📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.44 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.44 Aranyakanda - Chatushchatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਥਾ ਤੁ ਤਂ ਸਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ।
ਬਬਨ੍ਧਾਸਿਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਤ੍ਸਰੁਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਤ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਵਨਤਂ ਚਾਪਮਾਦਾਯਾऽਤ੍ਮਵਿਭੂषਣਮ੍ ।
ਆਬਧ੍ਯ ਚ ਕਲਾਪੌ ਦ੍ਵੌ ਜਗਾਮੋਦਗ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 2 ॥
ਤਂ ਵਞ੍ਚਯਾਨੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਨਿਰੀਕ੍ष੍ਯਵੈ ।
ਬਭੂਵਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਸ੍ਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ਪੁਨਸ੍ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇऽਭਵਤ੍ ।
ਚ ॥ 3 ॥
ਬਦ੍ਧਾਸਿਰ੍ਧਨੁਰਾਦਾਯ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਯਤੋ ਮृਗਃ ।
ਤਂ ਸ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰੂਪੇਣ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਮਿਵਾਗ੍ਰਤਃ ॥ 4 ॥
ਅਵੇਕ੍ष੍ਯਾਵੇਕ੍ष੍ਯ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਮਹਾਵਨੇ ।
ਅਤਿਵृਤ੍ਤਮਿषੋਃ ਪਾਤਾਲ੍ਲੋਭਯਾਨਂ ਕਦਾਚਨ ॥ 5 ॥
ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਨ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਮਿਵਾਮ੍ਬਰੇ ।
ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਮਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍ ॥ 6 ॥
ਛਿਨ੍ਨਾਭ੍ਰੈਰਿਵ ਸਂਵੀਤਂ ਸ਼ਾਰਦਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।
ਮੁਹੁਰ੍ਤਾਦੇਵ ਦਦृਸ਼ੇ ਮੁਹੁਰ੍ਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ॥ 7 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵਂ ਸੋऽਪਾਕਰ੍षਤ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਸੁਦੂਰਮਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਾਰੀਚੋ ਮृਗਤਾਂ ਗਤਃ ॥ 8 ॥
ਆਸੀਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਵਿਵਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਮੋਹਿਤਃ ।
ਅਥਾਵਤਸ੍ਥੇ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਯਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇ ॥ 9 ॥
ਸ ਤਮੁਨ੍ਮਾਦਯਾਮਾਸ ਮृਗਰੂਪੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਮृਗੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਵਨ੍ਯੈਰਦੂਰਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਦृਸ਼੍ਯਤ ॥ 10 ॥
ਗृਹੀਤੁਕਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਂ ਪੁਨਰੇਵਾਭ੍ਯਧਾਵਤ ।
ਤਤ੍ਕ੍षਣਾਦੇਵ ਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ਪੁਨਰਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ 11 ॥
ਪੁਨਰੇਵ ਤਤੋ ਦੂਰਾਦ੍ਵृਕ੍षषਣ੍ਡਾਦ੍ਵਿਨਿਸ੍ਸृਤਮ੍ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ॥ 12 ॥
ਭੂਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਕੁਪਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਘਵਃ ।
ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਮਰਿਮਰ੍ਦਨਃ ॥ 13 ॥
ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੁਦृਢੇ ਚਾਪੇ ਵਿਕृष੍ਯ ਬਲਵਦ੍ਬਲੀ ।
ਤਮੇਵ ਮृਗਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਮਿਵ ਪਨ੍ਨਗਮ੍ ॥ 14 ॥
ਮੁਮੋਚ ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਦੀਪ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਮृਗਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 15 ॥
ਮਾਰੀਚਸ੍ਯੈਵ ਹृਦਯਂ ਬਿਭੇਦਾਸ਼ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਃ ।
ਤਾਲਮਾਤ੍ਰਮਥੋਤ੍ਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਨ੍ਯਪਤਤ੍ਸਸ਼ਰਾਤੁਰਃ ॥ 16 ॥
ਵਿਨਦਨ੍ਭੈਰਵਂ ਨਾਦਂ ਧਰਣ੍ਯਾਮਲ੍ਪਜੀਵਿਤਃ ।
ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਮਾਰੀਚੋ ਜਹੌ ਤਾਂ ਕृਤ੍ਰਿਮਾਂ ਤਨੁਮ੍ ॥ 17 ॥
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਰਕ੍षੋ ਦਧ੍ਯੌ ਕੇਨ ਤੁ ਲਕ੍ष੍ਮਣਮ੍ ।
ਇਹ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਸੀਤਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਤਾਂ ਰਾਵਣੋ ਹਰੇਤ੍ ॥ 18 ॥
ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਮਾਜ੍ਞਾਯ ਚਕਾਰ ਚ ਤਤ ਸ੍ਵਨਮ੍ ।
ਸਦृਸ਼ਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯੇਹ ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਤਿ ਚ ॥ 19 ॥
ਤੇਨ ਮਰ੍ਮਣਿ ਨਿਰ੍ਵਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਰੇਣਾਨੁਪਮੇਨ ਹਿ ।
ਮृਗਰੂਪਂ ਤੁ ਤਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍षਸਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 20 ॥
ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਸੁਮਹਾਕਾਯਂ ਮਾਰੀਚੋ ਜੀਵਿਤਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਂ ਭੂਮੌ ਰਾਕ੍षਸਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 21 ॥
ਰਾਮੋ ਰੁਧਿਰਸਿਕ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਚੇष੍ਟਮਾਨਂ ਮਹੀਤਲੇ ।
ਜਗਾਮ ਮਨਸਾ ਸੀਤਾਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਚਸ੍ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ 22 ॥
ਮਾਰੀਚਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਯੈषਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਤੁ ।
ਤਤ੍ਤਥਾ ਹ੍ਯਭਵਚ੍ਚਾਦ੍ਯ ਮਾਰੀਚੋऽਯਂ ਮਯਾ ਹਤਃ ॥ 23 ॥
ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਤ੍ਯੇਵਮਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਚ ਮਹਾਸ੍ਵਰਮ੍ ।
ਮਮਾਰ ਰਾਕ੍षਸਸ੍ਸੋऽਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 24 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਃ ॥ 25 ॥
ਤਤ੍ਰ ਰਾਮਂ ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਮਾਵਿਵੇਸ਼ ਵਿषਾਦਜਮ੍ ।
ਰਾਕ੍षਸਂ ਮृਗਰੂਪਂ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਵਰਮ੍ ॥ 26 ॥
ਨਿਹਤ੍ਯ ਪृषਤਂ ਚਾਨ੍ਯਂ ਮਾਂਸਮਾਦਾਯ ਰਾਘਵਃ ।
ਤ੍ਵਰਮਾਣੋ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਸਸਾਰਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤਦਾ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ |
babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum || 1 ||
tata stryavanataṃ cāpamādāyā'tmavibhūṣaṇam |
ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ || 2 ||
taṃ vañcayāno rājendramāpatantaṃ nirīkṣyavai |
babhūvāntarhitastrāsātpunassandarśane'bhavat |
ca || 3 ||
baddhāsirdhanurādāya pradudrāva yato mṛgaḥ |
taṃ sma paśyati rūpeṇa dyotamānamivāgrataḥ || 4 ||
avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇirmahāvane |
ativṛttamiṣoḥ pātāllobhayānaṃ kadācana || 5 ||
śaṅkitantu samudbhrāntamutpatantamivāmbare |
dṛśyamānamadṛśyaṃ ca vanoddeśeṣu keṣucit || 6 ||
chinnābhrairiva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam |
muhurtādeva dadṛśe muhurdūrātprakāśate || 7 ||
darśanādarśanādevaṃ so'pākarṣata rāghavam |
sudūramāśramasyāsya mārīco mṛgatāṃ gataḥ || 8 ||
āsīt kruddhastu kākutstho vivaśastena mohitaḥ |
athāvatasthe sambhrāntaścāyāmāśritya śādvale || 9 ||
sa tamunmādayāmāsa mṛgarūpo niśācaraḥ |
mṛgaiḥ parivṛto vanyairadūrātpratyadṛśyata || 10 ||
gṛhītukāmaṃ dṛṣṭvaivaṃ punarevābhyadhāvata |
tatkṣaṇādeva santrāsātpunarantarhito'bhavat || 11 ||
punareva tato dūrādvṛkṣaṣaṇḍādvinissṛtam |
dṛṣṭvā rāmo mahātejāstaṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ || 12 ||
bhūyastu śaramuddhṛtya kupitastatra rāghavaḥ |
sūryaraśmipratīkāśaṃ jvalantamarimardanaḥ || 13 ||
sandhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavadbalī |
tameva mṛgamuddiśya śvasantamiva pannagam || 14 ||
mumoca jvalitaṃ dīptamastraṃ brahmavinirmitam |
śarīraṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ || 15 ||
mārīcasyaiva hṛdayaṃ bibhedāśanisannibhaḥ |
tālamātramathotplutya nyapatatsaśarāturaḥ || 16 ||
vinadanbhairavaṃ nādaṃ dharaṇyāmalpajīvitaḥ |
mriyamāṇastu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum || 17 ||
smṛtvā tadvacanaṃ rakṣo dadhyau kena tu lakṣmaṇam |
iha prasthāpayetsītā śūnye tāṃ rāvaṇo haret || 18 ||
sa prāptakālamājñāya cakāra ca tata svanam |
sadṛśaṃ rāghavasyeha hā sīte lakṣmaṇeti ca || 19 ||
tena marmaṇi nirviddhaṃ śareṇānupamena hi |
mṛgarūpaṃ tu tattyaktvā rākṣasaṃ rūpamāsthitaḥ || 20 ||
cakre sa sumahākāyaṃ mārīco jīvitaṃ tyajan |
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam || 21 ||
rāmo rudhirasiktāṅgaṃ ceṣṭamānaṃ mahītale |
jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacassmaran || 22 ||
mārīcasya tu māyaiṣā pūrvoktaṃ lakṣmaṇena tu |
tattathā hyabhavaccādya mārīco'yaṃ mayā hataḥ || 23 ||
hā sīte lakṣmaṇetyevamākruśya ca mahāsvaram |
mamāra rākṣasasso'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet || 24 ||
lakṣmaṇaśca mahābāhuḥ kāmavasthāṃ gamiṣyati |
iti sañcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ || 25 ||
tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvramāviveśa viṣādajam |
rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tatsvaram || 26 ||
nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsamādāya rāghavaḥ |
tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhastadā || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever