📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ਕਠੋਪਨਿषਦ੍ - ਅਧ੍ਯਾਯ 2, ਵਲ੍ਲੀ 1
Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 1
Gurmukhi
ਅਧ੍ਯਾਯ 2
ਵਲ੍ਲੀ 1
ਪਰਾਞ੍ਚਿਖਾਨਿ ਵ੍ਯਤृਣਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਙ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨ੍‌।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧੀਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨਮੈषਦਾਵृਤ੍ਤਚਕ੍षੁਰਮृਤਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਨ੍‌ ॥1॥
ਪਰਾਚਃ ਕਾਮਾਨਨੁਯਨ੍ਤਿ ਬਾਲਾਸ੍ਤੇ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਤਤਸ੍ਯ ਪਾਸ਼ਮ੍‌।
ਅਥ ਧੀਰਾ ਅਮृਤਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦਿਤ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵਮਧ੍ਰੁਵੇष੍ਵਿਹ ਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੇ ॥2॥
ਯੇਨ ਰੂਪਂ ਰਸ-ਙ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਸ੍ਪਰ੍​ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਮੈਥੁਨਾਨ੍‌।
ਏਤੇਨੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਪਰਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥3॥
ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤ-ਞ੍ਜਾਗਰਿਤਾਨ੍ਤ-ਞ੍ਚੋਭੌ ਯੇਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ।
ਮਹਾਨ੍ਤਂ-ਵਿਁਭੁਮਾਤ੍ਮਾਨ-ਮ੍ਮਤ੍ਵਾ ਧੀਰੋ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ॥4॥
ਯ ਇਮ-ਮ੍ਮਧ੍ਵਦਂ-ਵੇਁਦ ਆਤ੍ਮਾਨ-ਞ੍ਜੀਵਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍‌।
ਈਸ਼ਾਨ-ਮ੍ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਤਤੋ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥5॥
ਯਃ ਪੂਰ੍ਵ-ਨ੍ਤਪਸੋ ਜਾਤਮਦ੍‌ਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਮਜਾਯਤ।
ਗੁਹਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ-ਯੋਁ ਭੂਤੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥6॥
ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਤਾਮਯੀ।
ਗੁਹਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਂ-ਯਾਁ ਭੂਤੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥7॥
ਅਰਣ੍ਯੋਰ੍ਨਿਹਿਤੋ ਜਾਤਵੇਦਾ ਗਰ੍ਭ ਇਵ ਸੁਭृਤੋ ਗਰ੍ਭਿਣੀਭਿਃ।
ਦਿਵੇ ਦਿਵੇ ਈਡ੍ਯੋ ਜਾਗृਵਦ੍ਭਿਰ੍​ਹਵਿष੍ਮਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯੇਭਿਰਗ੍ਨਿਃ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥8॥
ਯਤਸ਼੍ਚੋਦੇਤਿ ਸੂਰ੍ਯੋ-ऽਸ੍ਤਂ-ਯਁਤ੍ਰ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ।
ਤ-ਨ੍ਦੇਵਾ-ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ-ऽਰ੍ਪਿਤਾਸ੍ਤਦੁ ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥9॥
ਯਦੇਵੇਹ ਤਦਮੁਤ੍ਰ ਯਦਮੁਤ੍ਰ ਤਦਨ੍ਵਿਹ।
ਮृਤ੍ਯੋ-ਸ੍ਸ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯ ਇਹ ਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥10॥
ਮਨਸੈਵੇਦਮਾਪ੍ਤਵ੍ਯ-ਨ੍ਨੇਹ ਨਾਨਾ-ऽਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ।
ਮृਤ੍ਯੋ-ਸ੍ਸ ਮृਤ੍ਯੁ-ਙ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਇਹ ਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥11॥
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਮਧ੍ਯ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ।
ਈਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਤਤੋ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥12॥
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰਿਵਾਧੂਮਕਃ।
ਈਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਾਦ੍ਯ ਸ ਉ ਸ਼੍ਵਃ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍‌ ॥13॥
ਯਥੋਦਕ-ਨ੍ਦੁਰ੍ਗਂ-ਵृਁष੍ਟ-ਮ੍ਪਰ੍ਵਤੇषੁ ਵਿਧਾਵਤਿ।
ਏਵ-ਨ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪृਥਕ੍‌ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਾਨੇਵਾਨੁਵਿਧਾਵਤਿ ॥14॥
ਯਥੋਦਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਸਿਕ੍ਤ-ਨ੍ਤਾਦृਗੇਵ ਭਵਤਿ।
ਏਵ-ਮ੍ਮੁਨੇਰ੍ਵਿਜਾਨਤ ਆਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਗੌਤਮ ॥15॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 1
parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman‌|
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan‌ ||1||
parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam‌|
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānspar​śāṃśca maithunān‌|
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||3||
svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt‌|
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||5||
yaḥ pūrva-ntapaso jātamad‌bhyaḥ pūrvamajāyata|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat‌ ||6||
yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat‌ ||7||
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|
dive dive īḍyo jāgṛvadbhir​haviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat‌ ||8||
yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||9||
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||12||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat‌ ||13||
yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|
eva-ndharmānpṛthak‌ paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever