📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.33 ਬਾਲਕਾਣ੍ਡ - ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ ਸਰ੍ਗਃ
1.33 Balakanda - Trayastrimsha Sargah
Valmiki Gurmukhi
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਸ਼ਿਰੋਭਿਸ਼੍ਚਰਣੌ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਭਾषਤ ॥ 1 ॥
ਵਾਯੁਸ੍ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਧਰ੍षਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ।
ਅਸ਼ੁਭਂ ਮਾਰ੍ਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਨ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਕ੍षਤੇ ॥ 2 ॥
ਪਿਤृਮਤ੍ਯਸ੍ਸ੍ਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦੇ ਨ ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਪਿਤਰਂ ਨੋ ਵृਣੀष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਨੋ ਦਾਸ੍ਯਤੇ ਤਵ ॥ 3 ॥
ਤੇਨ ਪਾਪਾਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਵਚਨਂ ਨ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਤਾ ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਸ੍ਮ ਵਾਯੁਨਾ ਨਿਹਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥ 4 ॥
ਤਾਸਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 5 ॥
ਕ੍षਾਨ੍ਤਂ ਕ੍षਮਾਵਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਮਹਤ੍ਕृਤਮ੍ ।
ਐਕਮਤ੍ਯਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਕੁਲਂ ਚਾਵੇਕ੍षਿਤਂ ਮਮ ॥ 6 ॥
ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਹਿ ਨਾਰੀਣਾਂ ਕ੍षਮਾ ਤੁ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਵਾ ।
ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਚ੍ਚ ਯਤ੍ ਕ੍षਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ 7 ॥
ਯਾਦृਸ਼ੀ ਵਃ ਕ੍षਮਾ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਕ੍षਮਾ ਦਾਨਂ ਕ੍षਮਾ ਯਜ੍ਞਃ ਕ੍षਮਾ ਸਤ੍ਯਂ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਃ ॥ 8 ॥
ਕ੍षਮਾ ਯਸ਼ਃ ਕ੍षਮਾ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍षਮਯਾ ਨਿष੍ਠਿਤਂ ਜਗਤ੍ ।
ਵਿਸृਜ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 9 ॥
ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਸਹ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਪ੍ਰਦਾਨਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮ੍ ॥ 10 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਚੂਲੀ ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਾਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਚਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤਪ ਉਪਾਗਮਤ੍ ॥ 11 ॥
ਤਪ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਮृषਿਂ ਤਤ੍ਰ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ ।
ਸੋਮਦਾ ਨਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਊਰ੍ਮਿਲਾ ਤਨਯਾ ਤਦਾ ॥ 12 ॥
ਸਾ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਣਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਪਰਾਯਣਾ ।
ਉਵਾਸ ਕਾਲੇ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁष੍ਟੋऽਭਵਦ੍ਗੁਰੁਃ ॥ 13 ॥
ਸ ਚ ਤਾਂ ਕਾਲਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।
ਪਰਿਤੁष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 14 ॥
ਪਰਿਤੁष੍ਟਂ ਮੁਨਿਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਮਧੁਰਸ੍ਵਰਾ ।
ਉਵਾਚ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਾ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਾ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਮ੍ ॥ 15 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਸਮੁਦਿਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕ ॥ 16 ॥
ਅਪਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚਾਸ੍ਮਿ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣੋਪਗਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮੇ ਸੁਤਮ੍ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰ੍ਦਦੌ ਪੁਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਮਾਨਸਂ ਚੂਲਿਨਸ੍ਸੁਤਮ੍ ॥ 18 ॥
ਸ ਰਾਜਾ ਸੌਮਦੇਯਸ੍ਤੁ ਪੁਰੀਮਧ੍ਯਵਸਤ੍ਤਦਾ ।
ਕਾਮ੍ਪਿਲ੍ਯਾਂ ਪਰਯਾ ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਦੇਵਰਾਜੋ ਯਥਾ ਦਿਵਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਾਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਦਾਤੁਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਤਦਾ ॥ 20 ॥
ਤਮਾਹੂਯ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਦਦੌ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰੀਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥ 21 ॥
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਤਤਃ ਪਾਣੀਨ੍ ਜਗ੍ਰਾਹ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋ ਮਹੀਪਾਲਸ੍ਤਾਸਾਂ ਦੇਵਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ॥ 22 ॥
ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਤਤਃ ਪਾਣੌ ਵਿਕੁਬ੍ਜਾ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ ।
ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਰਮਯਾ ਲਕ੍ष੍ਮ੍ਯਾ ਬਭੁਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਂ ਤਦਾ ॥ 23 ॥
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਯੁਨਾ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕੁਸ਼ਨਾਭੋ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਬਭੂਵ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਹਰ੍षਂ ਲੇਭੇ ਪੁਨਃਪੁਨਃ ॥ 24 ॥
ਕृਤੋਦ੍ਵਾਹਂ ਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਸਦਾਰਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਗਣਂ ਤਦਾ ॥ 25 ॥
ਸੋਮਦਾऽਪਿ ਸੁਸਂਹृष੍ਟਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।
ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਸ੍ਨੁषਾਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਦਤ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||
vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||
pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||
alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |
ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||
sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||
yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||
somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever