📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.63 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
4.63 Kishkindhakanda - Trishashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।
ਮਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ਸ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ॥ 1 ॥
ਕਨ੍ਦਰਾਤ੍ਤੁ ਵਿਸਰ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਸ਼ਨੈਃ ।
ਅਹਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਭਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯੇ ॥ 2 ॥
ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਸਾਗ੍ਰਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍ ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍षੋऽਸ੍ਮਿ ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਰ੍ਵਚਃ ॥ 3 ॥
ਮਹਾਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਤੁ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ ।
ਮਾਂ ਨਿਰ੍ਦਹਤਿ ਸਨ੍ਤਾਪੋ ਵਿਤਰ੍ਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਮ੍ ॥ 4 ॥
ਉਤ੍ਥਿਤਾਂ ਮਰਣੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮੁਨਿਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਨਿਵਰ੍ਤਯੇ ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਾ ਤੇਨ ਮੇ ਦਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਂ ਰਕ੍षਣਾਯ ਤੁ ॥ 5 ॥
ਸਾ ਮੇऽਪਨਯਤੇ ਦੁਃਖਂ ਦੀਪ੍ਤੇਵਾਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾ ਤਮਃ ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤਾ ਚ ਮਯਾ ਵੀਰ੍ਯਂ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 6 ॥
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਿਤੋ ਵਾਗ੍ਭਿਰ੍ਨ ਤ੍ਰਾਤਾ ਮੈਥਿਲੀ ਕਥਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਲਪਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੌ ਚ ਸੀਤਾਵਿਨਾਕृਤੌ ॥ 7 ॥
ਨ ਮੇ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣੋਤ੍ਪਾਦਿਤਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵੇਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪਾਤੇਰ੍ਵਾਨਰੈਸ੍ਸਹ ॥ 8 ॥
ਉਤ੍ਪੇਤਤੁਸ੍ਤਦਾ ਪਕ੍षੌ ਸਮਕ੍षਂ ਵਨਚਾਰਿਣਾਮ੍ ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਂ ਤਨੁਂ ਪਕ੍षੈਰੁਦ੍ਗਤੈਰਰੁਣਚ੍ਛਦੈਃ ॥ 9 ॥
ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਵਾਨਰਾਂਸ਼੍ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ऋषੇਰ੍ਨਿਸ਼ਾਕਰਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦਮਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 10 ॥
ਆਦਿਤ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੌ ਪਕ੍षੌ ਮੇ ਪੁਨਰੁਪਸ੍ਥਿਤੌ ।
ਯੌਵਨੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਮਮਾਸੀਦ੍ਯਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ॥ 11 ॥
ਤਮੇਵਾਦ੍ਯਾਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਬਲਂ ਪੌਰੁषਮੇਵ ਚ ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਯਤ੍ਨ ਸ੍ਸੀਤਾਮਧਿਗਮਿष੍ਯਥ ॥ 12 ॥
ਪਕ੍षਲਾਭੋ ਮਮਾਯਂ ਵਸ੍ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਰਕਃ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤਾਨ੍ਹਰੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮ੍ਪਾਤਿਃ ਪਤਗੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 13 ॥
ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਗਿਰੇਸ਼੍ਸ਼ृਙ੍ਗਾਜ੍ਜਿਜ੍ਞਾਸੁਃ ਖਗਮੋ ਗਤਿਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ ॥ 14 ॥
ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾ ਵਿਕ੍ਰਮਾਭ੍ਯੁਦਯੋਨ੍ਮੁਖਾਃ ।
ਅਥ ਪਵਨਸਮਾਨਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ਪ੍ਲਵਗਵਰਾਃ ਪ੍ਰਤਿਲਬ੍ਧਪੌਰੁषਾਃ ।
ਅਭਿਜਿਦਭਿਮੁਖਾ ਦਿਸ਼ਂ ਯਯੁ ਰ੍ਜਨਕਸੁਤਾਪਰਿਮਾਰ੍ਗਣੋਨ੍ਮੁਖਾਃ ॥ 15 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha triṣaṣṭitamassargaḥ |
etairanyaiśca bahubhirvākyairvākyaviśāradaḥ |
māṃ praśasyābhyanujñāpya praviṣṭassa svamālayam || 1 ||
kandarāttu visarpitvā parvatasya śanaiśśanaiḥ |
ahaṃ vindhyaṃ samāruhya bhavataḥ pratipālaye || 2 ||
adya tvetasya kālasya sāgraṃ varṣaśataṃ gatam |
deśakālapratīkṣo'smi hṛdi kṛtvā munervacaḥ || 3 ||
mahāprasthānamāsādya svargate tu niśākare |
māṃ nirdahati santāpo vitarkairbahubhirvṛtam || 4 ||
utthitāṃ maraṇe buddhiṃ munivākyairnivartaye |
buddhiryā tena me dattā prāṇānāṃ rakṣaṇāya tu || 5 ||
sā me'panayate duḥkhaṃ dīptevāgniśikhā tamaḥ |
buddhyatā ca mayā vīryaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ || 6 ||
putrassantarjito vāgbhirna trātā maithilī katham |
tasyā vilapitaṃ śrutvā tau ca sītāvinākṛtau || 7 ||
na me daśarathasnehātputreṇotpāditaṃ priyam |
tasya tvevaṃ bruvāṇasya sampātervānaraissaha || 8 ||
utpetatustadā pakṣau samakṣaṃ vanacāriṇām |
sa dṛṣṭvā svāṃ tanuṃ pakṣairudgatairaruṇacchadaiḥ || 9 ||
praharṣamatulaṃ lebhe vānarāṃścedamabravīt |
ṛṣerniśākarasyaiva prabhāvādamitātmanaḥ || 10 ||
ādityaraśminirdagdhau pakṣau me punarupasthitau |
yauvane vartamānasya mamāsīdyaḥ parākramaḥ || 11 ||
tamevādyāvagacchāmi balaṃ pauruṣameva ca |
sarvathā kriyatāṃ yatna ssītāmadhigamiṣyatha || 12 ||
pakṣalābho mamāyaṃ vassiddhipratyayakārakaḥ |
ityuktvā sa tānharīn sarvānsampātiḥ patagottamaḥ || 13 ||
utpapāta gireśśṛṅgājjijñāsuḥ khagamo gatim |
tasya tadvacanaṃ śrutvā pratisaṃhṛṣṭamānasāḥ || 14 ||
babhūvurhariśārdūlā vikramābhyudayonmukhāḥ |
atha pavanasamānavikramāḥ plavagavarāḥ pratilabdhapauruṣāḥ |
abhijidabhimukhā diśaṃ yayu rjanakasutāparimārgaṇonmukhāḥ || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe triṣaṣṭitamassargaḥ ||