📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.1 ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡ - ਪ੍ਰਥਮ ਸਰ੍ਗਃ
3.1 Aranyakanda - Prathama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਮੋ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਸ੍ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ 1 ॥
ਕੁਸ਼ਚੀਰਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾ ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਸਮਾਵृਤਮ੍ ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਂ ਗਗਨੇ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ 2 ॥
ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸੁਸਮ੍ਮृष੍ਟਾਜਿਰਂ ਸਦਾ ।
ਮृਗੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਕੀਰ੍ਣਂ ਪਕ੍षਿਸਙ੍ਘੈਸ੍ਸਮਾਵृਤਮ੍ ॥ 3 ॥
ਪੂਜਿਤਂ ਚ ਪ੍ਰਨृਤ੍ਤਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣੈਃ ।
ਵਿਸ਼ਾਲੈਰਗ੍ਨਿਸ਼ਰਣੈਃ ਸ੍ਰੁਗ੍ਭਾਣ੍ਡੈਰਜਿਨੈਃ ਕੁਸ਼ੈਃ ॥ 4 ॥
ਸਮਿਦ੍ਭਿਸ੍ਤੋਯਕਲਸ਼ੈਃ ਫਲਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ।
ਆਰਣ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵृਕ੍षੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਸ੍ਵਾਦੁਫਲੈਰ੍ਵृਤਮ੍ ॥ 5 ॥
ਬਲਿਹੋਮਾਰ੍ਚਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਨਿਨਾਦਿਤਮ੍ ।
ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਃ ਪਰਿਕ੍षਿਪ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਾ ਚ ਸਪਦ੍ਮਯਾ ॥ 6 ॥
ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨੈਰ੍ਦਾਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚੀਰਕृष੍ਣਾਜਿਨਾਮ੍ਬਰੈਃ ।
ਸੂਰ੍ਯਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਾਭੈਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾਣੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਵੁਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਪੁਣ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਿਯਤਾਹਾਰੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ ।
ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਵਨਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਨਿਨਾਦਿਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ੍ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ 9 ॥
ਅਭ੍ਯਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਧਨੁਃ ।
ਦਿਵ੍ਯਜ੍ਞਾਨੋਪਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਰਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ 10 ॥
ਅਭ੍ਯਗਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰੀਤਾ ਵੈਦੇਹੀਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਤੇ ਤਂ ਸੋਮਮਿਵੋਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ ॥ 11 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈਦੇਹੀਂ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗृਹ੍ਣਨ੍ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ ॥ 12 ॥
ਰੂਪਸਂਹਨਨਂ ਲਕ੍ष੍ਮੀਂ ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਂ ਸੁਵੇषਤਾਮ੍ ।
ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਕਾਰਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨਵਾਸਿਨਃ ॥ 13 ॥
ਵੈਦੇਹੀਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਰਾਮਂ ਨੇਤ੍ਰੈਰਨਿਮਿषੈਰਿਵ ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭੂਤਾਨ੍ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਨਚਾਰਿਣਃ ॥ 14 ॥
ਅਤ੍ਰੈਨਂ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਾਃ ।
ਅਤਿਥਿਂ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਰਾਘਵਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਨ੍ ॥ 15 ॥
ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਪਾਵਕੋਪਮਾਃ ।
ਆਜਹ੍ਰੁਸ੍ਤੇ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸਲਿਲਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਃ ॥ 16 ॥
ਪੁष੍ਪਂ ਮੂਲਂ ਫਲਂ ਸਰ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਨਿਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਸ੍ਤੇ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 17 ॥
ਧਰ੍ਮਪਾਲੋ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਪੂਜਨੀਯਸ਼੍ਚ ਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਦਣ੍ਡਧਰੋ ਗੁਰੁਃ ॥ 18 ॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯੇਹ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਃ ਪ੍ਰਜਾ ਰਕ੍षਤਿ ਰਾਘਵ ।
ਰਾਜਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਰਮ੍ਯਾਨ੍ ਭੁਙਕ੍ਤੇਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ ॥ 19 ॥
ਤੇ ਵਯਂ ਭਵਤਾ ਰਕ੍ष੍ਯਾ ਭਵਦ੍ਵਿषਯਵਾਸਿਨਃ ।
ਨਗਰਸ੍ਥੋ ਵਨਸ੍ਥੋ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਨੋ ਰਾਜਾ ਜਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 20 ॥
ਨ੍ਯਸ੍ਤਦਣ੍ਡਾ ਵਯਂ ਰਾਜਞ੍ਜਿਤਕ੍ਰੋਧਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ ।
ਰਕ੍षਣੀਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦਗਰ੍ਭਭੂਤਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ ॥ 21 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲੈਰ੍ਮੂਲੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਵਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਹਾਰੈਃ ਸਲਕ੍ष੍ਮਣਮਪੂਜਯਨ੍ ॥ 22 ॥
ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਤਾਪਸਾਸ੍ਸਿਦ੍ਧਾ ਰਾਮਂ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋਪਮਾਃ ।
ਨ੍ਯਾਯਵृਤ੍ਤਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸੁਰੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
praviśya tu mahāraṇyaṃ daṇḍakāraṇyamātmavān |
dadarśa rāmo durdharṣastāpasāśramamaṇḍalam || 1 ||
kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |
yathā pradīptaṃ durdarśaṃ gagane sūryamaṇḍalam || 2 ||
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ susammṛṣṭājiraṃ sadā |
mṛgairbahubhirākīrṇaṃ pakṣisaṅghaissamāvṛtam || 3 ||
pūjitaṃ ca pranṛttaṃ ca nityamapsarasāṃ gaṇaiḥ |
viśālairagniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍairajinaiḥ kuśaiḥ || 4 ||
samidbhistoyakalaśaiḥ phalamūlaiśca śobhitam |
āraṇyaiśca mahāvṛkṣaiḥ puṇyaissvāduphalairvṛtam || 5 ||
balihomārcitaṃ puṇyaṃ brahmaghoṣanināditam |
puṣpaiścānyaiḥ parikṣiptaṃ padminyā ca sapadmayā || 6 ||
phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ |
sūryavaiśvānarābhaiśca purāṇairmunibhirvutam || 7 ||
puṇyaiśca niyatāhāraiḥ śobhitaṃ paramarṣibhiḥ |
tadbrahmabhavanaprakhyaṃ brahmaghoṣanināditam || 8 ||
brahmavidbhirmahābhāgairbrāhmaṇairupaśobhitam |
taddṛṣṭvā rāghavaḥ śrīmāṃstāpasāśramamaṇḍalam || 9 ||
abhyagacchanmahātejā vijyaṃ kṛtvā mahaddhanuḥ |
divyajñānopapannāste rāmaṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ || 10 ||
abhyagacchanstadā prītā vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
te taṃ somamivodyantaṃ dṛṣṭvā vai dharmacāriṇam || 11 ||
lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā tu vaidehīṃ ca yaśasvinīm |
maṅgalāni prayuñjānāḥ pratyagṛhṇandṛḍhavratāḥ || 12 ||
rūpasaṃhananaṃ lakṣmīṃ saukumāryaṃ suveṣatām |
dadṛśurvismitākārā rāmasya vanavāsinaḥ || 13 ||
vaidehīṃ lakṣmaṇaṃ rāmaṃ netrairanimiṣairiva |
āścaryabhūtāndadṛśuḥ sarve te vanacāriṇaḥ || 14 ||
atrainaṃ hi mahābhāgā ssarvabhūtahite ratāḥ |
atithiṃ parṇaśālāyāṃ rāghavaṃ sannyaveśayan || 15 ||
tato rāmasya satkṛtya vidhinā pāvakopamāḥ |
ājahruste mahābhāgāḥ salilaṃ dharmacāriṇaḥ || 16 ||
puṣpaṃ mūlaṃ phalaṃ sarvamāśramaṃ ca mahātmanaḥ |
nivedayitvā dharmajñāste tataḥ prāñjalayo'bruvan || 17 ||
dharmapālo janasyāsya śaraṇyastvaṃ mahāyaśāḥ |
pūjanīyaśca mānyaśca rājā daṇḍadharo guruḥ || 18 ||
indrasyeha caturbhāgaḥ prajā rakṣati rāghava |
rājā tasmādvarānbhogānramyān bhuṅaktelokanamaskṛtaḥ || 19 ||
te vayaṃ bhavatā rakṣyā bhavadviṣayavāsinaḥ |
nagarastho vanastho vā tvaṃ no rājā janeśvaraḥ || 20 ||
nyastadaṇḍā vayaṃ rājañjitakrodhā jitendriyāḥ |
rakṣaṇīyāstvayā śaśvadagarbhabhūtāstapodhanāḥ || 21 ||
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairvanyaiśca rāghavam |
anyaiśca vividhāhāraiḥ salakṣmaṇamapūjayan || 22 ||
tathānye tāpasāssiddhā rāmaṃ vaiśvānaropamāḥ |
nyāyavṛttā yathānyāyaṃ tarpayāmāsurīśvaram || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe prathamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever