Mundaka Upanishad - Prathama Mundaka, Prathama Kandah

ॐ

ਮੁਣ੍ਡਕ ਉਪਨਿषਦ੍ - ਪ੍ਰਥਮ ਮੁਣ੍ਡਕ, ਪ੍ਰਥਮ ਕਾਣ੍ਡਃ

Upanishad Gurmukhi

ਓ-ਮ੍ਭ॒ਦ੍ਰ-ਙ੍ਕਰ੍ਣੇੑਭਿ-ਸ਼੍ਸ਼ृਣੁ॒ਯਾਮੑ ਦੇਵਾਃ । ਭ॒ਦ੍ਰ-ਮ੍ਪੑਸ਼੍ਯੇਮਾ॒ਕ੍षਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਤ੍ਰਾਃ । ਸ੍ਥਿ॒ਰੈਰਙ੍ਗੈ᳚ਸ੍ਤੁष੍ਟੁ॒ਵਾਗ੍ਂ ਸੑਸ੍ਤ॒ਨੂਭਿਃੑ । ਵ੍ਯਸ਼ੇੑਮ ਦੇ॒ਵਹਿੑਤਂ॒-ਯਁਦਾਯੁਃੑ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਵृ॒ਦ੍ਧਸ਼੍ਰੑਵਾਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨਃੑ ਪੂ॒षਾ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੇੑਦਾਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ष੍ਯੋ॒ ਅਰਿੑष੍ਟਨੇਮਿਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨੋ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿੑ-ਰ੍ਦਧਾਤੁ ॥

ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ ॥

॥ ਓ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਨਮਃ ॥

॥ ਪ੍ਰਥਮਮੁਣ੍ਡਕੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥

ਓ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੇਵਾਨਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਥਮ-ਸ੍ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ

ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮਥਰ੍ਵਾਯ

ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਤ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਾਹ ॥ 1॥

ਅਥਰ੍ਵਣੇ ਯਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਦੇਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ-ऽਥਰ੍ਵਾ ਤਂ

ਪੁਰੋਵਾਚਾਙ੍ਗਿਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਮ੍ ।

ਸ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਾਯ ਸਤ੍ਯਵਾਹਾਯ ਪ੍ਰਾਹ

ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ-ऽਙ੍ਗਿਰਸੇ ਪਰਾਵਰਾਮ੍ ॥ 2॥

ਸ਼ੌਨਕੋ ਹ ਵੈ ਮਹਾਸ਼ਾਲੋ-ऽਙ੍ਗਿਰਸਂ-ਵਿਁਧਿਵਦੁਪਸਨ੍ਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ।

ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁ ਭਗਵੋ ਵਿਜ੍ਞਾਤੇ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ-ਵਿਁਜ੍ਞਾਤ-ਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ॥ 3॥

ਤਸ੍ਮੈ ਸ ਹੋਵਾਚ ।

ਦ੍ਵੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯੇ ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮ

ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਰਾ ਚੈਵਾਪਰਾ ਚ ॥ 4॥

ਤਤ੍ਰਾਪਰਾ ऋਗ੍ਵੇਦੋ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦ-ਸ੍ਸਾਮਵੇਦੋ-ऽਥਰ੍ਵਵੇਦਃ

ਸ਼ਿਕ੍षਾ ਕਲ੍ਪੋ ਵ੍ਯਾਕਰਣ-ਨ੍ਨਿਰੁਕ੍ਤ-ਞ੍ਛਨ੍ਦੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਮਿਤਿ ।

ਅਥ ਪਰਾ ਯਯਾ ਤਦਕ੍षਰਮਧਿਗਮ੍ਯਤੇ ॥ 5॥

ਯਤ੍ਤਦਦ੍ਰੇਸ਼੍ਯਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਗੋਤ੍ਰਮਵਰ੍ਣ-

ਮਚਕ੍षੁਸ੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ-ਨ੍ਤਦਪਾਣਿਪਾਦਮ੍ ।

ਨਿਤ੍ਯਂ-ਵਿਁਭੁਂ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਸੁਸੂਕ੍ष੍ਮਂ

ਤਦਵ੍ਯਯਂ-ਯਁਦ੍ਭੂਤਯੋਨਿ-ਮ੍ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾਃ ॥ 6॥

ਯਥੋਰ੍ਣਨਾਭਿ-ਸ੍ਸृਜਤੇ ਗृਹ੍ਣਤੇ ਚ

ਯਥਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੋषਧਯ-ਸ੍ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ।

ਯਥਾ ਸਤਃ ਪੁਰੁषਾ-ਤ੍ਕੇਸ਼ਲੋਮਾਨਿ

ਤਥਾ-ऽਕ੍षਰਾ-ਥ੍ਸਮ੍ਭਵਤੀਹ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ॥ 7॥

ਤਪਸਾ ਚੀਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਤੋ-ऽਨ੍ਨਮਭਿਜਾਯਤੇ ।

ਅਨ੍ਨਾ-ਤ੍ਪ੍ਰਾਣੋ ਮਨ-ਸ੍ਸਤ੍ਯਂ-ਲੋਁਕਾਃ ਕਰ੍ਮਸੁ ਚਾਮृਤਮ੍ ॥ 8॥

ਯ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਮਯ-ਨ੍ਤਪਃ ।

ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਾਮ ਰੂਪਮਨ੍ਨ-ਞ੍ਚ ਜਾਯਤੇ ॥ 9॥

॥ ਇਤਿ ਮੁਣ੍ਡਕੋਪਨਿषਦਿ ਪ੍ਰਥਮਮੁਣ੍ਡਕੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||

oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

|| o-mbrahmaṇe namaḥ ||

|| prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||

o-mbrahmā devānā-mprathama-ssambabhūva viśvasya kartā

bhuvanasya goptā | sa brahmavidyāṃ sarvavidyāpratiṣṭhāmatharvāya

jyeṣṭhaputrāya prāha || 1||

atharvaṇe yā-mpravadeta brahmā-'tharvā taṃ

purovācāṅgire brahmavidyām |

sa bhāradvājāya satyavāhāya prāha

bhāradvājo-'ṅgirase parāvarām || 2||

śaunako ha vai mahāśālo-'ṅgirasaṃ-vi~dhivadupasannaḥ papraccha |

kasminnu bhagavo vijñāte sarvamidaṃ-vi~jñāta-mbhavatīti || 3||

tasmai sa hovāca |

dve vidye veditavye iti ha sma

yadbrahmavido vadanti parā caivāparā ca || 4||

tatrāparā ṛgvedo yajurveda-ssāmavedo-'tharvavedaḥ

śikṣā kalpo vyākaraṇa-nnirukta-ñchando jyotiṣamiti |

atha parā yayā tadakṣaramadhigamyate || 5||

yattadadreśyamagrāhyamagotramavarṇa-

macakṣusśrotra-ntadapāṇipādam |

nityaṃ-vi~bhuṃ sarvagataṃ susūkṣmaṃ

tadavyayaṃ-ya~dbhūtayoni-mparipaśyanti dhīrāḥ || 6||

yathorṇanābhi-ssṛjate gṛhṇate ca

yathā pṛthivyāmoṣadhaya-ssambhavanti |

yathā sataḥ puruṣā-tkeśalomāni

tathā-'kṣarā-thsambhavatīha viśvam || 7||

tapasā cīyate brahma tato-'nnamabhijāyate |

annā-tprāṇo mana-ssatyaṃ-lo~kāḥ karmasu cāmṛtam || 8||

ya-ssarvajña-ssarvavidyasya jñānamaya-ntapaḥ |

tasmādetadbrahma nāma rūpamanna-ñca jāyate || 9||

|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||