📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.30 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.30 Ayodhyakanda - Trimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਾਨ੍ਤ੍ਵ੍ਯਮਾਨਾ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਮੈਥਿਲੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਵਨਵਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸਾ ਤਮੁਤ੍ਤਮਸਂਵਿਗ੍ਨਾ ਸੀਤਾ ਵਿਪੁਲਵਕ੍षਸਮ੍ ।
ਪ੍ਰਣਯਾਚ੍ਚਾਭਿਮਾਨਾਚ੍ਚ ਪਰਿਚਿਕ੍षੇਪ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 2 ॥
ਕਿਂ ਤ੍ਵਾऽਮਨ੍ਯਤ ਵੈਦੇਹਃ ਪਿਤਾ ਮੇ ਮਿਥਿਲਾਧਿਪਃ ।
ਰਾਮ ਜਾਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪੁਰੁषਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 3 ॥
ਅਨृਤਂ ਬਤ ਲੋਕੋऽਯਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦਿ ਵਕ੍ष੍ਯਤਿ ।
ਤੇਜੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਰਾਮੇ ਤਪਤੀਵ ਦਿਵਾਕਰੇ ॥ 4 ॥
ਕਿਂ ਹਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿषਣ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਤੋ ਵਾ ਭਯਮਸ੍ਤਿ ਤੇ ।
ਯਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਨਨ੍ਯਪਰਾਯਣਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਦ੍ਯੁਮਤ੍ਸੇਨਸੁਤਂ ਵੀਰ ਸਤ੍ਯਵਨ੍ਤਮਨੁਵ੍ਰਤਾਮ੍ ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਮਿਵ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨ ਤ੍ਵਹਂ ਮਨਸਾऽਪ੍ਯਨ੍ਯਂ ਦ੍ਰष੍ਟਾऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਦृਤੇऽਨਘ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਯਥਾऽਨ੍ਯਾ ਕੁਲਪਾਂਸਿਨੀ ॥ 7 ॥
ਸ੍ਵਯਂ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਕੌਮਾਰੀਂ ਚਿਰਮਧ੍ਯੁषਿਤਾਂ ਸਤੀਮ੍ ।
ਸ਼ੈਲੂष ਇਵ ਮਾਂ ਰਾਮ ਪਰੇਭ੍ਯੋ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 8 ॥
ਯਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਂ ਚ ਰਾਮਾऽਤ੍ਥ ਯਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਥੇऽਵਰੁਧ੍ਯਸੇ ।
ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵ ਵਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਧੇਯਸ਼੍ਚ ਸਦਾऽਨਘ ॥ 9 ॥
ਸ ਮਾਮਨਾਦਾਯ ਵਨਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਤਪੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾऽਰਣ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਹ ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 10 ॥
ਨ ਚ ਮੇ ਭਵਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪਥਿ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ ।
ਪृष੍ਠਤਸ੍ਤਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਹਾਰਸ਼ਯਨੇष੍ਵਿਵ ॥ 11 ॥
ਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਸ਼ਰੇषੀਕਾ ਯੇ ਚ ਕਣ੍ਟਕਿਨੋ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ।
ਤੂਲਾਜਿਨਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਮ ਸਹ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 12 ॥
ਮਹਾਵਾਤਸਮੁਦ੍ਧੂਤਂ ਯਨ੍ਮਾਮਪਕਰਿष੍ਯਤਿ ।
ਰਜੋ ਰਮਣ ਤਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਪਰਾਰ੍ਥ੍ਯਮਿਵ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇषੁ ਯਥਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਵਨਾਨ੍ਤੇ ਵਨਗੋਚਰ ।
ਕੁਥਾਸ੍ਤਰਣਤਲ੍ਪੇषੁ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਤਰਂ ਤਤਃ ॥ 14 ॥
ਪਤ੍ਰਂ ਮੂਲਂ ਫਲਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਲ੍ਪਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਬਹੁ ।
ਦਾਸ੍ਯਸਿ ਸ੍ਵਯਮਾਹृਤ੍ਯ ਤਨ੍ਮੇऽਮृਤਰਸੋਪਮਮ੍ ॥ 15 ॥
ਨ ਮਾਤੁਰ੍ਨ ਪਿਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਵੇਸ਼੍ਮਨਃ ।
ਆਰ੍ਤਵਾਨ੍ਯੁਪਭੁਞ੍ਜਾਨਾ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ 16 ॥
ਨ ਚ ਤਤ੍ਰ ਤਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਮਤ੍ਕृਤੇ ਨ ਚ ਤੇ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਭਰਾ ॥ 17 ॥
ਯ ਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਿਰਯੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ ।
ਇਤਿ ਜਾਨਨ੍ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਗਚ੍ਛ ਰਾਮ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 18 ॥
ਅਥ ਮਾਮੇਵਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾਂ ਵਨਂ ਨੈਵ ਨਯਿष੍ਯਤਿ ।
ਵਿषਮਦ੍ਯੈਵ ਪਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਵਿਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਗਮਮ੍ ॥ 19 ॥
ਪਸ਼੍ਚਾਦਪਿ ਹਿ ਦੁਃਖੇਨ ਮਮ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਉਜ੍ਝਿਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥ ਤਦੈਵ ਮਰਣਂ ਵਰਮ੍ ॥ 20 ॥
ਇਮਂ ਹਿ ਸਹਿਤੁਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚੈਕਂ ਚ ਦੁਃਖਿਤਾ ॥ 21 ॥
ਇਤਿ ਸਾ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਵਿਲਪ੍ਯ ਕਰੁਣਂ ਬਹੁ ।
ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਪਤਿਮਾਯਸ੍ਤਾ ਭृਸ਼ਮਾਲਿਙ੍ਗ੍ਯ ਸਸ੍ਵਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਸਾ ਵਿਦ੍ਧਾ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਦਿਗ੍ਧੈਰਿਵ ਗਜਾਙ੍ਗਨਾ ।
ਚਿਰਸਨ੍ਨਿਯਤਂ ਬਾष੍ਪਂ ਮੁਮੋਚਾਗ੍ਨਿਮਿਵਾਰਣਿਃ ॥ 23 ॥
ਤਸ੍ਯਾ ਸ੍ਫਟਿਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਵਾਰਿ ਸਨ੍ਤਾਪਸਮ੍ਭਵਮ੍ ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਸੁਸ੍ਰਾਵ ਪਙ੍ਕਜਾਭ੍ਯਾਮਿਵੋਦਕਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤਚ੍ਚੈਵਾਮਲਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭਂ ਮੁਖਮਾਯਤਲੋਚਨਮ੍ ।
ਪਰ੍ਯਸ਼ੁष੍ਯਤ ਬਾष੍ਪੇਣ ਜਲੋਦ੍ਧृਤਮਿਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍ ॥ 25 ॥
ਤਾਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞਾਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਾਮਃ ਪਰਿਵਿਸ਼੍ਵਾਸਯਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 26 ॥
ਨ ਦੇਵਿ ਤਵ ਦੁਃਖੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਪ੍ਯਭਿਰੋਚਯੇ ।
ਨ ਹਿ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਭਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੋਰਿਵ ਸਰ੍ਵਤਃ ॥ 27 ॥
ਤਵ ਸਰ੍ਵਮਭਿਪ੍ਰਾਯਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ ।
ਵਾਸਂ ਨ ਰੋਚਯੇऽਰਣ੍ਯੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨਪਿ ਰਕ੍षਣੇ ॥ 28 ॥
ਯਤ੍ਸृष੍ਟਾऽਸਿ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਨ ਵਿਹਾਤੁਂ ਮਯਾ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤਿਰਾਤ੍ਮਵਤਾ ਯਥਾ ॥ 29 ॥
ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਗਜਨਾਸੋਰੁ ਸਦ੍ਭਿਰਾਚਰਿਤਃ ਪੁਰਾ ।
ਤਂ ਚਾਹਮਨੁਵਰ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ॥ 30 ॥
ਨ ਖਲ੍ਵਹਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਵਨਂ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨਿ ।
ਵਚਨਂ ਤਨ੍ਨਯਤਿ ਮਾਂ ਪਿਤੁ ਸ੍ਸਤ੍ਯੋਪਬृਂਹਿਤਮ੍ ॥ 31 ॥
ਏष ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਵਸ਼੍ਯਤਾ ।
ਅਤਸ਼੍ਚ ਤਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਨਾਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 32 ॥
ਅਸ੍ਵਾਧੀਨਂ ਕਥਂ ਦੈਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰਭਿਰਾਧ੍ਯਤੇ ।
ਸ੍ਵਾਧੀਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 33 ॥
ਯਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸਮਂ ਭੁਵਿ ।
ਨਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਪਾਙ੍ਗੇ ਤੇਨੇਦਮਭਿਰਾਧ੍ਯਤੇ ॥ 34 ॥
ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਦਾਨਮਾਨੌ ਵਾ ਨ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਤਦਕ੍षਿਣਾਃ ।
ਤਥਾ ਬਲਕਰਾ ਸ੍ਸੀਤੇ ਯਥਾ ਸੇਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਹਿਤਾ ॥ 35 ॥
ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਧਨਂ ਵਾ ਧਾਨ੍ਯਂ ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਸੁਖਾਨਿ ਚ ।
ਗੁਰੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਨੁਰੋਧੇਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ 36 ॥
ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗੋਲੋਕਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਂ ਸ੍ਤਥਾऽਪਰਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਾਤਾਪਿਤृਪਰਾਯਣਾਃ ॥ 37 ॥
ਸ ਮਾਂ ਪਿਤਾ ਯਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਤਥਾ ਵਰ੍ਤਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਸਨਾਤਨਃ ॥ 38 ॥
ਮਮ ਸਨ੍ਨਾ ਮਤਿਸ੍ਸੀਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨੇਤੁਂ ਦਣ੍ਡਕਾਵਨਮ੍ ।
ਵਸਿष੍ਯਾਮੀਤਿ ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਨੁਯਾਤੁਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ ॥ 39 ॥
ਸਾ ਹਿ ਸृष੍ਟਾऽਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗਿ ਵਨਾਯ ਮਦਿਰੇਕ੍षਣੇ ।
ਅਨੁਗਚ੍ਛਸ੍ਵ ਮਾਂ ਭੀਰੁ ਸਹਧਰ੍ਮਚਰੀ ਭਵ ॥ 40 ॥
ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਦृਸ਼ਂ ਸੀਤੇ ਮਮ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਕੁਲਸ੍ਯ ਚ ।
ਵ੍ਯਵਸਾਯਮਨੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਕਾਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਮਤਿਸ਼ੋਭਨਮ੍ ॥ 41 ॥
ਆਰਭਸ੍ਵ ਸ਼ੁਭਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵਨਵਾਸਕ੍षਮਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ।
ਨੇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਦृਤੇ ਸੀਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋऽਪਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ॥ 42 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਭਿਕ੍षੁਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍ ।
ਦੇਹਿ ਚਾਸ਼ਂਸਮਾਨੇਭ੍ਯ ਸ੍ਸਨ੍ਤ੍ਵਰਸ੍ਵ ਚ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ॥ 43 ॥
ਭੂषਣਾਨਿ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਵਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚ ।
ਰਮਣੀਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਸ੍ਕਰਾਃ ॥ 44 ॥
ਸ਼ਯਨੀਯਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਮਮ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ।
ਦੇਹਿ ਸ੍ਵਭृਤ੍ਯਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 45 ॥
ਅਨੁਕੂਲਂ ਤੁ ਸਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਮਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕ੍षਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਾਤੁਮੇਵੋਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 46 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸਾ ਯਸ਼ਸ਼੍ਵਿਨੀ ਭਰ੍ਤੁਰਵੇਕ੍ष੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ ।
ਧਨਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਚ ਦਾਤੁਮਙ੍ਗਨਾ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਮਨਸ੍ਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 47 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
sāntvyamānā tu rāmeṇa maithilī janakātmajā |
vanavāsanimittāya bhartāramidamabravīt || 1 ||
sā tamuttamasaṃvignā sītā vipulavakṣasam |
praṇayāccābhimānācca paricikṣepa rāghavam || 2 ||
kiṃ tvā'manyata vaidehaḥ pitā me mithilādhipaḥ |
rāma jāmātaraṃ prāpya striyaṃ puruṣavigraham || 3 ||
anṛtaṃ bata loko'yamajñānādyadi vakṣyati |
tejo nāsti paraṃ rāme tapatīva divākare || 4 ||
kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇastvaṃ kuto vā bhayamasti te |
yatparityaktukāmastvaṃ māmananyaparāyaṇām || 5 ||
dyumatsenasutaṃ vīra satyavantamanuvratām |
sāvitrīmiva māṃ viddhi tvamātmavaśavartinīm || 6 ||
na tvahaṃ manasā'pyanyaṃ draṣṭā'smi tvadṛte'nagha |
tvayā rāghava gaccheyaṃ yathā'nyā kulapāṃsinī || 7 ||
svayaṃ tu bhāryāṃ kaumārīṃ ciramadhyuṣitāṃ satīm |
śailūṣa iva māṃ rāma parebhyo dātumicchasi || 8 ||
yasya pathyaṃ ca rāmā'ttha yasya cārthe'varudhyase |
tvaṃ tasya bhava vaśyaśca vidheyaśca sadā'nagha || 9 ||
sa māmanādāya vanaṃ na tvaṃ prasthātumarhasi |
tapo vā yadi vā'raṇyaṃ svargo vā syātsaha me tvayā || 10 ||
na ca me bhavitā tatra kaścitpathi pariśramaḥ |
pṛṣṭhatastava gacchantyā vihāraśayaneṣviva || 11 ||
kuśakāśaśareṣīkā ye ca kaṇṭakino drumāḥ |
tūlājinasamasparśā mārge mama saha tvayā || 12 ||
mahāvātasamuddhūtaṃ yanmāmapakariṣyati |
rajo ramaṇa tanmanye parārthyamiva candanam || 13 ||
śādvaleṣu yathā śiśye vanānte vanagocara |
kuthāstaraṇatalpeṣu kiṃ syātsukhataraṃ tataḥ || 14 ||
patraṃ mūlaṃ phalaṃ yattvamalpaṃ vā yadi vā bahu |
dāsyasi svayamāhṛtya tanme'mṛtarasopamam || 15 ||
na māturna pitustatra smariṣyāmi na veśmanaḥ |
ārtavānyupabhuñjānā puṣpāṇi ca phalāni ca || 16 ||
na ca tatra tataḥ kiñciddraṣṭumarhasi vipriyam |
matkṛte na ca te śoko na bhaviṣyāmi durbharā || 17 ||
ya stvayā saha sa svargo nirayo yastvayā vinā |
iti jānanparāṃ prītiṃ gaccha rāma mayā saha || 18 ||
atha māmevamavyagrāṃ vanaṃ naiva nayiṣyati |
viṣamadyaiva pāsyāmi mā viśaṃ dviṣatāṃ gamam || 19 ||
paścādapi hi duḥkhena mama naivāsti jīvitam |
ujjhitāyāstvayā nātha tadaiva maraṇaṃ varam || 20 ||
imaṃ hi sahituṃ śokaṃ muhūrtamapi notsahe |
kiṃ punardaśavarṣāṇi trīṇi caikaṃ ca duḥkhitā || 21 ||
iti sā śokasantaptā vilapya karuṇaṃ bahu |
cukrośa patimāyastā bhṛśamāliṅgya sasvaram || 22 ||
sā viddhā bahubhirvākyairdigdhairiva gajāṅganā |
cirasanniyataṃ bāṣpaṃ mumocāgnimivāraṇiḥ || 23 ||
tasyā sphaṭikasaṅkāśaṃ vāri santāpasambhavam |
netrābhyāṃ parisusrāva paṅkajābhyāmivodakam || 24 ||
taccaivāmalacandrābhaṃ mukhamāyatalocanam |
paryaśuṣyata bāṣpeṇa jaloddhṛtamivāmbujam || 25 ||
tāṃ pariṣvajya bāhubhyāṃ visañjñāmiva duḥkhitām |
uvāca vacanaṃ rāmaḥ pariviśvāsayaṃstadā || 26 ||
na devi tava duḥkhena svargamapyabhirocaye |
na hi me'sti bhayaṃ kiñcitsvayambhoriva sarvataḥ || 27 ||
tava sarvamabhiprāyamavijñāya śubhānane |
vāsaṃ na rocaye'raṇye śaktimānapi rakṣaṇe || 28 ||
yatsṛṣṭā'si mayā sārdhaṃ vanavāsāya maithili |
na vihātuṃ mayā śakyā kīrtirātmavatā yathā || 29 ||
dharmastu gajanāsoru sadbhirācaritaḥ purā |
taṃ cāhamanuvarte'dya yathā sūryaṃ suvarcalā || 30 ||
na khalvahaṃ na gaccheyaṃ vanaṃ janakanandini |
vacanaṃ tannayati māṃ pitu ssatyopabṛṃhitam || 31 ||
eṣa dharmastu suśroṇi piturmātuśca vaśyatā |
ataśca taṃ vyatikramya nāhaṃ jīvitumutsahe || 32 ||
asvādhīnaṃ kathaṃ daivaṃ prakārairabhirādhyate |
svādhīnaṃ samatikramya mātaraṃ pitaraṃ gurum || 33 ||
yattrayaṃ tattrayo lokāḥ pavitraṃ tatsamaṃ bhuvi |
nānyadasti śubhāpāṅge tenedamabhirādhyate || 34 ||
na satyaṃ dānamānau vā na yajñāścāptadakṣiṇāḥ |
tathā balakarā ssīte yathā sevā piturhitā || 35 ||
svargo dhanaṃ vā dhānyaṃ vā vidyāḥ putrāssukhāni ca |
guruvṛttyanurodhena na kiñcidapi durlabham || 36 ||
devagandharvagolokānbrahmalokāṃ stathā'parān |
prāpnuvanti mahātmāno mātāpitṛparāyaṇāḥ || 37 ||
sa māṃ pitā yathā śāsti satyadharmapathe sthitaḥ |
tathā vartitumicchāmi sa hi dharmassanātanaḥ || 38 ||
mama sannā matissīte tvāṃ netuṃ daṇḍakāvanam |
vasiṣyāmīti sā tvaṃ māmanuyātuṃ suniścitā || 39 ||
sā hi sṛṣṭā'navadyāṅgi vanāya madirekṣaṇe |
anugacchasva māṃ bhīru sahadharmacarī bhava || 40 ||
sarvathā sadṛśaṃ sīte mama svasya kulasya ca |
vyavasāyamanukrāntā kānte tvamatiśobhanam || 41 ||
ārabhasva śubhaśroṇi vanavāsakṣamāḥ kriyāḥ |
nedānīṃ tvadṛte sīte svargo'pi mama rocate || 42 ||
brāhmaṇebhyaśca ratnāni bhikṣukebhyaśca bhojanam |
dehi cāśaṃsamānebhya ssantvarasva ca mā ciram || 43 ||
bhūṣaṇāni mahārhāṇi varavastrāṇi yāni ca |
ramaṇīyāśca ye kecitkrīḍārthāścāpyupaskarāḥ || 44 ||
śayanīyāni yānāni mama cānyāni yāni ca |
dehi svabhṛtyavargasya brāhmaṇānāmanantaram || 45 ||
anukūlaṃ tu sā bharturjñātvā gamanamātmanaḥ |
kṣipraṃ pramuditā devī dātumevopacakrame || 46 ||
tataḥ prahṛṣṭā pratipūrṇamānasā yaśaśvinī bharturavekṣya bhāṣitam |
dhanāni ratnāni ca dātumaṅganā pracakrame dharmabhṛtāṃ manassvinī || 47 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe triṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever