📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.15 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਦਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.15 Kishkindhakanda - Panchadasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਨਿਨਾਦਂ ਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰ ਗਤੋ ਵਾਲੀ ਭ੍ਰਾਤੁਰਮਰ੍षਣਃ ॥ 1 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਨਿਨਦਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਪ੍ਰਕਮ੍ਪਨਮ੍ ।
ਮਦਸ਼੍ਚੈਕਪਦੇ ਨष੍ਟਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚਾਪਤਿਤੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 2 ॥
ਸ ਤੁ ਰੋषਪਰੀਤਾਙ੍ਗੋ ਵਾਲੀ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਨਕਪ੍ਰਭਃ ।
ਉਪਰਕ੍ਤ ਇਵਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਸਦ੍ਯੋ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭਤਾਂ ਗਤਃ ॥ 3 ॥
ਵਾਲੀ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਕਰਾਲਃ ਤੁ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ ਦੀਪ੍ਤ ਅਗ੍ਨਿ ਲੋਚਨਃ ।
ਭਾਤਿ ਉਤ੍ਪਤਿਤ ਪਦ੍ਮਾਭਃ ਸਮृਣਾਲ ਇਵ ਹ੍ਰਦਃ ॥ 4 ॥
ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਤਤੋ ਹਰਿਃ ।
ਵੇਗੇਨ ਚਰਣਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ਦਾਰਯਨ੍ਨਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍ ॥ 5 ॥
ਤਂ ਤੁ ਤਾਰਾ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਸੌਹृਦਾਃ ।
ਉਵਾਚ ਤ੍ਰਸ੍ਤਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਹਿਤੋਦਰ੍ਕਮਿਦਂ ਵਚਃ ॥ 6 ॥
ਸਾਧੁ ਕ੍ਰੋਧਮਿਮਂ ਵੀਰ ਨਦੀਵੇਗਮਿਵਾਗਤਮ੍ ।
ਸ਼ਯਨਾਦੁਤ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲ੍ਯਂ ਤ੍ਯਜ ਭੁਕ੍ਤਾਮਿਵ ਸ੍ਰਜਮ੍ ॥ 7 ॥
ਕਾਲ੍ਯਮੇਤੇਨ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ਚ ਵਾਨਰ ।
ਵੀਰ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਬਾਹੁਲ੍ਯਂ ਫਲ੍ਗੁਤਾ ਵਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 8 ॥
ਸਹਸਾ ਤਵ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮੋ ਮਮ ਤਾਵਨ੍ਨ ਰੋਚਤੇ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚਾਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰ੍ਯਸੇ ॥ 9 ॥
ਪੂਰ੍ਵਮਾਪਤਿਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਸ ਤ੍ਵਾਮਾਹ੍ਵਯਤੇ ਯੁਧਿ ।
ਨਿष੍ਪਤ੍ਯ ਚ ਨਿਰਸ੍ਤਸ੍ਤੇ ਹਨ੍ਯਮਾਨੋ ਦਿਸ਼ੋ ਗਤਃ ॥ 10 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਯ ਨਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੀਡਿਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਇਹੈਤ੍ਯ ਪੁਨਰਾਹ੍ਵਾਨਂ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਜਨਯਤੀਵ ਮੇ ॥ 11 ॥
ਦਰ੍ਪਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਵਸਾਯਸ਼੍ਚ ਯਾਦृਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਰ੍ਦਤਃ ।
ਨਿਨਾਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਰਮ੍ਭੋ ਨੈਤਦਲ੍ਪਂ ਹਿ ਕਾਰਣਮ੍ ॥ 12 ॥
ਨਾਸਹਾਯਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਤਮਿਹਾਗਤਮ੍ ।
ਅਵष੍ਟਬ੍ਧਸਹਾਯਸ਼੍ਚ ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯੈष ਗਰ੍ਜਤਿ ॥ 13 ॥
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਨਿਪੁਣਸ਼੍ਚੈਵ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਨਰਃ ।
ਅਪਰੀਕ੍षਿਤਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਹਨੈष੍ਯਤਿ ॥ 14 ॥
ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਯਾ ਵੀਰ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਕਥਯਤੋ ਵਚਃ ।
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿਤ੍ਵਾ ਹਿਤਂ ਵਚਃ ॥ 15 ॥
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋऽਯਂ ਵਨਾਨ੍ਤਮੁਪਨਿਰ੍ਗਤਃ ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾ ਚਾਰੈ ਰਾਪ੍ਤੈਰ੍ਨਿਵੇਦਿਤਾ ॥ 16 ॥
ਅਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਸ਼ੂਰੌ ਸਮਰਦੁਰ੍ਜਯੌ ।
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੌ ਪ੍ਰਥਿਤੌ ਰਾਮਲਕ੍ष੍ਮਣੌ ॥ 17 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਤਤ੍ਰ ਦੁਰਾਸਦੌ ।
ਤਵ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਹਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ੍ਸਹਾਯੋ ਰਣਕਰ੍ਕਸ਼ਃ ।
ਰਾਮਃ ਪਰਬਲਾਮਰ੍ਦੀ ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰਿਵੋਤ੍ਥਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਨਿਵਾਸਵृਕ੍षਃ ਸਾਧੂਨਾਮਾਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਪਰਾ ਗਤਿਃ ।
ਆਰ੍ਤਾਨਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਵ ਯਸ਼ਸਸ਼੍ਚੈਕਭਾਜਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਿਦੇਸ਼ੇ ਨਿਰਤਃ ਪਿਤੁਃ ।
ਧਾਤੂਨਾਮਿਵ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਗੁਣਾਨਾਮਾਕਰੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 20 ॥
ਤਤ੍ਕ੍षਮਂ ਨ ਵਿਰੋਧਸ੍ਤੇ ਸਹ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਦੁਰ੍ਜਯੇਨਾਪ੍ਰਮੇਯੇਨ ਰਾਮੇਣ ਰਣਕਰ੍ਮਸੁ ॥ 21 ॥
ਸ਼ੂਰ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਭ੍ਯਸੂਯਿਤੁਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਚੈਵ ਤਵ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਯਦ੍ਧਿਤਮ੍ ॥ 22 ॥
ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਾਧ੍ਵਭਿषੇਚਯ ।
ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਮਾ ਕृਥਾ ਵੀਰ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਰਾਜਨ੍ਬਲੀਯਸਾ ॥ 23 ॥
ਅਹਂ ਹਿ ਤੇ ਕ੍षਮਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤੇਨ ਰਾਮੇਣ ਸੌਹृਦਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਵੈਰਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦੂਰਤਃ ॥ 24 ॥
ਲਾਲਨੀਯੋ ਹਿ ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਯਵੀਯਾਨੇष ਵਾਨਰਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਹਸ੍ਥੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਬਨ੍ਧੁਰੇਵ ਤੇ ॥ 25 ॥
ਨ ਹਿ ਤੇਨ ਸਮਂ ਬਨ੍ਧੁਂ ਭੁਵਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਞ੍ਚਨ ॥ 26 ॥
ਦਾਨਮਾਨਾਦਿਸਤ੍ਕਾਰੈਃ ਕੁਰੁष੍ਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮ੍ ।
ਵੈਰਮੇਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ ਤਿष੍ਠਤੁ ॥ 27 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਪੁਲਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤਵਬਨ੍ਧੁਸ੍ਸਦਾ ਮਤਃ ।
ਭ੍ਰਾਤृਸ੍ਸੌਹृਦਮਾਲਮ੍ਬ ਨਾਨ੍ਯਾ ਗਤਿਰਿਹਾਸ੍ਤਿ ਤੇ ॥ 28 ॥
ਯਦਿ ਤੇ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਦਿ ਚਾਵੈषਿ ਮਾਂ ਹਿਤਾਮ੍ ।
ਯਾਚ੍ਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਾਧੁ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮੇ ॥ 29 ॥
ਪ੍ਰਸੀਦ ਪਥ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਜਲ੍ਪਿਤਂ ਹਿ ਮੇ ਨ ਰੋष ਮੇਵਾਨੁਵਿਧਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਕ੍षਮੋ ਹਿ ਤੇ ਕੋਸਲਰਾਜਸੂਨੁਨਾ ਨ ਵਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਾਨਤੇਜਸਾ ॥ 30 ॥
ਤਦਾ ਹਿ ਤਾਰਾ ਹਿਤਮੇਵ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਂ ਵਾਲਿਨਂ ਪਥ੍ਯਮਿਦਂ ਬਭਾषੇ ।
ਨ ਰੋਚਤੇ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਹਿ ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਾਭਿਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਲੇ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
atha tasya ninādaṃ taṃ sugrīvasya mahātmanaḥ |
śuśrāvāntaḥ pura gato vālī bhrāturamarṣaṇaḥ || 1 ||
śrutvā tu tasya ninadaṃ sarvabhūtaprakampanam |
madaścaikapade naṣṭaḥ krodhaścāpatito mahān || 2 ||
sa tu roṣaparītāṅgo vālī sandhyākanakaprabhaḥ |
uparakta ivādityassadyo niṣprabhatāṃ gataḥ || 3 ||
vālī daṃṣṭrā karālaḥ tu krodhād dīpta agni locanaḥ |
bhāti utpatita padmābhaḥ samṛṇāla iva hradaḥ || 4 ||
śabdaṃ durmarṣaṇaṃ śrutvā niṣpapāta tato hariḥ |
vegena caraṇanyāsairdārayanniva medinīm || 5 ||
taṃ tu tārā pariṣvajya snehāddarśitasauhṛdāḥ |
uvāca trastasambhrāntā hitodarkamidaṃ vacaḥ || 6 ||
sādhu krodhamimaṃ vīra nadīvegamivāgatam |
śayanādutthitaḥ kālyaṃ tyaja bhuktāmiva srajam || 7 ||
kālyametena saṅgrāmaṃ kariṣyasi ca vānara |
vīra te śatrubāhulyaṃ phalgutā vā na vidyate || 8 ||
sahasā tava niṣkrāmo mama tāvanna rocate |
śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi yannimittaṃ nivāryase || 9 ||
pūrvamāpatitaḥ krodhātsa tvāmāhvayate yudhi |
niṣpatya ca nirastaste hanyamāno diśo gataḥ || 10 ||
tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśeṣataḥ |
ihaitya punarāhvānaṃ śaṅkāṃ janayatīva me || 11 ||
darpaśca vyavasāyaśca yādṛśastasya nardataḥ |
ninādaścāpi saṃrambho naitadalpaṃ hi kāraṇam || 12 ||
nāsahāyamahaṃ manye sugrīvaṃ tamihāgatam |
avaṣṭabdhasahāyaśca yamāśrityaiṣa garjati || 13 ||
prakṛtyā nipuṇaścaiva buddhimāṃścaiva vānaraḥ |
aparīkṣitavīryeṇa sugrīvassahanaiṣyati || 14 ||
pūrvameva mayā vīra śrutaṃ kathayato vacaḥ |
aṅgadasya kumārasya vakṣyāmitvā hitaṃ vacaḥ || 15 ||
aṅgadastu kumāro'yaṃ vanāntamupanirgataḥ |
pravṛttistena kathitā cārai rāptairniveditā || 16 ||
ayodhyādhipateḥ putrau śūrau samaradurjayau |
ikṣvākūṇāṃ kule jātau prathitau rāmalakṣmaṇau || 17 ||
sugrīvapriyakāmārthaṃ prāptau tatra durāsadau |
tava bhrāturhi vikhyātassahāyo raṇakarkaśaḥ |
rāmaḥ parabalāmardī yugāntāgnirivotthitaḥ || 18 ||
nivāsavṛkṣaḥ sādhūnāmāpannānāṃ parā gatiḥ |
ārtānāṃ saṃśrayaścaiva yaśasaścaikabhājanam || 19 ||
jñānavijñānasampanno nideśe nirataḥ pituḥ |
dhātūnāmiva śailendro guṇānāmākaro mahān || 20 ||
tatkṣamaṃ na virodhaste saha tena mahātmanā |
durjayenāprameyena rāmeṇa raṇakarmasu || 21 ||
śūra vakṣyāmi te kiñcinna cecchāmyabhyasūyitum |
śrūyatāṃ kriyatāṃ caiva tava vakṣyāmi yaddhitam || 22 ||
yauvarājyena sugrīvaṃ tūrṇaṃ sādhvabhiṣecaya |
vigrahaṃ mā kṛthā vīra bhrātrā rājanbalīyasā || 23 ||
ahaṃ hi te kṣamaṃ manye tena rāmeṇa sauhṛdam |
sugrīveṇa ca samprītiṃ vairamutsṛjya dūrataḥ || 24 ||
lālanīyo hi te bhrātā yavīyāneṣa vānaraḥ |
tatra vā sannihastho vā sarvathā bandhureva te || 25 ||
na hi tena samaṃ bandhuṃ bhuvi paśyāmi kañcana || 26 ||
dānamānādisatkāraiḥ kuruṣva pratyanantaram |
vairametatsamutsṛjya tava pārśve sa tiṣṭhatu || 27 ||
sugrīvo vipulagrīvastavabandhussadā mataḥ |
bhrātṛssauhṛdamālamba nānyā gatirihāsti te || 28 ||
yadi te matpriyaṃ kāryaṃ yadi cāvaiṣi māṃ hitām |
yācyamānaḥ prayatnena sādhu vākyaṃ kuruṣva me || 29 ||
prasīda pathyaṃ śṛṇu jalpitaṃ hi me na roṣa mevānuvidhātumarhasi |
kṣamo hi te kosalarājasūnunā na vigrahaśśakrasamānatejasā || 30 ||
tadā hi tārā hitameva vākyaṃ taṃ vālinaṃ pathyamidaṃ babhāṣe |
na rocate tadvacanaṃ hi tasya kālābhipannasya vināśakāle || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever