📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.40 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
3.40 Aranyakanda - Chatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਮਾਰੀਚੇਨ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍षਮਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਉਕ੍ਤੋ ਨ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਮਰ੍ਤੁਕਾਮ ਇਵੌषਧਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਂ ਪਥ੍ਯਹਿਤਵਕ੍ਤਾਰਂ ਮਾਰੀਚਂ ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਮਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਲਚੋਦਿਤਃ ॥ 2 ॥
ਯਤ੍ਕਿਲੈਤਦਯੁਕ੍ਤਾਰ੍ਥਂ ਮਾਰੀਚ ਮਯਿ ਕਥ੍ਯਤੇ ।
ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿष੍ਫਲਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮੁਪ੍ਤਂ ਬੀਜਮਿਵੋषਰੇ ॥ 3 ॥
ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਨ ਤੁ ਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਭੇਤ੍ਤੁਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ।
ਪਾਪਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਯ ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ 4 ॥
ਯਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਹृਦੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਤਥਾ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਨਮੇਕਪਦੇ ਗਤਃ ॥ 5 ॥
ਅਵਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਮਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ਖਰਘਾਤਿਨਃ ।
ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰਾ ਸੀਤਾ ਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ 6 ॥
ਏਵਂ ਮੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਹृਦਿ ਮਾਰੀਚ ਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਨ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ॥ 7 ॥
ਦੋषਂ ਗੁਣਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪृष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਅਪਾਯਂ ਵਾਪ੍ਯੁਪਾਯਂ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ॥ 8 ॥
ਸਮ੍ਪृष੍ਟੇਨ ਤੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਚਿਵੇਨ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ ।
ਉਦ੍ਯਤਾਞ੍ਜਲਿਨਾ ਰਾਜ੍ਞੇ ਯ ਇਚ੍ਛੇਦ੍ਭੂਤਿਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 9 ॥
ਵਾਕ੍ਯਮਪ੍ਰਿਤਕੂਲਂ ਤੁ ਮृਦੁਪੂਰ੍ਵਂ ਹਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਉਪਚਾਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ ॥ 10 ॥
ਸਾਵਮਰ੍ਦਂ ਤੁ ਯਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਰੀਚ ਹਿਤਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਤਦ੍ਰਾਜਾ ਮਾਨਾਰ੍ਹੋ ਮਾਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ 11 ॥
ਪਞ੍ਚ ਰੂਪਾਣਿ ਰਾਜਾਨੋ ਧਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯਮਿਤੌਜਸਃ ।
ਅਗ੍ਨੇਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਯਮਸ੍ਯ ਚ ॥ 12 ॥
ਔष੍ਣ੍ਯਂ ਤਥਾ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਚ ਸੌਮ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾਮ੍ ।
ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਰਾਜਾਨਃ ਕ੍षਣਦਾਚਰ ॥ 13 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਮਾਨ੍ਯਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕੇਵਲਂ ਮੋਹਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਅਭ੍ਯਾਗਤਂ ਮਾਂ ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਪਰੁषਂ ਵਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 14 ॥
ਗੁਣਦੋषੌ ਨ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਕ੍षਮਂ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਰਾਕ੍षਸ ।
ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਤਵ ਚੈਤਾਵਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 15 ॥
ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਕृਤ੍ਯੇ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸਾਹਾਯ੍ਯੇ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ ॥ 16 ॥
ਸੌਵਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮृਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰੋ ਰਜਤਬਿਨ੍ਦੁਭਿਃ ।
ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਚਰ ॥ 17 ॥
ਸੌਵਰ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮृਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰੋ ਰਜਤਬਿਨ੍ਦੁਭਿਃ ।
ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੀਤਾਯਾਃ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਚਰ ।
ਪ੍ਰਲੋਭਯਿਤ੍ਵਾ ਵੈਦੇਹੀਂ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 18 ॥
ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਮਾਯਾਮृਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਜਾਤਵਿਸ੍ਮਯਾ ।
ਆਨਯੈਨਮਿਤਿ ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਰਾਮਂ ਵਕ੍ष੍ਯਤਿ ਮੈਥਿਲੀ ॥ 19 ॥
ਅਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਦੂਰਂ ਯਾਤ੍ਵਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰ ।
ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਤ੍ਯੇਵਂ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਾਨੁਰੂਪਕਮ੍ ॥ 20 ॥
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਪਦਵੀਂ ਸੀਤਯਾ ਚ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ ।
ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਪਿ ਸੌਹृਦਾਤ੍ ॥ 21 ॥
ਅਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇ ਚ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।
ਆਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षਸ਼੍ਸ਼ਚੀਮਿਵ ॥ 22 ॥
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਿਦਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛ ਰਾਕ੍षਸ ।
ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਰੀਚ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥ 23 ॥
ਗਚ੍ਛ ਸੌਮ੍ਯ ਸ਼ਿਵਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਵृਦ੍ਧਯੇ ।
ਅਹਂ ਤ੍ਵਾਨੁਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਰਥੋ ਦਣ੍ਡਕਾਵਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੀਤਾਮਯੁਦ੍ਧੇਨ ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਲਙ੍ਕਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਸਹ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 25 ॥
ਨ ਚੇਤ੍ਕਰੋषਿ ਮਾਰੀਚ ਹਨ੍ਮਿ ਤ੍ਵਾਮਹਮਦ੍ਯ ਵੈ ।
ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮਵਸ਼੍ਯਂ ਮੇ ਬਲਾਦਪਿ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਹਿ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਸ੍ਥੋ ਨ ਜਾਤੁ ਸੁਖਮੇਧਤੇ ॥ 26 ॥
ਆਸਾਦ੍ਯ ਤਂ ਜੀਵਿਤਸਂਸ਼ਯਸ੍ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵੋ ਹ੍ਯਦ੍ਯ ਮਯਾ ਵਿਰੁਧ੍ਯ ।
ਏਤਦ੍ਯਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਦਤ੍ਰ ਪਥ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਤਤ੍ਤਥਾ ਤ੍ਵਮ੍ ॥ 27 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
mārīcena tu tadvākyaṃ kṣamaṃ yuktaṃ ca niśācaraḥ |
ukto na pratijagrāha martukāma ivauṣadham || 1 ||
taṃ pathyahitavaktāraṃ mārīcaṃ rākṣasādhipaḥ |
abravītparuṣaṃ vākyamayuktaṃ kālacoditaḥ || 2 ||
yatkilaitadayuktārthaṃ mārīca mayi kathyate |
vākyaṃ niṣphalamatyarthamuptaṃ bījamivoṣare || 3 ||
tvadvākyairna tu māṃ śakyaṃ bhettuṃ rāmasya saṃyuge |
pāpaśīlasya mūrkhasya mānuṣasya viśeṣataḥ || 4 ||
yastyaktvā suhṛdo rājyaṃ mātaraṃ pitaraṃ tathā |
strīvākyaṃ prākṛtaṃ śrutvā vanamekapade gataḥ || 5 ||
avaśyantu mayā tasya saṃyuge kharaghātinaḥ |
prāṇaiḥ priyatarā sītā hartavyā tava sannidhau || 6 ||
evaṃ me niścitā buddhirhṛdi mārīca vartate |
na vyāvartayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 7 ||
doṣaṃ guṇaṃ vā sampṛṣṭastvamevaṃ vaktumarhasi |
apāyaṃ vāpyupāyaṃ vā kāryasyāsya viniścaye || 8 ||
sampṛṣṭena tu vaktavyaṃ sacivena vipaścitā |
udyatāñjalinā rājñe ya icchedbhūtimātmanaḥ || 9 ||
vākyamapritakūlaṃ tu mṛdupūrvaṃ hitaṃ śubham |
upacāreṇa yuktaṃ ca vaktavyo vasudhādhipaḥ || 10 ||
sāvamardaṃ tu yadvākyaṃ mārīca hitamucyate |
nābhinandati tadrājā mānārho mānavarjitam || 11 ||
pañca rūpāṇi rājāno dhārayantyamitaujasaḥ |
agnerindrasya somasya varuṇasya yamasya ca || 12 ||
auṣṇyaṃ tathā vikramaṃ ca saumyaṃ daṇḍaṃ prasannatām |
dhārayanti mahātmāno rājānaḥ kṣaṇadācara || 13 ||
tasmātsarvāsvavasthāsu mānyāḥ pūjyāśca pārthivāḥ |
tvaṃ tu dharmamavijñāya kevalaṃ mohamāsthitaḥ |
abhyāgataṃ māṃ daurātmyātparuṣaṃ vaktumicchasi || 14 ||
guṇadoṣau na pṛcchāmi kṣamaṃ cātmani rākṣasa |
mayoktaṃ tava caitāvatsampratyamitavikramaḥ || 15 ||
asmiṃstu tvaṃ mahākṛtye sāhāyyaṃ kartumarhasi |
śṛṇu tatkarma sāhāyye yatkāryaṃ vacanānmama || 16 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara || 17 ||
sauvarṇastvaṃ mṛgo bhūtvā citro rajatabindubhiḥ |
āśrame tasya rāmasya sītāyāḥ pramukhe cara |
pralobhayitvā vaidehīṃ yatheṣṭaṃ gantumarhasi || 18 ||
tvāṃ tu māyāmṛgaṃ dṛṣṭvā kāñcanaṃ jātavismayā |
ānayainamiti kṣipraṃ rāmaṃ vakṣyati maithilī || 19 ||
apakrānte tu kākutsthe dūraṃ yātvāpyudāhara |
hā sīte lakṣmaṇetyevaṃ rāmavākyānurūpakam || 20 ||
tacchrutvā rāmapadavīṃ sītayā ca pracoditaḥ |
anugacchati sambhrāntaḥ saumitrirapi sauhṛdāt || 21 ||
apakrānte ca kākutsthe lakṣmaṇe ca yathāsukham |
ānayiṣyāmi vaidehīṃ sahasrākṣaśśacīmiva || 22 ||
evaṃ kṛtvā tvidaṃ kāryaṃ yatheṣṭaṃ gaccha rākṣasa |
rājyasyārdhaṃ prayacchāmi mārīca tava suvrata || 23 ||
gaccha saumya śivaṃ mārgaṃ kāryasyāsya vivṛddhaye |
ahaṃ tvānugamiṣyāmi saratho daṇḍakāvanam || 24 ||
prāpya sītāmayuddhena vañcayitvā tu rāghavam |
laṅkāṃ pratigamiṣyāmi kṛtakāryassaha tvayā || 25 ||
na cetkaroṣi mārīca hanmi tvāmahamadya vai |
etatkāryamavaśyaṃ me balādapi kariṣyasi |
rājño hi pratikūlastho na jātu sukhamedhate || 26 ||
āsādya taṃ jīvitasaṃśayaste mṛtyurdhruvo hyadya mayā virudhya |
etadyathāvatpratigṛhya buddhyā yadatra pathyaṃ kuru tattathā tvam || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever