📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.2 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଦ୍ଵିତୀଯ ସର୍ଗଃ
6.2 Yuddhakanda - Dvitiya Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତନ୍ତୁଶୋକପରିଦ୍ଯୂନଂରାମନ୍ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ ।
ଉଵାଚଵଚନଂଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଶୋକନାଶନମ୍ ॥ 1 ॥
କିଂ ତ୍ଵଯା ତପ୍ଯତେ ଵୀର ଯଥାନ୍ଯଃ ପ୍ରାକୃତସ୍ତଥା ।
ମୈଵଂ ଭୂସ୍ତ୍ଯଜ ସତାପଂ କୃତଘ୍ନ ଇଵ ସୌହୃଦମ୍ ॥ 2 ॥
ସନ୍ତାପସ୍ଯଚତେସ୍ଥାନନ୍ନହିପଶ୍ଯାମିରାଘଵ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତାଵୁପଲବ୍ଧାଯାଞ୍ଜ୍ଞାତେଚନିଲଯେରିପୋଃ ॥ 3 ॥
ମତିମାନ୍ଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃପଣ୍ଡିତଶ୍ଚାସିରାଘଵ ।
ତ୍ଯଜେମାମ୍ପାପିକାମ୍ବୁଦ୍ଧିଙ୍କୃତାତ୍ମେଵାର୍ଥଦୂଷଣୀମ୍ ॥ 4 ॥
ସମୁଦ୍ରଂଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵାତୁମହାନକ୍ରସମାକୁଲମ୍ ।
ଲଙ୍କାମାରୋହଯିଷ୍ଯାମୋହନିଷ୍ଯାମଶ୍ଚତେରିପୁମ୍ ॥ 5 ॥
ନିରୁତ୍ସାହସ୍ଯଦୀନସ୍ଯଶୋକପର୍ଯାକୁଲାତ୍ମନଃ ।
ସର୍ଵାର୍ଥାଵ୍ଯଵସୀଦନ୍ତିଵ୍ଯସନଞ୍ଚାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ 6 ॥
ଇମେଶୂରାସ୍ସମର୍ଥାଶ୍ଚସର୍ଵନୋହରିଯୂଥପାଃ ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଙ୍କୃତୋତ୍ସାହାଃପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମପିପାଵକମ୍ ।
ଏଷାଂହର୍ଷେଣଜାନାମିତର୍କଶ୍ଚାସ୍ମିନ୍ ଦୃଢୋମମ ॥ 7 ॥
ଵିକ୍ରମେଣସମାନେଷ୍ଯେସୀତାଂହତ୍ଵାଯଥାରିପୁମ୍ ।
ରାଵଣମ୍ପାପକର୍ମାଣନ୍ତଥାତ୍ଵଙ୍କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 8 ॥
ସେତୁରତ୍ରଯଥାବଧ୍ଯେଦ୍ଯଥାପଶ୍ଯେମତାମ୍ପୁରୀମ୍ ।
ତସ୍ଯରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯତଥାତ୍ଵଙ୍କୁରୁରାଘଵ ॥ 9 ॥
ଦୃଷ୍ଟଵାତାନ୍ତୁପୁରୀଂଲଙ୍କାନ୍ତ୍ରିକୂଟଶିଖରେସ୍ଥିତାମ୍ ।
ହତଞ୍ଚରାଵଣଂଯୁଦ୍ଧେଦର୍ଶନାଵଧାରଯ ॥ 10 ॥
ଅବଧ୍ଵାସାଗରେସେତୁଙ୍ଘୋରେଚତୁଵରୁଣାଲଯେ ।
ଲଙ୍କାନ୍ନମର୍ଦିତୁଂଶକ୍ଯାସେନ୍ଦ୍ରୈରପିସୁରାସୁରୈଃ ॥ 11 ॥
ସେତୁର୍ବଦ୍ଧସ୍ସମୁଦ୍ରେଚଯାଵଲ୍ଲଙ୍କାସ୍ସମୀପତଃ ॥ 12 ॥
ସର୍ଵନ୍ତୀର୍ଣଞ୍ଚମେସୈନ୍ଯଞ୍ଜିତମିତ୍ଯୁପଧାରଯ ।
ଇମେହିସମରେଵୀରାହରଯଃକାମରୂପିଣ ॥ 13 ॥
ତଦଲଂଵିକ୍ଲବାମ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ରାଜନ ସର୍ଵାର୍ଥନାଶନୀମ୍ ।
ପୁରୁଷସ୍ଯହିଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ଶୋକଶ୍ଶୌର୍ଯାପକର୍ଷଣଃ ॥ 14 ॥
ଯତ୍ତୁକାର୍ଯମ୍ମନୁଷ୍ଯେଣଶୌଣ୍ଡୀର୍ଯମଵଲମ୍ବତା ।
ଅସ୍ମିନ୍ କାଲେମହାପ୍ରାଜ୍ଞସତ୍ତ୍ଵମାତିଷ୍ଠତେଜସା ॥ 15 ॥
ଶୂରାଣାଂହିମନୁଷ୍ଯାଣାନ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାମ୍ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ଵିନଷ୍ଟେଵାପ୍ରଣଷ୍ଟେଵାଶୋକସ୍ସର୍ଵାର୍ଥନାଶନଃ ॥ 16 ॥
ତତ୍ତ୍ଵମ୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦଃ ।
ମଦ୍ଵିଧୈସ୍ସଚିଵୈସ୍ସାର୍ଥମରିଞ୍ଜେତୁମିହାର୍ହସି ॥ 17 ॥
ନହିପଶ୍ଯାମ୍ଯହଙ୍କଞ୍ଚିତ୍ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁରାଘଵ ।
ଗୃହୀତଧନୁଷେଯସ୍ତେତିଷ୍ଠେଦଭିମୁଖୋରଣେ ॥ 18 ॥
ଵାନରେଷୁସମାସକ୍ତନ୍ନତେକାର୍ଯଂଵିପତ୍ସ୍ଯତେ ।
ଅଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେସୀତାନ୍ତୀର୍ତ୍ଵାସାଗରମକ୍ଷ୍ଯମ୍ ॥ 19 ॥
ତଦଲଂଶୋକମାଲମ୍ବ୍ଯକ୍ରୋଧମାଲମ୍ବଭୂପତେ ।
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃକ୍ଷତ୍ରିଯାମନ୍ଦାସ୍ସର୍ଵେଚଣ୍ଡସ୍ଯବିଭ୍ଯତି ॥ 20 ॥
ଲଙ୍ଘନାର୍ଥଞ୍ଚଘୋରସ୍ଯସମୁଦ୍ରସ୍ଯନଦୀମ୍ପତେଃ ।
ସହାସ୍ମାଭିରିହୋପେତସ୍ସୂକ୍ଷ୍ମବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଚାରଯ ॥ 21 ॥
ଲଙ୍ଘିତେତସ୍ଯତୈସ୍ସୈନ୍ଯଞ୍ଜିତମିତ୍ଯୁପଧାରଯ ।
ସର୍ଵନ୍ତୀର୍ଣଞ୍ଚମେସୈନ୍ଯଞ୍ଜିତମିତ୍ଯଵଧାର୍ଯତାମ୍ ॥ 22 ॥
ଇମେହିହରଯଶ୍ଶୂରାସ୍ସମରେକାମରୂପିଣଃ ।
ତାନରୀନ୍ଵିଧମିଷ୍ଯନ୍ତିଶିଲାପାଦପଵୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ 23 ॥
କଥଞ୍ଚିତ୍ସନ୍ତରିଷ୍ଯାମସ୍ତେଵଯଂଵରୁଣାଲଯମ୍ ।
ହତମିତ୍ଯେଵତମ୍ମନ୍ଯେଯୁଦ୍ଧେଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ ॥ 24 ॥
କିମୁକ୍ତ୍ଵାବହୁଧାଚାପିସର୍ଵଥାଵିଜଯୀଭଵାନ୍ ।
ନିମିତ୍ତାନିଚପଶ୍ଯାମିମନୋମେସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଯତି ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |
uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||
kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |
maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||
santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |
pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||
matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |
tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||
samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |
laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||
nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |
sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||
imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |
tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |
eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||
vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |
rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||
seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |
tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||
dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |
hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||
abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |
laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||
seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |
imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||
tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |
puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||
yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |
asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||
śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |
vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||
tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |
madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||
nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |
gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||
vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |
acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||
tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |
niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||
laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |
sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||
laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |
sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||
imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |
tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||
kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |
hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||
kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |
nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||