📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.54 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
6.54 Yuddhakanda - Chatuhpanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ୍ଵବଲସ୍ଯ ଚ ଘାତେନ ଅଙ୍ଗଦସ୍ଯ ବଲେନ ଚ ।
ରାଷସଃ କ୍ରୋଧମାଵିଷ୍ଟୋ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାବଲଃ ॥ 1 ॥
ଵିଷ୍ପାର୍ଯଚଧନୁର୍ଘୋରଂଶକ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନମ୍ ।
ଵାନରାଣାମନୀକାନିପ୍ରାକିରଚ୍ଛରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ 2 ॥
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚାପିମୁଖ୍ଯାସ୍ତେରଥେଷୁସମଵସ୍ଥିତାଃ ।
ନାନାପ୍ରହରଣାଶ୍ଶୂରାଃପ୍ରାଯୁଧ୍ଯନ୍ତସ୍ତଦାରଣେ ॥ 3 ॥
ଵାନରାଣାଞ୍ଚଶୂରାଯେତେସର୍ଵେପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ ।
ଆଯୁଧ୍ଯନ୍ତଶିଲାହସ୍ତାସ୍ସମଵେତାସ୍ସମନ୍ତତଃ ॥ 4 ॥
ତତ୍ରାଯୁଧସହସ୍ରାଣିତସ୍ମିନ୍ନାଯୋଧନେଭୃଶମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାଃକପିମୁଖ୍ଯେଷୁପାତଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେତଦା ॥ 5 ॥
ଵାନରାଶ୍ଚାପିରକ୍ଷସ୍ସୁଗିରଵୃକ୍ଷାନ୍ମହାଶିଲାଃ ।
ପ୍ରଵୀରାଃପାତଯାମାସୁର୍ମତ୍ତମାତଙ୍ଗସନ୍ନିଭାଃ ॥ 6 ॥
ଶୂରାଣାଂଯୁଦ୍ଯମାନାନାଂସମରେଷ୍ନ୍ଵିଵର୍ତିନାମ୍ ।
ତଦ୍ରାକ୍ଷସଗଣାନାଞ୍ଚସୁଯୁଦ୍ଧଂସମଵର୍ତତ ॥ 7 ॥
ପ୍ରଭିନ୍ନଶିରସଃକେଚିଛଚିନ୍ନୈଃପାଦୈଶ୍ଚବାହୁଭିଃ ।
ଶସ୍ସ୍ରୈରର୍ଦିତଦେହାଭ୍ଯରୁଧିରେଣସମୁକ୍ଷିତାଃ ॥ 8 ॥
ହରଯୋ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚୈନ ଶେରତେ ଗାଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ।
କଙ୍କଗୃଧ୍ରାବଲାଢ୍ଯଶ୍ଚ ଗୋମାଯୁକୁଲସଙ୍କୁଲାଃ ॥ 9 ॥
କବନ୍ଧାନିସମୁତ୍ପେତୁର୍ଭୀମାଣାମ୍ଭୀଷଣାନିଵୈ ।
ଭୁଜପାଣିଶିରଶ୍ଛିନ୍ନକାଯାଶ୍ଚଭୂତଲେ ॥ 10 ॥
ଵାନରାରାକ୍ଷସାଶ୍ଚାପିନିପେତୁସ୍ତତ୍ରଵୈରଣେ ।
ତତୋଵାନରସୈନ୍ଯେନହନ୍ଯମାନନ୍ନିଶାଚରମ୍ ॥ 11 ॥
ପ୍ରାଭଜ୍ଯତବଲଂସର୍ଵଂଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯପଶ୍ଯତଃ ।
ରାକ୍ଷସାନ୍ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତାନ୍ହନ୍ଯମାନାନ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ ॥ 12 ॥
ଦୃଷ୍ଟଵାସରୋଷତାମ୍ରାକ୍ଷୋଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଃପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ପ୍ରଵିଵେଶଧନୁଷ୍ପାଣିସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ହରିଵାହିନୀମ୍ ॥ 13 ॥
ଶରୈର୍ଵିଦାରଯାମାସକଙ୍କପତ୍ରୈରଜିହ୍ମଗୈଃ ।
ବିଭେଦଵାନରାଂସ୍ତତ୍ରସପ୍ତାଷ୍ଟୌନଵପଞ୍ଚଚ ॥ 14 ॥
ଵିଵ୍ଯାଧପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଃପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ତ୍ରସ୍ତାଃସର୍ଵେହରିଗଣାଃଶରୈଃସଙ୍କୃତ୍ତକନ୍ଦରାଃ ॥ 15 ॥
ଅଙ୍ଗଦଂସମ୍ପ୍ରଧାଵନ୍ତିପ୍ରଜାପତିମିଵପ୍ରଜାଃ ।
ତତୋହରିଗଣାନ୍ ଭଗ୍ନାନ୍ ଦୃଷ୍ଟଵାଵାଲିସୁତସ୍ତଦା ॥ 16 ॥
କ୍ରୋଧେନଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରନ୍ତମୁଦୀକ୍ଷନ୍ତମୁଦୈକ୍ଷତ ।
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽଙ୍ଗଦଶ୍ଚୋଭୌସଙ୍ଗତୌହରିରାକ୍ଷସୌ ॥ 17 ॥
ଚେରତୁଃପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୌହରିମତ୍ତଗଜାଵିଵ ।
ତତଶ୍ଶତସହସ୍ରେଣହରିପୁତ୍ରମ୍ମହାବଲଃ ॥ 18 ॥
ଜଘାନମର୍ମଦେଶେଷୁମାତଙ୍ଗମିଵତୋମରୈଃ ।
ରୁଧିରୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗୋଵାଲିସୂନୁର୍ମହାବଲଃ ॥ 19 ॥
ଚିକ୍ଷେପଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯଵୃକ୍ଷମ୍ଭୀମପରାକ୍ରମଃ ।
ଦୃଷ୍ଟାପତନ୍ତନ୍ତଂଵୃକ୍ଷମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚରାକ୍ଷସଃ ॥ 20 ॥
ଚିଚ୍ଛେଦବହୁଧାସୋଽପିମଥିତଃପ୍ରାଦତଦ୍ଭୁଵି ।
ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭ ॥ 21 ॥
ପ୍ରଗୃହ୍ଯଵିପୁଲଂଶୈଲଞ୍ଚିକ୍ଷେପଚନନାଦଚ ।
ସମାପତନ୍ତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାସରଥାଦାପ୍ଲୁତ୍ଯଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 22 ॥
ଗଦାପାଣିରସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃପୃଥିଵ୍ଯାଂସମତିଷ୍ଠତ ।
ସାଙ୍ଗଦେନଗଦାକ୍ଷିପ୍ତାଗତ୍ଵାତୁରଣମୂର୍ଧନି ॥ 23 ॥
ସଚକ୍ରକୂବରଂସାଶ୍ଵମ୍ପ୍ରମମାଥରଥନ୍ତଦା ।
ତତୋଽନ୍ଯଚ୍ଛିଖରଙ୍ଗୃହ୍ଯଵିପୁଲନ୍ଦ୍ରୁମଭୂଷିତମ୍ ॥ 24 ॥
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯଶିରସିପାତଯାମାସସାଽଙ୍ଗଦଃ ।
ଅଭଵଚ୍ଛୋଣିତୋଦ୍ଗାରୀଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ସମୂର୍ଛିତଃ ॥ 25 ॥
ମୁହୂର୍ତମଭଵନ୍ମୂଢୋଗଦାମାଲିଙ୍ ଗ୍ଯନିଶ୍ଶ୍ଵସନ୍ ।
ସଂଲବ୍ଦସଞ୍ଜ୍ଞୋଗଦଯାଵାଲିପୁତ୍ରମଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ 26 ॥
ଜଘାନପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋଵକ୍ଷୋଦେଶେନିଶାଚରଃ ।
ଗଦାନ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାତତସ୍ତତ୍ରମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ ॥ 27 ॥
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଞ୍ଜଘ୍ନତୁସ୍ତତ୍ରତାଵୁଭୌହରିରାକ୍ଷସୌ ।
ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରିଣୌତୌତୁପ୍ରହାରୈର୍ଜନିତଶ୍ରମୌ ॥ 28 ॥
ବଭୂଵତୁସ୍ସୁଵିକ୍ରାନ୍ତାଵଙ୍ଗାରକବୁଧାଵିଵ ।
ତତଃପରମତେଜସ୍ଵୀଅଙ୍ଗଦଃପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ ॥ 29 ॥
ଉତ୍ପାଟ୍ଯଵୃକ୍ଷଂସ୍ଥିତଵାନ୍ ବହୁପୁଷ୍ପଫଲାଞ୍ଚିତମ୍ ।
ଜଗ୍ରାହଚାର୍ଷଭଞ୍ଚର୍ମଖଡଗଞ୍ଚଵିପୁଲଂଶୁଭମ୍ ॥ 30 ॥
କିଙ୍କିଣାଜାଲସଞ୍ଛନ୍ନଞ୍ଚର୍ମଣାଚପରିଷ୍କୃତମ୍ ।
ଚିତ୍ରାଂଶ୍ଚରୁଚିରାନ୍ମାର୍ଗାଂଶ୍ଚେରତୁଃକପିରାକ୍ଷସୌ ॥ 31 ॥
ଜଘ୍ନତୁଶ୍ଚତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯନ୍ନିର୍ଦଯଞ୍ଜଯକାଙ୍ କ୍ଷିଣୌ ।
ଵ୍ରଣୈସ୍ସାସ୍ତ୍ରୈରଶୋଭେତାମ୍ପୁଷ୍ପିତାଵିଵକିଂଶୁକୌ ॥ 32 ॥
ଯୁଧ୍ଯମାନୌ ପରିଶ୍ରାନୌ ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନୀଂ ଗତୌ ।
ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ଅଙ୍ଗଦହ୍ କପିକୁଞ୍ଜରଃ ॥ 33 ॥
ଉଦତିଷ୍ଠତ ଦୀପ୍ତାକ୍ଷୋ ଦଣ୍ଡାହତ ଇଵୋରଗଃ ।
ନିର୍ମଲେନ ସୁଧୌତେନ ଖଡ୍ଗେନାସ୍ଯ ମହଚ୍ଛିରଃ ॥ 34 ॥
ଜଘାନଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯଵାଲିସୂମର୍ମହାବଲଃ ।
ରୁଧିରୋକ୍ଷିତଗାତ୍ରସ୍ଯବଭୂଵପତିତନ୍ଦ୍ଵିଧା ॥ 35 ॥
ସରୋଷପରିଵୃତ୍ତାକ୍ଷଂଶୁଭଙ୍ଖଡଗହତଂଶିରଃ ।
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଂହତନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାରାକ୍ଷସାଭଯମୋହିତାଃ ॥ 36 ॥
ତ୍ରସ୍ତାହ୍ଯଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ ଲଙ୍କାଂଵଧ୍ଯମାନାଃପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ ।
ଵିଷଣ୍ଣଵଦନାଃ ଦୀନାହ୍ରିଯାକିଞ୍ଚିଦଵାଙ୍ମୁଖାଃ ॥ 37 ॥
ନିହତ୍ଯତଂଵଜ୍ରଧରପ୍ରତାପଃସଵାଲିସୂନୁଃକପିସୈନ୍ଯମଧ୍ଯେ ।
ଜଗାମହର୍ଷମ୍ମହିତୋମହାବଲଃସହସ୍ରନେତ୍ରସ୍ତ୍ରିଦଶୈରିଵାଵୃତଃ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
svabalasya ca ghātena aṅgadasya balena ca |
rāṣasaḥ krodhamāviṣṭo vajradaṃṣṭro mahābalaḥ || 1 ||
viṣpāryacadhanurghoraṃśakrāśanisamasvanam |
vānarāṇāmanīkāniprākiraccharavṛṣṭibhiḥ || 2 ||
rākṣasāścāpimukhyāsteratheṣusamavasthitāḥ |
nānāpraharaṇāśśūrāḥprāyudhyantastadāraṇe || 3 ||
vānarāṇāñcaśūrāyetesarveplavagarṣabhāḥ |
āyudhyantaśilāhastāssamavetāssamantataḥ || 4 ||
tatrāyudhasahasrāṇitasminnāyodhanebhṛśam |
rākṣasāḥkapimukhyeṣupātayāñcakriretadā || 5 ||
vānarāścāpirakṣassugiravṛkṣānmahāśilāḥ |
pravīrāḥpātayāmāsurmattamātaṅgasannibhāḥ || 6 ||
śūrāṇāṃyudyamānānāṃsamareṣnvivartinām |
tadrākṣasagaṇānāñcasuyuddhaṃsamavartata || 7 ||
prabhinnaśirasaḥkecichacinnaiḥpādaiścabāhubhiḥ |
śassrairarditadehābhyarudhireṇasamukṣitāḥ || 8 ||
harayo rākṣasāścaina śerate gāṃ samāśritāḥ |
kaṅkagṛdhrābalāḍhyaśca gomāyukulasaṅkulāḥ || 9 ||
kabandhānisamutpeturbhīmāṇāmbhīṣaṇānivai |
bhujapāṇiśiraśchinnakāyāścabhūtale || 10 ||
vānarārākṣasāścāpinipetustatravairaṇe |
tatovānarasainyenahanyamānanniśācaram || 11 ||
prābhajyatabalaṃsarvaṃvajradaṃṣṭrasyapaśyataḥ |
rākṣasānbhayavitrastānhanyamānān plavaṅgamaiḥ || 12 ||
dṛṣṭavāsaroṣatāmrākṣovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
praviveśadhanuṣpāṇistrāsayanharivāhinīm || 13 ||
śarairvidārayāmāsakaṅkapatrairajihmagaiḥ |
bibhedavānarāṃstatrasaptāṣṭaunavapañcaca || 14 ||
vivyādhaparamakruddhovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
trastāḥsarveharigaṇāḥśaraiḥsaṅkṛttakandarāḥ || 15 ||
aṅgadaṃsampradhāvantiprajāpatimivaprajāḥ |
tatoharigaṇān bhagnān dṛṣṭavāvālisutastadā || 16 ||
krodhenavajradaṃṣṭrantamudīkṣantamudaikṣata |
vajradaṃṣṭro'ṅgadaścobhausaṅgatauharirākṣasau || 17 ||
ceratuḥparamakruddhauharimattagajāviva |
tataśśatasahasreṇahariputrammahābalaḥ || 18 ||
jaghānamarmadeśeṣumātaṅgamivatomaraiḥ |
rudhirokṣitasarvāṅgovālisūnurmahābalaḥ || 19 ||
cikṣepavajradaṃṣṭrāyavṛkṣambhīmaparākramaḥ |
dṛṣṭāpatantantaṃvṛkṣamasambhrāntaścarākṣasaḥ || 20 ||
cicchedabahudhāso'pimathitaḥprādatadbhuvi |
tandṛṣṭavāvajradaṃṣṭrasyavikramamplavagarṣabha || 21 ||
pragṛhyavipulaṃśailañcikṣepacananādaca |
samāpatantandṛṣṭavāsarathādāplutyavīryavān || 22 ||
gadāpāṇirasambhrāntaḥpṛthivyāṃsamatiṣṭhata |
sāṅgadenagadākṣiptāgatvāturaṇamūrdhani || 23 ||
sacakrakūbaraṃsāśvampramamātharathantadā |
tato'nyacchikharaṅgṛhyavipulandrumabhūṣitam || 24 ||
vajradaṃṣṭrasyaśirasipātayāmāsasā'ṅgadaḥ |
abhavacchoṇitodgārīvajradaṃṣṭrassamūrchitaḥ || 25 ||
muhūrtamabhavanmūḍhogadāmāliṅ gyaniśśvasan |
saṃlabdasañjñogadayāvāliputramavasthitam || 26 ||
jaghānaparamakruddhovakṣodeśeniśācaraḥ |
gadāntyaktvātatastatramuṣṭiyuddhamavartata || 27 ||
anyonyañjaghnatustatratāvubhauharirākṣasau |
rudhirodgāriṇautautuprahārairjanitaśramau || 28 ||
babhūvatussuvikrāntāvaṅgārakabudhāviva |
tataḥparamatejasvīaṅgadaḥplavagarṣabhaḥ || 29 ||
utpāṭyavṛkṣaṃsthitavān bahupuṣpaphalāñcitam |
jagrāhacārṣabhañcarmakhaḍagañcavipulaṃśubham || 30 ||
kiṅkiṇājālasañchannañcarmaṇācapariṣkṛtam |
citrāṃścarucirānmārgāṃśceratuḥkapirākṣasau || 31 ||
jaghnatuścatadānyonyannirdayañjayakāṅ kṣiṇau |
vraṇaissāstrairaśobhetāmpuṣpitāvivakiṃśukau || 32 ||
yudhyamānau pariśrānau jānubhyāmavanīṃ gatau |
nimeṣāntaramātreṇa aṅgadah kapikuñjaraḥ || 33 ||
udatiṣṭhata dīptākṣo daṇḍāhata ivoragaḥ |
nirmalena sudhautena khaḍgenāsya mahacchiraḥ || 34 ||
jaghānavajradaṃṣṭrasyavālisūmarmahābalaḥ |
rudhirokṣitagātrasyababhūvapatitandvidhā || 35 ||
saroṣaparivṛttākṣaṃśubhaṅkhaḍagahataṃśiraḥ |
vajradaṃṣṭraṃhatandṛṣṭavārākṣasābhayamohitāḥ || 36 ||
trastāhyabhyadravan laṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |
viṣaṇṇavadanāḥ dīnāhriyākiñcidavāṅmukhāḥ || 37 ||
nihatyataṃvajradharapratāpaḥsavālisūnuḥkapisainyamadhye |
jagāmaharṣammahitomahābalaḥsahasranetrastridaśairivāvṛtaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||