📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.39 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.39 Kishkindhakanda - Ekonachatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਰਾਮੋ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰਃ ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ॥ 1 ॥
ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਰ੍षਤੇ ਵਰ੍षਂ ਨ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਤਿਮਿਰਂ ਨਭਃ ॥ 2 ॥
ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪृਥਿਵੀਂ ਸੌਮ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧੋ ਵਾऽਪਿ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਰਨ੍ਤਪ ॥ 3 ॥
ਏਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਸੌਮ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ ।
ਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍ ॥ 4 ॥
ਤ੍ਵਤ੍ਸਨਾਥਃ ਸਖੇ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਜੇਤਾऽਸ੍ਮਿ ਸਕਲਾਨਰੀਨ੍ ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਮੇ ਸੁਹृਤਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 5 ॥
ਜਹਾਰਾਤ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਵੈਦੇਹੀਂ ਰਾਕ੍षਸਾਧਮਃ ।
ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੌਲੋਮੀਮਨੁਹ੍ਲਾਦੋ ਯਥਾ ਸ਼ਚੀਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨ ਚਿਰਾਤ੍ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਵਣਂ ਨਿਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ।
ਪੌਲੋਮ੍ਯਾਃ ਪਿਤਰਂ ਦृਪ੍ਤਂ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਰਿਵਾऽਹਵੇ ॥ 7 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਰਜਸ੍ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਤ ।
ਉष੍ਣਾਂ ਤੀਵ੍ਰਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੋਸ਼੍ਛਾਦਯਦ੍ਗਗਨੇ ਪ੍ਰਭਾਮ੍ ॥ 8 ॥
ਦਿਸ਼ਃ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ਰਜਸਾ ਤੇਨ ਮੂਰ੍ਛਤਾ ।
ਚਚਾਲ ਚ ਮਹੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਸ਼ੈਲਵਨਕਾਨਨਾ ॥ 9 ॥
ਤਤੋ ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ੈਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣਦਂष੍ਟ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾ ਸਞ੍ਛਾਦਿਤਾ ਭੂਮਿਰਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯੈਃ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮੈਃ ॥ 10 ॥
ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤਸ੍ਤੈਰ੍ਹਰਿਯੂਥਪੈਃ ।
ਕੋਟੀਸ਼ਤਪਰੀਵਾਰੈਃ ਕਾਮਰੂਪਿਭਿਰਾਵृਤਾ ॥ 11 ॥
ਨਾਦੇਯੈਃ ਪਾਰ੍ਵਤੀਯੈਸ਼੍ਚ ਸਾਮੁਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲੈਃ ।
ਹਰਿਭਿਰ੍ਮੇਘਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਨਚਾਰਿਭਿਃ ॥ 12 ॥
ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ਼ਿਗੌਰੈਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰੈਃ ।
ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤੈਰ੍ਮੇਰੁਕृਤਾਲਯੈਃ ॥ 13 ॥
ਕੋਟੀਸਹਸ੍ਰੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪਰਿਵृਤਸ੍ਤਦਾ ।
ਵੀਰਸ਼੍ਸ਼ਤਵਲਿਰ੍ਨਾਮ ਵਾਨਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 14 ॥
ਤਤਃ ਕਾਞ੍ਚਨਸ਼ੈਲਾਭਸ੍ਤਾਰਾਯਾ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਪਿਤਾ ।
ਅਨੇਕੈਰ੍ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰੈਃ ਕੋਟਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 15 ॥
ਤਥਾऽਪਰੇਣ ਕੋਟੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਪਿਤਾ ਰੁਮਾਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਵਿਭੁਃ ॥ 16 ॥
ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਸ੍ਤਰੁਣਾਰ੍ਕਨਿਭਾਨਨਃ ।
ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਵਵਾਨਰਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 17 ॥
ਅਨੇਕੈਰ੍ਬਹੁਸਾਹਸ੍ਰੈਰ੍ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਪਿਤਾ ਹਨੁਮਤਸ਼੍ਰਸ਼ੀਮਾਨ੍ਕੇਸਰੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 18 ॥
ਗੋਲਾਙ੍ਗੂਲਮਹਾਰਾਜੋ ਗਵਾਕ੍षੋ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਵृਤਃ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵਾਨਰਾਣਾਮਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 19 ॥
ऋਕ੍षਾਣਾਂ ਭੀਮਵੇਗਾਨਾਂ ਧੂਮ੍ਰਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ ।
ਵृਤਃ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਤ ॥ 20 ॥
ਮਹਾਚਲਨਿਭੈਰ੍ਘੋਰੈਃ ਪਨਸੋ ਨਾਮ ਯੂਥਪਃ ।
ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤਿਸृਭਿਃ ਕੋਟਿਭਿਰ੍ਵृਤਃ ॥ 21 ॥
ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਚਯਾਕਾਰੋ ਨੀਲੋ ਨਾਮਾऽਥ ਯੂਥਪਃ ।
ਅਦृਸ਼੍ਯਤ ਮਹਾਕਾਯਃ ਕੋਟਿਭਿਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਵृਤਃ ॥ 22 ॥
ਤਤਃ ਕਾਞ੍ਚਨਸ਼ੈਲਾਭੋ ਗਵਯੋ ਨਾਮ ਯੂਥਪਃ ।
ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਕੋਟਿਭਿਰ੍ਵृਤਃ ॥ 23 ॥
ਦਰੀਮੁਖਸ਼੍ਚ ਬਲਵਾਨ੍ਯੂਥਪੋऽਭ੍ਯਾਯਯੌ ਤਦਾ ।
ਵृਤਃ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 24 ॥
ਮੈਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਦਸ਼੍ਚੋਭਾਵਸ਼੍ਵਿਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਬਲੌ ।
ਕੋਟਿਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵਾਨਰਾਣਾਮਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 25 ॥
ਗਜਸ਼੍ਚ ਬਲਵਾਨ੍ ਵੀਰਃ ਕੋਟਿਭਿਸ੍ਤਿਸृਭਿਰ੍ਵृਤਃ ।
ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਸਮੀਪਤਃ ॥ 26 ॥
ऋਕ੍षਰਾਜੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।
ਕੋਟਿਭਿਰ੍ਦਸ਼ਭਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 27 ॥
ਰੁਮਣ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਾਨਰੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਆਯਯੌ ਬਲਵਾਂਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੋਟੀਸ਼ਤਸਮਾਵृਤਃ ॥ 28 ॥
ਤਤਃ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ਤੇਨ ਚ ।
ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਗਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਹਰਿਭਿਰ੍ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਃ ॥ 29 ॥
ਤਤਃ ਪਦ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵृਤਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕੁਸ਼ਤੇਨ ਚ ।
ਯੁਵਰਾਜੋऽਙ੍ਗਦਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਿਤृਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ॥ 30 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ਯੁਤਿਸ੍ਤਾਰੋ ਹਰਿਰ੍ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਹਰਿਕੋਟੀਭਿਰ੍ਦੂਰਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 31 ॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਨੁਃ ਕਪਿਰ੍ਵੀਰੋ ਯੂਥਪਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ।
ਏਕਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਕੋਟੀਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤੈਸ੍ਸਮਾਵृਤਃ ॥ 32 ॥
ਤਤੋ ਰਮ੍ਭਸ੍ਤ੍ਵਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਃ ।
ਅਯੁਤੇਨਾਵृਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ਤੇਨ ਚ ॥ 33 ॥
ਤਤੋ ਯੂਥਪਤਿਰ੍ਵੀਰੋ ਦੁਰ੍ਮੁਖੋ ਨਾਮ ਵਾਨਰਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ਕੋਟੀਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵृਤੋ ਬਲੀ ॥ 34 ॥
ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਾਕਾਰੈਰ੍ਵਾਨਰੈਰ੍ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮੈਃ ।
ਵृਤਃ ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਹਨੁਮਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 35 ॥
ਨਲਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ਸਂਵृਤੋ ਦ੍ਰੁਮਵਾਸਿਭਿਃ ।
ਕੋਟੀਸ਼ਤੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ਤੇਨ ਚ ॥ 36 ॥
ਤਤੋ ਦਧਿਮੁਖਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਕੋਟਿਭਿਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਵृਤਃ ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਭਿਮਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 37 ॥
ਸ਼ਰਭਃ ਕੁਮੁਦੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਨਰੋ ਰਂਹ ਏਵ ਚ ।
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋ ਵਾਨਰਾਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ ॥ 38 ॥
ਆਵृਤ੍ਯ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਯੂਥਪਾ ਸ੍ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 39 ॥
ਆਗਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਵਾਨਰਾਃ ।
ਆਪ੍ਲਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ।
ਅਭ੍ਯਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸੂਰ੍ਯਮਭ੍ਰਗਣਾ ਇਵ ॥ 40 ॥
ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਬਹੁਸ਼ਬ੍ਦਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਬਾਹੁਸ਼ਾਲਿਨਃ ।
ਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ॥ 41 ॥
ਅਪਰੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਸਙ੍ਗਮ੍ਯ ਚ ਯਥੋਚਿਤਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯ ਸ੍ਤਦਾ ॥ 42 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਰਾਮੇ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਂ ਵਾਨਰਰਰ੍षਭਾਨ੍ ।
ਨਿਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 43 ॥
ਯਥਾਸੁਖਂ ਪਰ੍ਵਤਨਿਝਰੇषੁ ਵਨੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਚ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ।
ਨਿਵੇਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਬਲਾਨਿ ਬਲਂ ਬਲਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੁਮੀष੍ਟੇ ॥ 44 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonacatvāriṃśassargaḥ |
iti bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
bāhubhyāṃ sampariṣvajya pratyuvāca kṛtāñjalim || 1 ||
yadindro varṣate varṣaṃ na taccitraṃ bhavetkvacit |
ādityo vā sahasrāṃśuḥ kuryādvitimiraṃ nabhaḥ || 2 ||
candramā raśmibhiḥ kuryātpṛthivīṃ saumya nirmalām |
tvadvidho vā'pi mitrāṇāṃ pratikuryātparantapa || 3 ||
evaṃ tvayi na taccitraṃ bhavedyatsaumya śobhanam |
jānāmyahaṃ tvāṃ sugrīva satataṃ priyavādinam || 4 ||
tvatsanāthaḥ sakhe saṅkhye jetā'smi sakalānarīn |
tvameva me suhṛtanmitraṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 5 ||
jahārātmavināśāya vaidehīṃ rākṣasādhamaḥ |
vañcayitvā tu paulomīmanuhlādo yathā śacīm || 6 ||
na cirāttaṃ haniṣyāmi rāvaṇaṃ niśitaiśśaraiḥ |
paulomyāḥ pitaraṃ dṛptaṃ śatakraturivā'have || 7 ||
etasminnantare caiva rajassamabhivartata |
uṣṇāṃ tīvrāṃ sahasrāṃśośchādayadgagane prabhām || 8 ||
diśaḥ paryākulāścāsanrajasā tena mūrchatā |
cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā || 9 ||
tato nagendrasaṅkāśaistīkṣṇadaṃṣṭrairmahābalaiḥ |
kṛtsnā sañchāditā bhūmirasaṅkhyeyaiḥ plavaṅgamaiḥ || 10 ||
nimeṣāntaramātreṇa tatastairhariyūthapaiḥ |
koṭīśataparīvāraiḥ kāmarūpibhirāvṛtā || 11 ||
nādeyaiḥ pārvatīyaiśca sāmudraiśca mahābalaiḥ |
haribhirmeghanirhrādairanyaiśca vanacāribhiḥ || 12 ||
taruṇādityavarṇaiśca śaśigauraiśca vānaraiḥ |
padmakesaravarṇaiśca śvetairmerukṛtālayaiḥ || 13 ||
koṭīsahasrairdaśabhiḥ śrīmānparivṛtastadā |
vīraśśatavalirnāma vānaraḥ pratyadṛśyata || 14 ||
tataḥ kāñcanaśailābhastārāyā vīryavānpitā |
anekairdaśasāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata || 15 ||
tathā'pareṇa koṭīnāṃ sahasreṇa samanvitaḥ |
pitā rumāyā samprāptassugrīvaśvaśuro vibhuḥ || 16 ||
padmakesarasaṅkāśastaruṇārkanibhānanaḥ |
buddhimānvānaraśreṣṭhassarvavānarasattamaḥ || 17 ||
anekairbahusāhasrairvānarāṇāṃ samanvitaḥ |
pitā hanumataśraśīmānkesarī pratyadṛśyata || 18 ||
golāṅgūlamahārājo gavākṣo bhīmavikramaḥ |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyata || 19 ||
ṛkṣāṇāṃ bhīmavegānāṃ dhūmraśśatrunibarhaṇaḥ |
vṛtaḥ koṭisahasrābhyāṃ dvābhyāṃ samabhivartata || 20 ||
mahācalanibhairghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ |
ājagāma mahāvīryastisṛbhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 21 ||
nīlāñjanacayākāro nīlo nāmā'tha yūthapaḥ |
adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhirdaśabhirvṛtaḥ || 22 ||
tataḥ kāñcanaśailābho gavayo nāma yūthapaḥ |
ājagāma mahāvīryaḥ pañcabhiḥ koṭibhirvṛtaḥ || 23 ||
darīmukhaśca balavānyūthapo'bhyāyayau tadā |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa sugrīvaṃ samupasthitaḥ || 24 ||
maindaśca dvividaścobhāvaśviputrau mahābalau |
koṭikoṭisahasreṇa vānarāṇāmadṛśyatām || 25 ||
gajaśca balavān vīraḥ koṭibhistisṛbhirvṛtaḥ |
ājagāma mahātejā sugrīvasya samīpataḥ || 26 ||
ṛkṣarājo mahātejā jāmbavānnāma nāmataḥ |
koṭibhirdaśabhiḥ prāptaḥ sugrīvasya vaśe sthitaḥ || 27 ||
rumaṇvānnāma vikrānto vānaro vānareśvaram |
āyayau balavāṃstūrṇaṃ koṭīśatasamāvṛtaḥ || 28 ||
tataḥ koṭisahasrāṇāṃ sahasreṇa śatena ca |
pṛṣṭhato'nugataḥ prāpto haribhirgandhamādanaḥ || 29 ||
tataḥ padmasahasreṇa vṛtaśśaṅkuśatena ca |
yuvarājo'ṅgadaḥ prāptaḥ pitṛtulyaparākramaḥ || 30 ||
tatastārādyutistāro harirbhīmaparākramaḥ |
pañcabhirharikoṭībhirdūrataḥ pratyadṛśyata || 31 ||
indrajānuḥ kapirvīro yūthapaḥ pratyadṛśyata |
ekādaśānāṃ koṭīnāmīśvarastaissamāvṛtaḥ || 32 ||
tato rambhastvanuprāptastaruṇādityasannibhaḥ |
ayutenāvṛtaścaiva sahasreṇa śatena ca || 33 ||
tato yūthapatirvīro durmukho nāma vānaraḥ |
pratyadṛśyata koṭībhyāṃ dvābhyāṃ parivṛto balī || 34 ||
kailāsaśikharākārairvānarairbhīmavikramaiḥ |
vṛtaḥ koṭisahasreṇa hanumānpratyadṛśyata || 35 ||
nalaścāpi mahāvīryassaṃvṛto drumavāsibhiḥ |
koṭīśatena samprāptassahasreṇa śatena ca || 36 ||
tato dadhimukhaśrīmānkoṭibhirdaśabhirvṛtaḥ |
samprāpto'bhimatastasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 37 ||
śarabhaḥ kumudo vahnirvānaro raṃha eva ca |
ete cānye ca bahavo vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ || 38 ||
āvṛtya pṛthivīṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca |
yūthapā ssamanuprāptā steṣāṃ saṅkhyā na vidyate || 39 ||
āgatāśca viśiṣṭāśca pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ |
āplavantaḥ plavantaśca garjantaśca plavaṅgamāḥ |
abhyavartanta sugrīvaṃ sūryamabhragaṇā iva || 40 ||
kurvāṇā bahuśabdāṃśca prahṛṣṭā bāhuśālinaḥ |
śirobhirvānarendrāya sugrīvāya nyavedayan || 41 ||
apare vānaraśreṣṭhāssaṅgamya ca yathocitam |
sugrīveṇa samāgamya sthitāḥ prāñjalaya stadā || 42 ||
sugrīvastvarito rāme sarvāṃstāṃ vānarararṣabhān |
nivedayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prāñjalirabravīt || 43 ||
yathāsukhaṃ parvatanijhareṣu vaneṣu sarveṣu ca vānarendrāḥ |
niveśayitvā vidhivadbalāni balaṃ balajñaḥ pratipattumīṣṭe || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonacatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever