📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.16 ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡ - षੋਡਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
2.16 Ayodhyakanda - Shodasha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ षੋਡਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਦਨ੍ਤਃਪੁਰਦ੍ਵਾਰਂ ਸਮਤੀਤ੍ਯ ਜਨਾਕੁਲਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤਾਂ ਤਤਃ ਕਕ੍ष੍ਯਾਮਾਸਸਾਦ ਪੁਰਾਣਵਿਤ੍ ॥ 1 ॥
ਪ੍ਰਾਸਕਾਰ੍ਮੁਕਬਿਭ੍ਰਦ੍ਭਿਰ੍ਯੁਵਭਿਰ੍ਮृष੍ਟਕੁਣ੍ਡਲੈਃ ।
ਅਪ੍ਰਮਾਦਿਭਿਰੇਕਾਗ੍ਰੈ ਸ੍ਸ੍ਵਨੁਰਕ੍ਤੈਰਧਿष੍ਠਿਤਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤਦਨ੍ਤਃਪੁਰਦ੍ਵਾਰਂ ਸਮਤੀਤ੍ਯ ਜਨਾਕੁਲਮ੍ ।
ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤਾਂ ਤਤਃ ਕਕ੍ष੍ਯਾਮਾਸਸਾਦ ਪੁਰਾਣਵਿਤ੍ ॥ 3 ॥
ਪ੍ਰਾਸਕਾਰ੍ਮੁਕਬਿਭ੍ਰਦ੍ਭਿਰ੍ਯੁਵਭਿਰ੍ਮृष੍ਟਕੁਣ੍ਡਲੈਃ ।
ਅਪ੍ਰਮਾਦਿਭਿਰੇਕਾਗ੍ਰੈ ਸ੍ਸ੍ਵਨੁਰਕ੍ਤੈਰਧਿष੍ਠਿਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਤਤ੍ਰ ਕਾषਾਯਿਣੋ ਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਰਪਾਣੀਨ੍ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਨ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿष੍ਠਿਤਾਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਿ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਧ੍ਯਕ੍षਾਨ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਾਨ੍ ॥ 5 ॥
ਤੇ ਸਮੀਕ੍ष੍ਯ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਰਾਮਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ ।
ਸਹਸੋਤ੍ਪਤਿਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਾਸਨੇਭ੍ਯਸ੍ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾਃ ॥ 6 ॥
ਤਾਨੁਵਾਚ ਵਿਨੀਤਾਤ੍ਮਾ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਃ ।
ਕ੍षਿਪ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤ ਰਾਮਾਯ ਸੁਮਨ੍ਨ੍ਤ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ॥ 7 ॥
ਤੇ ਰਾਮਮੁਪਸਙ੍ਗਮ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਵਃ ।
ਸਹਭਾਰ੍ਯਾਯ ਰਾਮਾਯ ਕ੍षਿਪ੍ਰਮੇਵਾਭਿਚਕ੍षਿਰੇ ॥ 8 ॥
ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਿਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸੂਤਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਪਿਤੁਃ ।
ਤਤ੍ਰੈਵਾਨਾਯਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥ 9 ॥
ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮੁਪਵਿष੍ਟਂ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੂਤਃ ਪਰ੍ਯ੍ਯਙ੍ਕੇ ਸੌਵਰ੍ਣੇ ਸੋਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੇ ॥ 10 ॥
ਵਰਾਹਰੁਧਿਰਾਭੇਣ ਸ਼ੁਚਿਨਾ ਚ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨਾ ।
ਅਨੁਲਿਪ੍ਤਂ ਪਰਾਰ੍ਧ੍ਯੇਨ ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਪਰਨ੍ਤਪਮ੍ ॥ 11 ॥
ਸ੍ਥਿਤਯਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਾਲਵ੍ਯਜਨਹਸ੍ਤਯਾ ।
ਉਪੇਤਂ ਸੀਤਯਾਭੂਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਯਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨਂ ਯਥਾ ॥ 12 ॥
ਤਂ ਤਪਨ੍ਤਮਿਵਾਦਿਤ੍ਯਮੁਪਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ।
ਵਵਨ੍ਦੇ ਵਰਦਂ ਵਨ੍ਦੀ ਵਿਨਯਜ੍ਞੋ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ ॥ 13 ॥
ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਸੁਮੁਖਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਸ਼ਯਨਾਸਨੇ ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਰਾਜਸਤ੍ਕृਤਃ ॥ 14 ॥
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ ਪਿਤਾ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਮਹਿष੍ਯਾ ਸਹ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ॥ 15 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਂਹृष੍ਟੋ ਨਰਸਿਂਹੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ।
ਤਤਸ੍ਸਮ੍ਮਾਨਯਾਮਾਸ ਸੀਤਾਮਿਦਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 16 ॥
ਦੇਵਿ ਦੇਵਸ਼੍ਚ ਦੇਵੀ ਚ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਮਦਨ੍ਤਰੇ ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤੇ ਧृਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਭਿषੇਚਨਸਂਹਿਤਮ੍ ॥ 17 ॥
ਲਕ੍षਯਿਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮਾ ਸੁਦਕ੍षਿਣਾ ।
ਸਞ੍ਚੋਦਯਤਿ ਰਾਜਾਨਂ ਮਦਰ੍ਥਮਸਿਤੇਕ੍षਣਾ ॥ 18 ॥
ਸਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਮਹਾਰਾਜਂ ਹਿਤਕਾਮਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨੀ ।
ਜਨਨੀ ਚਾਰ੍ਥਕਾਮਾ ਮੇ ਕੇਕਯਾਧਿਪਤੇਸ੍ਸੁਤਾ ॥ 19 ॥
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਖਲੁ ਮਹਾਰਾਜੋ ਮਹਿष੍ਯਾ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਸਹ ।
ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਹਿਣੋਦ੍ਦੂਤਮਰ੍ਥਕਾਮਕਰਂ ਮਮ ॥ 20 ॥
ਯਾਦृਸ਼ੀ ਪਰਿषਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤਾਦृਸ਼ੋ ਦੂਤ ਆਗਤਃ ।
ਧ੍ਰੁਵਮਦ੍ਯੈਵ ਮਾਂ ਰਾਜਾ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषੇਕ੍ष੍ਯਤਿ ॥ 21 ॥
ਹਨ੍ਤ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਚ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ।
ਸਹ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਵਾਰੇਣ ਸੁਖਮਾਸ੍ਵ ਰਮਸ੍ਵ ਚ ॥ 22 ॥
ਪਤਿਸਮ੍ਮਾਨਿਤਾ ਸੀਤਾ ਭਰ੍ਤਾਰਮਸਿਤੇਕ੍षਣਾ ।
ਆਦ੍ਵਾਰਮਨੁਵਵ੍ਰਾਜ ਮਙ੍ਗਲਾਨ੍ਯਭਿਦਧ੍ਯੁषੀ ॥ 23 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਰਾਜਸੂਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ।
ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਾਸਵਸ੍ਯੇਵ ਲੋਕਕृਤ੍ ॥ 24 ॥
ਦੀਕ੍षਿਤਂ ਵ੍ਰਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਰਾਜਿਨਧਰਂ ਸ਼ੁਚਿਮ੍ ।
ਕੁਰਙ੍ਗਸ਼ृਙ੍ਗਪਾਣਿਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 25 ॥
ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਵਜ੍ਰਧਰੋ ਦਕ੍षਿਣਾਂ ਪਾਤੁ ਤੇ ਯਮਃ ।
ਵਰੁਣਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮਾਸ਼ਾਂ ਧਨੇਸ਼ਸ੍ਤੂਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥ 26 ॥
ਅਥ ਸੀਤਾਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਕृਤਕੌਤੁਕਮਙ੍ਗਲਃ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਹ ਰਾਮੋ ਨਿਵੇਸ਼ਨਾਤ੍ ॥ 27 ॥
ਪਰ੍ਵਤਾਦਿਵ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਿਂਹੋ ਗਿਰਿਗੁਹਾਸ਼ਯਃ ।
ਲਕ੍ष੍ਮਣਂ ਦ੍ਵਾਰਿਸੋऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਹ੍ਵਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 28 ॥
ਅਥ ਮਧ੍ਯਮਕਕ੍ष੍ਯਾਯਾਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁਹृਜ੍ਜਨੈਃ ।
ਸ ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਥਿਨੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਚ ॥ 29 ॥
ਤਤਃ ਪਾਵਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਾਰੁਰੋਹ ਰਥੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਵੈਯਾਘ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਰਾਜਤਂ ਰਾਜਨਨ੍ਦਨਃ ॥ 30 ॥
ਮੇਘਨਾਦਮਸਮ੍ਬਾਧਂ ਮਣਿਹੇਮਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।
ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਮਿਵ ਚਕ੍षੂਂषਿ ਪ੍ਰਭਯਾ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਚਸਮ੍ ॥ 31 ॥
ਕਰੇਣੁਸ਼ਿਸ਼ੁਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਵਾਜਿਭਿਃ ।
ਹਰਿਯੁਕ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍षੋ ਰਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਸ਼ੁਗਮ੍ ॥ 32 ॥
ਪ੍ਰਯਯੌ ਤੂਰ੍ਣਮਾਸ੍ਥਾਯ ਰਾਘਵੋ ਜ੍ਵਲਿਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰਿਯਾ ।
ਸ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ ਇਵਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਵਨਵਾਨਭਿਨਾਦਯਨ੍ ॥ 33 ॥
ਨਿਕੇਤਾਨ੍ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਮਹਾਭ੍ਰਾਦਿਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ।
ਛਤ੍ਰਚਾਮਰਪਾਣਿਸ੍ਤੁ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ ॥ 34 ॥
ਜੁਗੋਪ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯ ਪृष੍ਠਤਃ ।
ਤਤੋ ਹਲਹਲਾਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤੁਮੁਲਸ੍ਸਮਜਾਯਤ ॥ 35 ॥
ਤਸ੍ਯ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਯ ਜਨੌਘਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।
ਤਤੋ ਹਯਵਰਾ ਮੁਖ੍ਯਾ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਗਿਰਿਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ॥ 36 ॥
ਅਨੁਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਅਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਭੂषਿਤਾਃ ॥ 37 ॥
ਖਡ੍ਗਚਾਪਧਰਾਸ਼੍ਸ਼ੂਰਾ ਜਗ੍ਮੁਰਾਸ਼ਂਸਵੋ ਜਨਾਃ ।
ਤਤੋ ਵਾਦਿਤ੍ਰਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੁਤਿਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਵਨ੍ਦਿਨਾਮ੍ ॥ 38 ॥
ਸਿਂਹਨਾਦਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾਣਾਂ ਤਦਾ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵਿਰੇ ਪਥਿ ।
ਹਰ੍ਮ੍ਯਵਾਤਾਯਨਸ੍ਥਾਭਿਰ੍ਭੂषਿਤਾਭਿਸ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 39 ॥
ਕੀਰ੍ਯਮਾਣ ਸ੍ਸੁਪੁष੍ਪੌਘੈਰ੍ਯਯੌ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰਰਿਨ੍ਦਮਃ ।
ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਰਾਮਪਿਪ੍ਰੀषਯਾ ਤਤਃ ॥ 40 ॥
ਵਚੋਭਿਰਗ੍ਯ੍ਰੈਰ੍ਹਰ੍ਮ੍ਯਸ੍ਥਾ ਕ੍षਿਤਿਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ ।
ਨੂਨਂ ਨਨ੍ਦਤਿ ਤੇ ਮਾਤਾ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਮਾਤृਨਨ੍ਦਨ ॥ 41 ॥
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਸਿਦ੍ਧਯਾਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਰਾਜ੍ਯਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਸੀਮਨ੍ਤਿਨੀਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੀਤਾਂ ਸੀਮਨ੍ਤਿਨੀ ਵਰਾਮ੍ ॥ 42 ॥
ਅਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਹਿ ਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਰਾਮਸ੍ਯ ਹृਦਯਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।
ਤਯਾ ਸੁਚਰਿਤਂ ਦੇਵ੍ਯਾ ਪੁਰਾ ਨੂਨਂ ਮਹਤ੍ਤਪਃ ॥ 43 ॥
ਰੋਹਿਣੀਵ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੇਨ ਰਾਮਸਂਯੋਗਮਾਪ ਯਾ ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ृਙ੍ਗੇषੁ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਰ੍ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 44 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਾਚ ਉਦਾਹृਤਾਃ ।
ਆਤ੍ਮਸਮ੍ਪੂਜਨੈ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਯਯੌ ਰਾਮੌ ਮਹਾਪਥਮ੍ ॥ 45 ॥
ਸ ਰਾਘਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਥਾਪ੍ਰਪਞ੍ਚਾਨ੍ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਮਾਗਤਸ੍ਯ ।
ਆਤ੍ਮਾਧਿਕਾਰਾ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਵਾਚਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਰੂਪਸ੍ਯ ਪੁਰੋ ਜਨਸ੍ਯ ॥ 46 ॥
ਏष ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਾਘਵੋऽਦ੍ਯ ਰਾਜਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵਿਪੁਲਾਂ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ ।
ਏਤੇ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵ ਸਮृਦ੍ਧਕਾਮਾ ਯੇषਾਮਯਂ ਨੋ ਭਵਿਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ॥ 47 ॥
ਲਾਭੋ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯਦੇष ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮਿਦਂ ਚਿਰਾਯ ।
ਨ ਹ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਞ੍ਚਨ ਜਾਤੁ ਕਸ਼੍ਚਿ ਤ੍ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨ ਦੁਃਖਂ ਮਨੁਜਾਧਿਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ॥ 48 ॥
ਸ ਘੋषਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਮਤਙ੍ਗਾਜੈਰ੍ਯਯੈਃ ਪੁਰਸ੍ਸਰੈ ਸ੍ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸੂਤਮਾਗਧੈਃ ।
ਮਹੀਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਵਰੈਸ਼੍ਚ ਵਾਦਕੈ ਰਭਿष੍ਟੁਤੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਯਥਾ ਯਯੌ ॥ 49 ॥
ਕਰੇਣੁਮਾਤਂਙ੍ਗਰਥਾਸ਼੍ਵਸਙ੍ਕੁਲਂ ਮਹਾਜਨੌਘ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਚਤ੍ਵਰਮ੍ ।
ਪ੍ਰਭੂਤਰਤ੍ਨਂ ਬਹੁਪਣ੍ਯਸਞ੍ਚਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਮੋ ਰੁਚਿਰਂ ਮਹਾਪਥਮ੍ ॥ 50 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam |
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 1 ||
prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ |
apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 2 ||
tadantaḥpuradvāraṃ samatītya janākulam |
praviviktāṃ tataḥ kakṣyāmāsasāda purāṇavit || 3 ||
prāsakārmukabibhradbhiryuvabhirmṛṣṭakuṇḍalaiḥ |
apramādibhirekāgrai ssvanuraktairadhiṣṭhitām || 4 ||
tatra kāṣāyiṇo vṛddhān vetrapāṇīn svalaṅkṛtān |
dadarśa viṣṭhitān dvāri stryadhyakṣānsusamāhitān || 5 ||
te samīkṣya samāyāntaṃ rāmapriyacikīrṣavaḥ |
sahasotpatitāssarve svāsanebhyassasambhramāḥ || 6 ||
tānuvāca vinītātmā sūtaputraḥ pradakṣiṇaḥ |
kṣipramākhyāta rāmāya sumanntro dvāri tiṣṭhati || 7 ||
te rāmamupasaṅgamya bhartuḥ priyacikīrṣavaḥ |
sahabhāryāya rāmāya kṣipramevābhicakṣire || 8 ||
prativeditamājñāya sūtamabhyantaraṃ pituḥ |
tatraivānāyayāmāsa rāghavapriyakāmyayā || 9 ||
taṃ vaiśravaṇasaṅkāśamupaviṣṭaṃ svalaṅkṛtam |
dadarśa sūtaḥ paryyaṅke sauvarṇe sottaracchade || 10 ||
varāharudhirābheṇa śucinā ca sugandhinā |
anuliptaṃ parārdhyena candanena parantapam || 11 ||
sthitayā pārśvataścāpi vālavyajanahastayā |
upetaṃ sītayābhūyaścitrayā śaśinaṃ yathā || 12 ||
taṃ tapantamivādityamupapannaṃ svatejasā |
vavande varadaṃ vandī vinayajño vinītavat || 13 ||
prāñjalissumukhaṃ dṛṣṭvā vihāraśayanāsane |
rājaputramuvācedaṃ sumantro rājasatkṛtaḥ || 14 ||
kauśalyāsuprajā rāma pitā tvāṃ draṣṭumicchati |
mahiṣyā saha kaikeyyā gamyatāṃ tatra mā ciram || 15 ||
evamuktastu saṃhṛṣṭo narasiṃho mahādyutiḥ |
tatassammānayāmāsa sītāmidamuvāca ha || 16 ||
devi devaśca devī ca samāgamya madantare |
mantrayete dhṛvaṃ kiñcidabhiṣecanasaṃhitam || 17 ||
lakṣayitvā hyabhiprāyaṃ priyakāmā sudakṣiṇā |
sañcodayati rājānaṃ madarthamasitekṣaṇā || 18 ||
sā prahṛṣṭā mahārājaṃ hitakāmānuvartinī |
jananī cārthakāmā me kekayādhipatessutā || 19 ||
diṣṭyā khalu mahārājo mahiṣyā priyayā saha |
sumantraṃ prāhiṇoddūtamarthakāmakaraṃ mama || 20 ||
yādṛśī pariṣattatra tādṛśo dūta āgataḥ |
dhruvamadyaiva māṃ rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 21 ||
hanta śīghramito gatvā drakṣyāmi ca mahīpatim |
saha tvaṃ parivāreṇa sukhamāsva ramasva ca || 22 ||
patisammānitā sītā bhartāramasitekṣaṇā |
ādvāramanuvavrāja maṅgalānyabhidadhyuṣī || 23 ||
rājyaṃ dvijātibhirjuṣṭaṃ rājasūyābhiṣecanam |
kartumarhati te rājā vāsavasyeva lokakṛt || 24 ||
dīkṣitaṃ vratasampannaṃ varājinadharaṃ śucim |
kuraṅgaśṛṅgapāṇiṃ ca paśyantī tvāṃ bhajāmyaham || 25 ||
pūrvāṃ diśaṃ vajradharo dakṣiṇāṃ pātu te yamaḥ |
varuṇaḥ paścimāmāśāṃ dhaneśastūttarāṃ diśam || 26 ||
atha sītāmanujñāpya kṛtakautukamaṅgalaḥ |
niścakrāma sumantreṇa saha rāmo niveśanāt || 27 ||
parvatādiva niṣkramya siṃho giriguhāśayaḥ |
lakṣmaṇaṃ dvāriso'paśyatprahvāñjalipuṭaṃ sthitam || 28 ||
atha madhyamakakṣyāyāṃ samāgacchatsuhṛjjanaiḥ |
sa sarvānarthino dṛṣṭvā sametya pratinandya ca || 29 ||
tataḥ pāvakasaṅkāśamāruroha rathottamam |
vaiyāghraṃ puruṣavyāghro rājataṃ rājanandanaḥ || 30 ||
meghanādamasambādhaṃ maṇihemavibhūṣitam |
muṣṇantamiva cakṣūṃṣi prabhayā sūryavarcasam || 31 ||
kareṇuśiśukalpaiśca yuktaṃ paramavājibhiḥ |
hariyuktaṃ sahasrākṣo rathamindra ivāśugam || 32 ||
prayayau tūrṇamāsthāya rāghavo jvalitaśśriyā |
sa parjanya ivākāśe svanavānabhinādayan || 33 ||
niketānniryayau śrīmānmahābhrādiva candramāḥ |
chatracāmarapāṇistu lakṣmaṇo rāghavānujaḥ || 34 ||
jugopa bhrātaraṃ bhrātā rathamāsthāya pṛṣṭhataḥ |
tato halahalāśabdastumulassamajāyata || 35 ||
tasya niṣkramamāṇasya janaughasya samantataḥ |
tato hayavarā mukhyā nāgāśca girisannibhāḥ || 36 ||
anujagmustadā rāmaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ |
agrataścāsya sannaddhāścandanāgarubhūṣitāḥ || 37 ||
khaḍgacāpadharāśśūrā jagmurāśaṃsavo janāḥ |
tato vāditraśabdāśca stutiśabdāśca vandinām || 38 ||
siṃhanādāśca śūrāṇāṃ tadā śuśruvire pathi |
harmyavātāyanasthābhirbhūṣitābhissamantataḥ || 39 ||
kīryamāṇa ssupuṣpaughairyayau strībhirarindamaḥ |
rāmaṃ sarvānavadyāṅgyo rāmapiprīṣayā tataḥ || 40 ||
vacobhiragyrairharmyasthā kṣitisthāśca vavandire |
nūnaṃ nandati te mātā kauśalyāmātṛnandana || 41 ||
paśyantī siddhayātraṃ tvāṃ pitryaṃ rājyamavasthitam |
sarvasīmantinībhyaśca sītāṃ sīmantinī varām || 42 ||
amanyanta hi tā nāryo rāmasya hṛdayapriyām |
tayā sucaritaṃ devyā purā nūnaṃ mahattapaḥ || 43 ||
rohiṇīva śaśāṅkena rāmasaṃyogamāpa yā |
iti prāsādaśṛṅgeṣu pramadābhirnarottamaḥ || 44 ||
śuśrāva rājamārgasthaḥ priyā vāca udāhṛtāḥ |
ātmasampūjanai śṛṇvan yayau rāmau mahāpatham || 45 ||
sa rāghavastatra kathāprapañcān śuśrāva lokasya samāgatasya |
ātmādhikārā vividhāśca vācaḥ prahṛṣṭarūpasya puro janasya || 46 ||
eṣa śriyaṃ gacchati rāghavo'dya rājaprasādādvipulāṃ gamiṣyan |
ete vayaṃ sarva samṛddhakāmā yeṣāmayaṃ no bhavitā praśāstā || 47 ||
lābho janasyāsya yadeṣa sarvaṃ prapatsyate rāṣṭramidaṃ cirāya |
na hyapriyaṃ kiñcana jātu kaści tpaśyenna duḥkhaṃ manujādhipe'smin || 48 ||
sa ghoṣavadbhiśca mataṅgājairyayaiḥ purassarai ssvastikasūtamāgadhaiḥ |
mahīyamānaḥ pravaraiśca vādakai rabhiṣṭuto vaiśravaṇo yathā yayau || 49 ||
kareṇumātaṃṅgarathāśvasaṅkulaṃ mahājanaugha paripūrṇacatvaram |
prabhūtaratnaṃ bahupaṇyasañcayaṃ dadarśa rāmo ruciraṃ mahāpatham || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever