📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.61 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਏਕषष੍ਟਿਤਮ ਸਰ੍ਗਃ
1.61 Balakanda - Ekashashtitama Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾਥ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਤਾਨृषੀਨ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਵਨਵਾਸਿਨਃ ॥ 1 ॥
ਮਹਾਨ੍ਵਿਘ੍ਨਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋऽਯਂ ਦਕ੍षਿਣਾਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍ ।
ਦਿਸ਼ਮਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਪਤ੍ਸ੍ਯਾਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਪ੍ਸ੍ਯਾਮਹੇ ਤਪਃ ॥ 2 ॥
ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰੇषੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸੁਖਂ ਤਪਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਾਮਃ ਪਰਂ ਤਦ੍ਧਿ ਤਪੋਵਨਮ੍ ॥ 3 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੁष੍ਕਰੇषੁ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।
ਤਪ ਉਗ੍ਰਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਤੇਪੇ ਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨਃ ॥ 4 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਅਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤਿਰ੍ਨृਪਃ ।
ਅਮ੍ਬਰੀष ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਯष੍ਟੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 5 ॥
ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਪਸ਼ੁਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਜਹਾਰ ਹ ।
ਪ੍ਰਣष੍ਟੇ ਤੁ ਪਸ਼ੌ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 6 ॥
ਪਸ਼ੁਰਦ੍ਯ ਹृਤੋ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਣष੍ਟਸ੍ਤਵ ਦੁਰ੍ਨਯਾਤ੍ ।
ਅਰਕ੍षਿਤਾਰਂ ਰਾਜਾਨਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦੋषਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ 7 ॥
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਹਦ੍ਧ੍ਯੇਤਨ੍ਨਰਂ ਵਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਆਨਯਸ੍ਵ ਪਸ਼ੁਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਵਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 8 ॥
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।
ਅਨ੍ਵਿਯੇष ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਸ਼ੁਂ ਗੋਭਿਸ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 9 ॥
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਜਨਪਦਾਂਸ੍ਤਾਂ ਸ੍ਤਾਨ੍ਨਗਰਾਣਿ ਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਮਹੀਪਤਿਃ ॥ 10 ॥
ਸ ਪੁਤ੍ਰਸਹਿਤਂ ਤਾਤ ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।
ਭृਗੁਤੁਨ੍ਦੇ ਸਮਾਸੀਨਮृਚੀਕਂ ਸਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 11 ॥
ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਂ ਤਪਸਾ ਦੀਪ੍ਤਂ ਰਾਜਰ੍षਿਰਮਿਤਪ੍ਰਭਃ ॥ 12 ॥
ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕੁਸ਼ਲਮृਚੀਕਂ ਤਮਿਦਂ ਵਚਃ ।
ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵਿਕ੍ਰੀਣੀषੇ ਸੁਤਂ ਯਦਿ ॥ 13 ॥
ਪਸ਼ੋਰਰ੍ਥੇ ਮਹਾਭਾਗ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਭਾਰ੍ਗਵ ।
ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਿਸृਤਾ ਦੇਸ਼ਾ ਯਾਜ੍ਞੀਯਂ ਨ ਲਭੇ ਪਸ਼ੁਮ੍ ॥ 14 ॥
ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮੂਲ੍ਯੇਨ ਸੁਤਮੇਕਮਿਤੋ ਮਮ ।
4 ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ऋਚੀਕਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ ॥ 15 ॥
ਨਾਹਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਿਕ੍ਰੀਣੀਯਾਂ ਕਥਞ੍ਚਨ ।
ऋਚੀਕਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਮਾਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਉਵਾਚ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਮਮ੍ਬਰੀषਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਅਵਿਕ੍ਰੇਯਂ ਸੁਤਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਭਗਵਾਨਾਹ ਭਾਰ੍ਗਵਃ ॥ 17 ॥
ਮਮਾਪਿ ਦਯਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਨਿष੍ਠਂ ਸ਼ੁਨਕਂ ਨृਪ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਨੀਯਸਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨ ਦਾਸ੍ਯੇ ਤਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ॥ 18 ॥
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਹਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਃ ਪਿਤृषੁ ਵਲ੍ਲਭਾਃ ।
ਮਾਤृਣਾਂ ਤੁ ਕਨੀਯਾਂਸਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍षੇ ਕਨੀਯਸਮ੍ ॥ 19 ॥
ਉਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯੇ ਮੁਨੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਨਿਪਤ੍ਨ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫਸ੍ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਮ ਮਧ੍ਯਮੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 20 ॥
ਪਿਤਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮਵਿਕ੍ਰੇਯਂ ਮਾਤਾ ਚਾਹ ਕਨੀਯਸਮ੍ ।
ਵਿਕ੍ਰੀਤਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਮਨ੍ਯੇ ਰਾਜਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਯਸ੍ਵ ਮਾਮ੍ ॥ 21 ॥
ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਜਗਾਮ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥ 22 ॥
ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षੀ ਰਥਮਾਰੋਪ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਃ ।
ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਸ਼ੇਫਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕषष੍ਟਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
viśvāmitro mahātmātha prasthitān prekṣya tānṛṣīn |
abravīnnaraśārdūlassarvāṃstānvanavāsinaḥ || 1 ||
mahānvighnaḥ pravṛtto'yaṃ dakṣiṇāmāsthito diśam |
diśamanyāṃ prapatsyāmastatra tapsyāmahe tapaḥ || 2 ||
paścimāyāṃ viśālāyāṃ puṣkareṣu mahātmanaḥ |
sukhaṃ tapaścariṣyāmaḥ paraṃ taddhi tapovanam || 3 ||
evamuktvā mahātejāḥ puṣkareṣu mahāmuniḥ |
tapa ugraṃ durādharṣaṃ tepe mūlaphalāśanaḥ || 4 ||
etasminneva kāle tu ayodhyādhipatirnṛpaḥ |
ambarīṣa iti khyāto yaṣṭuṃ samupacakrame || 5 ||
tasya vai yajamānasya paśumindro jahāra ha |
praṇaṣṭe tu paśau vipro rājānamidamabravīt || 6 ||
paśuradya hṛto rājan praṇaṣṭastava durnayāt |
arakṣitāraṃ rājānaṃ ghnanti doṣā nareśvara || 7 ||
prāyaścittaṃ mahaddhyetannaraṃ vā puruṣarṣabha |
ānayasva paśuṃ śīghraṃ yāvatkarma pravartate || 8 ||
upādhyāyavacaśśrutvā sa rājā puruṣarṣabha |
anviyeṣa mahābuddhiḥ paśuṃ gobhissahasraśaḥ || 9 ||
deśān janapadāṃstāṃ stānnagarāṇi vanāni ca |
āśramāṇi ca puṇyāni mārgamāṇo mahīpatiḥ || 10 ||
sa putrasahitaṃ tāta sabhāryaṃ raghunandana |
bhṛgutunde samāsīnamṛcīkaṃ sandadarśa ha || 11 ||
tamuvāca mahātejāḥ praṇamyābhiprasādya ca |
brahmarṣiṃ tapasā dīptaṃ rājarṣiramitaprabhaḥ || 12 ||
pṛṣṭvā sarvatra kuśalamṛcīkaṃ tamidaṃ vacaḥ |
gavāṃ śatasahasreṇa vikrīṇīṣe sutaṃ yadi || 13 ||
paśorarthe mahābhāga kṛtakṛtyo'smi bhārgava |
sarve parisṛtā deśā yājñīyaṃ na labhe paśum || 14 ||
dātumarhasi mūlyena sutamekamito mama |
4 evamukto mahātejā ṛcīkastvabravīdvacaḥ || 15 ||
nāhaṃ jyeṣṭhaṃ naraśreṣṭha vikrīṇīyāṃ kathañcana |
ṛcīkasya vacaśśrutvā teṣāṃ mātā mahātmanām || 16 ||
uvāca naraśārdūlamambarīṣaṃ tapasvinī |
avikreyaṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃ bhagavānāha bhārgavaḥ || 17 ||
mamāpi dayitaṃ viddhi kaniṣṭhaṃ śunakaṃ nṛpa |
tasmātkanīyasaṃ putraṃ na dāsye tava pārthiva || 18 ||
prāyeṇa hi naraśreṣṭha jyeṣṭhāḥ pitṛṣu vallabhāḥ |
mātṛṇāṃ tu kanīyāṃsastasmādrakṣe kanīyasam || 19 ||
uktavākye munau tasmin munipatnyāṃ tathaiva ca |
śunaśśephassvayaṃ rāma madhyamo vākyamabravīt || 20 ||
pitā jyeṣṭhamavikreyaṃ mātā cāha kanīyasam |
vikrītaṃ madhyamaṃ manye rājan putraṃ nayasva mām || 21 ||
gavāṃ śatasahasreṇa śunaśśephaṃ nareśvaraḥ |
gṛhītvā paramaprīto jagāma raghunandana || 22 ||
ambarīṣastu rājarṣī rathamāropya satvaraḥ |
śunaśśephaṃ mahātejā jagāmāśu mahāyaśāḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever