📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.19 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.19 Kishkindhakanda - Ekonavimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਵਾਨਰਮਹਾਰਾਜਸ਼੍ਸ਼ਯਾਨਸ਼੍ਸ਼ਰਵਿਕ੍षਤਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਹੇਤੁਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ ॥ 1 ॥
ਅਸ਼੍ਮਭਿਃ ਪ੍ਰਵਿਭਿਨ੍ਨਾਙ੍ਗਃ ਪਾਦਪੈਰਾਹਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਰਾਮਬਾਣੇਨ ਚਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤੇ ਮੁਮੋਹ ਸਃ ॥ 2 ॥
ਤਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਬਾਣਮੋਕ੍षੇਣ ਰਾਮਦਤ੍ਤੇਨ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਹਤਂ ਪ੍ਲਵਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਤਾਰਾ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਵਾਲਿਨਮ੍ ॥ 3 ॥
ਸਾ ਸਪੁਤ੍ਰਾਪ੍ਰਿਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਧਂ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ।
ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਭृਸ਼ਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰਾਤ੍ ॥ 4 ॥
ਯੇ ਤ੍ਵਙ੍ਗਦਪਰੀਵਾਰਾ ਵਾਨਰਾ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਤੇ ਸਕਾਰ੍ਮੁਕਮਾਲੋਕ੍ਯ ਰਾਮਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ॥ 5 ॥
ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ਹਰੀਨਾਪਤਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ।
ਯੂਥਾਦਿਵ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾਨ੍ਮृਗਾਨ੍ਨਿਹਤਯੂਥਪਾਨ੍ ॥ 6 ॥
ਤਾਨੁਵਾਚ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਾਨ੍ਦੁਖਿਤਾ ਸਤੀ ।
ਰਾਮਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਨੁਬਦ੍ਧਾਨਿਵੇषੁਭਿਃ ॥ 7 ॥
ਵਾਨਰਾਃ ਰਾਜਸਿਂਹਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਯੂਯਂ ਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ ।
ਤਂ ਵਿਹਾਯ ਸੁਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਰਵਥ ਦੁਰ੍ਗਤਾਃ ॥ 8 ॥
ਰਾਜ੍ਯਹੇਤੋਸ੍ਸ ਚੇਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਪਾਤਿਤਃ ।
ਰਾਮੇਣ ਪ੍ਰਹਿਤੈਰੌਦ੍ਰੈਰ੍ਮਾਰ੍ਗਣੈਰ੍ਦੂਰਪਾਤਿਭਿਃ ॥ 9 ॥
ਕਪਿਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਪਯਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਮਵਿਕ੍ਲਿष੍ਟਮੂਚੁਰ੍ਵਚਨਮਙ੍ਗਨਾਮ੍ ॥ 10 ॥
ਜੀਵਪੁਤ੍ਰੇ ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਕ੍षਸ੍ਵ ਚਾਙ੍ਗਦਮ੍ ।
ਅਨ੍ਤਕੋ ਰਾਮਰੂਪੇਣ ਹਤ੍ਵਾ ਨਯਤਿ ਵਾਲਿਨਮ੍ ॥ 11 ॥
ਕ੍षਿਪ੍ਤਾਨ੍ ਵृਕ੍षਾਨ੍ਸਮਾਵਿਧ੍ਯ ਵਿਪੁਲਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਤਥਾ ।
ਵਾਲੀ ਵਜ੍ਰਸਮੈਰ੍ਬਾਣੈ ਰਾਮੇਣ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ 12 ॥
ਅਭਿਦ੍ਰੁਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਦ੍ਰੁਤਂ ਪ੍ਰਸृਤਂ ਬਲਮ੍ ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਲਵਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇ ਹਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭੇ ॥ 13 ॥
ਰਕ੍ष੍ਯਤਾਂ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਮਙ੍ਗਦਸ਼੍ਚਾਭਿषਿਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਪਦਸ੍ਥਂ ਵਾਲਿਨਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਭਜਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਲਵਙ੍ਗਮਾਃ ॥ 14 ॥
ਅਥਵਾऽਰੁਚਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮਿਹ ਤੇ ਰੁਚਿਰਾਨਨੇ ।
ਆਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਨ੍ਯਾਨਿ ਵਾਨਰਾਃ ॥ 15 ॥
ਅਭਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਭਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵਨਚਾਰਿਣਃ ।
ਲੁਬ੍ਧੇਭ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਨਸ੍ਤੁਮੁਲਂ ਭਯਮ੍ ॥ 16 ॥
ਅਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰਗਤਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਮਙ੍ਗਨਾ ।
ਆਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪਂ ਸਾ ਬਭਾषੇ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨੀ ॥ 17 ॥
ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਮ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਰਾਜ੍ਯੇਨਚ ਕਿਮਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਕਪਿਸਿਂਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਰ੍ਤਰਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 18 ॥
ਪਾਦਮੂਲਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਯੈਵਾਹਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਯੋऽਸੌ ਰਾਮਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ਰੇਣ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ 19 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ।
ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੋਰਸ਼੍ਚ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਦੁਃਖੇਨ ਸਮਭਿਧ੍ਨਤੀ ॥ 20 ॥
ਆਵ੍ਰਜਨ੍ਤੀ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਪਤਿਂ ਨਿਪਤਿਤਂ ਭੁਵਿ ।
ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮਰੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਮ੍ ॥ 21 ॥
ਕ੍षੇਪ੍ਤਾਰਂ ਪਰ੍ਵਤੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵਜ੍ਰਾਣਾਮਿਵ ਵਾਸਵਮ੍ ।
ਮਹਾਵਾਤਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਮਹਾਮੇਘੌਘਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵृष੍ਟਵੇਵੋਪਰਤਂ ਘਨਮ੍ ।
ਨਰ੍ਦਨ੍ਤਂ ਨਰ੍ਦਤਾਂ ਭੀਮਂ ਸ਼ੂਰਂ ਸ਼ੂਰੇਣ ਪਾਤਿਤਮ੍ ॥ 23 ॥
ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇਨਾਮਿषਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਮृਗਰਾਜਂ ਯਥਾਹਤਮ੍ ।
ਅਰ੍ਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸਪਤਾਕਂ ਸਵੇਦਿਕਮ੍ ॥ 24 ॥
ਨਾਗਹੇਤੋਸ੍ਸੁਪਰ੍ਣੇਨ ਚੈਤ੍ਯਮੁਨ੍ਮਥਿਤਂ ਯਥਾ ।
ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਚ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਧਨੁਰੁਤ੍ਤਮ੍ ॥ 25 ॥
ਰਾਮਂ ਰਾਮਾਨੁਜਂ ਚੈਵ ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਜਂ ਸ਼ੁਭਾ ।
ਤਾਵਤੀਤ੍ਯ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਨਿਹਤਂ ਰਣੇ ॥ 26 ॥
ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਵ੍ਯਥਿਤਾ ਭੂਮੌ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ ।
ਸੁਪ੍ਤ੍ਵੇਵ ਪੁਨਰੁਤ੍ਥਾਯ ਆਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਸ਼ੋਚਤੀ ॥ 27 ॥
ਰੁਰੋਦ ਸਾ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਵੀਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਦਾਮਭਿਃ ।
ਤਾਮਵੇਕ੍ष੍ਯ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਕੁਰਰੀਮਿਵ ।
ਵਿषਾਦਮਗਮਤ੍ਕष੍ਟਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਙ੍ਗਦਮਾਗਤਮ੍ ॥ 28 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ |
pratyukto hetumadvākyairnottaraṃ pratyapadyata || 1 ||
aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhato bhṛśam |
rāmabāṇena cākrānto jīvitānte mumoha saḥ || 2 ||
taṃ bhāryā bāṇamokṣeṇa rāmadattena saṃyuge |
hataṃ plavagaśārdūlaṃ tārā śuśrāva vālinam || 3 ||
sā saputrāpriyaṃ śrutvā vadhaṃ bhartussudāruṇam |
niṣpapāta bhṛśaṃ tasmādvividhā girigahvarāt || 4 ||
ye tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ |
te sakārmukamālokya rāmaṃ trastāḥ pradudruvuḥ || 5 ||
sā dadarśa tatastrastānharīnāpatato bhṛśam |
yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān || 6 ||
tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī |
rāmavitrāsitānsarvānanubaddhāniveṣubhiḥ || 7 ||
vānarāḥ rājasiṃhasya yasya yūyaṃ purassarāḥ |
taṃ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ || 8 ||
rājyahetossa cedbhrātā bhrātrā raudreṇa pātitaḥ |
rāmeṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ || 9 ||
kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ |
prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām || 10 ||
jīvaputre nivartasva putraṃ rakṣasva cāṅgadam |
antako rāmarūpeṇa hatvā nayati vālinam || 11 ||
kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā |
vālī vajrasamairbāṇai rāmeṇa vinipātitaḥ || 12 ||
abhidrutamidaṃ sarvaṃ vidrutaṃ prasṛtaṃ balam |
asmin plavagaśārdūle hate śakrasamaprabhe || 13 ||
rakṣyatāṃ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām |
padasthaṃ vālinaḥ putraṃ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ || 14 ||
athavā'rucitaṃ sthānamiha te rucirānane |
āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ || 15 ||
abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ |
lubdhebhyo viprayuktebhyastebhyo nastumulaṃ bhayam || 16 ||
alpāntaragatānāṃ tu śrutvā vacanamaṅganā |
ātmanaḥ pratirūpaṃ sā babhāṣe cāruhāsinī || 17 ||
putreṇa mama kiṃ kāryaṃ rājyenaca kimātmanā |
kapisiṃhe mahābhāge tasminbhartari naśyati || 18 ||
pādamūlaṃ gamiṣyāmi tasyaivāhaṃ mahātmanaḥ |
yo'sau rāmaprayuktena śareṇa vinipātitaḥ || 19 ||
evamuktvā pradudrāva rudantī śokakarśitā |
śiraścoraśca bāhubhyāṃ duḥkhena samabhidhnatī || 20 ||
āvrajantī dadarśātha patiṃ nipatitaṃ bhuvi |
hantāraṃ dānavendrāṇāṃ samareṣvanivartinam || 21 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ vajrāṇāmiva vāsavam |
mahāvātasamāviṣṭaṃ mahāmeghaughanissvanam || 22 ||
kratulyaparākrāntaṃ vṛṣṭavevoparataṃ ghanam |
nardantaṃ nardatāṃ bhīmaṃ śūraṃ śūreṇa pātitam || 23 ||
śārdūlenāmiṣasyārthe mṛgarājaṃ yathāhatam |
arcitaṃ sarvalokasya sapatākaṃ savedikam || 24 ||
nāgahetossuparṇena caityamunmathitaṃ yathā |
avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṃ dadarśa dhanuruttam || 25 ||
rāmaṃ rāmānujaṃ caiva bhartuścaivānujaṃ śubhā |
tāvatītya samāsādya bhartāraṃ nihataṃ raṇe || 26 ||
samīkṣya vyathitā bhūmau sambhrāntā nipapāta ha |
suptveva punarutthāya āryaputreti śocatī || 27 ||
ruroda sā patiṃ dṛṣṭvā saṃvītaṃ mṛtyudāmabhiḥ |
tāmavekṣya tu sugrīvaḥ krośantīṃ kurarīmiva |
viṣādamagamatkaṣṭaṃ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever