📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.29 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.29 Kishkindhakanda - Ekonatrimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਵਿਮਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਗਤਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਲਾਹਕਮ੍ ।
ਸਾਰਸਾਕੁਲਸਙ੍ਘੁष੍ਟਂ ਰਮ੍ਯਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸਮृਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਮਨ੍ਦਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍ ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਸਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗਮੇਕਾਨ੍ਤਗਤਮਾਨਸਮ੍ ॥ 2 ॥
ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਕਾਰ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਰਤਂ ਸਦਾ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਨ੍ਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਮਨੋਰਥਾਨ੍ ॥ 3 ॥
ਸ੍ਵਾਂ ਚ ਪਤ੍ਨੀਮਭਿਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤਾਰਾਂ ਚਾਪਿ ਸਮੀਪ੍ਸਿਤਾਮ੍ ।
ਵਿਹਰਨ੍ਤਮਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਕृਤਾਰ੍ਥਂ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍ ॥ 4 ॥
ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਮਿਵ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਨਨ੍ਦਨੇऽਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣੈਃ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਨ੍ਯਸ੍ਤਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਮਨਵੇਕ੍षਕਮ੍ ॥ 5 ॥
ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਰਾਜ੍ਯਸਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਕਾਮਵृਤ੍ਤਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥੋऽਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਕਾਲਧਰ੍ਮਵਿਸ਼ੇषਵਿਤ੍ ॥ 6 ॥
ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਮਧੁਰੈਰ੍ਹੇਤੁਮਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੋਰਮੈਃ ।
ਵਾਕ੍ਯਵਿਦ੍ਵਾਕ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਂ ਹਰੀਸ਼ਂ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 7 ॥
ਹਿਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਪਥ੍ਯਂ ਚ ਸਾਮਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਨੀਤਿਮਤ੍ ।
ਪ੍ਰਣਯਪ੍ਰੀਤਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ ।
ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 8 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਕੌਲੀ ਸ਼੍ਰੀਰਭਿਵਰ੍ਧਿਤਾ ।
ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਸ਼੍ਸ਼ੇषਸ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ॥ 9 ॥
ਯੋ ਹਿ ਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਕਾਲਜ੍ਞਸ੍ਸਤਤਂ ਸਾਧੁ ਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 10 ॥
ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਾਪਸ਼੍ਚਾਭਿ ਵਰ੍ਧਤੇ ।
ਯਸ੍ਯ ਕੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਚ ਭੂਮਿਪ ॥ 11 ॥
ਸਮਵੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਹਦਸ਼੍ਨੁਤੇ ।
ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵृਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਥਿ ਨਿਰਤ੍ਯਯੇ ॥ 12 ॥
ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਭਿਨੀਤਾਰ੍ਥਂ ਯਥਾਵਤ੍ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਯੋऽਨੁਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 13 ॥
ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਦ੍ਧਿ ਕृਤੋਤ੍ਸਾਹਸ੍ਸੋऽਨਰ੍ਥੈਰ੍ਨਾਵਰੁਧ੍ਯਤੇ ।
ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਲਵ੍ਯਤੀਤੇषੁ ਮਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 14 ॥
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਤੋऽਪ੍ਯਰ੍ਥਾਨ੍ਨ ਮਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ।
ਯਦਿਦਂ ਮਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਯਂ ਵੀਰ ਨੋਮਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਯਮਰਿਨ੍ਦਮ ॥ 15 ॥
ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਪਰਿਮਾਰ੍ਗਣਮ੍ ।
ਤਦਿਦਂ ਵੀਰ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇ ਕਾਲਾਤੀਤਮਰਿਨ੍ਦਮ ॥ 16 ॥
ਨ ਚ ਕਾਲਮਤੀਤਂ ਤੇ ਨਿਵੇਦਯਤਿ ਕਾਲਵਿਤ੍ ।
ਤ੍ਵਰਮਾਣੋऽਪਿ ਸਨ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਵ ਰਾਜਨ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ ॥ 17 ॥
ਕੁਲਸ੍ਯ ਹੇਤੁਃ ਸ੍ਫੀਤਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਬਨ੍ਧੁਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਃ ।
ਅਪ੍ਰਮੇਯਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਗੁਣੈਃ ॥ 18 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਵੈ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਕृਤਂ ਤਵ ।
ਹਰੀਸ਼੍ਵਰ ਕਪਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨਾਜ੍ਞਾਪਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 19 ॥
ਨ ਹਿ ਤਾਵਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕਾਲੋ ਵ੍ਯਤੀਤਸ਼੍ਚੋਦਨਾਦृਤੇ ।
ਚੋਦਿਤਸ੍ਯ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ਕਾਲਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 20 ॥
ਅਕਰ੍ਤੁਰਪਿ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਾਨ੍ਕਰ੍ਤਾ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤੁਸ੍ਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਚ ਧਨੇਨ ਚ ॥ 21 ॥
ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨਪਿਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਾਨਰਰ੍ਕ੍षਗਣੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਕਰ੍ਤੁਂ ਦਾਸ਼ਰਥੇਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਜ੍ਞਾਯਾਂ ਕਿਨ੍ਨ ਸਜ੍ਜਸੇ ॥ 22 ॥
ਕਾਮਂ ਖਲੁ ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਸੁਰਾਸੁਰਮਹੋਰਗਾਨ੍ ।
ਵਸ਼ੇ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਹਿ ਕਾਙ੍ਕ੍षਤੇ ॥ 23 ॥
ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗਾਵਿਸ਼ਙ੍ਕੇਨ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਤਵਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਾਮ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਪਿ ਚਾਮ੍ਬਰੇ ॥ 24 ॥
ਦੇਵਦਾਨਵ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਨਸੁਰਾਸ੍ਸਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ ।
ਨ ਚ ਯਕ੍षਾ ਭਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕਿਮੁਤ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ॥ 25 ॥
ਤਦੇਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਕृਤਸ੍ਤਵ ।
ਰਾਮਸ੍ਯਾਰ੍ਹਸਿ ਪਿਙ੍ਗੇਸ਼ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 26 ॥
ਨਾਧਸ੍ਤਾਦਵਨੌ ਨਾਪ੍ਸੁ ਗਤਿਰ੍ਨੋਪਰਿ ਚਾਮ੍ਬਰੇ ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਸਜ੍ਜਤੇऽਸ੍ਮਾਕਂ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ ॥ 27 ॥
ਤਦਾਜ੍ਞਾਪਯ ਕਃ ਕਿਂ ਤੇ ਕੁਤੋ ਵਾਪਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਤੁ ।
ਹਰਯੋऽਹ੍ਯਪ੍ਰਧृष੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਟ੍ਯਗ੍ਰਤੋऽਨਘ ॥ 28 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇ ਸਾਧੁ ਨਿਵੇਦਨਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ਼੍ਚਕਾਰ ਮਤਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ ॥ 29 ॥
ਸ ਸਨ੍ਦਿਦੇਸ਼ਾਭਿਮਤਂ ਨੀਲਂ ਨਿਤ੍ਯਕृਤੋਦ੍ਯਮਮ੍ ।
ਦਿਕ੍षੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੈਨ੍ਯਾਨਾਮੁਪਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ॥ 30 ॥
ਯਥਾ ਸੇਨਾ ਸਮਗ੍ਰਾ ਮੇ ਯੂਥਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।
ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਸਙ੍ਗੇਨ ਸੇਨਾਗ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥ 31 ॥
ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਤਪਾਲਾਃ ਪ੍ਲਵਗਾਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾ ਵ੍ਯਵਸਾਯਿਨਃ ।
ਸਮਾਨਯਨ੍ਤੁ ਤੇ ਸੈਨ੍ਯਂ ਤ੍ਵਰਿਤਾਸ਼੍ਸ਼ਾਸਨਾਨ੍ਮਮ ॥ 32 ॥
ਸ੍ਵਯਂ ਚਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਭਵਾਨੇਵਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤੁ ।
ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਰਾਤ੍ਰਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨੇਹ ਵਾਨਰਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਤਿਕੋ ਦਣ੍ਡੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ 33 ॥
ਹਰੀਂਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧਾਨੁਪਯਾਤੁ ਸਾਙ੍ਗਦੋ ਭਵਾਨ੍ਮਮਾਜ੍ਞਾਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਮ੍ ।
ਇਤਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵੇਸ਼੍ਵਰੋ ਵਿਧਾਯ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 34 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
samīkṣya vimalaṃ vyoma gatavidyudvalāhakam |
sārasākulasaṅghuṣṭaṃ ramyajyotsnānulepanam || 1 ||
samṛddhārthaṃ ca sugrīvaṃ mandadharmārthasaṅgraham |
atyarthamasatāṃ mārgamekāntagatamānasam || 2 ||
nirvṛttakāryaṃ siddhārthaṃ pramadābhirataṃ sadā |
prāptavantamabhipretānsarvāneva manorathān || 3 ||
svāṃ ca patnīmabhipretāṃ tārāṃ cāpi samīpsitām |
viharantamahorātraṃ kṛtārthaṃ vigatajvaram || 4 ||
krīḍantamiva deveśaṃ nandane'psarasāṃ gaṇaiḥ |
mantriṣu nyastakāryaṃ ca mantriṇāmanavekṣakam || 5 ||
utsannarājyasandeśaṃ kāmavṛttamavasthitam |
niścitārtho'rthatattvajñaḥ kāladharmaviśeṣavit || 6 ||
prasādya vākyairmadhurairhetumadbhirmanoramaiḥ |
vākyavidvākya tattvajñaṃ harīśaṃ mārutātmajaḥ || 7 ||
hitaṃ tattvaṃ ca pathyaṃ ca sāmadharmārthanītimat |
praṇayaprītisaṃyuktaṃ viśvāsakṛtaniścayam |
harīśvaramupāgamya hanūmānvākyamabravīt || 8 ||
rājyaṃ prāptaṃ yaśaścaiva kaulī śrīrabhivardhitā |
mitrāṇāṃ saṅgrahaśśeṣastaṃ bhavānkartumarhati || 9 ||
yo hi mitreṣu kālajñassatataṃ sādhu vartate || 10 ||
tasya rājyaṃ ca kīrtiśca pratāpaścābhi vardhate |
yasya kośaśca daṇḍaśca mitrāṇyātmā ca bhūmipa || 11 ||
samavetāni sarvāṇi sa rājyaṃ mahadaśnute |
tadbhavānvṛttasampannaḥ sthitaḥ pathi niratyaye || 12 ||
mitrārthamabhinītārthaṃ yathāvatkartumarhati |
santyajya sarvakarmāṇi mitrārthe yo'nuvartate || 13 ||
sambhramāddhi kṛtotsāhasso'narthairnāvarudhyate |
yastu kālavyatīteṣu mitrakāryeṣu vartate || 14 ||
sa kṛtvā mahato'pyarthānna mitrārthena yujyate |
yadidaṃ mitrakāryaṃ vīra nomitrakāryamarindama || 15 ||
kriyatāṃ rāghavasyaitadvaidehyāḥ parimārgaṇam |
tadidaṃ vīra kāryaṃ te kālātītamarindama || 16 ||
na ca kālamatītaṃ te nivedayati kālavit |
tvaramāṇo'pi sanprājñastava rājanvaśānugaḥ || 17 ||
kulasya hetuḥ sphītasya dīrghabandhuśca rāghavaḥ |
aprameyaprabhāvaśca svayaṃ cāpratimo guṇaiḥ || 18 ||
tasya tvaṃ kuru vai kāryaṃ pūrvaṃ tena kṛtaṃ tava |
harīśvara kapiśreṣṭhānājñāpayitumarhasi || 19 ||
na hi tāvadbhavetkālo vyatītaścodanādṛte |
coditasya hi kāryasya bhavetkālavyatikramaḥ || 20 ||
akarturapi kāryasya bhavānkartā harīśvara kiṃ punaḥ pratikartuste rājyena ca dhanena ca || 21 ||
śaktimānapivikrānto vānararkṣagaṇeśvara |
kartuṃ dāśaratheḥ prītimājñāyāṃ kinna sajjase || 22 ||
kāmaṃ khalu śaraiśśaktassurāsuramahoragān |
vaśe dāśarathiḥ kartuṃ tvatpratijñāṃ hi kāṅkṣate || 23 ||
prāṇatyāgāviśaṅkena kṛtaṃ tena tavapriyam |
tasya mārgāma vaidehīṃ pṛthivyāmapi cāmbare || 24 ||
devadānava gandharvā nasurāssamarudgaṇāḥ |
na ca yakṣā bhayaṃ tasya kuryuḥ kimuta rākṣasāḥ || 25 ||
tadevaṃ śaktiyuktasya pūrvaṃ priyakṛtastava |
rāmasyārhasi piṅgeśa kartuṃ sarvātmanā priyam || 26 ||
nādhastādavanau nāpsu gatirnopari cāmbare |
kasyacitsajjate'smākaṃ kapīśvara tavājñayā || 27 ||
tadājñāpaya kaḥ kiṃ te kuto vāpi vyavasyatu |
harayo'hyapradhṛṣyāste santi koṭyagrato'nagha || 28 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā kāle sādhu nivedanam |
sugrīvassattvasampannaścakāra matimuttamām || 29 ||
sa sandideśābhimataṃ nīlaṃ nityakṛtodyamam |
dikṣu sarvāsu sarveṣāṃ sainyānāmupasaṅgrahe || 30 ||
yathā senā samagrā me yūthapālāśca sarvaśaḥ |
samāgacchantyasaṅgena senāgrāṇi tathā kuru || 31 ||
ye tvantapālāḥ plavagāśśīghragā vyavasāyinaḥ |
samānayantu te sainyaṃ tvaritāśśāsanānmama || 32 ||
svayaṃ cānantaraṃ sainyaṃ bhavānevānupaśyatu |
tripañcarātrādūrdhvaṃ yaḥ prāpnuyānneha vānaraḥ |
tasya prāṇāntiko daṇḍo nātra kāryā vicāraṇā || 33 ||
harīṃśca vṛddhānupayātu sāṅgado bhavānmamājñāmadhikṛtya niścitām |
iti vyavasthāṃ haripuṅgaveśvaro vidhāya veśma praviveśa vīryavān || 34 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever