾਭਿਵृਤਾਮਿਵ ॥ 24 ॥
ਨੀਲਨਾਗਾਭਯਾ ਵੇਣ੍ਯਾ ਜਘਨਂ ਗਤਯੈਕਯਾ ।
ਨੀਲਯਾ ਨੀਰਦਾਪਾਯੇ ਵਨਰਾਜ੍ਯਾ ਮਹੀਮਿਵ ॥ 25 ॥
ਸੁਖਾਰ੍ਹਾਂ ਦੁਃਖਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾਂ ਵ੍ਯਸਨਾਨਾਮਕੋਵਿਦਾਮ੍ ।
ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੀਮਧਿਕਂ ਮਲਿਨਾਂ ਕृਸ਼ਾਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਸੀਤੇਤਿ ਕਾਰਣੈਰੁਪਪਾਦਿਭਿਃ ।
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਤਦਾ ਤੇਨ ਰਕ੍षਸਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾ ॥ 27 ॥
ਯਥਾਰੂਪਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਾ ਵੈ ਤਥਾਰੂਪੇਯਮਙ੍ਗਨਾ ।
ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨਨਾਂ ਸੁਭ੍ਰੂਂ ਚਾਰੁਵृਤ੍ਤਪਯੋਧਰਾਮ੍ ॥ 28 ॥
ਕੁਰ੍ਵਤੀਂ ਪ੍ਰਭਯਾਦੇਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਤਿਮਿਰਾ ਦਿਸ਼ਃ ।
ਤਾਂ ਨੀਲਕੇਸ਼ੀਂ ਬਿਮ੍ਬੋष੍ਠੀਂ ਸੁਮਧ੍ਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਮ੍ ॥ 29 ॥
ਸੀਤਾਂ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍षੀਂ ਮਨ੍ਮਥਸ੍ਯ ਰਤਿਂ ਯਥਾ ।
ਇष੍ਟਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾਮਿਵ ॥ 30 ॥
ਭੂਮੌ ਸੁਤਨੁਮਾਸੀਨਾਂ ਨਿਯਤਾਮਿਵ ਤਾਪਸੀਮ੍ ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਬਹੁਲਾਂ ਭੀਰੁਂ ਭੁਜਗੇਨ੍ਦ੍ਰਵਧੂਮਿਵ ॥ 31 ॥
ਸ਼ੋਕਜਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਵਿਤਤੇਨ ਨ ਰਾਜਤੀਮ੍ ।
ਸਂਸਕ੍ਤਾਂ ਧੂਮਜਾਲੇਨ ਸ਼ਿਖਾਮਿਵ ਵਿਭਾਵਸੋਃ ॥ 32 ॥
ਤਾਂ ਸ੍ਮृਤੀਮਿਵ ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਾਮृਦ੍ਧਿਂ ਨਿਪਤਿਤਾਮਿਵ ।
ਵਿਹਤਾਮਿਵ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਮਾਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤਿਹਤਾਮਿਵ ॥ 33 ॥
ਸੋਪਸਰ੍ਗਾਂ ਯਥਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਕਲੁषਾਮਿਵ ।
ਅਭੂਤੇਨਾਪਵਾਦੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਨਿਪਤਿਤਾਮਿਵ ॥ 34 ॥
ਰਾਮੋਪਰੋਧਵ੍ਯਥਿਤਾਂ ਰਕ੍षੋਹਰਣਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ ।
ਅਬਲਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਬਾਕ੍षੀਂ ਵੀਕ੍षਮਾਣਾਂ ਤਤਸ੍ਤਤਃ ॥ 35 ॥
ਬਾष੍ਪਾਮ੍ਬੁਪਰਿਪੂਰ੍ਣੇਨ ਕृष੍ਣਵਕ੍ਰਾਕ੍षਿਪਕ੍ष੍ਮਣਾ ।
ਵਦਨੇਨਾਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੀਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ 36 ॥
ਮਲਪਙ੍ਕਧਰਾਂ ਦੀਨਾਂ ਮਣ੍ਡਨਾਰ੍ਹਾਮਮਣ੍ਡਿਤਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਭਾਂ ਨਕ੍षਤ੍ਰਰਾਜਸ੍ਯ ਕਾਲਮੇਘੈਰਿਵਾਵृਤਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਦਿਦਿਹੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮੁਹੁਃ ਸੀਤਾਂ ਨਿਰੀਕ੍ष੍ਯ ਤੁ ।
ਆਮ੍ਨਾਯਾਨਾਮਯੋਗੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਿਥਿਲਾਮਿਵ ॥ 38 ॥
ਦੁਃਖੇਨ ਬੁਬੁਧੇ ਸੀਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨਨਲਙ੍ਕृਤਾਮ੍ ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰੇਣ ਯਥਾ ਹੀਨਾਂ ਵਾਚਮਰ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤਾਮ੍ ॥ 39 ॥
ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍षਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੀਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ।
ਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਸੀਤੇਤਿ ਕਾਰਣੈਰੁਪਪਾਦਿਭਿਃ ॥ 40 ॥
ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਯਾਨਿ ਚਾਙ੍ਗੇषੁ ਤਦਾ ਰਾਮੋऽਨ੍ਵਕੀਰ੍ਤਯਤ੍ ।
ਤਾਨ੍ਯਾਭਰਣਜਾਲਾਨਿ ਗਾਤ੍ਰਸ਼ੋਭੀਨ੍ਯਲਕ੍षਯਤ੍ ॥ 41 ॥
ਸੁਕृਤੌ ਕਰ੍ਣਵੇष੍ਟੌ ਚ ਸ਼੍ਵਦਂष੍ਟ੍ਰੌ ਚ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ।
ਮਣਿਵਿਦ੍ਰੁਮਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਹਸ੍ਤੇष੍ਵਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ॥ 42 ॥
ਸ਼੍ਯਾਮਾਨਿ ਚਿਰਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ਤਥਾ ਸਂਸ੍ਥਾਨਵਨ੍ਤਿ ਚ ।
ਤਾਨ੍ਯੈਵੇਤਾਨਿ ਮਨ੍ਯੇऽਹਂ ਯਾਨਿ ਰਾਮੋऽਨ੍ਵਕੀਰ੍ਤਯਤ੍ ॥ 43 ॥
ਤਤ੍ਰ ਯਾਨ੍ਯਵਹੀਨਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯਹਂ ਨੋਪਲਕ੍षਯੇ ।
ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਵਹੀਨਾਨਿ ਤਾਨੀਮਾਨਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 44 ॥
ਪੀਤਂ ਕਨਕਪਟ੍ਟਾਭਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਸਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਨਗਾਸਕ੍ਤਂ ਤਦਾ ਦृष੍ਟਂ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮੈਃ ॥ 45 ॥
ਭੂषਣਾਨਿ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਧਰਣੀਤਲੇ ।
ਅਨਯੈਵਾਪਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਸ੍ਵਨਵਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ ॥ 46 ॥
ਇਦਂ ਚਿਰਗृਹੀਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵਸਨਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟਵਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਤਥਾऽਪਿ ਨੂਨਂ ਤਦ੍ਵਰ੍ਣਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਯਥੇਤਰਤ੍ ॥ 47 ॥
ਇਯਂ ਕਨਕਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮਹਿषੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ।
ਪ੍ਰਣष੍ਟਾਪਿ ਸਤੀ ਯਾऽਸ੍ਯ ਮਨਸੋ ਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 48 ॥
ਇਯਂ ਸਾ ਯਤ੍ਕृਤੇ ਰਾਮਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ ।
ਕਾਰੁਣ੍ਯੇਨਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯੇਨ ਸ਼ੋਕੇਨ ਮਦਨੇਨ ਚ ॥ 49 ॥
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਣष੍ਟੇਤਿ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਦਾਸ਼੍ਰਿਤੇਤ੍ਯਾਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਤਃ ।
ਪਤ੍ਨੀ ਨष੍ਟੇਤਿ ਸ਼ੋਕੇਨ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਮਦਨੇਨ ਚ ॥ 50 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਯਥਾ ਰੂਪਮਙ੍ਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਸੌष੍ਠਵਮ੍ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਚ ਯਥਾ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯੇਯਮਸਿਤੇਕ੍षਣਾ ॥ 51 ॥
ਅਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ ।
ਤੇਨੇਯਂ ਸ ਚ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਜੀਵਤਿ ॥ 52 ॥
ਦੁष੍ਕਰਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਰਾਮੋ ਹੀਨੋ ਯਦਨਯਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਧਾਰਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਂ ਨ ਸ਼ੋਕੇਨਾਵਸੀਦਤਿ ॥ 53 ॥
ਦੁष੍ਕਰਂ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਮੋ ਯ ਇਮਾਂ ਮਤ੍ਤਕਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ ।
ਸੀਤਾਂ ਵਿਨਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਜੀਵਤਿ ॥ 54 ॥
ਏਵਂ ਸੀਤਾਂ ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृष੍ਟਃ ਪਵਨਸਮ੍ਭਵਃ ।
ਜਗਾਮ ਮਨਸਾ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ॥ 55 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
sa vīkṣamāṇastatrastho mārgamāṇaśca maithilīm |
avekṣamāṇaśca mahīṃ sarvāṃ tāmanvavaikṣata || 1 ||
santānakalatābhiśca pādapairupaśobhitām |
divyagandharasopetāṃ sarvatassamalaṅkṛtām || 2 ||
tāṃ sa nandanasaṅkāśāṃ mṛgapakṣibhirāvṛtām |
harmyaprāsādasambādhāṃ kokilākulanissvanām || 3 ||
kāñcanotpalapadmābhirvāpībhirupaśobhitām |
bahvāsanakuthopetāṃ bahubhūmigṛhāyutām || 4 ||
sarvartukusumai ramyāṃ phalavadbhiśca pādapaiḥ |
puṣpitānāmaśokānāṃ śriyā sūryodayaprabhām || 5 ||
pradīptāmiva tatrastho mārutissamudaikṣata |
niṣpatraśākhāṃ vihagaiḥ kriyamāṇāmivāsakṛt || 6 ||
viniṣpatadbhiḥ śataśaścitraiḥ puṣpāvataṃsakaiḥ |
āmūlapuṣpanicitairaśokaiśśokanāśanaiḥ || 7 ||
puṣpabhārātibhāraiśca spṛśadbhiriva medinīm |
karṇikāraiḥ kusumitaiḥ kiṃśukaiśca supuṣpitaiḥ || 8 ||
sa deśaḥ prabhayā teṣāṃ pradīpta iva sarvataḥ |
punnāgāssaptaparṇāśca campakoddālakāstathā || 9 ||
vivṛddhamūlā bahavaśśobhante sma supuṣpitāḥ |
śātakumbhanibhāḥ kecitkecidagniśikhopamāḥ || 10 ||
nīlāñjananibhāḥ kecittatrāśokāssahasraśaḥ |
nandanaṃ vividhodyānaṃ citraṃ caitrarathaṃ yathā || 11 ||
ativṛttamivācintyaṃ divyaṃ ramyaṃ śriyā vṛtam |
vitīyamiva cākāśaṃ puṣpajyotirgaṇāyutam || 12 ||
puṣparatnaśataiścitraṃ dvitīyaṃ sāgaraṃ yathā |
sarvartupuṣpairnicitaṃ pādapairmadhugandhibhiḥ || 13 ||
nānāninādairudyānaṃ ramyaṃ mṛgagaṇairdvijaiḥ |
anekagandhapravahaṃ puṇyagandhaṃ manoramam || 14 ||
śailendramiva gandhāḍhyaṃ dvitīyaṃ gandhamādanam |
aśokavanikāyāṃ tu tasyāṃ vānarapuṅgavaḥ || 15 ||
sa dadarśāvidūrasthaṃ caityaprāsādamucchritam |
mathye stambhasahasreṇa sthitaṃ kailāsapāṇḍuram || 16 ||
pravālakṛtasopānaṃ taptakāñcanavedikam |
muṣṇantamiva cakṣūṃṣi dyotamānamiva śriyā || 17 ||
vimalaṃ prāṃśubhāvatvādullikhantamivāmbaram |
tato malinasaṃvītāṃ rākṣasībhissamāvṛtām || 18 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ niśśvasantīṃ punaḥ punaḥ |
dadarśa śuklapakṣādau candrarekhāmivāmalām || 19 ||
mandaprakhyāyamānena rūpeṇa ruciraprabhām |
pinaddhāṃ dhūmajālena śikhāmiva vibhāvasoḥ || 20 ||
pītenaikena saṃvītāṃ kliṣṭenottamavāsasā |
sapaṅkāmanalaṅkārāṃ vipadmāmiva padminīm || 21 ||
vrīḍitāṃ duḥkhasantaptāṃ parimlānāṃ tapasvinīm |
graheṇāṅgārakeṇeva pīḍitāmiva rohiṇīm || 22 ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ kṛśāmanaśanena ca |
śokadhyānaparāṃ dīnāṃ nityaṃ duḥkhaparāyaṇām || 23 ||
priyaṃ janamapaśyantīṃ paśyantīṃ rākṣasīgaṇam |
svagaṇena mṛgīṃ hīnāṃ śvagaṇābhivṛtāmiva || 24 ||
nīlanāgābhayā veṇyā jaghanaṃ gatayaikayā |
nīlayā nīradāpāye vanarājyā mahīmiva || 25 ||
sukhārhāṃ duḥkhasantaptāṃ vyasanānāmakovidām |
tāṃ samīkṣya viśālākṣīmadhikaṃ malināṃ kṛśām || 26 ||
tarkayāmāsa sīteti kāraṇairupapādibhiḥ |
hriyamāṇā tadā tena rakṣasā kāmarūpiṇā || 27 ||
yathārūpā hi dṛṣṭā vai tathārūpeyamaṅganā |
pūrṇacandrānanāṃ subhrūṃ cāruvṛttapayodharām || 28 ||
kurvatīṃ prabhayādevīṃ sarvā vitimirā diśaḥ |
tāṃ nīlakeśīṃ bimboṣṭhīṃ sumadhyāṃ supratiṣṭhitām || 29 ||
sītāṃ padmapalāśākṣīṃ manmathasya ratiṃ yathā |
iṣṭāṃ sarvasya jagataḥ pūrṇacandraprabhāmiva || 30 ||
bhūmau sutanumāsīnāṃ niyatāmiva tāpasīm |
niḥśvāsabahulāṃ bhīruṃ bhujagendravadhūmiva || 31 ||
śokajālena mahatā vitatena na rājatīm |
saṃsaktāṃ dhūmajālena śikhāmiva vibhāvasoḥ || 32 ||
tāṃ smṛtīmiva sandigdhāmṛddhiṃ nipatitāmiva |
vihatāmiva ca śraddhāmāśāṃ pratihatāmiva || 33 ||
sopasargāṃ yathā siddhiṃ buddhiṃ sakaluṣāmiva |
abhūtenāpavādena kīrtiṃ nipatitāmiva || 34 ||
rāmoparodhavyathitāṃ rakṣoharaṇakarśitām |
abalāṃ mṛgaśābākṣīṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ || 35 ||
bāṣpāmbuparipūrṇena kṛṣṇavakrākṣipakṣmaṇā |
vadanenāprasannena niḥśvasantīṃ punaḥ punaḥ || 36 ||
malapaṅkadharāṃ dīnāṃ maṇḍanārhāmamaṇḍitām |
prabhāṃ nakṣatrarājasya kālameghairivāvṛtām || 37 ||
tasya sandidihe buddhirmuhuḥ sītāṃ nirīkṣya tu |
āmnāyānāmayogena vidyāṃ praśithilāmiva || 38 ||
duḥkhena bubudhe sītāṃ hanumānanalaṅkṛtām |
saṃskāreṇa yathā hīnāṃ vācamarthāntaraṃ gatām || 39 ||
tāṃ samīkṣaya viśālākṣīṃ rājaputrīmaninditām |
tarkayāmāsa sīteti kāraṇairupapādibhiḥ || 40 ||
vaidehyā yāni cāṅgeṣu tadā rāmo'nvakīrtayat |
tānyābharaṇajālāni gātraśobhīnyalakṣayat || 41 ||
sukṛtau karṇaveṣṭau ca śvadaṃṣṭrau ca susaṃsthitau |
maṇividrumacitrāṇi hasteṣvābharaṇāni ca || 42 ||
śyāmāni cirayuktatvāttathā saṃsthānavanti ca |
tānyaivetāni manye'haṃ yāni rāmo'nvakīrtayat || 43 ||
tatra yānyavahīnāni tānyahaṃ nopalakṣaye |
yānyasyā nāvahīnāni tānīmāni na saṃśayaḥ || 44 ||
pītaṃ kanakapaṭṭābhaṃ srastaṃ tadvasanaṃ śubham |
uttarīyaṃ nagāsaktaṃ tadā dṛṣṭaṃ plavaṅgamaiḥ || 45 ||
bhūṣaṇāni ca mukhyāni dṛṣṭāni dharaṇītale |
anayaivāpaviddhāni svanavanti mahānti ca || 46 ||
idaṃ ciragṛhītatvādvasanaṃ kliṣṭavattaram |
tathā'pi nūnaṃ tadvarṇaṃ tathā śrīmadyathetarat || 47 ||
iyaṃ kanakavarṇāṅgī rāmasya mahiṣī priyā |
praṇaṣṭāpi satī yā'sya manaso na praṇaśyati || 48 ||
iyaṃ sā yatkṛte rāmaścaturbhiḥ paritapyate |
kāruṇyenānṛśaṃsyena śokena madanena ca || 49 ||
strī praṇaṣṭeti kāruṇyādāśritetyānṛśaṃsyataḥ |
patnī naṣṭeti śokena priyeti madanena ca || 50 ||
asyā devyā yathā rūpamaṅgapratyaṅgasauṣṭhavam |
rāmasya ca yathā rūpaṃ tasyeyamasitekṣaṇā || 51 ||
asyā devyā manastasmiṃstasya cāsyāṃ pratiṣṭhitam |
teneyaṃ sa ca dharmātmā muhūrtamapi jīvati || 52 ||
duṣkaraṃ kṛtavānrāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na śokenāvasīdati || 53 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo ya imāṃ mattakāśinīm |
sītāṃ vinā mahābāhurmuhūrtamapi jīvati || 54 ||
evaṃ sītāṃ tadā dṛṣṭvā hṛṣṭaḥ pavanasambhavaḥ |
jagāma manasā rāmaṃ praśaśaṃsa ca taṃ prabhum || 55 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever