📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.53 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.53 Kishkindhakanda - Tripanchasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਾਪਸ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਹਨੁਮਾਨ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਚੇष੍ਟਿਤਾਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਮ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ।
ਯਃ ਕृਤਸ੍ਸਮਯੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 2 ॥
ਸ ਚ ਕਾਲੋ ਹ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਬਿਲੇ ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤਾਮ੍ ।
ਸਾ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਦ੍ਬਿਲਾਦ੍ਘੋਰਾਦੁਤ੍ਤਾਰਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 3 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਦਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਨ੍ਗਤਾਯੁषਃ ।
ਤ੍ਰਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਨਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਭਯਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍ ॥ 4 ॥
ਮਹਚ੍ਚਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਿ ।
ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਨ ਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਰਿਹ ਵਾਸਿਭਿਃ ॥ 5 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਹਨੁਮਤਾ ਤਾਪਸੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਜੀਵਤਾ ਦੁष੍ਕਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇਨ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ॥ 6 ॥
ਤਪਸਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਨਿਯਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤੇਨ ਚ ।
ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਬਿਲਾਦਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਧਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਾਨਰਾਨ੍ ॥ 7 ॥
ਨਿਮੀਲਯਤ ਚਕ੍षੂਂषਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ।
ਨ ਹਿ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਨਿਮੀਲਿਤਲੋਚਨੈਃ ॥ 8 ॥
ਤਤਸ੍ਸਮ੍ਮੀਲਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਕੁਮਾਰਾਙ੍ਗੁਲੈਃ ਕਰੈਃ ।
ਸਹਸਾऽਪਿਦਧੁਰ੍ਦृष੍ਟਿਂ ਹृष੍ਟਾ ਗਮਨਕਾਙ੍ਕ੍षਯਾ ॥ 9 ॥
ਵਾਨਰਾਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹਸ੍ਤਰੁਦ੍ਧਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ ।
ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬਿਲਾਦੁਤ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤਯਾ ॥ 10 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ਵਾਨਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਪਸੀ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ।
ਨਿਸ੍ਸृਤਾਨ੍ਵਿषਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 11 ॥
ਏष ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋ ਗਿਰਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੁਲਃ ।
ਏष ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਸ਼੍ਸ਼ੈਲਸ੍ਸਾਗਰੋऽਯਂ ਮਹੋਦਧਿਃ ॥ 12 ॥
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੋऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਭਵਨਂ ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਃ ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਬਿਲਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ੍ਵਯਮ੍ਪ੍ਰਭਾ ॥ 13 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਘੋਰਂ ਸਾਗਰਂ ਵਰੁਣਾਲਯਮ੍ ।
ਅਪਾਰਮਭਿਗਰ੍ਜਨ੍ਤਂ ਘੋਰੈਰੂਰ੍ਮਿਭਿਰਾਵृਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਮਯਸ੍ਯ ਮਾਯਾਵਿਹਿਤਂ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗਂ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤਾਮ੍ ।
ਤੇषਾਂ ਮਾਸੋ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮਯਃ ਕृਤਃ ॥ 15 ॥
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਗਿਰੇਃ ਪਾਦੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਪੁष੍ਪਿਤਪਾਦਪੇ ।
ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਭਾਗਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਾਪੇਦਿਰੇ ਤਦਾ ॥ 16 ॥
ਤਤਃ ਪੁष੍ਪਾਤਿਭਾਰਾਗ੍ਰਾਨ੍ ਲਤਾਸ਼ਤਸਮਾਵृਤਾਨ੍ ।
ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ਵਾਸਨ੍ਤਿਕਾਨ੍ਦृष੍ਟਵਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਭਯਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਃ ॥ 17 ॥
ਤੇ ਵਸਨ੍ਤਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।
ਨष੍ਟਸਨ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਰ੍ਥਾ ਨਿਪੇਤੁਰ੍ਧਰਣੀਤਲੇ ॥ 18 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਨ੍ਕਪਿਵृਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿष੍ਟਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਨੌਕਸਃ ।
ਵਾਚਾ ਮਧੁਰਯਾऽਭਾष੍ਯ ਯਥਾਵਦਨੁਮਾਨ੍ਯ ਚ ॥ 19 ॥
ਸ ਤੁ ਸਿਂਹਵृषਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਪੀਨਾਯਤਭੁਜਃ ਕਪਿਃ ।
ਯੁਵਰਾਜੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਅਙ੍ਗਦੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ਕਪਿਰਾਜਸ੍ਯ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ ।
ਮਾਸਃ ਪੂਰ੍ਣੋ ਬਿਲਸ੍ਥਾਨਾਂ ਹਰਯਃ ਕਿਂ ਨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ ॥ 21 ॥
ਵਯਮਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਮਾਸਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖ੍ਯਾਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਸੋऽਪਿ ਚਾਤੀਤਃ ਕਿਮਤਃ ਕਾਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਭਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਨੀਤਿਮਾਰ੍ਗਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ।
ਹਿਤੇष੍ਵਭਿਰਤਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਨਿਸृष੍ਟਾਸ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ॥ 23 ॥
ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਕ੍षੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਪੌਰੁषਾਃ ।
ਮਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਤਾਃ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍षਪ੍ਰਤਿਚੋਦਿਤਾਃ ॥ 24 ॥
ਇਦਾਨੀਮਕृਤਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਹਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਮਕृਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ 25 ॥
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਤੀਤੇ ਕਾਲੇ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਕृਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਵਨੌਕਸਾਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤੀਕ੍ष੍ਣਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸ੍ਵਾਮਿਭਾਵੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਨ ਕ੍षਮਿष੍ਯਤਿ ਨਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨਪਰਾਧਕृਤੋ ਗਤਾਨ੍ ॥ 27 ॥
ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੌ ਚ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪਾਪਮੇਵ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍षਮਮਿਹਾਦ੍ਯੈਵ ਗਨ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਂ ਹਿ ਨਃ ॥ 28 ॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਧਨਾਨਿ ਚ ਗृਹਾਣਿ ਚ ।
ਧृਵਂ ਨੋ ਹਿਂਸਿਤਾ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗਤਾਨਿਤਃ ॥ 29 ॥
ਵਧੇਨਾਪ੍ਰਤਿਰੂਪੇਣ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਿਹੈਵ ਨਃ ।
ਨ ਚਾਹਂ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣਾਭਿषੇਚਿਤਃ ॥ 30 ॥
ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਭਿषਿਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਸ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬਦ੍ਧਵੈਰੋ ਮਾਂ ਰਾਜਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 31 ॥
ਘਾਤਯਿष੍ਯਤਿ ਦਣ੍ਡੇਨ ਤੀਕ੍ष੍ਣੇਨ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।
ਕਿਂ ਮੇ ਸੁਹृਦਭਿਰ੍ਵ੍ਯਸਨਂ ਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਿਰ੍ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਰੇ ॥ 32 ॥
ਇਹੈਵ ਪ੍ਰਾਯਮਾਸਿष੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਾਗਰਰੋਧਸਿ ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰੇਣ ਯੁਵਰਾਜੇਨ ਭਾषਿਤਮ੍ ॥ 33 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕਰੁਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।
ਤੀਕ੍ष੍ਣਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਿਯਾਸਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਃ ॥ 34 ॥
ਅਦृष੍ਟਾਯਾਂ ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ੍ਮਾਂਸ਼੍ਤ ਸਮਾਗਤਾਨ੍ ।
ਰਾਘਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਘਾਤਯਿष੍ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ ॥ 35 ॥
ਨ ਕ੍षਮਂ ਚਾਪਰਾਦ੍ਧਾਨਾਂ ਗਮਨਂ ਸ੍ਵਾਮਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ।
ਇਹੈਵ ਸੀਤਾਮਨ੍ਵਿष੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਮੁਪਲਭ੍ਯ ਵਾ ॥ 36 ॥
ਨੋ ਚੇਦ੍ਗਚ੍ਛਾਮ ਤਂ ਵੀਰਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮੋ ਯਮਕ੍षਯਮ੍ ।
ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਨਾਂ ਤੁ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਾਰ ਇਦਂ ਬਭਾषੇ ।
ਅਲਂ ਵਿषਾਦੇਨ ਬਿਲਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਵਸਾਮ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦਿ ਰੋਚਤੇ ਵਃ ॥ 37 ॥
ਇਦਂ ਹਿ ਮਾਯਾਵਿਹਿਤਂ ਸੁਦੁਰ੍ਗਮਂ ਪ੍ਰਭੂਤਵृਕ੍षੋਦਕਭੋਜ੍ਯਪੇਯਕਮ੍ ।
ਇਹਾਸ੍ਤਿ ਨੋ ਨੈਵ ਭਯਂ ਪੁਰਨ੍ਦਰਾ ਨ੍ਨ ਰਾਘਵਾਦ੍ਵਾਨਰਰਾਜਤੋऽਪਿ ਵਾ ॥ 38 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾऽਙ੍ਗਦਸ੍ਯਾਪਿ ਵਚੋऽਨੁਕੂਲ ਮੂਚੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰਯਃ ਪ੍ਰਤੀਤਾਃ ।
ਯਥਾ ਨ ਹਿਂਸ੍ਯੇਮ ਤਥਾ ਵਿਧਾਨ ਮਸਕ੍ਤਮਦ੍ਯੈਵ ਵਿਧੀਯਤਾਂ ਨਃ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha tripañcāśassargaḥ |
evamuktaśśubhaṃ vākyaṃ tāpasyā dharmasaṃhitam |
uvāca hanumānvākyaṃ tāmaninditaceṣṭitām || 1 ||
śaraṇaṃ tvāṃ prapannā sma sarve vai dharmacāriṇīm |
yaḥ kṛtassamayo'smākaṃ sugrīveṇa mahātmanā || 2 ||
sa ca kālo hyatikrānto bile ca parivartatām |
sā tvamasmādbilādghorāduttārayitumarhasi || 3 ||
tasmātsugrīvavacanādatikrāntāngatāyuṣaḥ |
trātumarhasi nassarvānsugrīvabhayakarśitān || 4 ||
mahaccakāryamasmābhiḥ kartavyaṃ dharmacāriṇi |
taccāpi na kṛtaṃ kāryamasmābhiriha vāsibhiḥ || 5 ||
evamuktā hanumatā tāpasī vākyamabravīt |
jīvatā duṣkaraṃ manye praviṣṭena nivartitum || 6 ||
tapasastu prabhāvena niyamopārjitena ca |
sarvāneva bilādasmāduddhariṣyāmi vānarān || 7 ||
nimīlayata cakṣūṃṣi sarve vānarapuṅgavāḥ |
na hi niṣkramituṃ śakyamanimīlitalocanaiḥ || 8 ||
tatassammīlitāssarve sukumārāṅgulaiḥ karaiḥ |
sahasā'pidadhurdṛṣṭiṃ hṛṣṭā gamanakāṅkṣayā || 9 ||
vānarāstu mahātmāno hastaruddhamukhāstadā |
nimeṣāntaramātreṇa bilāduttāritāstayā || 10 ||
tatastānvānarānsarvāṃstāpasī dharmacāriṇī |
nissṛtānviṣamāttasmātsamāśvāsyedamabravīt || 11 ||
eṣa vindhyo giriśśrīmānnānādrumalatākulaḥ |
eṣa prasravaṇaśśailassāgaro'yaṃ mahodadhiḥ || 12 ||
svasti vo'stu gamiṣyāmi bhavanaṃ vānararṣabhāḥ |
ityuktvā tadbilaṃ śrīmatpraviveśa svayamprabhā || 13 ||
tataste dadṛśurghoraṃ sāgaraṃ varuṇālayam |
apāramabhigarjantaṃ ghorairūrmibhirāvṛtam || 14 ||
mayasya māyāvihitaṃ giridurgaṃ vicinvatām |
teṣāṃ māso vyatikrānto yo rājñā samayaḥ kṛtaḥ || 15 ||
vindhyasya tu gireḥ pāde samprapuṣpitapādape |
upaviśya mahābhāgāścintāmāpedire tadā || 16 ||
tataḥ puṣpātibhārāgrān latāśatasamāvṛtān |
drumānvāsantikāndṛṣṭavā babhūvurbhayaśaṅkitāḥ || 17 ||
te vasantamanuprāptaṃ pratibuddhvā parasparam |
naṣṭasandeśakālārthā nipeturdharaṇītale || 18 ||
tatastānkapivṛddhāṃstu śiṣṭāṃścaiva vanaukasaḥ |
vācā madhurayā'bhāṣya yathāvadanumānya ca || 19 ||
sa tu siṃhavṛṣaskandhaḥ pīnāyatabhujaḥ kapiḥ |
yuvarājo mahāprājñaḥ aṅgado vākyamabravīt || 20 ||
śāsanātkapirājasya vayaṃ sarve vinirgatāḥ |
māsaḥ pūrṇo bilasthānāṃ harayaḥ kiṃ na buddhyate || 21 ||
vayamāśvayuje māsi kālasaṅkhyāvyavasthitāḥ |
prasthitāsso'pi cātītaḥ kimataḥ kāryamuttaram || 22 ||
bhavantaḥ pratyayaṃ prāptāḥ nītimārgaviśāradāḥ |
hiteṣvabhiratā bharturnisṛṣṭāssarvakarmasu || 23 ||
karmasvapratimāssarve dikṣu viśrutapauruṣāḥ |
māṃ puraskṛtya niryātāḥ piṅgākṣapraticoditāḥ || 24 ||
idānīmakṛtārthānāṃ martavyaṃ nātra saṃśayaḥ |
harirājasya sandeśamakṛtvā kassukhī bhavet || 25 ||
tasminnatīte kāle tu sugrīveṇa kṛte svayam |
prāyopaveśanaṃ yuktaṃ sarveṣāṃ ca vanaukasām || 26 ||
tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvassvāmibhāve vyavasthitaḥ |
na kṣamiṣyati nassarvānaparādhakṛto gatān || 27 ||
apravṛttau ca sītāyāḥ pāpameva kariṣyati |
tasmāt kṣamamihādyaiva gantuṃ prāyopaveśanaṃ hi naḥ || 28 ||
tyaktvā putrāṃśca dārāṃśca dhanāni ca gṛhāṇi ca |
dhṛvaṃ no hiṃsitā rājā sarvānpratigatānitaḥ || 29 ||
vadhenāpratirūpeṇa śreyānmṛtyurihaiva naḥ |
na cāhaṃ yauvarājyena sugrīveṇābhiṣecitaḥ || 30 ||
narendreṇābhiṣikto'smi rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
sa pūrvaṃ baddhavairo māṃ rājā dṛṣṭvā vyatikramam || 31 ||
ghātayiṣyati daṇḍena tīkṣṇena kṛtaniścayaḥ |
kiṃ me suhṛdabhirvyasanaṃ paśyadbhirjīvitāntare || 32 ||
ihaiva prāyamāsiṣye puṇye sāgararodhasi |
etacchrutvā kumāreṇa yuvarājena bhāṣitam || 33 ||
sarve te vānaraśreṣṭhāḥ karuṇaṃ vākyamabruvan |
tīkṣṇaḥ prakṛtyā sugrīvaḥ priyāsaktaśca rāghavaḥ || 34 ||
adṛṣṭāyāṃ tu vaidehyāṃ dṛṣṭvā'smāṃśta samāgatān |
rāghavapriyakāmārthaṃ ghātayiṣyatyasaṃśayam || 35 ||
na kṣamaṃ cāparāddhānāṃ gamanaṃ svāmipārśvataḥ |
ihaiva sītāmanviṣya pravṛttimupalabhya vā || 36 ||
no cedgacchāma taṃ vīraṃ gamiṣyāmo yamakṣayam |
plavaṅgamānāṃ tu bhayārditānāṃ śrutvā vacastāra idaṃ babhāṣe |
alaṃ viṣādena bilaṃ praviśya vasāma sarve yadi rocate vaḥ || 37 ||
idaṃ hi māyāvihitaṃ sudurgamaṃ prabhūtavṛkṣodakabhojyapeyakam |
ihāsti no naiva bhayaṃ purandarā nna rāghavādvānararājato'pi vā || 38 ||
śrutvā'ṅgadasyāpi vaco'nukūla mūcuśca sarve harayaḥ pratītāḥ |
yathā na hiṃsyema tathā vidhāna masaktamadyaiva vidhīyatāṃ naḥ || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever