📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.50 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
6.50 Yuddhakanda - Panchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥୋଵାଚମହାତେଜାହରିରାଜୋମହାବଲଃ ।
କିମିଯଂଵ୍ଯଥିତାସେନାମୂଢଵାତେଵନୌର୍ଜଲେ ॥ 1 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାଵାଲିପୁତ୍ରୋଽଙ୍ଗଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।
ନତ୍ଵମ୍ପଶ୍ଯସିରାମଞ୍ଚଲକ୍ଷ୍ମଣଞ୍ଚମହାରଥମ୍ ॥ 2 ॥
ଶରଜାଲଚିତୌଵୀରାଵୁଭୌଦଶରଥାତ୍ମଜୌ ।
ଶରତଲ୍ପେମହାତ୍ମାନୌଶଯାନୌରୁଧିରୋକ୍ଷିତୌ ॥ 3 ॥
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଃପୁତ୍ରମଙ୍ଗଦମ୍ ।
ନାନିମିତ୍ତମିଦମ୍ମନ୍ଯେଭଵିତଵ୍ଯମ୍ଭଯେନତୁ ॥ 4 ॥
ଵିଷଣ୍ଣଵଦନାହ୍ଯେତେତ୍ଯକ୍ତପ୍ରହରଣାଦିଶଃ ।
ପ୍ରପଲାଯନ୍ତିହରଯସ୍ତ୍ରାସାଦୁତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ ॥ 5 ॥
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯନଲଜ୍ଜନ୍ତେନିରୀକ୍ଷନ୍ତିପୃଷ୍ଠତଃ ।
ଵିପ୍ରକର୍ଷନ୍ତିଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମ୍ପତିତଂଲଙ୍ଘଯନ୍ତିଚ ॥ 6 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେଵୀରୋଗଦାପାଣିର୍ଵିଭୀଷଣଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂଵର୍ଧଯାମାସରାଘଵଞ୍ଚନିରୈକ୍ଷତ ॥ 7 ॥
ଵିଭୀଷଣଞ୍ଚସୁଗ୍ରୀଵୋଦୃଷ୍ଟଵାଵାନରଭୀଷଣମ୍ ।
ଋକ୍ଷରାଜମ୍ମହାତ୍ମାନଂସମୀପସ୍ଥମୁଵାଚହ ॥ 8 ॥
ଵିଭୀଷଣୋଽଯଂସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋଯନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାଵାନରର୍ଷଭାଃ ।
ଵିଦ୍ରଵନ୍ତିପରିତତ୍ରସରାଵଣାତ୍ମଜଶଙ୍କଯା ॥ 9 ॥
ଶୀଘ୍ରମେତାନ୍ ସୁସନ୍ତ୍ରସ୍ତାନ୍ବହୁଧାଵିପ୍ରଧାଵିତାନ୍ ।
ପର୍ଯଵସ୍ଥାପଯାଖ୍ଯାହିଵିଭୀଷଣମୁପସ୍ଥିତମ୍ ॥ 10 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁଜାମ୍ବଵାନୃକ୍ଷପାର୍ଥିଵଃ ।
ଵାନରାନ୍ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସସନ୍ନିରୁଧ୍ଯପ୍ରଧାନତଃ ॥ 11 ॥
ତେନିଵୃତ୍ତାଃପୁନଃସର୍ଵେଵାନରାସ୍ତ୍ଯକ୍ତସମ୍ଭ୍ରମାଃ ।
ଋକ୍ଷରାଜଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାତଞ୍ଚଦୃଷ୍ଟଵାଵିଭୀଷଣମ୍ ॥ 12 ॥
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁରାମସ୍ଯଦୃଷ୍ଟଵାଗାତ୍ରଂଶରୈଶ୍ଚିତମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯଚଧର୍ମାତ୍ମାବଭୂଵଵ୍ଯଥିତସ୍ତଦା ॥ 13 ॥
ଜଲକ୍ଲିନ୍ନେନହସ୍ତେନତଯୋର୍ନେତ୍ରେପ୍ରମୃଜ୍ଯଚ ।
ଶୋକସମ୍ପୀଡିତମନାରୁରୋଦଵିଲଲାପଚ ॥ 14 ॥
ଇମୌତୌସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନୌଵିକ୍ରାନ୍ତୌପ୍ରିଯସମ୍ଯୁଗୌ ।
ଇମାମଵସ୍ଥାଙ୍ଗମିତୌରାକ୍ଷସୈଃକୂଟଯୋଧିଭିଃ ॥ 15 ॥
ଭ୍ରାତୁଃପୁତ୍ରେଣମେତେନଦୁଷ୍ପୁତ୍ରେଣଦୁରାତ୍ମନା ।
ରାକ୍ଷସ୍ଯାଜିହ୍ମଯାବୁଧ୍ଯାଚାଲିତାଵୃଜୁଵିକ୍ରମୌ ॥ 16 ॥
ଶରୈରିମାଵଲଂଵିଦ୍ଧୌରୁଧିରେଣସମୁକ୍ଷିତୌ ।
ଵସୁଧାଯାମିମୌସୁପ୍ତୌଦୃଶ୍ଯେତେଶଲ୍ଯକାଵିଵ ॥ 17 ॥
ଯଯୋର୍ଵୀର୍ଯମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠାକାଙ୍କ୍ଷିତାମଯା ।
ତାଵୁଭୌଦେହନାଶାଯପ୍ରସୁପ୍ତୌପୁରୁଷର୍ଷଭୌ ॥ 18 ॥
ଜୀଵନ୍ନଦ୍ଯଵିପନ୍ନୋଽସ୍ମିନଷ୍ଟରାଜ୍ଯମନୋରଥଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତପ୍ରତିଜ୍ଞଶ୍ଚରିପୁଃସକାମୋରାଵଣଃକୃତଃ ॥ 19 ॥
ଏଵଂଵିଲପମାନନ୍ତମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନୋହରିରାଜୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ ॥ 20 ॥
ରାଜ୍ଯମ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସିଧର୍ମଜ୍ଞ ଲଙ୍କାଯାନ୍ନାତ୍ରସଂଶଯଃ ।
ରାଵଣସ୍ସହପୁତ୍ରେଣସ୍ଵକାମନ୍ନେହଲପ୍ସ୍ଯତେ ॥ 21 ॥
ନରୁଜାପୀଡିତାଵେତାଵୁଭୌରାଘଵଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାମୋହଂଵଧିଷ୍ଯେତେସଗଣଂରାଵଣଂରଣେ ॥ 22 ॥
ତମେଵଂସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵାତୁସମାଶ୍ଵାସ୍ଯଚରାକ୍ଷସମ୍ ।
ସୁଷେଣଂଶ୍ଵଶୁରମ୍ପାର୍ଶ୍ଵେସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତମୁଵାଚହ ॥ 23 ॥
ସହଶୂରୈର୍ହରିଗଣୈର୍ଲବ୍ଧସଞ୍ଜ୍ଞାଵରିନ୍ଦମୌ ।
ଗଚ୍ଛତ୍ଵମ୍ଭ୍ରାତରଙ୍ଗୃହ୍ଯକିଷ୍କିନ୍ଧାଂରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ॥ 24 ॥
ଅହନ୍ତୁରାଵଣଂହତ୍ଵାସପୁତ୍ରଂସହବାନ୍ଧଵମ୍ ।
ମୈଥିଲୀମାନଯିଷ୍ଯାମିଶକ୍ରୋନଷ୍ଟାମିଵଶ୍ରିଯମ୍ ॥ 25 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯସୁଷେଣୋଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଦୈଵାସୁରମ୍ମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧମନୁଭୂତଂସୁଦାରୁଣମ୍ ॥ 26 ॥
ତଦାସ୍ମଦାନଵାଶରସମ୍ସ୍ପର୍ଶକୋଵିଦାଃ ।
ନିଜଘ୍ନୁଶ୍ଶସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷଶ୍ଚାଦଯନ୍ତୋମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ 27 ॥
ତାନାର୍ତାନ୍ନଷ୍ଟସଞ୍ଜ୍ଞାଂଶ୍ଚଗତାସୂଂଶ୍ଚବୃହସ୍ପତିଃ ।
ଵିଦ୍ଯାଭିର୍ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତାଭିରୋଷଧୀଭିଶ୍ଚିକିତ୍ସତି ॥ 28 ॥
ତାନ୍ଯୌଷଧାନ୍ଯାନଯିତୁଙ୍କ୍ଷୀରୋଦଂଯାନ୍ତୁସାଗରମ୍ ।
ଜଵେନଵାନରାଃଶୀଘ୍ରଂସମ୍ପାତିପନସାଦଯଃ ॥ 29 ॥
ହରଯସ୍ତୁଵିଜାନନ୍ତିପାର୍ଵତୀସ୍ତାମହୌଷଧୀଃ ।
ସଞ୍ଜୀଵକରଣୀନ୍ଦିଵ୍ଯାଂଵିଶଲ୍ଯାନ୍ଦେଵନିର୍ମିତାମ୍ ॥ 30 ॥
ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚନାମଦ୍ରୋଣଶ୍ଚକ୍ଷୀରୋଦେସାଗରୋତ୍ତମେ ।
ଅମୃତଂଯତ୍ରମଥିତନ୍ତତ୍ରତେପରମୌଷଧୀ ॥ 31 ॥
ତୌତତ୍ରଵିହିତେଦେଵୈଃପର୍ଵତୌମହୋଦଧୌ ।
ଅଯଂଵାଯୁସୁତୋରାଜନ୍ ହନୂମାଂସ୍ତତ୍ରଗଚ୍ଛତୁ ॥ 32 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେଵାଯୁର୍ମେଗାଂଶ୍ଚାପିସଵିଦ୍ଯୁତଃ ।
ପର୍ଯସ୍ଯସାଗରେତୋଯଙ୍କମ୍ପଯନନିଵମେଦିନୀମ୍ ॥ 33 ॥
ମହତାପକ୍ଷଵାତେନସର୍ଵଵଦୀପମହାଦ୍ରୁମାଃ ।
ନିପେତୁର୍ଭଗ୍ନଵିଟପାଃସଲିଲେଲଵଣାମ୍ଭସି ॥ 34 ॥
ଅଭଵନ୍ ପନ୍ନଗାସ୍ତ୍ରସ୍ତାଭୋଗିନସ୍ତତ୍ରଵାସିନଃ ।
ଶୀଘ୍ରଂସର୍ଵାଣିଯାଦାଂସିଜଗ୍ମୁଶ୍ଚଲଵଣାର୍ଣଵମ୍ ॥ 35 ॥
ତତୋମୁହୂର୍ତାର୍ଗରୁଡଂଵୈନତେଯମ୍ମହାବଲମ୍ ।
ଵାନରାଦଦୃଶୁଃସର୍ଵେଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵପାଵକମ୍ ॥ 36 ॥
ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯନାଗାସ୍ତେସମ୍ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ।
ଯୈସ୍ତୌସତ୍ପୁରୁଷୌବଦ୍ଧୌଶରଭୂତୈର୍ମହାବଲୌ ॥ 37 ॥
ତତସ୍ସୁପର୍ଣଃକାକୁତ୍ସ୍ଥୌସ୍ପୃଷ୍ଟଵାପ୍ରତ୍ଯଭିନଦନିତଃ ।
ଵିମମର୍ଶଚପାଣିଭ୍ଯାମ୍ମୁଖେଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭେ ॥ 38 ॥
ଵୈନତେଯେନସମ୍ସ୍ପୃଷ୍ଟାସ୍ତଯୋଃସମ୍ରୁରୁହୁର୍ଵ୍ରଣାଃ ।
ସୁଵର୍ଣେଚତନୂସ୍ନିଗ୍ଧେତଯୋରାଶୁବଭୂଵତୁଃ ॥ 39 ॥
ତେଜୋ ଵୀର୍ଯଂ ବଲଂ ଚ ଓଜ;ଉତ୍ସାହଶ୍ ଚ ମହା ଗୁଣାଃ ।
ପ୍ରଦର୍ଶନଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ ଚ ସ୍ମୃତିଶ୍ ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତଯୋଃ ॥ 40 ॥
ତାଵୁତ୍ଥାପ୍ଯମହାତେଜାଗରୁଡୋଵାସଵୋପମୌ ।
ଉଭୌତୌସସ୍ଵଜେହୃଷ୍ଟୋରାମଶ୍ଚୈନମୁଵାଚହ ॥ 41 ॥
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଵ୍ଯସନଂରାଵଣିପ୍ରଭଵମ୍ମହତ୍ ।
ଆଵାମିହଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତୌପୂର୍ଵଵଦ୍ ବଲିନୌକୃତୌ ॥ 42 ॥
ଯଥାତାତନ୍ଦଶରଥଂଯଥାଽଜଞ୍ଚପିତାମହମ୍ ।
ତଥାଭଵନ୍ତମାସାଦ୍ଯହୃଦଯମ୍ମେପ୍ରସୀଦତି ॥ 43 ॥
କୋଭଵାନ୍ରୂପସମ୍ପନ୍ନୋଦିଵ୍ଯସ୍ରଗନୁଲେପନଃ ।
ଵସାନୋଵିରଜେଵସ୍ତ୍ରଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ ॥ 44 ॥
ତମୁଵାଚମହାତେଜାଵୈନତେଯୋମହାବଲଃ ।
ପତତ୍ତ୍ରିରାଜଃପ୍ରୀତାତ୍ମାହର୍ଷପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ ॥ 45 ॥
ଅହଂସଖାତେକାକୁତ୍ସ୍ଥ ପ୍ରିଯଃପ୍ରାଣୋବହିଶ୍ଚରଃ ।
ଗରୁତ୍ମାନିହସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋଯୁଵଯୋଃସାହ୍ଯକାରଣାତ୍ ॥ 46 ॥
ଅସୁରାଵାମହାଵୀର୍ଯାଵାନରାଵାମହାବଲାଃ ।
ସୁରାଶ୍ଚାପିସଗନ୍ଧ୍ଵର୍ଵାଃପୁରସ୍କୃତ୍ଯଶତକ୍ରତୁମ୍ ॥ 47 ॥
ନେମମ୍ମୋକ୍ଷଯିତୁଂଶକ୍ତାଶ୍ଶରବନ୍ଧଂସୁଦାରୁଣମ୍ ।
ମାଯାବଲାଦିନ୍ଦ୍ରଜିତାନିର୍ମିତଙ୍କ୍ରୂରକର୍ମଣା ॥ 48 ॥
ଏତେନାଗାଃକାଦ୍ରଵେଯାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ ।
ରକ୍ଷୋମାଯାପ୍ରଭାଵେଣଶରାଭୂତ୍ଵାସ୍ତ୍ଵଦାଶ୍ରିତାଃ ॥ 49 ॥
ସଭାଗ୍ଯଶ୍ଚାସିଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନସହଭ୍ରାତ୍ରାସମରେରିପୁଘାତିନା ॥ 50 ॥
ଇମଂଶ୍ରୁତ୍ଵାତୁଵୃତ୍ତାନ୍ତନ୍ତ୍ଵରମାଣୋଽହମାଗତଃ ।
ସହସାଯୁଵଯୋଃସ୍ନେହାତ୍ସଖିତ୍ଵମନୁପାଲଯନ୍ ॥ 51 ॥
ମୋକ୍ଷିତୌଚମହାଘୋରାଦସ୍ମାତ୍ସାଯକବନ୍ଧନାତ୍ ।
ଅପ୍ରମାଦଶ୍ଚକର୍ତଵ୍ଯୋଯୁଵାଭ୍ଯାନ୍ନିତ୍ଯମେଵଚ ॥ 52 ॥
ପ୍ରକୃତ୍ଯାରାକ୍ଷସାଃସର୍ଵେସଙ୍ଗ୍ରାମେକୂଟଯୋଧିନଃ ।
ଶୂରାଣାଂଶୁଦ୍ଧଭାଵାନାମ୍ଭଵତାମରାର୍ଜଵମ୍ବଲମ୍ ॥ 53 ॥
ତନ୍ନଵିଶ୍ଵସନୀଯଂଵୋରାକ୍ଷସାନାଂରଣାଜିରେ ।
ଏତେନୈଵୋପମାନେନନିତ୍ଯଞ୍ଜିହ୍ମାହିରାକ୍ଷସାଃ ॥ 54 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାତଦାରାମଂସୁପର୍ଣସ୍ସୁମହାବଲଃ ।
ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯଚସୁହୃତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧମାପ୍ରଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 55 ॥
ସଖେ ରାଘଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରିପୂଣାମପିଵତ୍ସଲ ।
ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମିଗମିଷ୍ଯାମିଯଥାମତମ୍ ॥ 56 ॥
ନଚକୌତୂହଲଙ୍କାର୍ଯଂସଖିତ୍ଵମ୍ପ୍ରତିରାଘଵ ।
କୃତକର୍ମାରଣେଵୀର ସଖିତ୍ଵମ୍ପ୍ରତିଵେତ୍ସ୍ଯସି ॥ 57 ॥
ବାଲଵୃଦ୍ଧାଵଶେଷାନ୍ତୁକୃତ୍ଵାଲଙ୍କାଂଶରୋର୍ମିଭିଃ ।
ରାଵଣଞ୍ଚରିପୁଂହତ୍ଵାସୀତାନ୍ତ୍ଵଂସମୁଲପ୍ସ୍ଯତେ ॥ 58 ॥
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣନ୍ତତଃକୃତ୍ଵାପରିଷ୍ଵଜ୍ଯଚଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯସୁପର୍ଣଃପଵନୋଯଥା ॥ 59 ॥
ଵିରୁଜୌରାଘଵୌଦୃଷ୍ଟଵାତତୋଵାନରଯୂଥପାଃ ।
ସିଂହନାଦାଂସ୍ତଦାନେଦୁର୍ଲଙ୍ଗୂଲନ୍ନ୍ଦୁଧୁଵୁସ୍ତଦା ॥ 60 ॥
ତତୋଭେରୀସ୍ସମାଜଘ୍ନୁର୍ମୃଦଙ୍ଗାଂଶ୍ଚାପ୍ଯନାଦଯନ୍ ।
ଦଧ୍ମୁଶ୍ଶଙ୍ଖାନ୍ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃକ୍ଷେଵଲନ୍ତ୍ଯପିଯଥାପୁରମ୍ ॥ 61 ॥
ଆସ୍ଫୋଟ୍ଯାଃସ୍ପୋଟ୍ଯଵିକ୍ରାନ୍ତାଃଵାନରାଃନଗଯୋଧିନଃ ।
ଦ୍ରୁମାନୁତ୍ପଟ୍ଯଵିଵିଧାଂସ୍ତସ୍ଥୁଶ୍ଶତସହସ୍ରଶଃ ॥ 62 ॥
ଵିସୃଜନ୍ତୋମହାନାଦାଂସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ତୋନିଶାଚରାନ୍ ।
ଲଙ୍କାଦ୍ଵାରାଣ୍ଯୁପାଜଗ୍ମୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାମାଃପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ ॥ 63 ॥
ତେଷାଂସୁଖୀମସ୍ତୁମୁଲୋନିନାଦୋବଭୂଵଶାଖାମୃଗଯୂଥପାନାମ୍ ।
କ୍ଷଯେନିଦାଘସ୍ଯଯଥାଘନାନାନ୍ନାଦସ୍ସୁଭୀମୋନଦତାନ୍ନିଶୀଥେ ॥ 64 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
athovācamahātejāharirājomahābalaḥ |
kimiyaṃvyathitāsenāmūḍhavātevanaurjale || 1 ||
sugrīvasyavacaśśrutvāvāliputro'ṅgado'bravīt |
natvampaśyasirāmañcalakṣmaṇañcamahāratham || 2 ||
śarajālacitauvīrāvubhaudaśarathātmajau |
śaratalpemahātmānauśayānaurudhirokṣitau || 3 ||
athābravīdvānarendrassugrīvaḥputramaṅgadam |
nānimittamidammanyebhavitavyambhayenatu || 4 ||
viṣaṇṇavadanāhyetetyaktapraharaṇādiśaḥ |
prapalāyantiharayastrāsādutphullalocanāḥ || 5 ||
anyonyasyanalajjantenirīkṣantipṛṣṭhataḥ |
viprakarṣanticānyonyampatitaṃlaṅghayantica || 6 ||
etasminnantarevīrogadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ |
sugrīvaṃvardhayāmāsarāghavañcaniraikṣata || 7 ||
vibhīṣaṇañcasugrīvodṛṣṭavāvānarabhīṣaṇam |
ṛkṣarājammahātmānaṃsamīpasthamuvācaha || 8 ||
vibhīṣaṇo'yaṃsamprāptoyandṛṣṭavāvānararṣabhāḥ |
vidravantiparitatrasarāvaṇātmajaśaṅkayā || 9 ||
śīghrametān susantrastānbahudhāvipradhāvitān |
paryavasthāpayākhyāhivibhīṣaṇamupasthitam || 10 ||
sugrīveṇaivamuktastujāmbavānṛkṣapārthivaḥ |
vānarānsāntvayāmāsasannirudhyapradhānataḥ || 11 ||
tenivṛttāḥpunaḥsarvevānarāstyaktasambhramāḥ |
ṛkṣarājavacaśśrutvātañcadṛṣṭavāvibhīṣaṇam || 12 ||
vibhīṣaṇasturāmasyadṛṣṭavāgātraṃśaraiścitam |
lakṣmaṇasyacadharmātmābabhūvavyathitastadā || 13 ||
jalaklinnenahastenatayornetrepramṛjyaca |
śokasampīḍitamanārurodavilalāpaca || 14 ||
imautausattvasampannauvikrāntaupriyasamyugau |
imāmavasthāṅgamitaurākṣasaiḥkūṭayodhibhiḥ || 15 ||
bhrātuḥputreṇametenaduṣputreṇadurātmanā |
rākṣasyājihmayābudhyācālitāvṛjuvikramau || 16 ||
śarairimāvalaṃviddhaurudhireṇasamukṣitau |
vasudhāyāmimausuptaudṛśyeteśalyakāviva || 17 ||
yayorvīryamupāśrityapratiṣṭhākāṅkṣitāmayā |
tāvubhaudehanāśāyaprasuptaupuruṣarṣabhau || 18 ||
jīvannadyavipanno'sminaṣṭarājyamanorathaḥ |
prāptapratijñaścaripuḥsakāmorāvaṇaḥkṛtaḥ || 19 ||
evaṃvilapamānantampariṣvajyavibhīṣaṇam |
sugrīvaḥsattvasampannoharirājo'bravīdidam || 20 ||
rājyamprāpsyasidharmajña laṅkāyānnātrasaṃśayaḥ |
rāvaṇassahaputreṇasvakāmannehalapsyate || 21 ||
narujāpīḍitāvetāvubhaurāghavalakṣmaṇau |
tyaktvāmohaṃvadhiṣyetesagaṇaṃrāvaṇaṃraṇe || 22 ||
tamevaṃsāntvayitvātusamāśvāsyacarākṣasam |
suṣeṇaṃśvaśurampārśvesugrīvastamuvācaha || 23 ||
sahaśūrairharigaṇairlabdhasañjñāvarindamau |
gacchatvambhrātaraṅgṛhyakiṣkindhāṃrāmalakṣmaṇau || 24 ||
ahanturāvaṇaṃhatvāsaputraṃsahabāndhavam |
maithilīmānayiṣyāmiśakronaṣṭāmivaśriyam || 25 ||
śrutvaitadvānarendrasyasuṣeṇovākyamabravīt |
daivāsurammahadyuddhamanubhūtaṃsudāruṇam || 26 ||
tadāsmadānavāśarasamsparśakovidāḥ |
nijaghnuśśastraviduṣaścādayantomuhurmuhuḥ || 27 ||
tānārtānnaṣṭasañjñāṃścagatāsūṃścabṛhaspatiḥ |
vidyābhirmantrayuktābhiroṣadhībhiścikitsati || 28 ||
tānyauṣadhānyānayituṅkṣīrodaṃyāntusāgaram |
javenavānarāḥśīghraṃsampātipanasādayaḥ || 29 ||
harayastuvijānantipārvatīstāmahauṣadhīḥ |
sañjīvakaraṇīndivyāṃviśalyāndevanirmitām || 30 ||
candraścanāmadroṇaścakṣīrodesāgarottame |
amṛtaṃyatramathitantatrateparamauṣadhī || 31 ||
tautatravihitedevaiḥparvataumahodadhau |
ayaṃvāyusutorājan hanūmāṃstatragacchatu || 32 ||
etasminnantarevāyurmegāṃścāpisavidyutaḥ |
paryasyasāgaretoyaṅkampayananivamedinīm || 33 ||
mahatāpakṣavātenasarvavadīpamahādrumāḥ |
nipeturbhagnaviṭapāḥsalilelavaṇāmbhasi || 34 ||
abhavan pannagāstrastābhoginastatravāsinaḥ |
śīghraṃsarvāṇiyādāṃsijagmuścalavaṇārṇavam || 35 ||
tatomuhūrtārgaruḍaṃvainateyammahābalam |
vānarādadṛśuḥsarvejvalantamivapāvakam || 36 ||
tamāgatamabhiprekṣyanāgāstesampradudruvuḥ |
yaistausatpuruṣaubaddhauśarabhūtairmahābalau || 37 ||
tatassuparṇaḥkākutsthauspṛṣṭavāpratyabhinadanitaḥ |
vimamarśacapāṇibhyāmmukhecandrasamaprabhe || 38 ||
vainateyenasamspṛṣṭāstayoḥsamruruhurvraṇāḥ |
suvarṇecatanūsnigdhetayorāśubabhūvatuḥ || 39 ||
tejo vīryaṃ balaṃ ca oja;utsāhaś ca mahā guṇāḥ |
pradarśanaṃ ca buddhiś ca smṛtiś ca dviguṇaṃ tayoḥ || 40 ||
tāvutthāpyamahātejāgaruḍovāsavopamau |
ubhautausasvajehṛṣṭorāmaścainamuvācaha || 41 ||
bhavatprasādād vyasanaṃrāvaṇiprabhavammahat |
āvāmihavyatikrāntaupūrvavad balinaukṛtau || 42 ||
yathātātandaśarathaṃyathā'jañcapitāmaham |
tathābhavantamāsādyahṛdayammeprasīdati || 43 ||
kobhavānrūpasampannodivyasraganulepanaḥ |
vasānovirajevastradivyābharaṇabhūṣitaḥ || 44 ||
tamuvācamahātejāvainateyomahābalaḥ |
patattrirājaḥprītātmāharṣaparyākulekṣaṇaḥ || 45 ||
ahaṃsakhātekākutstha priyaḥprāṇobahiścaraḥ |
garutmānihasamprāptoyuvayoḥsāhyakāraṇāt || 46 ||
asurāvāmahāvīryāvānarāvāmahābalāḥ |
surāścāpisagandhvarvāḥpuraskṛtyaśatakratum || 47 ||
nemammokṣayituṃśaktāśśarabandhaṃsudāruṇam |
māyābalādindrajitānirmitaṅkrūrakarmaṇā || 48 ||
etenāgāḥkādraveyāstīkṣṇadaṃṣṭrāviṣolbaṇāḥ |
rakṣomāyāprabhāveṇaśarābhūtvāstvadāśritāḥ || 49 ||
sabhāgyaścāsidharmajña rāma satyaparākrama |
lakṣmaṇenasahabhrātrāsamareripughātinā || 50 ||
imaṃśrutvātuvṛttāntantvaramāṇo'hamāgataḥ |
sahasāyuvayoḥsnehātsakhitvamanupālayan || 51 ||
mokṣitaucamahāghorādasmātsāyakabandhanāt |
apramādaścakartavyoyuvābhyānnityamevaca || 52 ||
prakṛtyārākṣasāḥsarvesaṅgrāmekūṭayodhinaḥ |
śūrāṇāṃśuddhabhāvānāmbhavatāmarārjavambalam || 53 ||
tannaviśvasanīyaṃvorākṣasānāṃraṇājire |
etenaivopamānenanityañjihmāhirākṣasāḥ || 54 ||
evamuktvātadārāmaṃsuparṇassumahābalaḥ |
pariṣvajyacasuhṛtsnigdhamāpraṣṭumupacakrame || 55 ||
sakhe rāghava dharmajña ripūṇāmapivatsala |
abhyanujñātumicchāmigamiṣyāmiyathāmatam || 56 ||
nacakautūhalaṅkāryaṃsakhitvampratirāghava |
kṛtakarmāraṇevīra sakhitvamprativetsyasi || 57 ||
bālavṛddhāvaśeṣāntukṛtvālaṅkāṃśarormibhiḥ |
rāvaṇañcaripuṃhatvāsītāntvaṃsamulapsyate || 58 ||
pradakṣiṇantataḥkṛtvāpariṣvajyacavīryavān |
jagāmākāśamāviśyasuparṇaḥpavanoyathā || 59 ||
virujaurāghavaudṛṣṭavātatovānarayūthapāḥ |
siṃhanādāṃstadānedurlaṅgūlanndudhuvustadā || 60 ||
tatobherīssamājaghnurmṛdaṅgāṃścāpyanādayan |
dadhmuśśaṅkhānsamprahṛṣṭāḥkṣevalantyapiyathāpuram || 61 ||
āsphoṭyāḥspoṭyavikrāntāḥvānarāḥnagayodhinaḥ |
drumānutpaṭyavividhāṃstasthuśśatasahasraśaḥ || 62 ||
visṛjantomahānādāṃstrāsayantoniśācarān |
laṅkādvārāṇyupājagmuryuddhakāmāḥplavaṅgamāḥ || 63 ||
teṣāṃsukhīmastumuloninādobabhūvaśākhāmṛgayūthapānām |
kṣayenidāghasyayathāghanānānnādassubhīmonadatānniśīthe || 64 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||