4.52 Kishkindhakanda - Dvipanchasha Sargah

ॐ

4.52 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ

Valmiki Gurmukhi

ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।

ਅਥ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।

ਅਥ ਤਾਨਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਨ੍ਹਰਿਯੂਥਪਾਨ੍ ।

ਇਦਂ ਵਚਨਮੇਕਾਗ੍ਰਾ ਤਾਪਸੀ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ॥ 1 ॥

ਵਾਨਰਾ ਯਦਿ ਵਃ ਖੇਦਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟਃ ਫਲਭਕ੍षਣਾਤ੍ ।

ਯਦਿ ਚੈਤਨ੍ਮਯਾ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 2 ॥

ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।

ਆਰ੍ਜਵੇਨ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 3 ॥

ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰੁਣੋਪਮਃ ।

ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਸ਼੍ਸ਼ੀਮਾਨ੍ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਦਣ੍ਡਕਾਵਨਮ੍ ॥ 4 ॥

ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਚਾਪਿ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ।

ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਰਾਵਣੇਨ ਹृਤਾ ਬਲਾਤ੍ ॥ 5 ॥

ਵੀਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਖਾ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨਾਮ ਵਾਨਰਃ ।

ਰਾਜਾ ਵਾਨਰਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਯੇਨ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਵਯਮ੍ ॥ 6 ॥

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਚਰਿਤਾਮਾਸ਼ਾਂ ਦਕ੍षਿਣਾਂ ਯਮਰਕ੍षਿਤਾਮ੍ ।

ਸਹੈਭਿਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਘੋਰੈਰਙ੍ਗਦਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਵਯਮ੍ ॥ 7 ॥

ਰਾਵਣਂ ਸਹਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਕ੍षਸਂ ਕਾਮਰੂਪਿਣਮ੍ ।

ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਗਧ੍ਵਮਿਤਿ ਚੋਦਿਤਾਃ ॥ 8 ॥

ਵਿਚਿਤ੍ਯ ਤੁ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਗ੍ਰਾਂ ਦਕ੍षਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ ।

ਪਰਿਤ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਬੁਭੁਕ੍षਿਤਾ ਵृਕ੍षਮੂਲਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ 9 ॥

ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਾਃ ।

ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਪਾਰਂ ਮਗ੍ਨਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਹਾਰ੍ਣਵੇ ॥ 10 ॥

ਚਾਰਯਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍षੁਰ੍ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤੋ ਵਯਂ ਬਿਲਮ੍ ।

ਲਤਾਪਾਦਪਸਞ੍ਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਤਿਮਿਰੇਣ ਸਮਾਵृਤਮ੍ ॥ 11 ॥

ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਧਂਸਾ ਜਲਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਃ ਪਕ੍षੈਸ੍ਸਲਿਲਵਿਸ੍ਰਵੈਃ ।

ਕੁਰਰਾਸ੍ਸਾਰਸਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿष੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਪਤਤ੍ਰਿਣਃ ॥ 12 ॥

ਸਾਧ੍ਵਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮੇਤਿ ਮਯਾ ਤੂਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ।

ਤੇषਾਮਪਿ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਨੁਮਾਨਮੁਪਾਗਤਮ੍ ॥ 13 ॥

ਗਚ੍ਛਾਮ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮੇਤਿ ਭਰ੍ਤृਕਾਰ੍ਯਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ।

ਤਤੋ ਗਾਢਂ ਨਿਪਤਿਤਾ ਗृਹ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ 14 ॥

ਇਦਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ਸਹਸਾ ਬਿਲਂ ਤਿਮਿਰਸਂਵृਤਮ੍ ।

ਏਤਨ੍ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤੇਨ ਕृਤ੍ਯੇਨ ਵਯਮਾਗਤਾਃ ॥ 15 ॥

ਤ੍ਵਾਂ ਚੈਵੋਪਗਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਦ੍ਯੂਨਾ ਬੁਭੁਕ੍षਿਤਾਃ ।

ਆਤਿਥ੍ਯਧਰ੍ਮਦਤ੍ਤਾਨਿ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ 16 ॥

ਅਸ੍ਮਾਭਿਰੁਪਭੁਕ੍ਤਾਨਿ ਬੁਭੁਕ੍षਾਪਰਿਪੀਡਿਤੈਃ ।

ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਕ੍षਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਬੁਭੁਕ੍षਯਾ ॥ 17 ॥

ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਕਾਰਾਰ੍ਥਂ ਕਿਂ ਤੇ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਵਾਨਰਾਃ ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੈਰ੍ਵਾਨਰੈਸ੍ਤੈਸ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ਪ੍ਰਭਾ ॥ 18 ॥

ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨਿਦਂ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਾਨ੍ ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪਰਿਤੁष੍ਟਾऽਸ੍ਮਿ ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ 19 ॥

ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvipañcāśassargaḥ |

atha tānabravītsarvānviśrāntānhariyūthapān |

idaṃ vacanamekāgrā tāpasī dharmacāriṇī || 1 ||

vānarā yadi vaḥ khedaḥ pranaṣṭaḥ phalabhakṣaṇāt |

yadi caitanmayā śrāvyaṃ śrotumicchāmi kathyatām || 2 ||

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanūmānmārutātmajaḥ |

ārjavena yathātattvamākhyātumupacakrame || 3 ||

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |

rāmo dāśarathiśśīmānpraviṣṭo daṇḍakāvanam || 4 ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |

tasya bhāryā janasthānādrāvaṇena hṛtā balāt || 5 ||

vīrastasya sakhā rājñassugrīvo nāma vānaraḥ |

rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam || 6 ||

agastyacaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ yamarakṣitām |

sahaibhirvānarairghorairaṅgadapramukhairvayam || 7 ||

rāvaṇaṃ sahitāssarve rākṣasaṃ kāmarūpiṇam |

sītayā saha vaidehyā mārgadhvamiti coditāḥ || 8 ||

vicitya tu vayaṃ sarve samagrāṃ dakṣiṇāṃ diśam |

paritrāntā bubhukṣitā vṛkṣamūlamupāśritāḥ || 9 ||

vivarṇavadanāssarve sarve dhyānaparāyaṇāḥ |

nādhigacchāmahe pāraṃ magnāścintāmahārṇave || 10 ||

cārayantastataścakṣurdṛṣṭavanto vayaṃ bilam |

latāpādapasañcchannaṃ timireṇa samāvṛtam || 11 ||

asmāddhaṃsā jalaklinnāḥ pakṣaissalilavisravaiḥ |

kurarāssārasāścaiva niṣpatanti patatriṇaḥ || 12 ||

sādhvatra praviśāmeti mayā tūktāḥ plavaṅgamāḥ |

teṣāmapi hi sarveṣāmanumānamupāgatam || 13 ||

gacchāma praviśāmeti bhartṛkāryatvarānvitāḥ |

tato gāḍhaṃ nipatitā gṛhya hastau parasparam || 14 ||

idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |

etannaḥ kāryametena kṛtyena vayamāgatāḥ || 15 ||

tvāṃ caivopagatāssarve paridyūnā bubhukṣitāḥ |

ātithyadharmadattāni mūlāni ca phalāni ca || 16 ||

asmābhirupabhuktāni bubhukṣāparipīḍitaiḥ |

yattvayā rakṣitāssarve mriyamāṇā bubhukṣayā || 17 ||

brūhi pratyupakārārthaṃ kiṃ te kurvantu vānarāḥ |

evamuktā tu dharmajñairvānaraistaissvayamprabhā || 18 ||

pratyuvāca tatassarvānidaṃ vānarapuṅgavān |

sarveṣāṃ parituṣṭā'smi vānarāṇāṃ tarasvinām || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||