📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.12 ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡ - ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
4.12 Kishkindhakanda - Dvadasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਤਚ੍ਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸੁਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੋ ਜਗ੍ਰਾਹ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਧਨੁਰ੍ਘੋਰਂ ਸ਼ਰਮੇਕਂ ਚ ਮਾਨਦਃ ।
ਸਾਲਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਚਿਕ੍षੇਪ ਜ੍ਯਾਸ੍ਵਨੈਃ ਪੂਰਯਨ੍ਦਿਸ਼ਃ ॥ 2 ॥
ਸ ਵਿਸृष੍ਟੋ ਬਲਵਤਾ ਬਾਣਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਰਿष੍ਕृਤਃ ।
ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਲਾਨ੍ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਪ੍ਤ ਭੂਮਿਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 3 ॥
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਧਰਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਵਃ ।
ਨਿष੍ਪਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਤੂਣੀਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 4 ॥
ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਨ੍ਸਾਲਾਨ੍ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ਰਵੇਗੇਨ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ ॥ 5 ॥
ਸ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਨ੍ਯਪਤਦਭ੍ਮੌ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬੀਕृਤਭੂषਣਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਰਾਘਵਾਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥ 6 ॥
ਇਦਂ ਚੋਵਾਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਹਰ੍षਿਤਃ ।
ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੁषਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸ਼ੂਰਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨਪਿ ਸੁਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਬਾਣੈਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਸਮਰੇ ਹਨ੍ਤੁਂ ਕਿਂ ਪੁਨ ਰ੍ਵਾਲਿਨਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 8 ॥
ਯੇਨ ਸਪ੍ਤਮਹਾਸਾਲਾ ਗਿਰਿਰ੍ਭੂਮਿਸ਼੍ਚ ਦਾਰਿਤਾਃ ।
ਬਾਣੇਨੈਕੇਨ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸ੍ਥਾਤਾ ਤੇ ਕੋ ਰਣਾਗ੍ਰਤਃ ॥ 9 ॥
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਵਿਗਤਸ਼੍ਸ਼ੋਕਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰਦ੍ਯ ਪਰਾ ਮਮ ।
ਸੁਹृਦਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰੁਣੋਪਮਮ੍ ॥ 10 ॥
ਤਮਦ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮੇ ਵੈਰਿਣਂ ਭ੍ਰਾਤृਰੂਪਿਣਮ੍ ।
ਵਾਲਿਨਂ ਜਹਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਮਯਾ ਬਦ੍ਧੋऽਯਮਞ੍ਜਲਿਃ ॥ 11 ॥
ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਾਨੁਗਤਂ ਵਚਃ ॥ 12 ॥
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛੇਮ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਗ੍ਰਤਃ ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚਾਹ੍ਵਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਲਿਨਂ ਭ੍ਰਾਤृਗਨ੍ਧਿਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਵਾਲਿਨਃ ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਵृਕ੍षੈਰਾਤ੍ਮਾਨਮਾਵृਤ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਨ੍ਗਹਨੇ ਵਨੇ ॥ 14 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵ੍ਯਨਦਦ੍ਘੋਰਂ ਵਾਲਿਨੋऽऽਹ੍ਵਾਨਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਗਾਢਂ ਪਰਿਹਿਤੋ ਵੇਗਾਨ੍ਨਾਦੈਰ੍ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਨਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ ॥ 15 ॥
ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਨਦਂ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਸੁਸਂਰਬ੍ਧੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋऽਸ੍ਤਤਟਾਦਿਵ ॥ 16 ॥
ਤਤਸ੍ਸੁਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾਲਿਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਰਭੂਤ੍ ।
ਗਗਨੇ ਗ੍ਰਹਯੋਰ੍ਘੋਰਂ ਬੁਧਾਙ੍ਗਾਰਕਯੋਰਿਵ ॥ 17 ॥
ਤਲੈਰਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਮੁष੍ਟਿਭਿਃ ।
ਜਘ੍ਨਤੁਸ੍ਸਮਰੇऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤੌ ॥ 18 ॥
ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਸ੍ਤਾਵੁਭੌ ਸਮੁਦੀਕ੍ष੍ਯਤੁ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਦृਸ਼ੌ ਵੀਰਾਵੁਭੌ ਦੇਵਾਵਿਵਾਸ਼੍ਵਿਨੌ ॥ 19 ॥
ਯਨ੍ਨਾਵਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਲਿਨਂ ਵਾਪਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਤਤੋ ਨ ਕृਤਵਾਨ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮੋਕ੍ਤੁਮਨ੍ਤਕਰਂ ਸ਼ਰਮ੍ ॥ 20 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਭਗ੍ਨਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੇਨ ਵਾਲਿਨਾ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਰਾਘਵਂ ਨਾਥਮृਸ਼੍ਯਮੂਕਂ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੇ ॥ 21 ॥
ਕ੍ਲਾਨ੍ਤੋ ਰੁਧਿਰਸਿਕ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਜਰ੍ਝਰੀਕृਤਃ ।
ਵਾਲਿਨਾऽਭਿਦ੍ਰੁਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਵਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਵਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਪਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ।
ਮੁਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ 23 ॥
ਰਾਘਵੋऽਸਿ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਚੈਵ ਹਨੂਮਤਾ ।
ਤਦੇਵ ਵਨਮਾਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ ॥ 24 ॥
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯਾਗਤਂ ਰਾਮਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।
ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍ਦੀਨਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਸੁਧਾਮਵਲੋਕਯਨ੍ ॥ 25 ॥
ਆਹ੍ਵਯਸ੍ਵੇਤਿ ਮਾਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਵੈਰਿਣਾ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕਿਮਿਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤਾਮੇਨ ਵੇਲਾਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਵਾਲਿਨਂ ਨ ਨਿਹਨ੍ਮੀਤਿ ਤਤੋ ਨਾਹਮਿਤੋ ਵ੍ਰਜੇ ॥ 27 ॥
ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕਰੁਣਂ ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਰਾਘਵਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 28 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸ਼੍ਰੂਯਾਤਾਂ ਤਾਤ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਪਨੀਯਤਾਮ੍ ।
ਕਾਰਣਂ ਯੇਨ ਬਾਣੋऽਯਂ ਨ ਮਯਾ ਸ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਃ ॥ 29 ॥
ਅਲਙ੍ਕਾਰੇਣ ਵੇषੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਗਤੇਨ ਚ ।
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਲੀ ਚ ਸਦृਸ਼ੌ ਸ੍ਥਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ 30 ॥
ਸ੍ਵਰੇਣ ਵਰ੍ਚਸਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰੇਕ੍षਿਤੇਨ ਚ ਵਾਨਰ ।
ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਂ ਵਾਂ ਨੋਪਲਕ੍षਯੇ ॥ 31 ॥
ਤਤੋऽਹਂ ਰੂਪਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਨ੍ਮੋਹਿਤੋ ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਨੋਤ੍ਸृਜਾਮਿ ਮਹਾਵੇਗਂ ਸ਼ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ॥ 32 ॥
ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਕਰਂ ਘੋਰਂ ਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ।
ਮੂਲਘਾਤੋ ਨ ਨੌ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਕृਤੋ ਮਯਾ ॥ 33 ॥
ਤ੍ਵਯਿ ਵੀਰੇ ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਹਿ ਅਜ੍ਞਾਨਾਲ੍ਲਾਘਵਾਨ੍ਮਯਾ ।
ਮੌਢ੍ਯਂ ਚ ਮਮ ਬਾਲ੍ਯਂ ਚ ਖ੍ਯਾਪਿਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਪੀਸ਼੍ਵਰ ॥ 34 ॥
ਦਤ੍ਤਾਭਯਵਧੋ ਨਾਮ ਪਾਤਕਂ ਮਹਦੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਅਹਂ ਚ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਸੀਤਾ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ ॥ 35 ॥
ਤ੍ਵਦਧੀਨਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਰਣਂ ਭਵਾਨ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਮਾ ਸ਼ਙ੍ਕੇਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰ ॥ 36 ॥
ਏਤਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਪਸ਼੍ਯ ਵਾਲਿਨਮਾਹਵੇ ।
ਨਿਰਸ੍ਤਮਿषੁਣੈਕੇਨ ਵੇष੍ਟਮਾਨਂ ਮਹੀਤਲੇ ॥ 37 ॥
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਯੇਨ ਤ੍ਵਾਮਭਿਜਾਨੀਯਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਮੁਪਾਗਤਮ੍ ॥ 38 ॥
ਗਜਪੁष੍ਪੀਮਿਮਾਂ ਫੁਲ੍ਲਾਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸ਼ੁਭਲਕ੍षਣਾਮ੍ ।
ਕੁਰੁ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਕਣ੍ਠੇऽਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 39 ॥
ਤਤੋ ਗਿਰਿਤਟੇ ਜਾਤਾਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਕੁਸੁਮਾਕੁਲਾਮ੍ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਗਜਪੁष੍ਪੀਂ ਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍ ॥ 40 ॥
ਸ ਤਯਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਲਤਯਾ ਕਣ੍ਠਸਕ੍ਤਯਾ ।
ਮਾਲਯੇਵ ਬਲਾਕਾਨਾਂ ਸਸਨ੍ਧ੍ਯ ਇਵ ਤੋਯਦਃ ॥ 41 ॥
ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨੋ ਵਪੁषਾ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਜਗਾਮ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਥਾਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਾਮ੍ ॥ 42 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |
pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||
sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |
sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||
sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |
bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||
praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |
niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||
tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |
rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||
sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |
sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||
idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |
rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||
sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |
samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||
yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |
bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||
adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |
suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||
tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |
vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||
tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |
pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||
asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |
gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||
sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |
vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||
sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |
gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||
taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |
niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||
tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |
gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||
talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |
jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||
tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |
anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||
yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |
tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||
etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |
apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||
klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |
vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||
taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |
mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||
rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |
tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||
taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |
hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||
āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |
vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||
tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |
vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||
tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |
karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||
sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |
kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||
alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |
tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||
svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |
vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||
tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |
notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |
mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||
tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |
mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||
dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |
ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||
tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |
tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||
etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |
nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||
abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |
yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||
gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |
kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||
tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |
lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||
sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |
mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||
vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |
jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever