📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.96 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - षਣ੍ਣਵਤਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
2.96 Ayodhyakanda - Shannavatitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਾਂ ਤਥਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੈਥਿਲੀਂ ਗਿਰਿਨਿਮ੍ਨਗਾਮ੍ ।
ਨਿषਸਾਦ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਸੀਤਾਂ ਮਾਂਸੇਨ ਛਨ੍ਦਯਨ੍ ॥ 1 ॥
ਇਦਂ ਮੇਧ੍ਯਮਿਦਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਨਿष੍ਟਪ੍ਤਮਿਦਮਗ੍ਨਿਨਾ ।
ਏਵਮਾਸ੍ਤੇ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਰਾਘਵਃ ॥ 2 ॥
ਤਥਾ ਤਤ੍ਰਾऽਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਯੌਪਯਾਯਿਨਃ ।
ਸੈਨ੍ਯਰੇਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸ੍ਤਾਂ ਨਭਸ੍ਪृਸ਼ੌ ॥ 3 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸ਼੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਹਤਾ ਤਤਃ ।
ਅਰ੍ਦਿਤਾ ਯੂਥਪਾ ਮਤ੍ਤਾ ਸ੍ਸਯੂਥਾ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਦਿਸ਼ਃ ॥ 4 ॥
ਸ ਤਂ ਸੈਨ੍ਯਸਮੁਦ੍ਧੂਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਘਵਃ ।
ਤਾਂ ਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯੂਥਪਾਨਨ੍ਵਵੈਕ੍षਤ ॥ 5 ॥
ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਰੁਵਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਸ੍ਵਨਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮ ਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍ ॥ 6 ॥
ਹਨ੍ਤ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਪਸ਼੍ਯੇਹ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਸੁਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ।
ਭੀਮਸ੍ਤਨਿਤਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਤੁਮੁਲਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ੍ਵਨਃ ॥ 7 ॥
ਗਜਯੂਥਾਨਿ ਵਾऽਰਣ੍ਯੇ ਮਹਿषਾ ਵਾ ਮਹਾਵਨੇ ।
ਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਮृਗਾ ਸ੍ਸਿਂਹੈ ਸ੍ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਾ ਦਿਸ਼ਃ ॥ 8 ॥
ਰਾਜਾ ਵਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾ ਮृਗਯਾਮਟਤੇ ਵਨੇ ।
ਅਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਾਪਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 9 ॥
ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰੋ ਗਿਰਿਸ਼੍ਚਾਯਂ ਪਕ੍षਿਣਾਮਪਿ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਚਿਰਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 10 ॥
ਸ ਲਕ੍ष੍ਮਣ ਸ੍ਸਨ੍ਤ੍ਵਰਿਤ ਸ੍ਸਾਲਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪੁष੍ਪਿਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰੇਕ੍षਮਾਣੋ ਦਿਸ਼ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮੁਦੈਕ੍षਤ ॥ 11 ॥
ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰੇਕ੍षਮਾਣੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਤੀਂ ਚਮੂਮ੍ ।
ਰਥਾਸ਼੍ਵਗਜਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਯਤ੍ਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਦਾਤਿਭਿਃ ॥ 12 ॥
ਤਾਮਸ਼੍ਵਗਜਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਰਥਧ੍ਵਜਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍ ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸੇਨਾਂ ਰਾਮਾਯ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਅਗ੍ਨਿਂ ਸਂਸ਼ਮਯਤ੍ਵਾਰ੍ਯ ਸ੍ਸੀਤਾ ਚ ਭਜਤਾਂ ਗੁਹਾਮ੍ ।
ਸਜ੍ਯਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਚਾਪਂ ਚ ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਵਚਂ ਤਥਾ ॥ 14 ॥
ਤਂ ਰਾਮਃ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ।
ਅਙ੍ਗਾਵੇਕ੍षਸ੍ਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕਸ੍ਯੇਮਾਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਚਮੂਮ੍ ॥ 15 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਦਿਧਕ੍षਨ੍ਨਿਵ ਤਾਂ ਸੇਨਾਂ ਰੁषਿਤਃ ਪਾਵਕੋ ਯਥਾ ॥ 16 ॥
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਂਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ।
ਆਵਾਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤਿ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਰਤਸ੍ਸੁਤਃ ॥ 17 ॥
ਏष ਵੈ ਸੁਮਹਾਞ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਿਟਪੀ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ।
ਵਿਰਾਜਤ੍ਯੁਦ੍ਗਤਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਰਥੇ ॥ 18 ॥
ਅਸੌ ਹਿ ਸੁਮਹਾਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਵਿਟਪੀ ਚ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ ।
ਵਿਰਾਜਤੇ ਮਹਾਸੈਨ੍ਯੇ ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਰਥੇ ॥ 19 ॥
ਭਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਯਥਾਕਾਮਮਸ਼੍ਵਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਨ੍ ।
ਏਤੇ ਭ੍ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਗਜਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸਾਦਿਨਃ ॥ 20 ॥
ਗृਹੀਤਧਨੁषੌ ਚਾਵਾਂ ਗਿਰਿਂ ਵੀਰ ਸ਼੍ਰਯਾਵਹੈ ।
ਅਥਵੇਹੈਵ ਤਿष੍ਠਾਵ ਸ੍ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾਵੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧੌ ॥ 21 ॥
ਅਪਿ ਨੌ ਵਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਰਣੇ ।
ਅਪਿ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਭਰਤਂ ਯਤ੍ਕृਤੇ ਵ੍ਯਸਨਂ ਮਹਤ੍ ॥ 22 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੀਤਯਾ ਚ ਮਯਾ ਤਥਾ ।
ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਯੁਤੋ ਰਾਘਵ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਤ੍ ॥ 23 ॥
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਯਮਰਿਰ੍ਵੀਰ ਭਰਤੋ ਵਧ੍ਯ ਏਵ ਮੇ ।
ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਧੇ ਦੋषਂ ਨਾਹਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਘਵ ।
ਪੂਰ੍ਵਾਪਕਾਰਿਣਂ ਹਤ੍ਵਾ ਨ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ॥ 24 ॥
ਪੂਰ੍ਵਾਪਕਾਰੀ ਭਰਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਹਤੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਮਨੁਸ਼ਾਧਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ॥ 25 ॥
ਅਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਹਤਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਕੈਕੇਯੀ ਰਾਜ੍ਯਕਾਮੁਕਾ ।
ਮਯਾ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਹਸ੍ਤਿਭਗ੍ਨਮਿਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍ ॥ 26 ॥
ਕੈਕੇਯੀਂ ਚ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧਾਂ ਸਬਾਨ੍ਧਵਾਮ੍ ।
ਕਲੁषੇਣਾਦ੍ਯ ਮਹਤਾ ਮੇਦਿਨੀ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 27 ॥
ਅਦ੍ਯੇਮਂ ਸਂਯਤਂ ਕ੍ਰੋਧਮਸਤ੍ਕਾਰਂ ਚ ਮਾਨਦ ।
ਮੋਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੈਨ੍ਯੇषੁ ਕਕ੍षੇष੍ਵਿਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ 28 ॥
ਅਦ੍ਯੈਤਚ੍ਛਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਕਾਨਨਂ ਨਿਸ਼ਿਤੈ ਸ਼੍ਸ਼ਰੈਃ ।
ਛਿਨ੍ਦਞ੍ਚਤ੍ਰੁਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯੇ ਸ਼ੋਣਿਤੋਕ੍षਿਤਮ੍ ॥ 29 ॥
ਸ਼ਰੈਰ੍ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਹृਦਯਾਨ੍ਕੁਞ੍ਜਰਾਂਸ੍ਤੁਰਗਾਂਸ੍ਤਥਾ ।
ਸ਼੍ਵਾਪਦਾਃ ਪਰਿਕਰ੍षਨ੍ਤੁ ਨਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਾਨ੍ਮਯਾ ॥ 30 ॥
ਸ਼ਰਾਣਾਂ ਧਨੁषਸ਼੍ਚਾਹਮਨृਣੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਵਨੇ ।
ਸਸੈਨ੍ਯਂ ਭਰਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 31 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṇṇavatitamassargaḥ |
tāṃ tathā darśayitvā tu maithilīṃ girinimnagām |
niṣasāda giriprasthe sītāṃ māṃsena chandayan || 1 ||
idaṃ medhyamidaṃ svādu niṣṭaptamidamagninā |
evamāste sa dharmātmā sītayā saha rāghavaḥ || 2 ||
tathā tatrā'satastasya bharatasyaupayāyinaḥ |
sainyareṇuśca śabdaśca prādurāstāṃ nabhaspṛśau || 3 ||
etasminnantare trastā śśabdena mahatā tataḥ |
arditā yūthapā mattā ssayūthā dudruvurdiśaḥ || 4 ||
sa taṃ sainyasamuddhūtaṃ śabdaṃ śuśrāva rāghavaḥ |
tāṃ śca vipradrutānsarvānyūthapānanvavaikṣata || 5 ||
tāṃśca vidruvato dṛṣṭvā taṃ ca śrutvā ca nisvanam |
uvāca rāma ssaumitriṃ lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 6 ||
hanta lakṣmaṇa paśyeha sumitrāsuprajāstvayā |
bhīmastanitagambhīrastumulaḥ śrūyate svanaḥ || 7 ||
gajayūthāni vā'raṇye mahiṣā vā mahāvane |
vitrāsitā mṛgā ssiṃhai ssahasā pradrutā diśaḥ || 8 ||
rājā vā rājaputro vā mṛgayāmaṭate vane |
anyadvā śvāpadaṃ kiñcitsaumitre jñātumarhasi || 9 ||
suduścaro giriścāyaṃ pakṣiṇāmapi lakṣmaṇa |
sarvametadyathātattvamacirāt jñātumarhasi || 10 ||
sa lakṣmaṇa ssantvarita ssālamāruhya puṣpitam |
prekṣamāṇo diśa ssarvāḥ pūrvāṃ diśamudaikṣata || 11 ||
udaṅmukhaḥ prekṣamāṇo dadarśa mahatīṃ camūm |
rathāśvagajasambādhāṃ yattairyuktāṃ padātibhiḥ || 12 ||
tāmaśvagajasampūrṇāṃ rathadhvajavibhūṣitām |
śaśaṃsa senāṃ rāmāya vacanaṃ cedamabravīt || 13 ||
agniṃ saṃśamayatvārya ssītā ca bhajatāṃ guhām |
sajyaṃ kuruṣva cāpaṃ ca śarāṃśca kavacaṃ tathā || 14 ||
taṃ rāmaḥ puruṣavyāghro lakṣmaṇaṃ pratyuvāca ha |
aṅgāvekṣasva saumitre kasyemāṃ manyase camūm || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |
didhakṣanniva tāṃ senāṃ ruṣitaḥ pāvako yathā || 16 ||
sampannaṃ rājyamicchaṃstu vyaktaṃ prāpyābhiṣecanam |
āvāṃ hantuṃ samabhyeti kaikeyyā bharatassutaḥ || 17 ||
eṣa vai sumahāñchrīmānviṭapī samprakāśate |
virājatyudgataskandhaṃ kovidāradhvajo rathe || 18 ||
asau hi sumahāskandho viṭapī ca mahādrumaḥ |
virājate mahāsainye kovidāradhvajo rathe || 19 ||
bhajantyete yathākāmamaśvānāruhya śīghragān |
ete bhrājanti saṃhṛṣṭā gajānāruhya sādinaḥ || 20 ||
gṛhītadhanuṣau cāvāṃ giriṃ vīra śrayāvahai |
athavehaiva tiṣṭhāva ssannaddhāvudyatāyudhau || 21 ||
api nau vaśamāgacchetkovidāradhvajo raṇe |
api drakṣyāmi bharataṃ yatkṛte vyasanaṃ mahat || 22 ||
tvayā rāghava samprāptaṃ sītayā ca mayā tathā |
yannimittaṃ bhavānrājyācchyuto rāghava śāśvatāt || 23 ||
samprāpto'yamarirvīra bharato vadhya eva me |
bharatasya vadhe doṣaṃ nāhaṃ paśyāmi rāghava |
pūrvāpakāriṇaṃ hatvā na hyadharmeṇa yujyate || 24 ||
pūrvāpakārī bharatastyaktadharmaśca rāghava |
etasminnihate kṛtsnāmanuśādhi vasundharām || 25 ||
adya putraṃ hataṃ saṅkhye kaikeyī rājyakāmukā |
mayā paśyetsuduḥkhārtā hastibhagnamiva drumam || 26 ||
kaikeyīṃ ca vadhiṣyāmi sānubandhāṃ sabāndhavām |
kaluṣeṇādya mahatā medinī parimucyatām || 27 ||
adyemaṃ saṃyataṃ krodhamasatkāraṃ ca mānada |
mokṣyāmi śatrusainyeṣu kakṣeṣviva hutāśanam || 28 ||
adyaitacchitrakūṭasya kānanaṃ niśitai śśaraiḥ |
chindañcatruśarīrāṇi kariṣye śoṇitokṣitam || 29 ||
śarairnirbhinnahṛdayānkuñjarāṃsturagāṃstathā |
śvāpadāḥ parikarṣantu narāṃśca nihatānmayā || 30 ||
śarāṇāṃ dhanuṣaścāhamanṛṇo'sminmahāvane |
sasainyaṃ bharataṃ hatvā bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṇṇavatitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever