📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.20 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.20 Kishkindhakanda - Vimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਮਚਾਪਵਿਸृष੍ਟੇਨ ਸ਼ਰੇਣਾਨ੍ਤਕਰੇਣ ਤਮ੍ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਨਿਹਤਂ ਭੂਮੌ ਤਾਰਾ ਤਾਰਾਧਿਪਾਨਨਾ ॥ 1 ॥
ਸਾ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪਰ੍ਯष੍ਵਜਤ ਭਾਮਿਨੀ ।
ਇषੁਣਾऽਭਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਂ ਕੁਞ੍ਜਰੋਪਮਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਭਂ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤਮਾਨਸਾ ।
ਤਾਰਾ ਤਰੁਮਿਵੋਨ੍ਮੂਲਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਦਾਤੁਰਾ ॥ 3 ॥
ਰਣੇ ਦਾਰੁਣ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਪ੍ਰਵੀਰ ਪ੍ਲਵਤਾਂ ਵਰ ।
ਕਿਂ ਦੀਨਾਮਪੁਰੋਭਾਗਾਮਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਨਾਭਿਭਾषਸੇ ॥ 4 ॥
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭਜਸ੍ਵ ਸ਼ਯਨੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਨੈਵਂਵਿਧਾਸ਼੍ਸ਼ੇਰਤੇ ਹਿ ਭੂਮੌ ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 5 ॥
ਅਤੀਵ ਖਲੁ ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਵਸੁਧਾ ਵਸੁਧਾਧਿਪ ।
ਗਤਾਸੁਰਪਿ ਯਾਂ ਗਾਤ੍ਰੈਰ੍ਮਾਂ ਵਿਹਾਯ ਨਿषੇਵਸੇ ॥ 6 ॥
ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਧਰ੍ਮਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾ ।
ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧੇਵ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗੇ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ॥ 7 ॥
ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਨੇषੁ ਮਧੁਗਨ੍ਧਿषੁ ।
ਵਿਹृਤਾਨਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਲੇ ਤੇषਾਮੁਪਰਮਃ ਕृਤਃ ॥ 8 ॥
ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾऽਹਂ ਨਿਮਗ੍ਨਾ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ ।
ਤ੍ਵਯਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਮਹਾਯੂਥਪਯੂਥਪੇ ॥ 9 ॥
ਹृਦਯਂ ਸੁਸ੍ਥਿਰਂ ਮਹ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਨਿਹਤਂ ਪਤਿਮ੍ ।
ਯਨ੍ਨ ਸ਼ੋਕਾਭਿਸਨ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸ੍ਫੁਟਤੇऽਦ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ॥ 10 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਹृਤਾ ਸ ਚ ਵਿਵਾਸਿਤਃ ।
ਯਤ੍ਤੁ ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਯਂ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪ ॥ 11 ॥
ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਯਸਪਰਾ ਮੋਹਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਚਾਹਂ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਾ ।
ਯੈषਾऽਬ੍ਰੁਵਂ ਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹਿਤੈषਿਣੀ ॥ 12 ॥
ਰੂਪਯੌਵਨਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਦਕ੍षਿਣਾਨਾਂ ਚ ਮਾਨਦ ।
ਨੂਨਮਪ੍ਸਰਸਾਮਾਰ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਥਿष੍ਯਸਿ ॥ 13 ॥
ਕਾਲੋ ਨਿਸ੍ਸਂਸ਼ਯੋ ਨੂਨਂ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਕਰਸ੍ਤਵ ।
ਬਲਾਦ੍ਯੇਨਾਵਪਨ੍ਨੋऽਸਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯਾਵਸ਼ੋ ਵਸ਼ਮ੍ ॥ 14 ॥
ਵੈਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਾਪਂ ਕृਪਣਂ ਕृਪਣਾ ਸਤੀ ।
ਅਦੁਃਖੋਪਚਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਨਾਥਵਤ੍ ॥ 15 ॥
ਲਾਲਿਤਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਦੋ ਵੀਰਸ੍ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਸੁਖੋਚਿਤਃ ।
ਵਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਕਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਮੇ ਪਿਤृਵ੍ਯੇ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤੇ ॥ 16 ॥
ਕੁਰੁष੍ਵ ਪਿਤਰਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸੁਦृष੍ਟਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਮ੍ ।
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਤ੍ਸ ਤਵ ਤਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ 17 ॥
ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਸਨ੍ਦੇਸ਼ਂ ਸਨ੍ਦਿਸ਼ਸ੍ਵ ਮੇ ।
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚੈਨਂ ਸਮਾਘ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਵਾਸਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ॥ 18 ॥
ਰਾਮੇਣ ਹਿ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਾਮਭਿਨਿਘ੍ਨਤਾ ।
ਆਨृਣ੍ਯਂ ਚ ਗਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵੇ ॥ 19 ॥
ਸਕਾਮੋ ਭਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰੁਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ ।
ਭੁਙ੍ਕ੍षਵ ਰਾਜ੍ਯਮਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਿਪੁਸ੍ਤਵ ॥ 20 ॥
ਕਿਂ ਮਾਮੇਵਂ ਵਿਲਪਤੀਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਤ੍ਵਂ ਨਾਭਿਭਾषਸੇ ।
ਇਮਾਃ ਪਸ਼੍ਯ ਵਰਾ ਬਹ੍ਵੀਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ 21 ॥
ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਲਪਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਤਾਃ ।
ਪਰਿਗृਹ੍ਯਾਙ੍ਗਦਂ ਦੀਨਂ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਪਰਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ॥ 22 ॥
ਕਿਮਙ੍ਗਦਂ ਸਾਙ੍ਗਦਵੀਰਬਾਹੋ ਵਿਹਾਯ ਯਾਸ੍ਯਦ੍ਯ ਚਿਰਪ੍ਰਵਾਸਮ੍ ।
ਨ ਯੁਕ੍ਤਮੇਵਂ ਗੁਣਸਨ੍ਨਿਕृष੍ਟਂ ਵਿਹਾਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਪੁਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ॥ 23 ॥
ਕਿਮਪ੍ਰਿਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਚਾਰੁਵੇष ਮਯਾ ਕृਤਂ ਨਾਥ ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਤੇ ।
ਸਹਾਙ੍ਗਦਾਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਵਿਹਾਯ ਵੀਰ ਯਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਦੀਰ੍ਘ ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਵਾਸਮ੍ ॥ 24 ॥
ਯਦ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਕृਤਂ ਮਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਵ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੋ ।
ਕ੍षਮਸ੍ਵ ਮੇ ਤਦ੍ਧਰਿਵਂਸ਼ਨਾਥ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਤਵ ਵੀਰ ਪਾਦੌ ॥ 25 ॥
ਤਥਾ ਤੁ ਤਾਰਾ ਕਰੁਣਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਸਮੀਪੇ ਸਹ ਵਾਨਰੀਭਿਃ ।
ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਤ ਪ੍ਰਾਯਮੁਪੋਪਵੇष੍ਟੁ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਯਵਰ੍ਣਾ ਭੁਵਿ ਯਤ੍ਰ ਵਾਲੀ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha viṃśassargaḥ |
rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam |
dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā || 1 ||
sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī |
iṣuṇā'bhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam || 2 ||
vānarendra mahendrābhaṃ śokasantaptamānasā |
tārā tarumivonmūlaṃ paryadevayadāturā || 3 ||
raṇe dāruṇa vikrānta pravīra plavatāṃ vara |
kiṃ dīnāmapurobhāgāmadya tvaṃ nābhibhāṣase || 4 ||
uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam |
naivaṃvidhāśśerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ || 5 ||
atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa |
gatāsurapi yāṃ gātrairmāṃ vihāya niṣevase || 6 ||
vyaktamanyā tvayā vīra dharmataḥ sampravartitā |
kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā || 7 ||
yānyasmābhistvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu |
vihṛtāni tvayā kāle teṣāmuparamaḥ kṛtaḥ || 8 ||
nirānandā nirāśā'haṃ nimagnā śokasāgare |
tvayi pañcatvamāpanne mahāyūthapayūthape || 9 ||
hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ patim |
yanna śokābhisantaptaṃ sphuṭate'dya sahasradhā || 10 ||
sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ |
yattu ttasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa || 11 ||
niśśreyasaparā mohāttvayā cāhaṃ vigarhitā |
yaiṣā'bruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendra hitaiṣiṇī || 12 ||
rūpayauvanadṛptānāṃ dakṣiṇānāṃ ca mānada |
nūnamapsarasāmārya cittāni pramathiṣyasi || 13 ||
kālo nissaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakarastava |
balādyenāvapanno'si sugrīvasyāvaśo vaśam || 14 ||
vaidhavyaṃ śokasantāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī |
aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmyanāthavat || 15 ||
lālitaścāṅgado vīrassukumārassukhocitaḥ |
vartsyate kāmavasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite || 16 ||
kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam |
durlabhaṃ darśanaṃ vatsa tava tasya bhaviṣyati || 17 ||
samāśvāsaya putraṃ tvaṃ sandeśaṃ sandiśasva me |
mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hyasi || 18 ||
rāmeṇa hi mahatkarma kṛtaṃ tvāmabhinighnatā |
ānṛṇyaṃ ca gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave || 19 ||
sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase |
bhuṅkṣava rājyamanudvignaśśasto bhrātā ripustava || 20 ||
kiṃ māmevaṃ vilapatīṃ premṇā tvaṃ nābhibhāṣase |
imāḥ paśya varā bahvīrbhāryāste vānareśvara || 21 ||
tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryassarvataśca tāḥ |
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtā paricukruśuḥ || 22 ||
kimaṅgadaṃ sāṅgadavīrabāho vihāya yāsyadya cirapravāsam |
na yuktamevaṃ guṇasannikṛṣṭaṃ vihāya putraṃ priyaputra gantum || 23 ||
kimapriyaṃ te priya cāruveṣa mayā kṛtaṃ nātha sutena vā te |
sahāṅgadāṃ māṃ pravihāya vīra yatprasthito dīrgha mitaḥ pravāsam || 24 ||
yadyapriyaṃ kiñcidasampradhārya kṛtaṃ mayā syāttava dīrghabāho |
kṣamasva me taddharivaṃśanātha vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau || 25 ||
tathā tu tārā karuṇaṃ rudantī bhartussamīpe saha vānarībhiḥ |
vyavasyata prāyamupopaveṣṭu manindyavarṇā bhuvi yatra vālī || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe viṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever