📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.60 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଷଷ୍ଟିତମ ସର୍ଗଃ
6.60 Yuddhakanda - Shashtitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସପ୍ରଵିଶ୍ଯପୁରୀଂଲଙ୍କାଂରାମବାଣଭଯାର୍ଧିତଃ ।
ଭଗ୍ନଦର୍ପସ୍ତଦାରାଜାବଭୂଵଵ୍ଯଥିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ 1 ॥
ମାତଙ୍ଗ ଇଵ ସିମ୍ହେନ ଗରୁଡେନେଵ ପନ୍ନଗଃ ।
ଅଭିଭୂତୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା ॥ 2 ॥
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡପ୍ରତୀକାନାଂଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଦୃଶଵର୍ଚସାମ୍ ।
ସ୍ମରନ୍ରାଘଵବାଣାନାଂଵିଵ୍ଯଥେରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ॥ 3 ॥
ନକାଞ୍ଚନମଯନ୍ଦିଵ୍ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯପରମାସନମ୍ ।
ଵିପ୍ରେକ୍ଷମାଣୋରକ୍ଷାଂସିରାଵଣୋଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 4 ॥
ସର୍ଵନ୍ତତ୍ଖଲୁମେମୋଘଂଯତ୍ତପ୍ତମ୍ପରମନ୍ତପଃ ।
ଯତ୍ସମାନୋମହେନ୍ଦ୍ରେଣମାନୁଷେଣାସ୍ମିର୍ଜିତଃ ॥ 5 ॥
ଇଦନ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋଘୋରଂଵାକ୍ଯମ୍ମାମଭ୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ମାନୁଷେଭ୍ଯୋଵିଜାନୀହିଭଯନ୍ତ୍ଵମିତିତତ୍ତଥା ॥ 6 ॥
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗୈଃ ।
ଅଵଧ୍ଯତ୍ଵମ୍ମଯାପ୍ରାପ୍ତମ୍ମାନୁଷେଭ୍ଯୋନଯାଚିତମ୍ ॥ 7 ॥
ଵିଦିତଂ ମାନୁଷଂ ମନ୍ଯେ ରାମଂ ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଜାତେନ ଅନର୍ଣ୍ଯେନ ଯତ୍ ପୁରା ॥ 8 ॥
ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେହିମଦ୍ଵଂଶେପୁରୁଷୋରାକ୍ଷସାଧନୁ ।
ଯସ୍ତ୍ଵାଂସପୁତ୍ରଂସାମାତ୍ଯଂସବଲଂସାଶ୍ଵସାରଥିମ୍ ॥ 9 ॥
ନିହନିଷ୍ଯତିସଙ୍ଗ୍ରାମେତ୍ଵାଙ୍କୁଲାଧମ ଦୁର୍ମତେ ।
ଶପ୍ତୋଽହଂଵେଦଵତ୍ଯାଚଯଦାସାଧର୍ଷିତାପୁରା ॥ 10 ॥
ସେଯଂସୀତାମହାଭାଗାଜାତାଜନକନନ୍ଦିନୀ ।
ଉମାନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଚାପିରମ୍ଭାଵରୁଣକନ୍ଯକା ॥ 11 ॥
ଯଥୋକ୍ତାସ୍ତନ୍ମଯାପ୍ରାପ୍ତନ୍ନମିଥ୍ଯାଋଷିଭାଷିତଂ ଏତଦେଵାଭ୍ଯୁପାଗମ୍ଯଯତ୍ନଙ୍କର୍ତୁମହାର୍ହଥ ॥ 12 ॥
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚାପିତିଷ୍ଠନ୍ତୁଚର୍ଯାଗୋପୁରମୂର୍ଥସୁ ।
ସଚାପ୍ରତିମଗାମ୍ଭୀର୍ଯୋଦେଵଦାନଵଦର୍ପହା ॥ 13 ॥
ବ୍ରହ୍ମଶାପାଭିଭୂତସ୍ତୁକୁମ୍ଭକର୍ଣୋଵିବୋଧ୍ଯତାମ୍ ।
ସପରାଜିତମାତ୍ମାନମ୍ପ୍ରହସ୍ତଞ୍ଚନିଷୂଦିତମ୍ ॥ 14 ॥
ଜ୍ଞାତ୍ଵାରକ୍ଷୋବଲମ୍ଭୀମମାଦିଦେଶମହାବଲଃ ।
ଦ୍ଵାରେଷୁଯତ୍ନଃକ୍ରିଯତାମ୍ପ୍ରାକାରଶ୍ଚାଧିରୁହ୍ଯତାମ୍ ॥ 15 ॥
ନିଦ୍ରାଵଶସମାଵିଷ୍ଟଃକୁମ୍ଭକର୍ଣୋଵିବୋଦ୍ଯତାମ୍ ।
ସୁଖଂସ୍ଵପିତିନିଶ୍ଚିନ୍ତଃକାଲୋପହତଚେତନଃ ॥ 16 ॥
ନଵଷଟ୍ ସପ୍ତଚାଷ୍ଟୌଚମାସାନ୍ ସ୍ଵପିତିରାକ୍ଷସଃ ।
ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵାପ୍ରସୁପ୍ତୋଽଯମିତସ୍ତୁନଵମେଽହନି ॥ 17 ॥
ତନ୍ତୁବୋଧଯତକ୍ଷିପ୍ରଙ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣମ୍ମହାବଲମ୍ ।
ସତୁସଙ୍ ଖ୍ଯେମହାବାହୁଃକକୁଦସ୍ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 18 ॥
ଵାନରାନ୍ ରାଜପୁତ୍ରୌଚକ୍ଷିପ୍ରମେଵହନିଷ୍ଯତି ଏଷଃକେତୁଃପରଂସଙ୍ ଖ୍ଯେମୁଖ୍ଯୋଵୈସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 19 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣଃସଦାଶେତେମୂଢୋଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖେରତଃ ।
ରାମେଣହିନିରସ୍ତସ୍ଯସଙ୍ଗ୍ରାମେଽସ୍ମିନ୍ ସୁଦାରୁଣେ ॥ 20 ॥
ଭଵିଷ୍ଯତିନମେଶୋକଃକୁମ୍ଭକର୍ଣେଵିବୋଧିତେ ।
କିଙ୍କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହନ୍ତେନଶକ୍ରତୁଲ୍ଯବଲେନହି ॥ 21 ॥
ଈଦୃଶେଵ୍ଯସନେଘୋରେଯୋନସାହ୍ଯାଯକଲ୍ପତେ ।
ତେତୁତଦ୍ଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯରାକ୍ଷସାଃ ॥ 22 ॥
ଜଗ୍ମୁଃପରମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଃକୁମ୍ଭକର୍ଣନିଵେଶନମ୍ ।
ତାମ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯମହାଦ୍ଵାରଂସର୍ଵତୋଯୋଜନାଯତାମ୍ ॥ 23 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣଗୁହାଂରମ୍ଯାଂସର୍ଵଗନ୍ଧପ୍ରଵାହିନୀମ୍ ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯନିଃଶ୍ଵାସାଦଵଧୂତାମହାବଲାଃ ॥ 24 ॥
ପ୍ରତିଷ୍ଠମାନାଃକୃଚ୍ଛ୍ରେଣଯତ୍ନାତ୍ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଗୁହାମ୍ ।
ତାମ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯଗୁହାଂରମ୍ଯାଂଶୁଭାଙ୍କାଞ୍ଚନକୁଟ୍ଟିମାମ୍ ॥ 25 ॥
ଦଦୃଶୁର୍ନୈରୃତଵ୍ଯାଘ୍ରଂଶଯାନମ୍ଭୀମଵିଦର୍ଶନମ୍ ।
ତେତୁତଂଵିକୃତଂସୁପ୍ତଂଵିକୀର୍ଣମିଵପର୍ଵତମ୍ ॥ 26 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣମ୍ମହାନିଦ୍ରଂସହିତାଃପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯନ୍ ।
ଊର୍ଧ୍ଵରୋମାଞ୍ଚିତତନୁଂଶ୍ଵସନ୍ତମିଵପନ୍ନଗମ୍ ।
ଭ୍ରାମଯନ୍ତଂ ନ୍ଵିଶ୍ଶ୍ଵସୈଃଶଯାନଂ ଭୀମଵିଦର୍ଶମମ୍ ॥ 27 ॥
ଭୀମନାସାପୁଟନ୍ତନ୍ତୁପାତାଲୋଵିପୁଲାନନମ୍ ।
ଶଯନେନ୍ଯସ୍ତସର୍ଵାଙ୍ଗମ୍ମେଦୋରୁଧିରଗନ୍ଧିନମ୍ ॥ 28 ॥
କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗଦନଦ୍ଧାଙ୍ଗଙ୍କିରୀଟିନମରିନ୍ଦମମ୍ ।
ଦଦୃଶୁର୍ନୈରୃତଵ୍ଯାଘ୍ରଙ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣମରିନ୍ଦମମ୍ ॥ 29 ॥
ତତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନଙ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣାଗ୍ରତସ୍ତଦାଚାଗ୍ରତଃ ॥ 30 ॥
ମାଂସାନାମ୍ମେରୁସଙ୍କାଶଂରାଶିମ୍ପରମତର୍ପଣମ୍ ।
ମୃଗାଣାମ୍ମହିଷାଣାଞ୍ଚଵରାହାଣାଞ୍ଚସଞ୍ଚଯାନ୍ ॥ 31 ॥
ଚକ୍ରୁର୍ନୈରୃତଶାର୍ଦୂଲାରାଶିମନ୍ନସ୍ଯଚାଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ତତଶ୍ଶୋଣିତକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚମଦ୍ଯାନିଵିଵିଧାନିଚ ॥ 32 ॥
ପୁରସ୍ତାତ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯଚକ୍ରୁସ୍ତ୍ରିଦଶଶତ୍ରଵଃ ।
ଲିଲିପୁଶ୍ଚପରାର୍ଧ୍ଯେନଚନ୍ଦନେନପରନ୍ତପମ୍ ॥ 33 ॥
ଦିଵ୍ଯୈରାଶ୍ଵାସଯାମାମାସୁର୍ମାଲ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧୈସ୍ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ ।
ଧୂପଂସୁଗନ୍ଧାଂଶ୍ଚସସୃଜୁସ୍ତୁଷ୍ଟଵୁଶ୍ଚପରନ୍ତତମ୍ ॥ 34 ॥
ଜଲଦାଇଵଚାନେଦୁର୍ଯାତୁଧାନାସ୍ତତସ୍ତତଃ ।
ଶଙ୍ଖାନ୍ନାପୂରଯାମାସୁଶ୍ଶଶାଙ୍କସଦୃଶପ୍ରଭାନ୍ ॥ 35 ॥
ତୁମୁଲଂଯୁଗପଚ୍ଛାପିଵିନେଦୁଶ୍ଚାପ୍ଯମର୍ଷିତାଃ ।
ନେଦୁରାସ୍ଫୋଟଯାମାସୁଶ୍ଚିକ୍ଷିପୁସ୍ତେନିଶାଚରାଃ ॥ 36 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣଵିବୋଧାର୍ଥଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେଵିପୁଲଂ ସ୍ଵନମ୍ ।
ସଶଙ୍ଖଭେରୀପଣଵପ୍ରଣାଦ ।
ମାସ୍ଫୋଟିତକ୍ଷ୍ଵେଲିତସିମ୍ହନାଦମ୍ ।
ଦିଶୋ ଦ୍ରଵନ୍ତସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ କିରନ୍ତଃ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିହମ୍ଗାଃ ସହସା ନିପେତୁଃ ॥ 37 ॥
ଯଦାଭୃଶନ୍ତୈର୍ନିନଦୈର୍ମହାତ୍ମାନକୁମ୍ବକର୍ଣୋବୁବୁଧେପ୍ରସୁପ୍ତଃ ।
ତତୋମୁସୁଣ୍ଠୀର୍ମୁସଲାନିସର୍ଵେରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ତେଜଗୃହୁର୍ଗଦାଶ୍ଚ ॥ 38 ॥
ତଂଶୈଲଶୃଙ୍ଗୈର୍ମୁସଲୈର୍ଗଦାଭିର୍ଵୃକ୍ଷୈସ୍ତରୈର୍ମୁଦ୍ଗରମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚ ।
ସୁଖପ୍ରସୁପ୍ତମ୍ଭୁଵିକୁମ୍ଭକର୍ଣଂରକ୍ଷାଂସ୍ଯୁଦଗ୍ରାଣିତଦାନିଜଘ୍ନୁଃ ॥ 39 ॥
ତସ୍ଯନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନକୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯରକ୍ଷସଃ ।
ରାକ୍ଷସାବଲଵନ୍ତୋଽପିସ୍ଥାତୁନାଶକ୍ନୁଵନ୍ପୁରଃ ॥ 40 ॥
ତତଃପରିହିତାଗାଢଂରାକ୍ଷସାଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ।
ମୃଦଙ୍ଗପଣଵାନ୍ ଭେରୀଶ୍ଶଙ୍ଖକୁମ୍ଭଗଣାଂସ୍ତଥା ॥ 41 ॥
ଦଶରାକ୍ଷସସାହସ୍ରଂଯୁଗପତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍ ।
ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯାକାରନ୍ତେତୁତମ୍ପ୍ରତ୍ଯବୋଧଯନ୍ ॥ 42 ॥
ଅଭିଘ୍ନନ୍ତୋନଦନ୍ତଶ୍ଚନୈଵସଂଵିଵିଦେତୁସଃ ।
ଯଦାଚୈନନ୍ନଶେକୁସ୍ତେପ୍ରତିବୋଧଯିତୁନ୍ତଦା ॥ 43 ॥
ତତୋଗୁରୁତରଂଯତ୍ନନ୍ଦାରୁଣଂସମୁପାକ୍ରମନ୍ ।
ଆଶ୍ଵାନୁଷ୍ଟ୍ରାନ୍ ଖରନ୍ନାଗାନ୍ ଜଘ୍ନୁର୍ଦଣ୍ଡକଶାଙ୍କୁଶୈଃ ॥ 44 ॥
ଭେରୀଶଙ୍ଖମୃଦଙ୍ଗାଂଶ୍ଚସର୍ଵପ୍ରାଣୈରଵାଦଯନ୍ ।
ନିଜଘ୍ନୁଶ୍ଚାସ୍ଯଗାତ୍ରାଣିମହାକାଷ୍ଠକଙ୍କରୈଃ ॥ 45 ॥
ମୁଦ୍ଗରୈର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚାପିସର୍ଵପ୍ରାଣସମୁଦ୍ଯତୈଃ ।
ତେନନାଦେଵମହତାଲଙ୍କାସମଭିପୂରିତା ॥ 46 ॥
ସପର୍ଵତଵନାସର୍ଵାସୋଽପିନୈଵପ୍ରବୁଧ୍ଯତେ ।
ତତସ୍ସହସ୍ରମ୍ଭେରୀଣାଂଯୁଗସତ୍ସମହନ୍ଯତ ॥ 47 ॥
ମୃଷ୍ଟକାଞ୍ଚନକୋଣାନାମାସକ୍ତାନାଂସମନ୍ତତଃ ।
ଏଵମପ୍ଯନ୍ତିଦ୍ରିସ୍ତୁଯଦାନୈଵପ୍ରବୁଧ୍ଯତ ॥ 48 ॥
ଶାପସ୍ଯଵଶମାପନ୍ନସ୍ତତଃକ୍ରୁଦ୍ଧାନିଶାଚରାଃ ।
ମହାକ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟାସ୍ସର୍ଵେଭୀମପରାକ୍ରମାଃ ॥ 49 ॥
ତଦ୍ରକ୍ଷୋବୋଧଯିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ରୁରନ୍ଯେପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଅନ୍ଯେଭେରୀସ୍ସମାଜଘ୍ନୁରନ୍ଯେଚକ୍ରୁର୍ମହାସ୍ଵନମ୍ ॥ 50 ॥
କେଶାନନ୍ଯେପ୍ରଲୁଲୁପୁଃକର୍ଣାଵନ୍ଯେଦଶନ୍ତିଚ ।
ଉଦକୁମ୍ବଶତାନ୍ଯନ୍ଯେସମସିଞ୍ଚନ୍ତକର୍ଣଯୋଃ ॥ 51 ॥
ନକୁମ୍ଭକର୍ଣଃପସ୍ପନ୍ଦେମହାନିଦ୍ରାଵଶଙ୍ଗତଃ ।
ଅନ୍ଯେଚବଲିନସ୍ତସ୍ଯକୂଟମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ ॥ 52 ॥
ମୂର୍ଧ୍ନିଵକ୍ଷସିଗାତ୍ରେଷୁପାତନ୍ କୂଟମୁଦ୍ଗରାନ୍ ।
ରଜ୍ଜୁବନ୍ଧନବଦ୍ଧାଭିଶ୍ଶତଘ୍ନୀଭିଶ୍ଚସର୍ଵଶଃ ॥ 53 ॥
ଵଧ୍ଯମାନୋମହାକାଯୋନପ୍ରାବୁଧ୍ଯତରାକ୍ଷସଃ ।
ଵାରଣାନାଂସହସ୍ରଞ୍ଚଶରୀରେଽସ୍ଯପ୍ରଧାଵିତମ୍ ॥ 54 ॥
କୁମ୍ବକର୍ଣସ୍ତଦାବୁଦ୍ ଧ୍ଵାସ୍ପର୍ଶମ୍ପରମବୁଧ୍ଯତ ।
ସପାତ୍ଯମାନୈର୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗଵୃକ୍ଷୈରଚିନ୍ତଯଂସ୍ତାନ୍ଵିପୁଲାନ୍ ପ୍ରହାରାନ୍ ।
ନିଦ୍ରାକ୍ଷ୍ଯାତ୍ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯପୀଡିତଶ୍ଚଵିଜୃମ୍ଭମାଣସ୍ସହସୋତ୍ପପାପ ॥ 55 ॥
ସନାଗଭୋଗାଚଲଶୃଙ୍ଗକଲ୍ପୌଵିକ୍ଷିପ୍ଯବାହୂଗିରଶୃଙ୍ଗସାରୌ ।
ନିଵୃତ୍ଯଵକ୍ତ୍ରଂଵଡଵାମୁଖାଭନ୍ନିଶାଚରୋଽସୌଵିକୃତଞ୍ଜଜୃମ୍ଭେ ॥ 56 ॥
ତସ୍ଯ ଜାଜୃମ୍ଭମାଣସ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ପାତାଲସମ୍ନିଭମ୍ ।
ଦଦ୍R​ଉଶେ ମେରୁଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରେ ଦିଵାକର ଇଵୋଦିତଃ ॥ 57 ॥
ସଜୃମ୍ଭମାଣୋଽତିବଲଃପ୍ରଦ୍ଧୋନିଶାଚରଃ ।
ନିଃଶ୍ଵାସଶ୍ଚାସ୍ଯସଞ୍ଜଜ୍ଞେପର୍ଵତାଦିଵମାରୁତଃ ॥ 58 ॥
ରୂପମୁତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯକୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯତଦ୍ବଭୌ ।
ତପାନ୍ତେସବଲାକସ୍ଯମେଘସ୍ଯେଵଵିଵର୍ଷତଃ ॥ 59 ॥
ତସ୍ଯଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶେଵିଦ୍ଯୁତ୍ସଦୃଶଵର୍ଚସୀ ।
ଦଦୃଶାତେମହାନେତ୍ରେଦୀପ୍ତାଵିଵମହାଗ୍ରହୌ ॥ 60 ॥
ତତସ୍ତ୍ଵଦର୍ଶଯନ୍ ସର୍ଵାନ୍ଭକ୍ଷ୍ଯାଂଶ୍ଚଵିଵିଧାନ୍ ବହୂନ୍ ।
ଵରାହାନ୍ମହିଷାଂଶ୍ଚୈଵବଭକ୍ଷସମହାବଲଃ ॥ 61 ॥
ଆଦଦୁନ୍ଭୁକ୍ଷିତୋମାଂସଂଶୋଣିତନ୍ତୃଷିତଃପିବନ୍ ।
ମେଦଃକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚମଦ୍ଯାଂଶ୍ଚପପୌଶକ୍ରରିପୁସ୍ତଦା ॥ 62 ॥
ତତସ୍ତୃପ୍ତ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସମୁତ୍ପେରୁର୍ନିଶାଚରାଃ ।
ଶିରୋଭିଶ୍ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯୈନଂ ସର୍ଵତଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍ ॥ 63 ॥
ନିଦ୍ରାଵିଶଦନେତ୍ରସ୍ତୁକଲୁଷୀକୃତଲୋଚନଃ ।
ଚାରଯନ୍ ସର୍ଵତୋଦୃଷ୍ଟିନ୍ତାନ୍ ଦଦର୍ଶନିଶାଚରାନ୍ ॥ 64 ॥
ସସର୍ଵାନ୍ ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସନୈରୃତାନ୍ ନୈରୃତର୍ଷଭଃ ।
ବୋଧନାଦ୍ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚାପିରାକ୍ଷସାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 65 ॥
କିମର୍ଥମହମାଦୃତ୍ଯଭଵଦ୍ଭିଃପ୍ରତିବୋଧିତଃ ।
କଚ୍ଛିତ୍ସୁକୁଶଲଂରାଜ୍ଞୋଭଯଂଵାନେଷନକିମ୍ ॥ 66 ॥
ଅଥଵାଧ୍ରୁଵମନ୍ଯେଭ୍ଯୋଭଯମ୍ପରମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଯଦର୍ଥମେଵତ୍ଵରିତୈର୍ଭଵଦ୍ଭିଃପ୍ରତିବୋଧିତଃ ॥ 67 ॥
ଅଦ୍ଯରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯଭଯମୁତ୍ପାଟଯାମ୍ଯହମ୍ ।
ଦାରଯିଷ୍ଯେମହେନ୍ଦ୍ରଂଵାଶାତଯିଷ୍ଯେତଥାନଲମ୍ ॥ 68 ॥
ନହ୍ଯଲ୍ପକାରଣେସୁପ୍ତମ୍ବୋଧଯିଷ୍ଯତିମାଙ୍ଗୁରୁଃ ।
ତଦାଖ୍ଯାତାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵେନମତ୍ପ୍ରବୋଧନକାରଣମ୍ ॥ 69 ॥
ଏଵମ୍ବ୍ରୁଵାଣଂସମ୍ରବ୍ଧଙ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣମରିନ୍ଦମମ୍ ।
ଯୂପାକ୍ଷଃସଚିଵୋରାଜ୍ଞଃକୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ ॥ 70 ॥
ନନୋଦେଵକୃତଙ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଭଯମସ୍ତିକଦାଚନ ।
ମାନୁଷାନ୍ନୋଭଯଂରାଜଂସ୍ତୁମୁଲଂସମ୍ପ୍ରବାଧତେ ॥ 71 ॥
ନଦୈତ୍ଯଦାନଵେଭ୍ଯୋଵାଭଯମସ୍ତିହିତାଦୃଶମ୍ ।
ଯାଦୃଶମ୍ମାନୁଷଂରାଜନ୍ ଭଯମସ୍ମାନୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ 72 ॥
ଵାନରୈଃପର୍ଵତାକାରୈର୍ଲଙ୍କେଯମ୍ପରିଵାରିତା ।
ସୀତାହରଣସନ୍ତପ୍ତାଦ୍ରାମାନ୍ନସ୍ତୁମୁଲମ୍ଭଯମ୍ ॥ 73 ॥
ଏକେନଵାନରେଣେଯମ୍ପୂର୍ଵନ୍ଦଗ୍ଧାମହାପୁରୀ ।
କୁମାରୋନିହତଶ୍ଚାକ୍ଷସ୍ସାନୁଯାତ୍ରଃସକୁଞ୍ଜରଃ ॥ 74 ॥
ସ୍ଵଯଂରକ୍ଷୋଧିପଶ୍ଚାପିପୌଲସ୍ତ୍ଯୋଦେଵକଣ୍ଟକଃ ।
ମୃତେତିସଂଯୁଗେମୁକ୍ତୋରାମେଣାଦିତ୍ଯତେଜସା ॥ 75 ॥
ଯନ୍ନ ଦେଵୈଃ କୃତୋ ରାଜା ନାପି ଦୈତ୍ଯୈର୍ନ ଦାନଵୈଃ ।
କୃତଃ ସ ଇହ ରାମେଣ ଵିମୁକ୍ତଃ ପ୍ରାଣସଂଶଯାତ୍ ॥ 76 ॥
ସଯୂପାକ୍ଷ୍ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାଭ୍ରାତୁର୍ଯୁଧିପରାଭଵମ୍ ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣୋଵିଵୃତ୍ତାକ୍ଷୋଯୂପାକ୍ଷମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 77 ॥
ସର୍ଵମଦ୍ଯୈଵଯୂପାକ୍ଷହରିସୈନ୍ଯଂସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ରାଘଵଞ୍ଚରଣେଜିତ୍ଵାତତୋଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମିରାଵଣମ୍ ॥ 78 ॥
ରାକ୍ଷସାଂସ୍ତର୍ପଯିଷ୍ଯାମିହରୀଣାମ୍ମାଂସଶୋଣିତୈଃ ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋଶ୍ଚାପିସ୍ଵଯମ୍ପାସ୍ଯାମିଶୋଣିତମ୍ ॥ 79 ॥
ତତ୍ତସ୍ଯଵାକ୍ଯମ୍ବ୍ରୁଵତୋନିଶମ୍ଯସଗର୍ଵିତଂରୋଷଵିଵୃଦ୍ଧଦୋଷମ୍ ।
ମହୋଦରୋନୈରୃତଯୋଧମୁଖ୍ଯଃକୃତାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମିଦମ୍ବଭାଷେ ॥ 80 ॥
ରାଵଣସ୍ଯଵଚଃଶ୍ରୁତ୍ଵାଗୁଣଦୋଷୌଵିମୃଶ୍ଯଚ ।
ପଶ୍ଚାଦପିମହାବାହୋ ଶତ୍ରୂନ୍ଯୁଧିଵିଜେଷ୍ଯସି ॥ 81 ॥
ମହୋଦରଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାରାକ୍ଷସୈଃପରିଵାରିତଃ ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣୋମହାତେଜାସ୍ସମ୍ପ୍ରତସ୍ଥେମହାବଲଃ ॥ 82 ॥
ସୁପ୍ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯଭୀମାକ୍ଷମ୍ଭୀମରୂପପରାକ୍ରମମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାସ୍ତ୍ଵରିତାଜୁଗ୍ମର୍ଦଶଗ୍ରୀନ୍ଵିଵେଶନମ୍ ॥ 83 ॥
ତତୋଗତ୍ଵାଦଶଗ୍ରୀଵମାସୀନମ୍ପରମାସନେ ।
ଊଚୁର୍ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟାସ୍ସର୍ଵଏଵନିଶାଚରାଃ ॥ 84 ॥
ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋଽଯଙ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣଭ୍ରାତାତେରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର ।
କଥନ୍ତତ୍ରୈଵନିର୍ଯାତୁଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେତମିହାଗତମ୍ ॥ 85 ॥
ରାଵଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଧୃଷ୍ଟୋରାକ୍ଷସାଂସ୍ତାନୁପସ୍ଥିତାନ୍ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁମେନମିହେଚ୍ଛାମିଯଥାନ୍ଯାଯଞ୍ଚପୂଜ୍ଯତାମ୍ ॥ 86 ॥
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାତୁତେସର୍ଵେପୁନରାଗମ୍ଯରାକ୍ଷସାଃ ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣମିଦଂଵାକ୍ଯମୂଚୂରାଵଣଚୋଦିତାଃ ॥ 87 ॥
ଦ୍ରଷ୍ଟୁନ୍ତ୍ଵାଙ୍କାଙ୍କ୍ଷତେରାଜାସର୍ଵରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ ।
ଗମନେକ୍ରିଯତାମ୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଭ୍ରାତରଂସମ୍ପ୍ରହର୍ଷଯଃ ॥ 88 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ତୁଦୁର୍ଧର୍ଷୋଭ୍ରାତୁରାଜ୍ଞାଯଶାସନମ୍ ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାମହାଵୀର୍ଯଶ୍ଶଯନାଦୁତ୍ପପାତହ ॥ 89 ॥
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଵଦନଂ ହ୍R​ଷ୍ଟଃ ସ୍ନାତଃ ପରମଭୂଷିତଃ ।
ପିପାସୁସ୍ତ୍ଵରଯାମାସ ପାନଂ ବଲସମୀରଣମ୍ ॥ 90 ॥
ତତସ୍ତେତ୍ଵରିତାସ୍ତତ୍ରରାକ୍ଷସାରାଵଣାଜ୍ଞଯା ।
ମଦ୍ଯକୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚଵିଵିଧାନ୍ କ୍ଷିପ୍ରମେଵୋପହାରଯନ୍ ॥ 91 ॥
ପୀତ୍ଵାଘଟସହସ୍ରେଦ୍ଵେଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ ।
ଈଷତ୍ସମୁତ୍କଟୋମତ୍ତସ୍ତେଜୋବଲସମନ୍ଵିତଃ ॥ 92 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣୋବଭୌହୃଷ୍ଟଃକାଲାନ୍ତକଯମୋପମଃ ।
ଭ୍ରାତୁସ୍ସଭଵନଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ରକ୍ଷୋବଲସମନ୍ଵିତଃ ॥ 93 ॥
କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ପଦନ୍ଯାସୈରକମ୍ପଯତ ମେଦିନୀମ୍ ।
ସ ରାଜମାର୍ଗଂ ଵପୁଷା ପ୍ରକାଶଯନ୍ ।
ସହସ୍ରରସ୍ମିର୍ଧରଣୀମିଵାଂଶୁଭିଃ ।
ଜଗାମ ତତ୍ରାଞ୍ଜଲିମାଲଯା ଵୃତଃ ।
ଶତକ୍ରତୁର୍ଗେହମିଵ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ॥ 94 ॥
ତଂରାଜମାର୍ଗସ୍ଥମମିତ୍ରଘାତିନଂଵନୌକସସ୍ତେସହସାବହିସ୍ସ୍ଥିତାଃ ।
ଦୃଷ୍ଟଵାଽପ୍ରମେଯଙ୍ଗିରିଶୃଙ୍ଗକଲ୍ପଂଵିତତ୍ରସୁସ୍ତେହରିଯୂଥପାଲାଃ ॥ 95 ॥
କେଚିଚ୍ଛରଣ୍ଯଂଶରଣଂସ୍ମରାମଂଵ୍ରଜନ୍ତିକେଚିଦ୍ ଵ୍ଯଥିତାଃପତନ୍ତି ।
କେଚିଦ୍ଧଶସ୍ମଵ୍ଯଥିତାଃପତନ୍ତିକେଚିଦ୍ଭଯାର୍ତାଭୁଵିଶେରତେସ୍ମ ॥ 96 ॥
ତମଦ୍ରିଶୃଙ୍ଗପ୍ରତିମଙ୍କିରୀଟିନଂସ୍ପୃଶନ୍ତମାଦିତ୍ଯମିଵାଽତ୍ମତେଜସା ।
ଵନୌକସଃପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଵିଵୃଦ୍ଧମଦ୍ଭୁତଂ 3 ଭଯାର୍ଧିତାଦୁଦ୍ରୁଵିରେତତସ୍ତତଃ ॥ 97 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṣṭitamassargaḥ |
sapraviśyapurīṃlaṅkāṃrāmabāṇabhayārdhitaḥ |
bhagnadarpastadārājābabhūvavyathitendriyaḥ || 1 ||
mātaṅga iva simhena garuḍeneva pannagaḥ |
abhibhūto'bhavadrājā rāghaveṇa mahātmanā || 2 ||
brahmadaṇḍapratīkānāṃvidyutsadṛśavarcasām |
smaranrāghavabāṇānāṃvivyatherākṣaseśvaraḥ || 3 ||
nakāñcanamayandivyamāśrityaparamāsanam |
viprekṣamāṇorakṣāṃsirāvaṇovākyamabravīt || 4 ||
sarvantatkhalumemoghaṃyattaptamparamantapaḥ |
yatsamānomahendreṇamānuṣeṇāsmirjitaḥ || 5 ||
idantadbrahmaṇoghoraṃvākyammāmabhyupasthitam |
mānuṣebhyovijānīhibhayantvamititattathā || 6 ||
devadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ |
avadhyatvammayāprāptammānuṣebhyonayācitam || 7 ||
viditaṃ mānuṣaṃ manye rāmaṃ daśarathātmajam |
ikṣvākukulajātena anarṇyena yat purā || 8 ||
utpatsyatehimadvaṃśepuruṣorākṣasādhanu |
yastvāṃsaputraṃsāmātyaṃsabalaṃsāśvasārathim || 9 ||
nihaniṣyatisaṅgrāmetvāṅkulādhama durmate |
śapto'haṃvedavatyācayadāsādharṣitāpurā || 10 ||
seyaṃsītāmahābhāgājātājanakanandinī |
umānandīśvaraścāpirambhāvaruṇakanyakā || 11 ||
yathoktāstanmayāprāptannamithyāṛṣibhāṣitaṃ etadevābhyupāgamyayatnaṅkartumahārhatha || 12 ||
rākṣasāścāpitiṣṭhantucaryāgopuramūrthasu |
sacāpratimagāmbhīryodevadānavadarpahā || 13 ||
brahmaśāpābhibhūtastukumbhakarṇovibodhyatām |
saparājitamātmānamprahastañcaniṣūditam || 14 ||
jñātvārakṣobalambhīmamādideśamahābalaḥ |
dvāreṣuyatnaḥkriyatāmprākāraścādhiruhyatām || 15 ||
nidrāvaśasamāviṣṭaḥkumbhakarṇovibodyatām |
sukhaṃsvapitiniścintaḥkālopahatacetanaḥ || 16 ||
navaṣaṭ saptacāṣṭaucamāsān svapitirākṣasaḥ |
mantrayitvāprasupto'yamitastunavame'hani || 17 ||
tantubodhayatakṣipraṅkumbhakarṇammahābalam |
satusaṅ khyemahābāhuḥkakudassarvarakṣasām || 18 ||
vānarān rājaputraucakṣipramevahaniṣyati eṣaḥketuḥparaṃsaṅ khyemukhyovaisarvarakṣasām || 19 ||
kumbhakarṇaḥsadāśetemūḍhogrāmyasukherataḥ |
rāmeṇahinirastasyasaṅgrāme'smin sudāruṇe || 20 ||
bhaviṣyatinameśokaḥkumbhakarṇevibodhite |
kiṅkariṣyāmyahantenaśakratulyabalenahi || 21 ||
īdṛśevyasaneghoreyonasāhyāyakalpate |
tetutadvacanaṃśrutvārākṣasendrasyarākṣasāḥ || 22 ||
jagmuḥparamasambhrāntāḥkumbhakarṇaniveśanam |
tāmpraviśyamahādvāraṃsarvatoyojanāyatām || 23 ||
kumbhakarṇaguhāṃramyāṃsarvagandhapravāhinīm |
kumbhakarṇasyaniḥśvāsādavadhūtāmahābalāḥ || 24 ||
pratiṣṭhamānāḥkṛcchreṇayatnātpraviviśurguhām |
tāmpraviśyaguhāṃramyāṃśubhāṅkāñcanakuṭṭimām || 25 ||
dadṛśurnairṛtavyāghraṃśayānambhīmavidarśanam |
tetutaṃvikṛtaṃsuptaṃvikīrṇamivaparvatam || 26 ||
kumbhakarṇammahānidraṃsahitāḥpratyabodhayan |
ūrdhvaromāñcitatanuṃśvasantamivapannagam |
bhrāmayantaṃ nviśśvasaiḥśayānaṃ bhīmavidarśamam || 27 ||
bhīmanāsāpuṭantantupātālovipulānanam |
śayanenyastasarvāṅgammedorudhiragandhinam || 28 ||
kāñcanāṅgadanaddhāṅgaṅkirīṭinamarindamam |
dadṛśurnairṛtavyāghraṅkumbhakarṇamarindamam || 29 ||
tataścakrurmahātmānaṅkumbhakarṇāgratastadācāgrataḥ || 30 ||
māṃsānāmmerusaṅkāśaṃrāśimparamatarpaṇam |
mṛgāṇāmmahiṣāṇāñcavarāhāṇāñcasañcayān || 31 ||
cakrurnairṛtaśārdūlārāśimannasyacādbhutam |
tataśśoṇitakumbhāṃścamadyānivividhānica || 32 ||
purastātkumbhakarṇasyacakrustridaśaśatravaḥ |
lilipuścaparārdhyenacandanenaparantapam || 33 ||
divyairāśvāsayāmāmāsurmālyairgandhaissugandhibhiḥ |
dhūpaṃsugandhāṃścasasṛjustuṣṭavuścaparantatam || 34 ||
jaladāivacāneduryātudhānāstatastataḥ |
śaṅkhānnāpūrayāmāsuśśaśāṅkasadṛśaprabhān || 35 ||
tumulaṃyugapacchāpivineduścāpyamarṣitāḥ |
nedurāsphoṭayāmāsuścikṣipusteniśācarāḥ || 36 ||
kumbhakarṇavibodhārthaṃ cakrustevipulaṃ svanam |
saśaṅkhabherīpaṇavapraṇāda |
māsphoṭitakṣvelitasimhanādam |
diśo dravantastridivaṃ kirantaḥ |
śrutvā vihamgāḥ sahasā nipetuḥ || 37 ||
yadābhṛśantairninadairmahātmānakumbakarṇobubudheprasuptaḥ |
tatomusuṇṭhīrmusalānisarverakṣogaṇāstejagṛhurgadāśca || 38 ||
taṃśailaśṛṅgairmusalairgadābhirvṛkṣaistarairmudgaramuṣṭibhiśca |
sukhaprasuptambhuvikumbhakarṇaṃrakṣāṃsyudagrāṇitadānijaghnuḥ || 39 ||
tasyaniḥśvāsavātenakumbhakarṇasyarakṣasaḥ |
rākṣasābalavanto'pisthātunāśaknuvanpuraḥ || 40 ||
tataḥparihitāgāḍhaṃrākṣasābhīmavikramāḥ |
mṛdaṅgapaṇavān bherīśśaṅkhakumbhagaṇāṃstathā || 41 ||
daśarākṣasasāhasraṃyugapatparyavārayan |
nīlāñjanacayākārantetutampratyabodhayan || 42 ||
abhighnantonadantaścanaivasaṃvividetusaḥ |
yadācainannaśekustepratibodhayituntadā || 43 ||
tatogurutaraṃyatnandāruṇaṃsamupākraman |
āśvānuṣṭrān kharannāgān jaghnurdaṇḍakaśāṅkuśaiḥ || 44 ||
bherīśaṅkhamṛdaṅgāṃścasarvaprāṇairavādayan |
nijaghnuścāsyagātrāṇimahākāṣṭhakaṅkaraiḥ || 45 ||
mudgarairmusalaiścāpisarvaprāṇasamudyataiḥ |
tenanādevamahatālaṅkāsamabhipūritā || 46 ||
saparvatavanāsarvāso'pinaivaprabudhyate |
tatassahasrambherīṇāṃyugasatsamahanyata || 47 ||
mṛṣṭakāñcanakoṇānāmāsaktānāṃsamantataḥ |
evamapyantidristuyadānaivaprabudhyata || 48 ||
śāpasyavaśamāpannastataḥkruddhāniśācarāḥ |
mahākrodhasamāviṣṭāssarvebhīmaparākramāḥ || 49 ||
tadrakṣobodhayiṣyantaścakruranyeparākramam |
anyebherīssamājaghnuranyecakrurmahāsvanam || 50 ||
keśānanyepralulupuḥkarṇāvanyedaśantica |
udakumbaśatānyanyesamasiñcantakarṇayoḥ || 51 ||
nakumbhakarṇaḥpaspandemahānidrāvaśaṅgataḥ |
anyecabalinastasyakūṭamudgarapāṇayaḥ || 52 ||
mūrdhnivakṣasigātreṣupātan kūṭamudgarān |
rajjubandhanabaddhābhiśśataghnībhiścasarvaśaḥ || 53 ||
vadhyamānomahākāyonaprābudhyatarākṣasaḥ |
vāraṇānāṃsahasrañcaśarīre'syapradhāvitam || 54 ||
kumbakarṇastadābud dhvāsparśamparamabudhyata |
sapātyamānairgiriśṛṅgavṛkṣairacintayaṃstānvipulān prahārān |
nidrākṣyāt kṣudbhayapīḍitaścavijṛmbhamāṇassahasotpapāpa || 55 ||
sanāgabhogācalaśṛṅgakalpauvikṣipyabāhūgiraśṛṅgasārau |
nivṛtyavaktraṃvaḍavāmukhābhanniśācaro'sauvikṛtañjajṛmbhe || 56 ||
tasya jājṛmbhamāṇasya vaktraṃ pātālasamnibham |
dadR​uśe meruśṛṅgāgre divākara ivoditaḥ || 57 ||
sajṛmbhamāṇo'tibalaḥpraddhoniśācaraḥ |
niḥśvāsaścāsyasañjajñeparvatādivamārutaḥ || 58 ||
rūpamuttiṣṭhatastasyakumbhakarṇasyatadbabhau |
tapāntesabalākasyameghasyevavivarṣataḥ || 59 ||
tasyadīptāgnisadṛśevidyutsadṛśavarcasī |
dadṛśātemahānetredīptāvivamahāgrahau || 60 ||
tatastvadarśayan sarvānbhakṣyāṃścavividhān bahūn |
varāhānmahiṣāṃścaivababhakṣasamahābalaḥ || 61 ||
ādadunbhukṣitomāṃsaṃśoṇitantṛṣitaḥpiban |
medaḥkumbhāṃścamadyāṃścapapauśakraripustadā || 62 ||
tatastṛpta iti jñātvā samutperurniśācarāḥ |
śirobhiśca praṇamyainaṃ sarvataḥ paryavārayan || 63 ||
nidrāviśadanetrastukaluṣīkṛtalocanaḥ |
cārayan sarvatodṛṣṭintān dadarśaniśācarān || 64 ||
sasarvān sāntvayāmāsanairṛtān nairṛtarṣabhaḥ |
bodhanādvismitaścāpirākṣasānidamabravīt || 65 ||
kimarthamahamādṛtyabhavadbhiḥpratibodhitaḥ |
kacchitsukuśalaṃrājñobhayaṃvāneṣanakim || 66 ||
athavādhruvamanyebhyobhayamparamupasthitam |
yadarthamevatvaritairbhavadbhiḥpratibodhitaḥ || 67 ||
adyarākṣasarājasyabhayamutpāṭayāmyaham |
dārayiṣyemahendraṃvāśātayiṣyetathānalam || 68 ||
nahyalpakāraṇesuptambodhayiṣyatimāṅguruḥ |
tadākhyātārthatattvenamatprabodhanakāraṇam || 69 ||
evambruvāṇaṃsamrabdhaṅkumbhakarṇamarindamam |
yūpākṣaḥsacivorājñaḥkṛtāñjalirabhāṣata || 70 ||
nanodevakṛtaṅkiñcidbhayamastikadācana |
mānuṣānnobhayaṃrājaṃstumulaṃsamprabādhate || 71 ||
nadaityadānavebhyovābhayamastihitādṛśam |
yādṛśammānuṣaṃrājan bhayamasmānupasthitam || 72 ||
vānaraiḥparvatākārairlaṅkeyamparivāritā |
sītāharaṇasantaptādrāmānnastumulambhayam || 73 ||
ekenavānareṇeyampūrvandagdhāmahāpurī |
kumāronihataścākṣassānuyātraḥsakuñjaraḥ || 74 ||
svayaṃrakṣodhipaścāpipaulastyodevakaṇṭakaḥ |
mṛtetisaṃyugemuktorāmeṇādityatejasā || 75 ||
yanna devaiḥ kṛto rājā nāpi daityairna dānavaiḥ |
kṛtaḥ sa iha rāmeṇa vimuktaḥ prāṇasaṃśayāt || 76 ||
sayūpākṣvacaśśrutvābhrāturyudhiparābhavam |
kumbhakarṇovivṛttākṣoyūpākṣamidamabravīt || 77 ||
sarvamadyaivayūpākṣaharisainyaṃsalakṣmaṇam |
rāghavañcaraṇejitvātatodrakṣyāmirāvaṇam || 78 ||
rākṣasāṃstarpayiṣyāmiharīṇāmmāṃsaśoṇitaiḥ |
rāmalakṣmaṇayoścāpisvayampāsyāmiśoṇitam || 79 ||
tattasyavākyambruvatoniśamyasagarvitaṃroṣavivṛddhadoṣam |
mahodaronairṛtayodhamukhyaḥkṛtāñjalirvākyamidambabhāṣe || 80 ||
rāvaṇasyavacaḥśrutvāguṇadoṣauvimṛśyaca |
paścādapimahābāho śatrūnyudhivijeṣyasi || 81 ||
mahodaravacaśśrutvārākṣasaiḥparivāritaḥ |
kumbhakarṇomahātejāssampratasthemahābalaḥ || 82 ||
suptamutthāpyabhīmākṣambhīmarūpaparākramam |
rākṣasāstvaritājugmardaśagrīnviveśanam || 83 ||
tatogatvādaśagrīvamāsīnamparamāsane |
ūcurbaddhāñjalipuṭāssarvaevaniśācarāḥ || 84 ||
prabuddho'yaṅkumbhakarṇabhrātāterākṣaseśvara |
kathantatraivaniryātudrakṣyasetamihāgatam || 85 ||
rāvaṇastvabravīddhṛṣṭorākṣasāṃstānupasthitān |
draṣṭumenamihecchāmiyathānyāyañcapūjyatām || 86 ||
tathetyuktvātutesarvepunarāgamyarākṣasāḥ |
kumbhakarṇamidaṃvākyamūcūrāvaṇacoditāḥ || 87 ||
draṣṭuntvāṅkāṅkṣaterājāsarvarākṣasapuṅgavaḥ |
gamanekriyatāmbuddhirbhrātaraṃsampraharṣayaḥ || 88 ||
kumbhakarṇastudurdharṣobhrāturājñāyaśāsanam |
tathetyuktvāmahāvīryaśśayanādutpapātaha || 89 ||
prakṣālya vadanaṃ hR​ṣṭaḥ snātaḥ paramabhūṣitaḥ |
pipāsustvarayāmāsa pānaṃ balasamīraṇam || 90 ||
tatastetvaritāstatrarākṣasārāvaṇājñayā |
madyakumbhāṃścavividhān kṣipramevopahārayan || 91 ||
pītvāghaṭasahasredvegamanāyopacakrame |
īṣatsamutkaṭomattastejobalasamanvitaḥ || 92 ||
kumbhakarṇobabhauhṛṣṭaḥkālāntakayamopamaḥ |
bhrātussabhavanaṅgacchanrakṣobalasamanvitaḥ || 93 ||
kumbhakarṇaḥ padanyāsairakampayata medinīm |
sa rājamārgaṃ vapuṣā prakāśayan |
sahasrarasmirdharaṇīmivāṃśubhiḥ |
jagāma tatrāñjalimālayā vṛtaḥ |
śatakraturgehamiva svayambhuvaḥ || 94 ||
taṃrājamārgasthamamitraghātinaṃvanaukasastesahasābahissthitāḥ |
dṛṣṭavā'prameyaṅgiriśṛṅgakalpaṃvitatrasustehariyūthapālāḥ || 95 ||
keciccharaṇyaṃśaraṇaṃsmarāmaṃvrajantikecid vyathitāḥpatanti |
keciddhaśasmavyathitāḥpatantikecidbhayārtābhuviśeratesma || 96 ||
tamadriśṛṅgapratimaṅkirīṭinaṃspṛśantamādityamivā'tmatejasā |
vanaukasaḥprekṣyavivṛddhamadbhutaṃ 3 bhayārdhitādudruviretatastataḥ || 97 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||