📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿषਦ੍ - ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਮੁਣ੍ਡਕ, ਪ੍ਰਥਮ ਕਾਣ੍ਡਃ
Mundaka Upanishad - Dvitiya Mundaka, Prathama Kandah
Upanishad Gurmukhi
॥ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਮੁਣ੍ਡਕੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥
ਤਦੇਤ-ਥ੍ਸਤ੍ਯਂ
ਯਥਾ ਸੁਦੀਪ੍ਤਾ-ਤ੍ਪਾਵਕਾਦ੍ਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾਃ
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤੇ ਸਰੂਪਾਃ ।
ਤਥਾ-ऽਕ੍षਰਾਦ੍ਵਿਵਿਧਾ-ਸ੍ਸੋਮ੍ਯ ਭਾਵਾਃ
ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਚੈਵਾਪਿ ਯਨ੍ਤਿ ॥ 1॥
ਦਿਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯਮੂਰ੍ਤਃ ਪੁਰੁष-ਸ੍ਸ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋ ਹ੍ਯਜਃ ।
ਅਪ੍ਰਾਣੋ ਹ੍ਯਮਨਾ-ਸ਼੍ਸ਼ੁਭ੍ਰੋ ਹ੍ਯਕ੍षਰਾ-ਤ੍ਪਰਤਃ ਪਰਃ ॥ 2॥
ਏਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰਾਣੋ ਮਨ-ਸ੍ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ।
ਖਂ-ਵਾਁਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਪਃ ਪृਥਿਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਧਾਰਿਣੀ ॥ 3॥
ਅਗ੍ਨੀਰ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਚਕ੍षੁषੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ
ਦਿਸ਼-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਵਾਗ੍ ਵਿਵृਤਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਃ ।
ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਹृਦਯਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵਮਸ੍ਯ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ
ਪृਥਿਵੀ ਹ੍ਯੇष ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ॥ 4॥
ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿ-ਸ੍ਸਮਿਧੋ ਯਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਃ
ਸੋਮਾ-ਤ੍ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ ਓषਧਯਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍ ।
ਪੁਮਾ-ਨ੍ਰੇਤ-ਸ੍ਸਿਞ੍ਚਤਿ ਯੋषਿਤਾਯਾਂ
ਬਹ੍ਵੀਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪੁਰੁषਾ-ਥ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ॥ 5॥
ਤਸ੍ਮਾਦृਚ-ਸ੍ਸਾਮ ਯਜੂਂषਿ ਦੀਕ੍षਾ
ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਰਤਵੋ ਦਕ੍षਿਣਾਸ਼੍ਚ ।
ਸਂ​ਵਁਤ੍ਸਰਸ਼੍ਚ ਯਜਮਾਨਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਃ
ਸੋਮੋ ਯਤ੍ਰ ਪਵਤੇ ਯਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯਃ ॥ 6॥
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਦੇਵਾ ਬਹੁਧਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ
ਸਾਧ੍ਯਾ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਸ਼ਵੋ ਵਯਾਂਸਿ ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨੌ ਵ੍ਰੀਹਿਯਵੌ ਤਪਸ਼੍ਚ
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਸਤ੍ਯ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ-ਵਿਁਧਿਸ਼੍ਚ ॥ 7॥
ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍
ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਚਿष-ਸ੍ਸਮਿਧ-ਸ੍ਸਪ੍ਤ ਹੋਮਾਃ ।
ਸਪ੍ਤ ਇਮੇ ਲੋਕਾ ਯੇषੁ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾ
ਗੁਹਾਸ਼ਯਾ ਨਿਹਿਤਾ-ਸ੍ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤ ॥ 8॥
ਅਤ-ਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਗਿਰਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ-ऽਸ੍ਮਾਤ੍
ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਸਿਨ੍ਧਵ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਃ ।
ਅਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾ ਓषਧਯੋ ਰਸਸ਼੍ਚ
ਯੇਨੈष ਭੂਤੈਸ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਹ੍ਯਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ॥ 9॥
ਪੁਰੁष ਏਵੇਦਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵ-ਙ੍ਕਰ੍ਮ ਤਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਾਮृਤਮ੍ ।
ਏਤਦ੍ਯੋ ਵੇਦ ਨਿਹਿਤ-ਙ੍ਗੁਹਾਯਾਂ
ਸੋ-ऽਵਿਦ੍ਯਾਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ-ਵਿਁਕਿਰਤੀਹ ਸੋਮ੍ਯ ॥ 10॥
॥ ਇਤਿ ਮੁਣ੍ਡਕੋਪਨਿषਦਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੁਣ੍ਡਕੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīya muṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
tadeta-thsatyaṃ
yathā sudīptā-tpāvakādvisphuliṅgāḥ
sahasraśaḥ prabhavante sarūpāḥ |
tathā-'kṣarādvividhā-ssomya bhāvāḥ
prajāyante tatra caivāpi yanti || 1||
divyo hyamūrtaḥ puruṣa-ssa bāhyābhyantaro hyajaḥ |
aprāṇo hyamanā-śśubhro hyakṣarā-tparataḥ paraḥ || 2||
etasmājjāyate prāṇo mana-ssarvendriyāṇi ca |
khaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇī || 3||
agnīrmūrdhā cakṣuṣī candrasūryau
diśa-śśrotre vāg vivṛtāśca vedāḥ |
vāyuḥ prāṇo hṛdayaṃ-vi~śvamasya padbhyāṃ
pṛthivī hyeṣa sarvabhūtāntarātmā || 4||
tasmādagni-ssamidho yasya sūryaḥ
somā-tparjanya oṣadhayaḥ pṛthivyām |
pumā-nreta-ssiñcati yoṣitāyāṃ
bahvīḥ prajāḥ puruṣā-thsamprasūtāḥ || 5||
tasmādṛca-ssāma yajūṃṣi dīkṣā
yajñāśca sarve kratavo dakṣiṇāśca |
saṃ​va~tsaraśca yajamānaśca lokāḥ
somo yatra pavate yatra sūryaḥ || 6||
tasmācca devā bahudhā samprasūtāḥ
sādhyā manuṣyāḥ paśavo vayāṃsi |
prāṇāpānau vrīhiyavau tapaśca
śraddhā satya-mbrahmacaryaṃ-vi~dhiśca || 7||
sapta prāṇāḥ prabhavanti tasmāt
saptārciṣa-ssamidha-ssapta homāḥ |
sapta ime lokā yeṣu caranti prāṇā
guhāśayā nihitā-ssapta sapta || 8||
ata-ssamudrā girayaśca sarve-'smāt
syandante sindhava-ssarvarūpāḥ |
ataśca sarvā oṣadhayo rasaśca
yenaiṣa bhūtaistiṣṭhate hyantarātmā || 9||
puruṣa evedaṃ-vi~śva-ṅkarma tapo brahma parāmṛtam |
etadyo veda nihita-ṅguhāyāṃ
so-'vidyāgranthiṃ-vi~kiratīha somya || 10||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||