📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.71 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଏକସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗଃ
6.71 Yuddhakanda - Ekasaptatitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ୍ଵବଲଂଵ୍ଯଥିତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାତୁମୁଲଂରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ଭ୍ରାତୃଂଶ୍ଚନିହତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍ ॥ 1 ॥
ପିତୃଵ୍ଯୌଚାପିସନୃଦୃଶ୍ଯସମରେସନ୍ନିଘାଦିତୌ ।
ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତଂ ଚ ମତ୍ତଂ ଚ ଭ୍ରାତରୌରାକ୍ଷସର୍ଷଭୌ ॥ 2 ॥
ଚୁକୋପ ଚ ମହାତେଜାବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଵରୋଯୁଧି ।
ଅତିକାଯୋଽଦ୍ରିସଙ୍କାଶୋଦେଵଦାନଵଦର୍ପହା ॥ 3 ॥
ସ ଭାସ୍କରସହସ୍ରସ୍ଯସଙ୍ଘାତମିଵଭାସ୍ଵରମ୍ ।
ରଥମାସ୍ଥାଯଶକ୍ରାରିରଭିଦୁଦ୍ରାଵଵାନରାନ୍ ॥ 4 ॥
ସ ଵିସ୍ଫାର୍ଯମହାଚାପଙ୍କିରୀଟୀମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲଃ ।
ନାମଵିଶ୍ରାଵଯାମାସନନାଦ ଚ ମହାସ୍ଵନମ୍ ॥ 5 ॥
ତେନସିଂହପ୍ରଣାଦେନନାମଵିଶ୍ରାଵଣେନ ଚ ।
ଜ୍ଯାଶବ୍ଦେନ ଚ ଭୀମେନତ୍ରାସଯାମାସଵାନରାନ୍ ॥ 6 ॥
ତେଦୃଷ୍ଟଵାଦେହମାହାତ୍ମ୍ଯଙ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣୋଽଯମୁଥତିତଃ ।
ଭଯାର୍ତାଵାନରାସ୍ସର୍ଵେସଂଶ୍ରଯନ୍ତେପରସ୍ପରମ୍ ॥ 7 ॥
ତେତସ୍ଯରୂପମାଲୋକ୍ଯଯଥାଵିଷ୍ଟୋସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମେ ।
ଭଯାଦ୍ଵାନରଯୂଧାସ୍ତେଵିଦ୍ରଵନ୍ତିତତସ୍ତତଃ ॥ 8 ॥
ତେଽତିକାଯଂସମାସାଦ୍ଯଵାନରାମୂଢଚେତସଃ ।
ଶରଣ୍ଯଂଶରଣଞ୍ଜଗ୍ମୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜମାହଵେ ॥ 9 ॥
ତୋଽତିକାଯଙ୍କାକୁତ୍ସ୍ଥୋରଥସ୍ଥମ୍ପର୍ଵତୋପମମ୍ ।
ଦଦର୍ଶଧଵନିନନ୍ଦୂରାଦ୍ଗର୍ଜନ୍ତଙ୍କାଲମେଘଵତ୍ ॥ 10 ॥
ସ ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାମହାତ୍ମାନଂରାଘଵସ୍ତୁଵିସିସ୍ମିଯେ ।
ଵାନରାନ୍ ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ଚ ଵିଭୀଷଣମୁଵାଚ ହ ॥ 11 ॥
କୋଽସୌପର୍ଵତସଙ୍କାଶୋଧନୁଷ୍ମାନ୍ହରିଲୋଚନଃ ।
ଯୁକ୍ତେହଯସହସ୍ରେଣଵିଶାଲେସ୍ଯନ୍ଦନେସ୍ଥିତଃ ॥ 12 ॥
ଯ ଏଷନିଶିତୈଶ୍ଶୂଲୈସ୍ସୁତୀକ୍ଣୈଃପ୍ରାସମୁଦ୍ଗରୈଃ ।
ଅର୍ଚିଷ୍ମଦ୍ଭିର୍ଵୃତୋଭାତିଭୂତୈରିଵମହେଶ୍ଵରଃ ॥ 13 ॥
କାଲଜିହ୍ଵାପ୍ରକାଶାଭିର୍ଯଏଷୋଽତିଵିରାଜତେ ।
ଆଵୃତୋରଥଶକ୍ତୀଭିର୍ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଭିରିଵତୋଯଦଃ ॥ 14 ॥
ଧନୂଂଷିଚାସ୍ଯସଜ୍ଜାନିହେମପୃଷ୍ଠାନିସର୍ଵଶଃ ।
ଶୋଭଯନ୍ତିରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଂଶକ୍ରଚାପମିଵାମ୍ବରମ୍ ॥ 15 ॥
କ ଏଷରକ୍ଷଶ୍ଶାର୍ଦୂଲୋରଣଭୂମିଵିରାଜଯନ୍ ।
ଅଭ୍ଯେତିରଥିନାଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋରଥେନାଦିତ୍ଯତେଜସା ॥ 16 ॥
ଧ୍ଵଜଶୃଙ୍ଗପ୍ରତିଷ୍ଠେନରାହୁଣାଭିଵିରାଜତେ ।
ସୂର୍ଯରମଶିନିଭୈର୍ବାଣୈର୍ଦିଶୋ ଦଶ ଵିରାଜଯନ୍ ॥ 17 ॥
ତ୍ରିଣତମ୍ମେଘସନ୍ନାଦଂହେମପୃଷ୍ଠମଲଙ୍କୃତମ୍ ।
ଶତକ୍ରତୁଧନୁଃପ୍ରଖ୍ଯନ୍ଧନୁଶ୍ଚାସ୍ଯଵିରାଜତେ ॥ 18 ॥
ସ ଧ୍ଵଜସ୍ସପତାକଶ୍ଚସାନୁକର୍ଷୋମହାରଥଃ ।
ଚତୁସ୍ସାଦିସମାଯୁକ୍ତୋମେଘସ୍ତନିତାନି ॥ 19 ॥
ଵିଂଶତିର୍ଦଶ ଚାଷ୍ଟୌ ଚ ତୂଣୀରରଥମାସ୍ଥିତାଃ ।
କାର୍ମୁକାଣି ଚ ଭୀମାନି ଜ୍ଯାଶ୍ଚ କାଞ୍ଚନପିଙ୍ଗଲାଃ ॥ 20 ॥
ଦ୍ଵୌ ଚ ଖଡଗୌରଥଗତୌପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥୌପାର୍ଶ୍ଵଶୋଭିତୌ ।
ଚତୁର୍ହସ୍ତତ୍ସରୁଯୁତୌଵ୍ଯକ୍ତହସ୍ତଦଶାଯତୌ ॥ 21 ॥
ରକ୍ତକଣ୍ଠଗୁଣୋ ଧୀରୋ ମହାପର୍ଵତସନ୍ନିଭଃ ।
କାଲଃ କାଲମହାଵକ୍ତ୍ରୋ ମେଘସ୍ଥ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ ॥ 22 ॥
କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦନଦ୍ଧାଭ୍ଯାମ୍ଭୂଜାଭ୍ଯାମେଷଶୋଭତେ ।
ଶୃଙ୍ଗାଭ୍ଯାମିଵତୁଙ୍ଗାଭ୍ଯାଂହିମଵାନ୍ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ ॥ 23 ॥
କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାନ୍ତୁଯସ୍ଯୈତଦ୍ଭତଧ୍ଭାତିଶୁଭେକ୍ଷ ।
ପୁନର୍ଵସ୍ଵନ୍ତରଗତମ୍ପୂର୍ଣମ୍ଭିମ୍ବମିଵୈନ୍ଦଵମ୍ ॥ 24 ॥
ଆଚକ୍ଷ୍ଵମେମହାବାହୋତ୍ଵମେନଂରାକ୍ଷସୋତ୍ତମମ୍ ।
ଯନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଵାନରାସ୍ସର୍ଵେଭଯାର୍ତାଵିଦ୍ରୁତାଦିଶଃ ॥ 25 ॥
ସ ପୃଷ୍ଟୋରାଜପୁତ୍ରେଣରାମେଣାମିତତେଜସା ।
ଆଚଚକ୍ଷେମହାତେଜାରଘଵାଯଵିଭୀଷଣଃ ॥ 26 ॥
ଦଶଗ୍ରୀଵୋମହାତେଜାରାଜାଵୈଶ୍ରଵଣାନୁଜଃ ।
ଭୀମକର୍ମାମହୋତ୍ସାହୋରାଵଣୋରାକ୍ଷସାଧିପଃ ॥ 27 ॥
ତସ୍ଯାସୀଦ୍ଵୀର୍ଯଵାନ୍ପୁତ୍ରୋରାଵଣପ୍ରତିମୋରଣେ ।
ଵୃଦ୍ଧସେଵୀଶ୍ରୁତିଧରସ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂଵରଃ ॥ 28 ॥
ଅଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେରଥେନାଗେଖଡଗେଧନୁଷିକର୍ଷଣେ ।
ଭେଦେସାନ୍ତ୍ଵେ ଚ ଦାନେ ଚ ନଯେମନ୍ତ୍ରେ ଚ ସମ୍ମତଃ ॥ 29 ॥
ଯସ୍ଯବାହୂସମାଶ୍ରିତ୍ଯଲଙ୍କାଵସତିନିର୍ଭଯା ।
ତନଯନ୍ଧାନ୍ଯମାଲିନ୍ଯାଅତିକାଯମିମଂଵିଦୁଃ ॥ 30 ॥
ଏତେନାରାଧିତୋବ୍ରହ୍ମୋତପସାଭାଵିତାତ୍ମନା ।
ଅସ୍ତ୍ରାଣିଚାପ୍ଯଵାପ୍ତାନିରିପଵଶ୍ଚପରାଜିତାଃ ॥ 31 ॥
ସୁରାସୁରୈରଵଧ୍ଯତ୍ଵନ୍ଦତ୍ତମସ୍ମୈସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ।
ଏତଚ୍ଚକଵଚନ୍ଦିଵ୍ଯଂରଧଶ୍ଚୈଷୋଽରଭାସ୍ଵରଃ ॥ 32 ॥
ଏତେନଶତଶୋଦେଵାଦାନଵାଶ୍ଚପରାଜିତାଃ ।
ରକ୍ଷିତାନି ଚ ରକ୍ଷାଂସିଯକ୍ଷାଶ୍ଚାପିନିଷୂଦିତାଃ ॥ 33 ॥
ଵଜ୍ରଂଵିଷ୍ଟମ୍ଭିତଂଯେନବାଣୈରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯଧୀମତଃ ।
ପାଶସ୍ସଲିଲରାଜସ୍ଯରଣେପ୍ରତିହତସ୍ତଥା ॥ 34 ॥
ଏଷୋଽତିକାଯୋବଲଵାନ୍ରାକ୍ଷସାନାମଥର୍ଷଭଃ ।
ରାଵଣସ୍ଯତୋଧୀମାନ୍ଦେଵଦାନଵଦର୍ପହା ॥ 35 ॥
ତଦସ୍ମିନ୍କ୍ରିଯତାଂଯତ୍ନଃକ୍ଷିପ୍ରମ୍ପୁରୁଷପୁଙ୍ଗଵ ।
ପୁରାଵାନରସୈନ୍ଯାନିକ୍ଷ୍ଯନ୍ନଯତିସାଯକୈଃ ॥ 36 ॥
ତତୋତିକାଯୋବଲଵାନ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯହରିଵାହିନୀମ୍ ।
ଵିଷ୍ଫାରଯାମାସଧନୁର୍ନନାଦ ଚ ପୁନଃପୁନଃ ॥ 37 ॥
ତମ୍ଭୀମଵପୁଷନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରଥସ୍ଥଂରଥିନାଂଵରମ୍ ।
ଅଭିପେତୁର୍ମହାତ୍ମାନୋଯେପ୍ରଧାନାଵନୌକସଃ ॥ 38 ॥
କୁମୁଦୋଦ୍ଵିଵିଦୋମୈନ୍ଦୋନୀଲଶ୍ଶରଭଏଵ ଚ ।
ପାଦପୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚଯୁଗପତ୍ସମଭିଦ୍ରଵନ୍ ॥ 39 ॥
ତେଷାଂଵୃକ୍ଷାଂଶ୍ଚଶୈଲାଂଶ୍ଚଶରୈଃକାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ ।
ଅତିକାଯୋମହାତେଜାଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂଵରଃ ॥ 40 ॥
ତାଂଶ୍ଚୈଵସର୍ଵାନ୍ ସ ହରୀନ୍ ଶରୈସ୍ସର୍ଵାଯସୈର୍ବଲୀ ।
ଵିଵ୍ଯାଥାଭିମୁଖସ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେଭୀମକାଯୋନିଶାଚର ॥ 41 ॥
ତେଽର୍ଦିତାମ୍ବାଣଵର୍ଷେଣଭିନ୍ନଗାତ୍ରାଃପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ ।
ନ ଶେକୁରତିକାଯସ୍ଯପ୍ରତିକର୍ତୁମ୍ମହାରଣେ ॥ 42 ॥
ତତ୍ ତ୍ସୈନ୍ଯଂହରିଵୀରାଣାନ୍ତ୍ରାସଯାମାସରାକ୍ଷସଃ ।
ମୃଗଯୂଥମିଵକ୍ରୁଦ୍ଧୋହରିର୍ଯୌଵନଦର୍ପିତଃ ॥ 43 ॥
ସରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋହରିସୈନ୍ଯମଧ୍ଯେନାଯୁଧ୍ଯମାନନ୍ନିଜଘାନକଞ୍ଚିତ୍ ।
ଉପେତ୍ଯରାମଂସଧମଃ କଲାପୀ ସ ଗର୍ଵିତଂଵାକ୍ଯମିଦମ୍ବଭାଷେ ॥ 44 ॥
ରଥେସ୍ଥିତୋହଂଶରଚାପପାଣିର୍ନପ୍ରାକୃତଙ୍କଞ୍ଚନଯୋଧଯାମି ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତିକଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯଵସାଯଯୁକ୍ତୋଦଦାତୁମେକ୍ଷିପ୍ରମିହାଦ୍ଯଯୁଦ୍ଧମ୍ ॥ 45 ॥
ତତ୍ତସ୍ଯଵାକ୍ଯମ୍ବ୍ରୁଵତୋନିଶମ୍ଯଚୁକୋପସୌମିତ୍ରିରମିତ୍ରହନ୍ତା ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣଶ୍ଚସମୁତ୍ପପାତଜଗ୍ରାହଚାପଂ ଚ ତତସ୍ସ୍ମଯିତ୍ଵା ॥ 46 ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ସୌମିତ୍ରିରୁତ୍ପତ୍ଯତୂଣାଦାକ୍ଷିପ୍ଯସାଯକମ୍ ।
ପୁରସ୍ତାଦତିକାଯସ୍ଯଵିଚକର୍ଷମହଦ୍ଧନୁଃ ॥ 47 ॥
ପୂରଯନ୍ ସ ମହୀଂଶୈଲାନାକାଶଂସାଗରନ୍ଦିଶଃ ।
ଜ୍ଯାଶବ୍ଦୋଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯୋଗ୍ରସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ ରଜନୀଚରାନ୍ ॥ 48 ॥
ସୌମିତ୍ରେଶ୍ଚାପନିର୍ଘୋଷଂଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ରତିଭଯନ୍ତଦା ।
ଵିସିଷ୍ମିଯେମହାତେଜାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାତ୍ମଜୋବଲୀ ॥ 49 ॥
ଅଥାତିକାଯଃକୁପିତୋଦୃଷ୍ଟଵାଲକ୍ଷ୍ମଣମୁତ୍ଥିତମ୍ ।
ଆଦାଯନିଶିତମ୍ବାଣମିଦଂଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 50 ॥
ବାଲସ୍ତ୍ଵମସିସୌମିତ୍ରେଵିକ୍ରମେଷ୍ଵଵିଚକ୍ଷଣଃ ।
ଗଚ୍ଛକିଙ୍କାଲସଦୃଶମ୍ମାଂଯୋଧଯତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 51 ॥
ନ ହିମଦ୍ବାହୁସୃଷ୍ଟାନାମସ୍ତ୍ରାଣାହିମଵାନପି ।
ସୋଢୁମୁତ୍ସହତେଵେଗମନ୍ତରିକ୍ଷମଥୋମହୀ ॥ 52 ॥
ସୁଖପ୍ରସୁପ୍ତଙ୍କାଲାଗ୍ନିଂଵିବୋଧଯିତୁମିଚ୍ଛସି ।
ନ୍ଯସ୍ଯଚାପନ୍ନିଵର୍ତସ୍ଵମାପ୍ରାଣାନ୍ ଜହିମଦ୍ଗତଃ ॥ 53 ॥
ଅଥଵାତ୍ଵମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଟବ୍ଧୋ ନ ନିଵର୍ତିତୁମିଚ୍ଛସି ।
ତିଷ୍ଠପ୍ରାଣାନ୍ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯଗମିଷ୍ଯସିଯମକ୍ଷ୍ଯମ୍ ॥ 54 ॥
ପଶ୍ଯମେନିଶିତାନ୍ବାଣାନରିଦର୍ପନିଷୂଦନାନ୍ ।
ଈଶ୍ଵରାଯୁଧସଙ୍କାଶାଂସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାନ୍ ॥ 55 ॥
ଏଷ ତେ ସର୍ପସଙ୍କାଶୋ ବାଣଃ ପାସ୍ଯତି ଶୋଣିତମ୍ ।
ମୃଗରାଜ ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାଗରାଜସ୍ଯ ଶୋଣିତମ୍ ॥ 56 ॥
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵାସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଶରନ୍ଧନୁଷିସନ୍ଦଧେ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାତିକାଯସ୍ଯଵଚସ୍ସରୋଷଂସଗର୍ଵିତଂସମ୍ଯତିରାଜପୁତ୍ରଃ ।
ସ ସଞ୍ଚୁକୋପାତିବଲୋମନସ୍ଵୀରୁଵାଚଵାକ୍ଯଂ ଚ ତତୋମହାର୍ଥମ୍ ॥ 57 ॥
ନ ଵାକ୍ଯମାତ୍ରେଣଭଵାନ୍ ପ୍ରଧାନୋ ନ କତ୍ଥନାତ୍ସତ୍ପୁରୁଷାଭଵନ୍ତି ।
ମଯିସ୍ଥିତେଧନ୍ଵିନିବାଣପାଣୌନିଦର୍ଶଯସ୍ଵାତ୍ମବଲନ୍ଦୁରାତ୍ମନ୍ ॥ 58 ॥
କର୍ମଣା ସୂଚଯାତ୍ମାନଂ ନ ଵିକତ୍ଥିତୁମର୍ହସି ।
ପୌରୁଷେଣ ତୁ ଯୋ ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ଶୂର ଇତି ସ୍ମୃତଃ ॥ 59 ॥
ସର୍ଵାଯୁଧସମାଯୁକ୍ତୋଧନ୍ଵୀତ୍ଵଂରଥମାସ୍ଥିତଃ ।
ଶରୈର୍ଵାଯଦିଵାପ୍ଯସ୍ତ୍ରୈର୍ଦର୍ଶଯସ୍ଵପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 60 ॥
ତତଃ ଶିରସ୍ତେ ନିଶିତୈଃ ପାତଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଶରୈଃ ।
ମାରୁତଃ କାଲସମ୍ପକ୍ଵଂ ଵୃନ୍ତାତ୍ତାଲଫଲଂ ଯଥା ॥ 61 ॥
ଅଦ୍ଯତେମାମକାବାଣାସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାଃ ।
ପାସ୍ଯନ୍ତିରୁଧିରଙ୍ଗାତ୍ରାଦ୍ବାଣଶଲ୍ଯାନ୍ତରୋତ୍ଥିତମ୍ ॥ 62 ॥
ବାଲୋଽଯମିତିଵିଜ୍ଞାଯ ନ ମାଵଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ।
ବାଲୋଵାଯଦିଵାଵୃଦ୍ଧୋମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜାନୀହିସଂଯୁଗେ ॥ 63 ॥
ବାଲେନଵିଷ୍ଣୁନାଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃକ୍ରାନ୍ତାସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମୈଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାହେତୁମତ୍ପରମାର୍ଥଵତ୍ ॥ 64 ॥
ଅତିକାଯଃପ୍ରଚୁକ୍ରୋଧବାଣଞ୍ଚୋତ୍ତମମାଦଦେ ।
ତତୋଵିଦ୍ଯାଧରାଭୂତାଦେଵାଦୈତ୍ଯାମହର୍ଷଯଃ ॥ 65 ॥
ଗୁହ୍ଯକାଶ୍ଚମହାତ୍ମାନସ୍ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମନ୍ ।
ତୋଽତିକାଯଃକୁପିତଶ୍ଚାପମାରୋପ୍ଯସାଯକମ୍ ॥ 66 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯପ୍ରଚିକ୍ଷେପସଙ୍କ୍ଷିପନ୍ନିଵଚାମ୍ବରମ୍ ।
ତମାପତନ୍ତନ୍ନିଶିତଂଶରମାଶୀଵିଷୋପମମ୍ ॥ 67 ॥
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣଚିଚ୍ଛେଦଲକ୍ଷ୍ମଣଃପରଵୀରହା ।
ତନ୍ନିକୃତ୍ତଂଶରନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାକୃତ୍ତଭୋଗମିଵୋରଗମ୍ ॥ 68 ॥
ଅତିକାଯୋଭୃଶଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃପଞ୍ଚବାଣାନ୍ ସମାଦଦେ ।
ତାନ୍ଶରାନ୍ ସମ୍ପ୍ରଚିକ୍ଷେପଲକ୍ଷ୍ମଣାଯନିଶାଚରଃ ॥ 69 ॥
ତାନପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦଭରତାନୁଜଃ ।
ସତାନ୍ ଛିତ୍ତ୍ଵାଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃପରଵୀରହା ॥ 70 ॥
ଆଦଦେନିଶିତମ୍ବାଣଞ୍ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵତେଜସା ।
ତମାଦାଯଧନୁଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠେଯୋଜଯାମାସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 71 ॥
ଵିଚକର୍ଷ ଚ ଵେଗେନଵିସସର୍ଜ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷେନଶରେଣନତପର୍ଵଣା ॥ 72 ॥
ଲଲାଟେରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠମାଜଘାନ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ସଲଲାଟେଶରୋମଗ୍ନସ୍ତସ୍ଯଭୀମସ୍ଯରକ୍ଷସଃ ॥ 73 ॥
ଦଦୃଶେ ଶୋଣିତେନାକ୍ତଃ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ର ଇଵାହଵେ ।
ରାକ୍ଷସଃ ପ୍ରଚକମ୍ପେ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଷୁ ପ୍ରକମ୍ପିତଃ ॥ 74 ॥
ରୁଦ୍ରବାଣହତଙ୍ଘୋରଂଯଥାତ୍ରିପୁରଗୋପୁରମ୍ ।
ଚିନ୍ତଯାମାସଚାଶ୍ଵାସ୍ଯଵିମୃଶ୍ଯ ଚ ମହାବଲଃ ॥ 75 ॥
ସାଧୁବାଣନିପାତେନଶ୍ଲାଘନୀଯୋଽସିମେରିପୁଃ ।
ଵିଧାଯୈଵଂଵିନମ୍ଯାସ୍ଯନ୍ନିଯମ୍ଯ ଚ ଭୁଜାଵୁଭୌ ॥ 76 ॥
ସ ରଥୋପସ୍ଥମାସ୍ଥାଯରଥେନପ୍ରଚଚାର ହ ।
କନ୍ତ୍ରୀନ୍ପଞ୍ଚସପ୍ତେତିସାଯନ୍ରାକ୍ଷସର୍ଷଭଃ ॥ 77 ॥
ଆଦଦେସନ୍ଦଧେଚାପିଵିଚକର୍ଷୋତ୍ସସର୍ଜ ଚ ।
ତେବାଣାଃକାଲସଙ୍କାଶାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଧୁନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତାଃ ॥ 78 ॥
ହେମପୁଙ୍ଖାରଵିପ୍ରଖ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦୀପ୍ତମିଵାମ୍ବରମ୍ ।
ତସ୍ତାନ୍ରାକ୍ଷସୋତ୍ସୃଷ୍ଟାନ୍ଶରୌଘାନ୍ରାଘଵାନୁଜଃ ॥ 79 ॥
ଅସମ୍ବ୍ରାନ୍ତଃପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦନିଶିତୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଶରୈଃ ।
ତାନ୍ ଶରାନ୍ଯୁଧିସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯନିକୃତ୍ତାନ୍ରାଵଣାତ୍ମଜଃ ॥ 80 ॥
ଚୁକୋପତ୍ରିଦଶେନ୍ଦ୍ରାରିର୍ଜଗ୍ରାହନିଶିତଂଶରମ୍ ।
ସସନ୍ଧାଯମହାତେଜାସ୍ତମ୍ବାଣଂସହସୋତ୍ସୃଜତ୍ ॥ 81 ॥
ତେନସ୍ସୌମିତ୍ରିମାଯାନ୍ତମାଜଘାନସ୍ତନାନ୍ତରେ ।
ଅତିକାଯେନସୌମିତ୍ରିସ୍ତାଡିତୋଯୁଧିଵକ୍ଷସି ॥ 82 ॥
ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ତୀଵ୍ରଂ ମଦଂ ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ ।
ସ ଚକାର ତଦାତ୍ମାନଂ ଵିଶଲ୍ଯଂ ସହସା ଵିଭୁଃ ॥ 83 ॥
ଜଗ୍ରାହ ଚ ଶରନ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣମସ୍ତ୍ରେଣାପିଚସନ୍ଦଧେ ।
ଆଗ୍ନେଯେନତଦାଽସ୍ତ୍ରେଣଯୋଜଯାମାସସାଯକମ୍ ॥ 84 ॥
ସ ଜଜ୍ଵାଲତଦାବାଣୋଧନୁଷ୍ଯସ୍ଯମହାତ୍ମନଃ ।
ଅତିକାଯୋତିତେଜସ୍ଵୀସୌରମସ୍ତ୍ରଂସମାଦଧେ ॥ 85 ॥
ତେନବାଣମ୍ଭୁଜଙ୍ଗାଭଂହେମପୁଙ୍ଖମଯୋଜଯତ୍ ।
ତଦସ୍ତ୍ରଞ୍ଜ୍ଵଲିତଙ୍ଘୋରଂଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଶରମାହିତମ୍ ॥ 86 ॥
ଅତିକାଯାଯଚିକ୍ଷେପକାଲଦଣ୍ଡମିଵାନ୍ତକଃ ।
ଆଗ୍ନେଯେନାଭିସଂଯୁକ୍ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାବାଣନ୍ନିଶାଚରଃ ॥ 87 ॥
ଉତ୍ସସର୍ଜତଦାବାଣନ୍ଦୀପ୍ତଂସୂର୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋଜିତମ୍ ।
ତାଵୁଭାଵମ୍ବରେବାଣାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ ॥ 88 ॥
ତେଜସାସମ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ରୌକ୍ରୁଦ୍ଧାଵିଵଭୁଜଙ୍ଗମୌ ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂଵିନିର୍ଦହ୍ଯପେତତୁର୍ଧରଣୀତଲେ ॥ 89 ॥
ନିରର୍ଚିଷୌଭସ୍ମକୃତୌ ନ ଭ୍ରାଜେତେଶରୋତ୍ତମୌ ।
ତାଵୁଭୌଦୀପ୍ଯମାନୌସ୍ମ ନ ଭ୍ରାଜେତେମହୀତଲେ ॥ 90 ॥
ତତୋଽତିକାଯସ୍ସଙ୍କୃଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵସ୍ତ୍ରମୈଷୀକମୁତ୍ସୃଜତ୍ ।
ତତ୍ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦସୌମିତ୍ରିରସ୍ତ୍ରମୈନ୍ଦ୍ରେଣଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 91 ॥
ଐଷୀକନ୍ନିହତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରୁଷିତୋରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।
ଯାମ୍ଯେନାର୍ସ୍ତେଣସଙ୍କୃଦ୍ଧୋଯୋଜଯାମାସସାଯକମ୍ ॥ 92 ॥
ତତସ୍ତଦସ୍ତ୍ରଞ୍ଚିକ୍ଷେପଲକ୍ଷ୍ମଣାଯନିଶାଚରଃ ।
ଵାଯଵ୍ଯେନତଦସ୍ତ୍ରେଣନିଜଘାନ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 93 ॥
ଅଥୈନଂଶରଧାରାଭିର୍ଧାରାଭିରିଵତୋଯଦଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ସୁସଙ୍କୃଦ୍ଧୋଲକ୍ଷ୍ମଣୋରାଵଣାତ୍ମଜମ୍ ॥ 94 ॥
ତେଽତିକାଯଂସମାସାଦ୍ଯକଵଚେଵଜ୍ରଭୂଷିତେ ।
ଭଗ୍ନାଗ୍ରଶଲ୍ଯାସ୍ସହସାପେତୁର୍ବାଣାମହୀତଲେ ॥ 95 ॥
ତାନ୍ମୋଘାନଭିସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମଣଃପରଵୀରହା ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ମହେଷୂଣାଂସହସ୍ରେଣମହାଯଶାଃ ॥ 96 ॥
ସ ଵୃଷ୍ଯମାଣୋବାଣୌଘୈରତିକାଯୋମହାବଲଃ ।
ଅଵଧ୍ଯକଵଚସ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେରାକ୍ଷସୋନୈଵଵିଵ୍ଯଥେ ॥ 97 ॥
ଶରଞ୍ଚାଶୀଵିଷାକାରଂଲକ୍ଷ୍ମଣାଯଵ୍ଯପାସୃଜତ୍ ।
ସ ତେନଵିଦ୍ଧସ୍ସୌମିତ୍ରିର୍ମର୍ମଦେଶେଶରେଣ ହ ॥ 98 ॥
ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରନ୍ନିସ୍ସଞ୍ଜ୍ଞୋହ୍ଯଭଵଚ୍ଛତ୍ରୁତାପନଃ ।
ତତଃସ୍ସଞ୍ଜ୍ଞାମୁପାଲଭ୍ଯଚତୁର୍ଭିସ୍ସାଯକୋତ୍ତମୈଃ ॥ 99 ॥
ନିଜଘାନହଯାନ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେସାରଥିଂ ଚ ମହାବଲଃ ।
ଧ୍ଵଜସ୍ଯୋନ୍ମଥନଙ୍କୃତ୍ଵାଶରଵର୍ଷୈରରିନ୍ଦମଃ ॥ 100 ॥
ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତସ୍ସସୌମିତ୍ରିସ୍ତାନ୍ଶରାନଭିଲକ୍ଷିତାନ୍ ।
ମୁମୋଚଲକ୍ଷ୍ମଣୋବାଣାନ୍ଵଧାର୍ଥନ୍ତସ୍ଯରକ୍ଷସଃ ॥ 101 ॥
ନ ଶଶାକରୁଜଙ୍କର୍ତୁଂଯୁଧିତସ୍ଯନରୋତ୍ତମଃ ।
ଅଥୈନମଭ୍ଯୁପାଗମ୍ଯଵାଯୁର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ ॥ 102 ॥
ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଵରୋ ହ୍ଯେଷ ଅଵଧ୍ଯ କଵଚାଵୃତଃ ।
ବ୍ରାହ୍ମେଣାସ୍ତ୍ରେଣ ଭିନ୍ଧ୍ଯେନମେଷ ଵଧ୍ଯୋ ହି ନାନ୍ଯଥା ॥ 103 ॥
ଅଵଧ୍ଯଏଷହ୍ଯନ୍ଯେଷାମସ୍ତ୍ରାଣାଙ୍କଵଚୀବଲୀ ।
ତତସ୍ତୁଵାଯୋର୍ଵଚନନ୍ନିଶମ୍ଯସୌମିତ୍ରିରିନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମାନଵୀର୍ଯଃ ।
ସମାଦଦେବାଣମମୋଘଵେଗନ୍ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂସହସାନିଯୋଜ୍ଯ ॥ 104 ॥
ନିଯୁଜ୍ଯମାନେସୌମିତ୍ରିଣାବାଣଵରେଶିତାଗ୍ରେ ।
ଦିଶଶ୍ଚଚନ୍ଦ୍ରର୍କମହାଗ୍ରହାଶ୍ଚନଭଶ୍ଚତତ୍ରାସଚଚାଲଚୋର୍ଵୀ ॥ 105 ॥
ତମ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣନିଯୁଜ୍ଯଚାପେଶରଂସୁପୁଙ୍ଖଂଯମଦୂତକଲ୍ପମ୍ ।
ସୌମିତ୍ରିରିନ୍ଦ୍ରାରିସୁତସ୍ଯତସ୍ଯସସର୍ଜବାଣଂଯୁଧିଵଜ୍ରକଲ୍ପମ୍ ॥ 106 ॥
ତଂଲକ୍ଷ୍ମଣୋତ୍ସୃଷ୍ଟମମୋଘଵେଗଂସମାପତନ୍ତଞ୍ଜ୍ଯଲନପ୍ରକାଶମ୍ ।
ସୁପର୍ଣଵଜ୍ରୋତ୍ତମଚିତ୍ରପୁଙ୍ଖନ୍ତଦାଽତିକାଯସ୍ସମରେଦଦର୍ଶ ॥ 107 ॥
ତମ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣସ୍ସହସାଽତିକାଯୋଜଘାନବାଣୈର୍ନିଶିତୈରନେକୈଃ ।
ସ ସାଯକସ୍ତସ୍ଯସୁପର୍ଣଵେଗସ୍ତଦାତିକାଯସ୍ଯଜଗାମପାର୍ଶ୍ଵମ୍ ॥ 108 ॥
ତମାଗତମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯତଦାତିକାଯୋବାଣମ୍ପ୍ରଦୀପ୍ତାନ୍ତକକାଲକଲ୍ପମ୍ ।
ଜଘାନକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିଗଦାକୁଠାରୈଶୂଲୈର୍ହୁଲୈଶ୍ଚାପ୍ଯଵିପନ୍ନଚେତା ॥ 109 ॥
ତାନ୍ଯାଯୁଧାନ୍ଯଦ୍ଭୁତଵିଗ୍ରହାଣିମୋଘାନିକୃତ୍ଵା ସ ଶରୋଽଗ୍ନିଦୀପ୍ତଃ ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯତସ୍ଯୈଵକିରୀଟଜୁଷ୍ଟଂ ତତୋଽତିକାଯସ୍ଯଶିରୋଜହାର ॥ 110 ॥
ତଛଚିରସ୍ସଶିରସ୍ତ୍ରାଣଂଲକ୍ଷ୍ମଣେଷୁପ୍ରପୀଡିତମ୍ ।
ପପାତସହସାଭୂମୌଶୃଙ୍ଗଂହିମଵତୋଯଥା ॥ 111 ॥
ତମ୍ଭୂମୌନିପତିତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଵିକ୍ଷିପ୍ତଭୂଷଣଂ ବଭୂଵୁର୍ଵ୍ଯଥିତାସ୍ସର୍ଵେହତଶେଷାନିଶାଚରାଃ ॥ 112 ॥
ତେଵିଷଣ୍ଣମୁଖାଦୀନାଃପ୍ରହାରଜନିତଶ୍ରମାଃ ।
ଵିନେଦୁରୁଚ୍ଚୈର୍ବହଵସ୍ସହସାଵିସ୍ଵରୈସ୍ସ୍ଵରୈଃ ॥ 113 ॥
ତତସ୍ତେତ୍ଵରିତଂଯାତାନିରପେକ୍ଷାନିଶାଚରାଃ ।
ପୁରୀମଭିମୁଖାଭୀତାଦ୍ରଵନ୍ତୋନାଯକେହତେ ॥ 114 ॥
ପ୍ରହର୍ଷଯୁକ୍ତାବହଵସ୍ତୁଵାନରାଃପ୍ରବୁଦ୍ଦପଦ୍ମପ୍ରତିମାନନାସ୍ତଦା ।
ଅପୂଜଯନ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଵିଷ୍ଟଭାଗିନଂହତେରିପୌଭୀମବଲେଦୁରାସଦେ ॥ 115 ॥
ଅତିବଲମତିକାଯମଭ୍ରକଲ୍ପଂଯୁଧିଵିନିପାତ୍ଯ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ।
ତ୍ଵରିତମଥତଦା ସ ରାମପାର୍ଶ୍ଵଙ୍କପିନିଵହୈଶ୍ଚସୁପୂଜିତୋଜଗାମ ॥ 116 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekasaptatitamassargaḥ |
svabalaṃvyathitandṛṣṭavātumulaṃromaharṣaṇam |
bhrātṛṃścanihatān dṛṣṭavāśakratulyaparākramān || 1 ||
pitṛvyaucāpisanṛdṛśyasamaresannighāditau |
yuddhonmattaṃ ca mattaṃ ca bhrātaraurākṣasarṣabhau || 2 ||
cukopa ca mahātejābrahmadattavaroyudhi |
atikāyo'drisaṅkāśodevadānavadarpahā || 3 ||
sa bhāskarasahasrasyasaṅghātamivabhāsvaram |
rathamāsthāyaśakrārirabhidudrāvavānarān || 4 ||
sa visphāryamahācāpaṅkirīṭīmṛṣṭakuṇḍalaḥ |
nāmaviśrāvayāmāsananāda ca mahāsvanam || 5 ||
tenasiṃhapraṇādenanāmaviśrāvaṇena ca |
jyāśabdena ca bhīmenatrāsayāmāsavānarān || 6 ||
tedṛṣṭavādehamāhātmyaṅkumbhakarṇo'yamuthatitaḥ |
bhayārtāvānarāssarvesaṃśrayanteparasparam || 7 ||
tetasyarūpamālokyayathāviṣṭostrivikrame |
bhayādvānarayūdhāstevidravantitatastataḥ || 8 ||
te'tikāyaṃsamāsādyavānarāmūḍhacetasaḥ |
śaraṇyaṃśaraṇañjagmurlakṣmaṇāgrajamāhave || 9 ||
to'tikāyaṅkākutsthorathasthamparvatopamam |
dadarśadhavaninandūrādgarjantaṅkālameghavat || 10 ||
sa tandṛṣṭavāmahātmānaṃrāghavastuvisismiye |
vānarān sāntvayitvā ca vibhīṣaṇamuvāca ha || 11 ||
ko'sauparvatasaṅkāśodhanuṣmānharilocanaḥ |
yuktehayasahasreṇaviśālesyandanesthitaḥ || 12 ||
ya eṣaniśitaiśśūlaissutīkṇaiḥprāsamudgaraiḥ |
arciṣmadbhirvṛtobhātibhūtairivamaheśvaraḥ || 13 ||
kālajihvāprakāśābhiryaeṣo'tivirājate |
āvṛtorathaśaktībhirvidyudbhirivatoyadaḥ || 14 ||
dhanūṃṣicāsyasajjānihemapṛṣṭhānisarvaśaḥ |
śobhayantirathaśreṣṭhaṃśakracāpamivāmbaram || 15 ||
ka eṣarakṣaśśārdūloraṇabhūmivirājayan |
abhyetirathināṃśreṣṭhorathenādityatejasā || 16 ||
dhvajaśṛṅgapratiṣṭhenarāhuṇābhivirājate |
sūryaramaśinibhairbāṇairdiśo daśa virājayan || 17 ||
triṇatammeghasannādaṃhemapṛṣṭhamalaṅkṛtam |
śatakratudhanuḥprakhyandhanuścāsyavirājate || 18 ||
sa dhvajassapatākaścasānukarṣomahārathaḥ |
catussādisamāyuktomeghastanitāni || 19 ||
viṃśatirdaśa cāṣṭau ca tūṇīrarathamāsthitāḥ |
kārmukāṇi ca bhīmāni jyāśca kāñcanapiṅgalāḥ || 20 ||
dvau ca khaḍagaurathagataupārśvasthaupārśvaśobhitau |
caturhastatsaruyutauvyaktahastadaśāyatau || 21 ||
raktakaṇṭhaguṇo dhīro mahāparvatasannibhaḥ |
kālaḥ kālamahāvaktro meghastha iva bhāskaraḥ || 22 ||
kāñcanāṅgadanaddhābhyāmbhūjābhyāmeṣaśobhate |
śṛṅgābhyāmivatuṅgābhyāṃhimavān parvatottamaḥ || 23 ||
kuṇḍalābhyāntuyasyaitadbhatadhbhātiśubhekṣa |
punarvasvantaragatampūrṇambhimbamivaindavam || 24 ||
ācakṣvamemahābāhotvamenaṃrākṣasottamam |
yandṛṣṭavāvānarāssarvebhayārtāvidrutādiśaḥ || 25 ||
sa pṛṣṭorājaputreṇarāmeṇāmitatejasā |
ācacakṣemahātejāraghavāyavibhīṣaṇaḥ || 26 ||
daśagrīvomahātejārājāvaiśravaṇānujaḥ |
bhīmakarmāmahotsāhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||
tasyāsīdvīryavānputrorāvaṇapratimoraṇe |
vṛddhasevīśrutidharassarvāstraviduṣāṃvaraḥ || 28 ||
aśvapṛṣṭherathenāgekhaḍagedhanuṣikarṣaṇe |
bhedesāntve ca dāne ca nayemantre ca sammataḥ || 29 ||
yasyabāhūsamāśrityalaṅkāvasatinirbhayā |
tanayandhānyamālinyāatikāyamimaṃviduḥ || 30 ||
etenārādhitobrahmotapasābhāvitātmanā |
astrāṇicāpyavāptāniripavaścaparājitāḥ || 31 ||
surāsurairavadhyatvandattamasmaisvayambhuvā |
etaccakavacandivyaṃradhaścaiṣo'rabhāsvaraḥ || 32 ||
etenaśataśodevādānavāścaparājitāḥ |
rakṣitāni ca rakṣāṃsiyakṣāścāpiniṣūditāḥ || 33 ||
vajraṃviṣṭambhitaṃyenabāṇairindrasyadhīmataḥ |
pāśassalilarājasyaraṇepratihatastathā || 34 ||
eṣo'tikāyobalavānrākṣasānāmatharṣabhaḥ |
rāvaṇasyatodhīmāndevadānavadarpahā || 35 ||
tadasminkriyatāṃyatnaḥkṣiprampuruṣapuṅgava |
purāvānarasainyānikṣyannayatisāyakaiḥ || 36 ||
tatotikāyobalavānpraviśyaharivāhinīm |
viṣphārayāmāsadhanurnanāda ca punaḥpunaḥ || 37 ||
tambhīmavapuṣandṛṣṭavārathasthaṃrathināṃvaram |
abhipeturmahātmānoyepradhānāvanaukasaḥ || 38 ||
kumudodvividomaindonīlaśśarabhaeva ca |
pādapairgiriśṛṅgaiścayugapatsamabhidravan || 39 ||
teṣāṃvṛkṣāṃścaśailāṃścaśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
atikāyomahātejāścicchedāstravidāṃvaraḥ || 40 ||
tāṃścaivasarvān sa harīn śaraissarvāyasairbalī |
vivyāthābhimukhassaṅkhyebhīmakāyoniśācara || 41 ||
te'rditāmbāṇavarṣeṇabhinnagātrāḥplavaṅgamāḥ |
na śekuratikāyasyapratikartummahāraṇe || 42 ||
tat tsainyaṃharivīrāṇāntrāsayāmāsarākṣasaḥ |
mṛgayūthamivakruddhohariryauvanadarpitaḥ || 43 ||
sarākṣasendroharisainyamadhyenāyudhyamānannijaghānakañcit |
upetyarāmaṃsadhamaḥ kalāpī sa garvitaṃvākyamidambabhāṣe || 44 ||
rathesthitohaṃśaracāpapāṇirnaprākṛtaṅkañcanayodhayāmi |
yasyāstikaścidvyavasāyayuktodadātumekṣipramihādyayuddham || 45 ||
tattasyavākyambruvatoniśamyacukopasaumitriramitrahantā |
amṛṣyamāṇaścasamutpapātajagrāhacāpaṃ ca tatassmayitvā || 46 ||
kruddhassaumitrirutpatyatūṇādākṣipyasāyakam |
purastādatikāyasyavicakarṣamahaddhanuḥ || 47 ||
pūrayan sa mahīṃśailānākāśaṃsāgarandiśaḥ |
jyāśabdolakṣmaṇasyograstrāsayan rajanīcarān || 48 ||
saumitreścāpanirghoṣaṃśrutvāpratibhayantadā |
visiṣmiyemahātejārākṣasendrātmajobalī || 49 ||
athātikāyaḥkupitodṛṣṭavālakṣmaṇamutthitam |
ādāyaniśitambāṇamidaṃvacanamabravīt || 50 ||
bālastvamasisaumitrevikrameṣvavicakṣaṇaḥ |
gacchakiṅkālasadṛśammāṃyodhayatumicchasi || 51 ||
na himadbāhusṛṣṭānāmastrāṇāhimavānapi |
soḍhumutsahatevegamantarikṣamathomahī || 52 ||
sukhaprasuptaṅkālāgniṃvibodhayitumicchasi |
nyasyacāpannivartasvamāprāṇān jahimadgataḥ || 53 ||
athavātvampratiṣṭabdho na nivartitumicchasi |
tiṣṭhaprāṇān parityajyagamiṣyasiyamakṣyam || 54 ||
paśyameniśitānbāṇānaridarpaniṣūdanān |
īśvarāyudhasaṅkāśāṃstaptakāñcanabhūṣaṇān || 55 ||
eṣa te sarpasaṅkāśo bāṇaḥ pāsyati śoṇitam |
mṛgarāja iva kruddho nāgarājasya śoṇitam || 56 ||
ityevamuktvāsaṅkruddhaśśarandhanuṣisandadhe |
śrutvātikāyasyavacassaroṣaṃsagarvitaṃsamyatirājaputraḥ |
sa sañcukopātibalomanasvīruvācavākyaṃ ca tatomahārtham || 57 ||
na vākyamātreṇabhavān pradhāno na katthanātsatpuruṣābhavanti |
mayisthitedhanvinibāṇapāṇaunidarśayasvātmabalandurātman || 58 ||
karmaṇā sūcayātmānaṃ na vikatthitumarhasi |
pauruṣeṇa tu yo yuktaḥ sa tu śūra iti smṛtaḥ || 59 ||
sarvāyudhasamāyuktodhanvītvaṃrathamāsthitaḥ |
śarairvāyadivāpyastrairdarśayasvaparākramam || 60 ||
tataḥ śiraste niśitaiḥ pātayiṣyāmyahaṃ śaraiḥ |
mārutaḥ kālasampakvaṃ vṛntāttālaphalaṃ yathā || 61 ||
adyatemāmakābāṇāstaptakāñcanabhūṣaṇāḥ |
pāsyantirudhiraṅgātrādbāṇaśalyāntarotthitam || 62 ||
bālo'yamitivijñāya na māvajñātumarhasi |
bālovāyadivāvṛddhomṛtyuñjānīhisaṃyuge || 63 ||
bālenaviṣṇunālokāstrayaḥkrāntāstrivikramaiḥ |
lakṣmaṇasyavacaśśrutvāhetumatparamārthavat || 64 ||
atikāyaḥpracukrodhabāṇañcottamamādade |
tatovidyādharābhūtādevādaityāmaharṣayaḥ || 65 ||
guhyakāścamahātmānastadyuddhandraṣṭumāgaman |
to'tikāyaḥkupitaścāpamāropyasāyakam || 66 ||
lakṣmaṇāyapracikṣepasaṅkṣipannivacāmbaram |
tamāpatantanniśitaṃśaramāśīviṣopamam || 67 ||
ardhacandreṇacicchedalakṣmaṇaḥparavīrahā |
tannikṛttaṃśarandṛṣṭavākṛttabhogamivoragam || 68 ||
atikāyobhṛśaṅkruddhaḥpañcabāṇān samādade |
tānśarān sampracikṣepalakṣmaṇāyaniśācaraḥ || 69 ||
tānaprāptān śaraistīkṣṇaiścicchedabharatānujaḥ |
satān chittvāśitairbāṇairlakṣmaṇaḥparavīrahā || 70 ||
ādadeniśitambāṇañjvalantamivatejasā |
tamādāyadhanuśśreṣṭheyojayāmāsalakṣmaṇaḥ || 71 ||
vicakarṣa ca vegenavisasarja ca vīryavān |
pūrṇāyatavisṛṣenaśareṇanataparvaṇā || 72 ||
lalāṭerākṣasaśreṣṭhamājaghāna sa vīryavān |
salalāṭeśaromagnastasyabhīmasyarakṣasaḥ || 73 ||
dadṛśe śoṇitenāktaḥ pannagendra ivāhave |
rākṣasaḥ pracakampe ca lakṣmaṇeṣu prakampitaḥ || 74 ||
rudrabāṇahataṅghoraṃyathātripuragopuram |
cintayāmāsacāśvāsyavimṛśya ca mahābalaḥ || 75 ||
sādhubāṇanipātenaślāghanīyo'simeripuḥ |
vidhāyaivaṃvinamyāsyanniyamya ca bhujāvubhau || 76 ||
sa rathopasthamāsthāyarathenapracacāra ha |
kantrīnpañcasaptetisāyanrākṣasarṣabhaḥ || 77 ||
ādadesandadhecāpivicakarṣotsasarja ca |
tebāṇāḥkālasaṅkāśārākṣasendradhunuścyutāḥ || 78 ||
hemapuṅkhāraviprakhyāścakrurdīptamivāmbaram |
tastānrākṣasotsṛṣṭānśaraughānrāghavānujaḥ || 79 ||
asambrāntaḥpracicchedaniśitairbahubhiśśaraiḥ |
tān śarānyudhisamprekṣyanikṛttānrāvaṇātmajaḥ || 80 ||
cukopatridaśendrārirjagrāhaniśitaṃśaram |
sasandhāyamahātejāstambāṇaṃsahasotsṛjat || 81 ||
tenassaumitrimāyāntamājaghānastanāntare |
atikāyenasaumitristāḍitoyudhivakṣasi || 82 ||
susrāva rudhiraṃ tīvraṃ madaṃ matta iva dvipaḥ |
sa cakāra tadātmānaṃ viśalyaṃ sahasā vibhuḥ || 83 ||
jagrāha ca śarantīkṣṇamastreṇāpicasandadhe |
āgneyenatadā'streṇayojayāmāsasāyakam || 84 ||
sa jajvālatadābāṇodhanuṣyasyamahātmanaḥ |
atikāyotitejasvīsauramastraṃsamādadhe || 85 ||
tenabāṇambhujaṅgābhaṃhemapuṅkhamayojayat |
tadastrañjvalitaṅghoraṃlakṣmaṇaśśaramāhitam || 86 ||
atikāyāyacikṣepakāladaṇḍamivāntakaḥ |
āgneyenābhisaṃyuktandṛṣṭavābāṇanniśācaraḥ || 87 ||
utsasarjatadābāṇandīptaṃsūryāstrayojitam |
tāvubhāvambarebāṇāvanyonyamabhijaghnatuḥ || 88 ||
tejasāsampradīptāgraukruddhāvivabhujaṅgamau |
tāvanyonyaṃvinirdahyapetaturdharaṇītale || 89 ||
nirarciṣaubhasmakṛtau na bhrājeteśarottamau |
tāvubhaudīpyamānausma na bhrājetemahītale || 90 ||
tato'tikāyassaṅkṛddhastvastramaiṣīkamutsṛjat |
tatpracicchedasaumitrirastramaindreṇavīryavān || 91 ||
aiṣīkannihatandṛṣṭavāruṣitorāvaṇātmajaḥ |
yāmyenārsteṇasaṅkṛddhoyojayāmāsasāyakam || 92 ||
tatastadastrañcikṣepalakṣmaṇāyaniśācaraḥ |
vāyavyenatadastreṇanijaghāna sa lakṣmaṇaḥ || 93 ||
athainaṃśaradhārābhirdhārābhirivatoyadaḥ |
abhyavarṣatsusaṅkṛddholakṣmaṇorāvaṇātmajam || 94 ||
te'tikāyaṃsamāsādyakavacevajrabhūṣite |
bhagnāgraśalyāssahasāpeturbāṇāmahītale || 95 ||
tānmoghānabhisamprekṣyalakṣmaṇaḥparavīrahā |
abhyavarṣanmaheṣūṇāṃsahasreṇamahāyaśāḥ || 96 ||
sa vṛṣyamāṇobāṇaughairatikāyomahābalaḥ |
avadhyakavacassaṅkhyerākṣasonaivavivyathe || 97 ||
śarañcāśīviṣākāraṃlakṣmaṇāyavyapāsṛjat |
sa tenaviddhassaumitrirmarmadeśeśareṇa ha || 98 ||
muhūrtamātrannissañjñohyabhavacchatrutāpanaḥ |
tataḥssañjñāmupālabhyacaturbhissāyakottamaiḥ || 99 ||
nijaghānahayānsaṅkhyesārathiṃ ca mahābalaḥ |
dhvajasyonmathanaṅkṛtvāśaravarṣairarindamaḥ || 100 ||
asambhrāntassasaumitristānśarānabhilakṣitān |
mumocalakṣmaṇobāṇānvadhārthantasyarakṣasaḥ || 101 ||
na śaśākarujaṅkartuṃyudhitasyanarottamaḥ |
athainamabhyupāgamyavāyurvākyamuvāca ha || 102 ||
brahmadattavaro hyeṣa avadhya kavacāvṛtaḥ |
brāhmeṇāstreṇa bhindhyenameṣa vadhyo hi nānyathā || 103 ||
avadhyaeṣahyanyeṣāmastrāṇāṅkavacībalī |
tatastuvāyorvacananniśamyasaumitririndrapratimānavīryaḥ |
samādadebāṇamamoghavegantadbrāhmamastraṃsahasāniyojya || 104 ||
niyujyamānesaumitriṇābāṇavareśitāgre |
diśaścacandrarkamahāgrahāścanabhaścatatrāsacacālacorvī || 105 ||
tambrahmaṇo'streṇaniyujyacāpeśaraṃsupuṅkhaṃyamadūtakalpam |
saumitririndrārisutasyatasyasasarjabāṇaṃyudhivajrakalpam || 106 ||
taṃlakṣmaṇotsṛṣṭamamoghavegaṃsamāpatantañjyalanaprakāśam |
suparṇavajrottamacitrapuṅkhantadā'tikāyassamaredadarśa || 107 ||
tamprekṣamāṇassahasā'tikāyojaghānabāṇairniśitairanekaiḥ |
sa sāyakastasyasuparṇavegastadātikāyasyajagāmapārśvam || 108 ||
tamāgatamprekṣyatadātikāyobāṇampradīptāntakakālakalpam |
jaghānaktyṛṣṭigadākuṭhāraiśūlairhulaiścāpyavipannacetā || 109 ||
tānyāyudhānyadbhutavigrahāṇimoghānikṛtvā sa śaro'gnidīptaḥ |
pragṛhyatasyaivakirīṭajuṣṭaṃ tato'tikāyasyaśirojahāra || 110 ||
tachacirassaśirastrāṇaṃlakṣmaṇeṣuprapīḍitam |
papātasahasābhūmauśṛṅgaṃhimavatoyathā || 111 ||
tambhūmaunipatitandṛṣṭavāvikṣiptabhūṣaṇaṃ babhūvurvyathitāssarvehataśeṣāniśācarāḥ || 112 ||
teviṣaṇṇamukhādīnāḥprahārajanitaśramāḥ |
vineduruccairbahavassahasāvisvaraissvaraiḥ || 113 ||
tatastetvaritaṃyātānirapekṣāniśācarāḥ |
purīmabhimukhābhītādravantonāyakehate || 114 ||
praharṣayuktābahavastuvānarāḥprabuddapadmapratimānanāstadā |
apūjayanlakṣmaṇaviṣṭabhāginaṃhateripaubhīmabaledurāsade || 115 ||
atibalamatikāyamabhrakalpaṃyudhivinipātya sa lakṣmaṇaḥprahṛṣṭaḥ |
tvaritamathatadā sa rāmapārśvaṅkapinivahaiścasupūjitojagāma || 116 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||