📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ਚਾਣਕ੍ਯ ਨੀਤਿ - ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
Chanakya Niti - Saptadasho'dhyayah
Chanakya Gurmukhi
ਪੁਸ੍ਤਕਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਧੀਤਂ ਨਾਧੀਤਂ ਗੁਰੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ।
ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਨ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਜਾਰਗਰ੍ਭਾ ਇਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 01 ॥
ਕृਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕृਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਿਂਸਨੇ ਪ੍ਰਤਿਹਿਂਸਨਮ੍ ।
ਤਤ੍ਰ ਦੋषੋ ਨ ਪਤਤਿ ਦੁष੍ਟੇ ਦੁष੍ਟਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ 02 ॥
ਯਦ੍ਦੂਰਂ ਯਦ੍ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚ ਦੂਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਪਸਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤਪੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 03 ॥
ਲੋਭਸ਼੍ਚੇਦਗੁਣੇਨ ਕਿਂ ਪਿਸ਼ੁਨਤਾ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਪਾਤਕੈਃ
ਸਤ੍ਯਂ ਚੇਤ੍ਤਪਸਾ ਚ ਕਿਂ ਸ਼ੁਚਿ ਮਨੋ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇਨ ਕਿਮ੍ ।
ਸੌਜਨ੍ਯਂ ਯਦਿ ਕਿਂ ਗੁਣੈਃ ਸੁਮਹਿਮਾ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਮਣ੍ਡਨੈਃ
ਸਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਯਦਿ ਕਿਂ ਧਨੈਰਪਯਸ਼ੋ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਮृਤ੍ਯੁਨਾ ॥ 04 ॥
ਪਿਤਾ ਰਤ੍ਨਾਕਰੋ ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ष੍ਮੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਹੋਦਰਾ ।
ਸ਼ਙ੍ਖੋ ਭਿਕ੍षਾਟਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਦਤ੍ਤਮੁਪਤਿष੍ਠਤੇ ॥ 05 ॥
ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭਵੇਤ੍ਸਾਧੁ-ਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਵਾ ਨਿਰ੍ਧਨਃ ।
ਵ੍ਯਾਧਿਤੋ ਦੇਵਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵृਦ੍ਧਾ ਨਾਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ॥ 06 ॥
ਨਾऽਨ੍ਨੋਦਕਸਮਂ ਦਾਨਂ ਨ ਤਿਥਿਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਸਮਾ ।
ਨ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਨ ਮਾਤੁਰ੍ਦੈਵਤਂ ਪਰਮ੍ ॥ 07 ॥
ਤਕ੍षਕਸ੍ਯ ਵਿषਂ ਦਨ੍ਤੇ ਮਕ੍षਿਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮਸ੍ਤਕੇ ।
ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਵਿषਂ ਪੁਚ੍ਛੇ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇ ਦੁਰ੍ਜਨੇ ਵਿषਮ੍ ॥ 08 ॥
ਪਤ੍ਯੁਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਨਾ ਨਾਰੀ ਹ੍ਯੁਪੋष੍ਯ ਵ੍ਰਤਚਾਰਿਣੀ ।
ਆਯੁष੍ਯਂ ਹਰਤੇ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਾ ਨਾਰੀ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ 09 ॥
ਨ ਦਾਨੈਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤੇ ਨਾਰੀ ਨੋਪਵਾਸਸ਼ਤੈਰਪਿ ।
ਨ ਤੀਰ੍ਥਸੇਵਯਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਰ੍ਤੁਃ ਪਦੋਦਕੈਰ੍ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਪਾਦਸ਼ੇषਂ ਪੀਤਸ਼ੇषਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ਼ੇषਂ ਤਥੈਵ ਚ ।
ਸ਼੍ਵਾਨਮੂਤ੍ਰਸਮਂ ਤੋਯਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਂ ਚਰੇਤ੍ ॥ 11 ॥
ਦਾਨੇਨ ਪਾਣਿਰ੍ਨ ਤੁ ਕਙ੍ਕਣੇਨ
ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਤੁ ਚਨ੍ਦਨੇਨ ।
ਮਾਨੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਤੁ ਭੋਜਨੇਨ
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਤੁ ਮੁਣ੍ਡਨੇਨ ॥ 12 ॥
ਨਾਪਿਤਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਕ੍षੌਰਂ ਪਾषਾਣੇ ਗਨ੍ਧਲੇਪਨਮ੍ ।
ਆਤ੍ਮਰੂਪਂ ਜਲੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ 13 ॥
ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਹਰਾ ਤੁਣ੍ਡੀ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਕਰੀ ਵਚਾ ।
ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਹਰਾ ਨਾਰੀ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਕਰਂ ਪਯਃ ॥ 14 ॥
ਪਰੋਪਕਰਣਂ ਯੇषਾਂ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਹृਦਯੇ ਸਤਾਮ੍ ।
ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਦਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮ੍ਪਦਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਦੇ ਪਦੇ ॥ 15 ॥
ਯਦਿ ਰਾਮਾ ਯਦਿ ਚ ਰਮਾ ਯਦਿ ਤਨਯੋ ਵਿਨਯਗੁਣੋਪੇਤਃ ।
ਤਨਯੇ ਤਨਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸੁਰਵਰਨਗਰੇ ਕਿਮਾਧਿਕ੍ਯਮ੍ ॥ 16 ॥
ਆਹਾਰਨਿਦ੍ਰਾਭਯਮੈਥੁਨਾਨਿ
ਸਮਾਨਿ ਚੈਤਾਨਿ ਨृਣਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਮ੍ ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਰਾਣਾਮਧਿਕੋ ਵਿਸ਼ੇषੋ
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਹੀਨਾਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਸਮਾਨਾਃ ॥ 17 ॥
ਦਾਨਾਰ੍ਥਿਨੋ ਮਧੁਕਰਾ ਯਦਿ ਕਰ੍ਣਤਾਲੈਰ੍ਦੂਰੀਕृਤਾਃ
ਦੂਰੀਕृਤਾਃ ਕਰਿਵਰੇਣ ਮਦਾਨ੍ਧਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ।
ਤਸ੍ਯੈਵ ਗਣ੍ਡਯੁਗ੍ਮਮਣ੍ਡਨਹਾਨਿਰੇषਾ
ਭृਙ੍ਗਾਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਕਚਪਦ੍ਮਵਨੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ॥ 18 ॥
ਰਾਜਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਯਮਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਸ੍ਕਰੋ ਬਾਲਯਾਚਕੌ ।
ਪਰਦੁਃਖਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅष੍ਟਮੋ ਗ੍ਰਾਮਕਣ੍ਟਕਃ ॥ 19 ॥
ਅਧਃ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਕਿਂ ਬਾਲੇ ਪਤਿਤਂ ਤਵ ਕਿਂ ਭੁਵਿ ।
ਰੇ ਰੇ ਮੂਰ੍ਖ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਗਤਂ ਤਾਰੁਣ੍ਯਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍ ॥ 20 ॥
ਵ੍ਯਾਲਾਸ਼੍ਰਯਾਪਿ ਵਿਕਲਾਪਿ ਸਕਣ੍ਟਕਾਪਿ
ਵਕ੍ਰਾਪਿ ਪਙ੍ਕਿਲਭਵਾਪਿ ਦੁਰਾਸਦਾਪਿ ।
ਗਨ੍ਧੇਨ ਬਨ੍ਧੁਰਸਿ ਕੇਤਕਿ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤਾ
ਰੇਕੋ ਗੁਣਃ ਖਲੁ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਮਸ੍ਤਦੋषਾਨ੍ ॥ 21 ॥
Roman (IAST) Transliteration
pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau |
sabhāmadhye na śobhante jāragarbhā iva striyaḥ || 01 ||
kṛte pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsane pratihiṃsanam |
tatra doṣo na patati duṣṭe duṣṭaṃ samācaret || 02 ||
yaddūraṃ yaddurārādhyaṃ yacca dūre vyavasthitam |
tatsarvaṃ tapasā sādhyaṃ tapo hi duratikramam || 03 ||
lobhaścedaguṇena kiṃ piśunatā yadyasti kiṃ pātakaiḥ
satyaṃ cettapasā ca kiṃ śuci mano yadyasti tīrthena kim |
saujanyaṃ yadi kiṃ guṇaiḥ sumahimā yadyasti kiṃ maṇḍanaiḥ
sadvidyā yadi kiṃ dhanairapayaśo yadyasti kiṃ mṛtyunā || 04 ||
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā |
śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate || 05 ||
aśaktastu bhavetsādhu-rbrahmacārī vā nirdhanaḥ |
vyādhito devabhaktaśca vṛddhā nārī pativratā || 06 ||
nā'nnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā |
na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param || 07 ||
takṣakasya viṣaṃ dante makṣikāyāstu mastake |
vṛścikasya viṣaṃ pucche sarvāṅge durjane viṣam || 08 ||
patyurājñāṃ vinā nārī hyupoṣya vratacāriṇī |
āyuṣyaṃ harate bhartuḥ sā nārī narakaṃ vrajet || 09 ||
na dānaiḥ śudhyate nārī nopavāsaśatairapi |
na tīrthasevayā tadvadbhartuḥ padodakairyathā || 10 ||
pādaśeṣaṃ pītaśeṣaṃ sandhyāśeṣaṃ tathaiva ca |
śvānamūtrasamaṃ toyaṃ pītvā cāndrāyaṇaṃ caret || 11 ||
dānena pāṇirna tu kaṅkaṇena
snānena śuddhirna tu candanena |
mānena tṛptirna tu bhojanena
jñānena muktirna tu muṇḍanena || 12 ||
nāpitasya gṛhe kṣauraṃ pāṣāṇe gandhalepanam |
ātmarūpaṃ jale paśyan śakrasyāpi śriyaṃ haret || 13 ||
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā |
sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ || 14 ||
paropakaraṇaṃ yeṣāṃ jāgarti hṛdaye satām |
naśyanti vipadasteṣāṃ sampadaḥ syuḥ pade pade || 15 ||
yadi rāmā yadi ca ramā yadi tanayo vinayaguṇopetaḥ |
tanaye tanayotpattiḥ suravaranagare kimādhikyam || 16 ||
āhāranidrābhayamaithunāni
samāni caitāni nṛṇāṃ paśūnām |
jñānaṃ narāṇāmadhiko viśeṣo
jñānena hīnāḥ paśubhiḥ samānāḥ || 17 ||
dānārthino madhukarā yadi karṇatālairdūrīkṛtāḥ
dūrīkṛtāḥ karivareṇa madāndhabuddhyā |
tasyaiva gaṇḍayugmamaṇḍanahānireṣā
bhṛṅgāḥ punarvikacapadmavane vasanti || 18 ||
rājā veśyā yamaścāgnistaskaro bālayācakau |
paraduḥkhaṃ na jānanti aṣṭamo grāmakaṇṭakaḥ || 19 ||
adhaḥ paśyasi kiṃ bāle patitaṃ tava kiṃ bhuvi |
re re mūrkha na jānāsi gataṃ tāruṇyamauktikam || 20 ||
vyālāśrayāpi vikalāpi sakaṇṭakāpi
vakrāpi paṅkilabhavāpi durāsadāpi |
gandhena bandhurasi ketaki sarvajantā
reko guṇaḥ khalu nihanti samastadoṣān || 21 ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever