📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.45 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
1.45 Balakanda - Panchachatvarimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵ ਸ੍ਸਹਲਕ੍ष੍ਮਣਃ ।
ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਮਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਥਿਤਂ ਪਰਮਂ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਗਙ੍ਗਾਵਤਰਣਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਪਿ ਪੂਰਣਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸਾ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ ਸਰ੍ਵਾ ਸਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਤਦਾ ।
ਜਗਾਮ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ॥ 3 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕृਤਾਹ੍ਨਿਕਮਰਿਨ੍ਦਮਃ ॥ 4 ॥
ਗਤਾ ਭਗਵਤੀ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਕ੍षਣਭੂਤੇਵ ਨੌ ਰਾਤ੍ਰਿ ਸ੍ਸਮ੍ਵृਤ੍ਤੇਯਂ ਮਹਾਤਪਃ ॥ 5 ॥
ਇਮਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਸਰ੍ਵਾਂ ਨਿਖਿਲੇਨ ਕਥਾਂ ਤਵ ।
ਤਰਾਮ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨੌਰੇषਾ ਹਿ ਸੁਖਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ऋषੀਣਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ।
ਭਗਵਨ੍ਤਮਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਰਿਤਮਾਗਤਾ ॥ 7 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸਨ੍ਤਾਰਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਸਰ੍षਿਸਙ੍ਘ ਸ੍ਸਰਾਘਵਃ ॥ 8 ॥
ਉਤ੍ਤਰਂ ਤੀਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਰ੍षਿਗਣਂ ਤਦਾ ।
ਗਙ੍ਗਾਕੂਲੇ ਨਿਵਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤਤੋ ਮੁਨਿਵਰਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਜਗਾਮ ਸਹ ਰਾਘਵਃ ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਨਗਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋਪਮਾਂ ਤਦਾ ॥ 10 ॥
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਮੁਤ੍ਤਮਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ 11 ॥
ਕਤਰੋ ਰਾਜਵਂਸ਼ੋऽਯਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਮਹਾਮੁਨੇ ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ ॥ 12 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਆਖ੍ਯਾਤੁਂ ਤਤ੍ਸਮਾਰੇਭੇ ਵਿਸ਼ਾਲਸ੍ਯ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਰਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਾਂ ਕਥਯਤਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਤਦਪਿ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ॥ 14 ॥
ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਰਾਮ ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹਾਬਲਾਃ ।
ਅਦਿਤੇਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਸ੍ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ ॥ 15 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਬੁਦ੍ਧਿਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਅਮਰਾ ਅਜਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਰਾਮਯਾਃ ॥ 16 ॥
ਤੇषਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਾਂ ਰਾਮ ਬੁਦ੍ਧਿਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਕ੍षੀਰੋਦਮਥਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ॥ 17 ॥
ਤਤੋ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਥਨਂ ਯੋਕ੍ਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਸੁਕਿਮ੍ ।
ਮਨ੍ਥਾਨਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮਨ੍ਥੁਰਮਿਤੌਜਸਃ ॥ 18 ॥
ਅਥ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯੋਕ੍ਤ੍ਰਸਰ੍ਪਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਚ ।
ਵਮਨ੍ਤ੍ਯਤਿ ਵਿषਂ ਤਤ੍ਰ ਦਦਂਸ਼ੁਰ੍ਦਸ਼ਨੈਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਃ ॥ 19 ॥
ਉਤ੍ਪਪਾਤਾਗ੍ਨਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਹਾਲਾਹਲਮਹਾਵਿषਮ੍ ।
ਤੇਨ ਦਗ੍ਧਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍ ॥ 20 ॥
ਅਥ ਦੇਵਾ ਮਹਾਦੇਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਃ ।
ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹੀਤਿ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ॥ 21 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਤਤੋऽਤ੍ਰੈਵ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਧਰੋ ਹਰਿਃ ॥ 22 ॥
ਉਵਾਚੈਨਂ ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਸ਼ੂਲਭृਤਂ ਹਰਿਃ ।
ਦੈਵਤੈਰ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨੇ ਤੁ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 23 ॥
ਤ੍ਵਦੀਯਂਹਿ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੁਰਾਣਾਮਗ੍ਰਜੋऽਸਿ ਯਤ੍ ।
ਅਗ੍ਰਪੂਜਾਮਿਮਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਗृਹਾਣੇਦਂ ਵਿषਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 24 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਭਯਂ ਦृष੍ਟਵਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ ।
ਹਾਲਾਹਲਵਿषਂ ਘੋਰਂ ਸ ਜਗ੍ਰਾਹਾਮृਤੋਪਮਮ੍ ॥ 25 ॥
ਦੇਵਾਨ੍ਵਿਸृਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਜਗਾਮ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਃ ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਸੁਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮਮਨ੍ਥੂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥ 26 ॥
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ਾਥ ਪਾਤਾਲਂ ਮਨ੍ਥਾਨਃ ਪਰ੍ਵਤੋऽਨਘ ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ ॥ 27 ॥
ਤ੍ਵਂ ਗਤਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ।
ਪਾਲਯਾਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਬਾਹੋ ਗਿਰਿਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 28 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਕਾਮਠਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਪਰ੍ਵਤਂ ਪृष੍ਠਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਤਤ੍ਰੋਦਧੌ ਹਰਿਃ ॥ 29 ॥
ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਲੋਕਾਤ੍ਮਾ ਹਸ੍ਤੇਨਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਃ ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮਮਨ੍ਥ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 30 ॥
ਅਥ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਦਣ੍ਡਸ੍ਸਕਮਣ੍ਡਲੁਃ ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਨਾਮ ਅਪ੍ਸਰਾਸ਼੍ਚ ਸੁਵਰ੍ਚਸਃ ॥ 31 ॥
ਅਪ੍ਸੁ ਨਿਰ੍ਮਥਨਾਦੇਵ ਰਸਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਉਤ੍ਪੇਤੁਰ੍ਮਨੁਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਸਰਸੋऽਭਵਨ੍ ॥ 32 ॥
षष੍ਟਿਃ ਕੋਟ੍ਯੋऽਭਵਂਸ੍ਤਾਸਾਂ ਅਪ੍ਸਰਾਣਾਂ ਸੁਵਰ੍ਚਸਾਮ੍ ।
ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਸ੍ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਃ ॥ 33 ॥
ਨ ਤਾਸ੍ਸ੍ਮ ਪਰਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਦੇਵਦਾਨਵਾਃ ।
ਅਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਸਾਧਾਰਣਾਸ੍ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ 34 ॥
ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਤਤਃ ਕਨ੍ਯਾ ਵਾਰੁਣੀ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।
ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 35 ॥
ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨ ਤਾਂ ਰਾਮ ਜਗृਹੁਰ੍ਵਰੁਣਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਅਦਿਤੇਸ੍ਤੁ ਸੁਤਾ ਵੀਰ ਜਗृਹੁਸ੍ਤਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ॥ 36 ॥
ਅਸੁਰਾਸ੍ਤੇਨ ਦੈਤੇਯਾਸ੍ਸੁਰਾਸ੍ਤੇਨਾਦਿਤੇਸ੍ਸੁਤਾਃ ।
ਹृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ ਵਾਰੁਣੀਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ਸੁਰਾਃ ॥ 37 ॥
ਉਚ੍ਚੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰਵਾ ਹਯਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਚ ਕੌਸ੍ਤੁਭਮ੍ ।
ਉਦਤਿष੍ਠਨ੍ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਥੈਵਾਮृਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 38 ॥
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਕृਤੇ ਰਾਮ ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ਕੁਲਕ੍षਯਃ ।
ਅਦਿਤੇਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨਸੂਦਯਨ੍ ॥ 39 ॥
ਏਕਤੋऽਭ੍ਯਾਗਮਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਸੁਰਾ ਰਾਕ੍षਸੈਸ੍ਸਹ ।
ਯੁਦ੍ਧਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਘੋਰਂ ਵੀਰ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਨਮ੍ ॥ 40 ॥
ਯਦਾ ਕ੍षਯਂ ਗਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਬਲਃ ।
ਅਮृਤਂ ਸੋऽਹਰਤ੍ਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਮਾਯਾਮਾਸ੍ਥਾਯ ਮੋਹਿਨੀਮ੍ ॥ 41 ॥
ਯੇ ਗਤਾऽਭਿਮੁਖਂ ਵਿष੍ਣੁਮਕ੍षਯਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਸਮ੍ਪਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਤਦਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ॥ 42 ॥
ਅਦਿਤੇਰਾਤ੍ਮਜਾ ਵੀਰਾ ਦਿਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਜਘ੍ਨਿਰੇ ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਘੋਰੇ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧੇ ਦੈਤੇਯਾਦਿਤ੍ਯਯੋਰ੍ਭृਸ਼ਮ੍ ॥ 43 ॥
ਨਿਹਤ੍ਯ ਦਿਤਿਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਰਨ੍ਦਰਃ ।
ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਮੁਦਿਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ ਸਰ੍षਿਸਙ੍ਘਾਨ੍ ਸਚਾਰਣਾਨ੍ ॥ 44 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha pañcacatvāriṃśassargaḥ |
viśvāmitravacaśśrutvā rāghava ssahalakṣmaṇaḥ |
vismayaṃ paramaṃ gatvā viśvāmitramathābravīt || 1 ||
atyadbhutamidaṃ brahman kathitaṃ paramaṃ tvayā |
gaṅgāvataraṇaṃ puṇyaṃ sāgarasyāpi pūraṇam || 2 ||
tasya sā śarvarī sarvā saha saumitriṇā tadā |
jagāma cintayānasya viśvāmitrakathāṃ śubhām || 3 ||
tataḥ prabhāte vimale viśvāmitraṃ mahāmunim |
uvāca rāghavo vākyaṃ kṛtāhnikamarindamaḥ || 4 ||
gatā bhagavatī rātriśśrotavyaṃ paramaṃ śrutam |
kṣaṇabhūteva nau rātri ssamvṛtteyaṃ mahātapaḥ || 5 ||
imāṃ cintayatassarvāṃ nikhilena kathāṃ tava |
tarāma saritāṃ śreṣṭhāṃ puṇyāṃ tripathagāṃ nadīm || 6 ||
naureṣā hi sukhāstīrṇā ṛṣīṇāṃ puṇyakarmaṇām |
bhagavantamiha prāptaṃ jñātvā tvaritamāgatā || 7 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ |
santāraṃ kārayāmāsa sarṣisaṅgha ssarāghavaḥ || 8 ||
uttaraṃ tīramāsādya sampūjyarṣigaṇaṃ tadā |
gaṅgākūle niviṣṭāste viśālāṃ dadṛśuḥ purīm || 9 ||
tato munivarastūrṇaṃ jagāma saha rāghavaḥ |
viśālāṃ nagarīṃ ramyāṃ divyāṃ svargopamāṃ tadā || 10 ||
atha rāmo mahāprājño viśvāmitraṃ mahāmunim |
papraccha prāñjalirbhūtvā viśālāmuttamāṃ purīm || 11 ||
kataro rājavaṃśo'yaṃ viśālāyāṃ mahāmune |
śrotumicchāmi bhadraṃ te paraṃ kautūhalaṃ hi me || 12 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāmasya munipuṅgavaḥ |
ākhyātuṃ tatsamārebhe viśālasya purātanam || 13 ||
śrūyatāṃ rāma śakrasya kathāṃ kathayataśśubhām |
asmin deśe tu yadvṛttaṃ tadapi śṛṇu rāghava || 14 ||
pūrvaṃ kṛtayuge rāma diteḥ putrā mahābalāḥ |
aditeśca mahābhāga vīryavantassudhārmikāḥ || 15 ||
tatasteṣāṃ naraśreṣṭha buddhirāsīnmahātmanām |
amarā ajarāścaiva kathaṃ syāma nirāmayāḥ || 16 ||
teṣāṃ cintayatāṃ rāma buddhirāsīnmahātmanām |
kṣīrodamathanaṃ kṛtvā rasaṃ prāpsyāma tatra vai || 17 ||
tato niścitya mathanaṃ yoktraṃ kṛtvā ca vāsukim |
manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā mamanthuramitaujasaḥ || 18 ||
atha varṣasahasreṇa yoktrasarpaśirāṃsi ca |
vamantyati viṣaṃ tatra dadaṃśurdaśanaiśśilāḥ || 19 ||
utpapātāgnisaṅkāśaṃ hālāhalamahāviṣam |
tena dagdhaṃ jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam || 20 ||
atha devā mahādevaṃ śaṅkaraṃ śaraṇārthinaḥ |
jagmuḥ paśupatiṃ rudraṃ trāhi trāhīti tuṣṭuvuḥ || 21 ||
evamuktastato devairdevadeveśvaraḥ prabhuḥ |
prādurāsīttato'traiva śaṅkhacakradharo hariḥ || 22 ||
uvācainaṃ smitaṃ kṛtvā rudraṃ śūlabhṛtaṃ hariḥ |
daivatairmathyamāne tu yatpūrvaṃ samupasthitam || 23 ||
tvadīyaṃhi suraśreṣṭha surāṇāmagrajo'si yat |
agrapūjāmimāṃ matvā gṛhāṇedaṃ viṣaṃ prabho || 24 ||
ityuktvā ca suraśreṣṭhastatraivāntaradhīyata |
devatānāṃ bhayaṃ dṛṣṭavāśrutvā vākyaṃ tu śārṅgiṇaḥ |
hālāhalaviṣaṃ ghoraṃ sa jagrāhāmṛtopamam || 25 ||
devānvisṛjya deveśo jagāma bhagavān haraḥ |
tato devāsurāssarve mamanthū raghunandana || 26 ||
praviveśātha pātālaṃ manthānaḥ parvato'nagha |
tato devāssagandharvāstuṣṭuvurmadhusūdanam || 27 ||
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ viśeṣeṇa divaukasām |
pālayāsmānmahābāho girimuddhartumarhasi || 28 ||
iti śrutvā hṛṣīkeśaḥ kāmaṭhaṃ rūpamāsthitaḥ |
parvataṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā śiśye tatrodadhau hariḥ || 29 ||
parvatāgre tu lokātmā hastenākramya keśavaḥ |
devānāṃ madhyataḥ sthitvā mamantha puruṣottamaḥ || 30 ||
atha varṣasahasreṇa sadaṇḍassakamaṇḍaluḥ |
pūrvaṃ dhanvantarirnāma apsarāśca suvarcasaḥ || 31 ||
apsu nirmathanādeva rasāstasmādvarastriyaḥ |
utpeturmanujaśreṣṭha tasmādapsaraso'bhavan || 32 ||
ṣaṣṭiḥ koṭyo'bhavaṃstāsāṃ apsarāṇāṃ suvarcasām |
asaṅkhyeyāstu kākutstha yāstāsāṃ paricārikāḥ || 33 ||
na tāssma parigṛhṇanti sarve te devadānavāḥ |
apratigrahaṇāttāśca sarvāssādhāraṇāssmṛtāḥ || 34 ||
varuṇasya tataḥ kanyā vāruṇī raghunandana |
utpapāta mahābhāgā mārgamāṇā parigraham || 35 ||
diteḥ putrā na tāṃ rāma jagṛhurvaruṇātmajām |
aditestu sutā vīra jagṛhustāmaninditām || 36 ||
asurāstena daiteyāssurāstenāditessutāḥ |
hṛṣṭāḥ pramuditāścāsan vāruṇīgrahaṇātsurāḥ || 37 ||
uccaiśśravā hayaśreṣṭho maṇiratnaṃ ca kaustubham |
udatiṣṭhannaraśreṣṭha tathaivāmṛtamuttamam || 38 ||
atha tasya kṛte rāma mahānāsītkulakṣayaḥ |
aditestu tataḥ putrā diteḥ putrānasūdayan || 39 ||
ekato'bhyāgaman sarve hyasurā rākṣasaissaha |
yuddhamāsīnmahāghoraṃ vīra trailokyamohanam || 40 ||
yadā kṣayaṃ gataṃ sarvaṃ tadā viṣṇurmahābalaḥ |
amṛtaṃ so'haratttūrṇaṃ māyāmāsthāya mohinīm || 41 ||
ye gatā'bhimukhaṃ viṣṇumakṣayaṃ puruṣottamam |
sampiṣṭāste tadā yuddhe viṣṇunā prabhaviṣṇunā || 42 ||
aditerātmajā vīrā diteḥ putrānnijaghnire |
tasmin ghore mahāyuddhe daiteyādityayorbhṛśam || 43 ||
nihatya ditiputrāṃśca rājyaṃ prāpya purandaraḥ |
śaśāsa mudito lokān sarṣisaṅghān sacāraṇān || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcacatvāriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever