📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿषਦ੍ - ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਮੁਣ੍ਡਕ, ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਕਾਣ੍ਡਃ
Mundaka Upanishad - Dvitiya Mundaka, Dvitiya Kandah
Upanishad Gurmukhi
॥ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਮੁਣ੍ਡਕੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥
ਆਵਿ-ਸ੍ਸਨ੍ਨਿਹਿਤ-ਙ੍ਗੁਹਾਚਰ-ਨ੍ਨਾਮ
ਮਹਤ੍ਪਦਮਤ੍ਰੈਤ-ਥ੍ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ ।
ਏਜਤ੍ਪ੍ਰਾਣਨ੍ਨਿਮਿषਚ੍ਚ ਯਦੇਤਜ੍ਜਾਨਥ
ਸਦਸਦ੍ਵਰੇਣ੍ਯ-ਮ੍ਪਰਂ-ਵਿਁਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦ੍ਵਰਿष੍ਠ-ਮ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ ॥ 1॥
ਯਦਰ੍ਚਿਮਦ੍ਯਦਣੁਭ੍ਯੋ-ऽਣੁ ਚ
ਯਸ੍ਮਿ~ਲ੍ਲੋਕਾ ਨਿਹਿਤਾ ਲੋਕਿਨਸ਼੍ਚ ।
ਤਦੇਤਦਕ੍षਰ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਦੁ ਵਾਙ੍ਮਨਃ
ਤਦੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯ-ਨ੍ਤਦਮृਤ-ਨ੍ਤਦ੍ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸੋਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਿ ॥ 2॥
ਧਨੁਰ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵੌਪਨਿषਦ-ਮ੍ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਂ
ਸ਼ਰਂ ਹ੍ਯੁਪਾਸਾ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਸਨ੍ਧਯੀਤ ।
ਆਯਮ੍ਯ ਤਦ੍ਭਾਵਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਲਕ੍ष੍ਯ-ਨ੍ਤਦੇਵਾਕ੍षਰਂ ਸੋਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਿ ॥ 3॥
ਪ੍ਰਣਵੋ ਧਨੁ-ਸ਼੍ਸ਼ਾਰੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਲ੍ਲਕ੍ष੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ਰਵ-ਤ੍ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 4॥
ਯਸ੍ਮਿ-ਨ੍ਦ੍ਯੌਃ ਪृਥਿਵੀ ਚਾਨ੍ਤਰਿਕ੍षਮੋਤਂ
ਮਨ-ਸ੍ਸਹ ਪ੍ਰਾਣੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਃ ।
ਤਮੇਵੈਕ-ਞ੍ਜਾਨਥ ਆਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯਾ ਵਾਚੋ
ਵਿਮੁਞ੍ਚਥਾਮृਤਸ੍ਯੈष ਸੇਤੁਃ ॥ 5॥
ਅਰਾ ਇਵ ਰਥਨਾਭੌ ਸਂਹਤਾ ਯਤ੍ਰ ਨਾਡ੍ਯਃ ।
ਸ ਏषੋ-ऽਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਤੇ ਬਹੁਧਾ ਜਾਯਮਾਨਃ ।
ਓਮਿਤ੍ਯੇਵ-ਨ੍ਧ੍ਯਾਯਥ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵਃ
ਪਾਰਾਯ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍ ॥ 6॥
ਯ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ ਯਸ੍ਯੈष ਮਹਿਮਾ ਭੁਵਿ ।
ਦਿਵ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਹ੍ਯੇष ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ ॥
ਮਨੋਮਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਰੀਰਨੇਤਾ
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੋ-ऽਨ੍ਨੇ ਹृਦਯਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਯ ।
ਤਦ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ
ਆਨਨ੍ਦਰੂਪਮਮृਤਂ-ਯਁਦ੍ ਵਿਭਾਤਿ ॥ 7॥
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਾਃ ।
ਕ੍षੀਯਨ੍ਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਸ੍ਮਿ-ਨ੍ਦृष੍ਟੇ ਪਰਾਵਰੇ ॥ 8॥
ਹਿਰਣ੍ਮਯੇ ਪਰੇ ਕੋਸ਼ੇ ਵਿਰਜ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿष੍ਕਲਮ੍ ।
ਤਚ੍ਛੁਭ੍ਰ-ਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿष-ਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਦ੍ ਯਦਾਤ੍ਮਵਿਦੋ ਵਿਦੁਃ ॥ 9॥
ਨ ਤਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਾਤਿ ਨ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਕਂ
ਨੇਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤੋ ਭਾਨ੍ਤਿ ਕੁਤੋ-ऽਯਮਗ੍ਨਿਃ ।
ਤਮੇਵ ਭਾਨ੍ਤਮਨੁਭਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ
ਤਸ੍ਯ ਭਾਸਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ-ਵਿਁਭਾਤਿ ॥ 10॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਮਮृਤ-ਮ੍ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਦਕ੍षਿਣਤਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰੇਣ ।
ਅਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵ-ਞ੍ਚ ਪ੍ਰਸृਤ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵੇਦਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵਮਿਦਂ-ਵਁਰਿष੍ਠਮ੍ ॥ 11॥
॥ ਇਤਿ ਮੁਣ੍ਡਕੋਪਨਿषਦਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੁਣ੍ਡਕੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīya muṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
āvi-ssannihita-ṅguhācara-nnāma
mahatpadamatraita-thsamarpitam |
ejatprāṇannimiṣacca yadetajjānatha
sadasadvareṇya-mparaṃ-vi~jñānādyadvariṣṭha-mprajānām || 1||
yadarcimadyadaṇubhyo-'ṇu ca
yasmi~llokā nihitā lokinaśca |
tadetadakṣara-mbrahma sa prāṇastadu vāṅmanaḥ
tadetatsatya-ntadamṛta-ntadveddhavyaṃ somya viddhi || 2||
dhanur gṛhītvaupaniṣada-mmahāstraṃ
śaraṃ hyupāsā niśitaṃ sandhayīta |
āyamya tadbhāvagatena cetasā
lakṣya-ntadevākṣaraṃ somya viddhi || 3||
praṇavo dhanu-śśāro hyātmā brahma tallakṣyamucyate |
apramattena veddhavyaṃ śarava-ttanmayo bhavet || 4||
yasmi-ndyauḥ pṛthivī cāntarikṣamotaṃ
mana-ssaha prāṇaiśca sarvaiḥ |
tamevaika-ñjānatha ātmānamanyā vāco
vimuñcathāmṛtasyaiṣa setuḥ || 5||
arā iva rathanābhau saṃhatā yatra nāḍyaḥ |
sa eṣo-'ntaścarate bahudhā jāyamānaḥ |
omityeva-ndhyāyatha ātmānaṃ svasti vaḥ
pārāya tamasaḥ parastāt || 6||
ya-ssarvajña-ssarvavid yasyaiṣa mahimā bhuvi |
divye brahmapure hyeṣa vyomnyātmā pratiṣṭhitaḥ ||
manomayaḥ prāṇaśarīranetā
pratiṣṭhito-'nne hṛdayaṃ sannidhāya |
tad vijñānena paripaśyanti dhīrā
ānandarūpamamṛtaṃ-ya~d vibhāti || 7||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante cāsya karmāṇi tasmi-ndṛṣṭe parāvare || 8||
hiraṇmaye pare kośe viraja-mbrahma niṣkalam |
tacchubhra-ñjyotiṣa-ñjyotistad yadātmavido viduḥ || 9||
na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ
nemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ |
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ
tasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti || 10||
brahmaivedamamṛta-mpurastād brahma paścād brahma dakṣiṇataścottareṇa |
adhaścordhva-ñca prasṛta-mbrahmaivedaṃ-vi~śvamidaṃ-va~riṣṭham || 11||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||