📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.18 ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ - ଅଷ୍ଟାଦଶ ସର୍ଗଃ
6.18 Yuddhakanda - Ashtadasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥରାମଃପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମାଶୃତ୍ଵାଵାଯୁସୁତସ୍ଯହ ।
ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତଦୁର୍ଧଷଶ୍ରୁତଵାନାତ୍ମନିସ୍ଥିତମ୍ ॥ 1 ॥
ମମାପିତୁଵିଵକ୍ଷାଽସ୍ତିକାଚିତ୍ପ୍ରତିଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମିତତ୍ସର୍ଵମ୍ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଶ୍ରେଯସିସ୍ଥିତୈଃ ॥ 2 ॥
ମିତ୍ରଭାଵେନସମ୍ପ୍ରାପ୍ତନ୍ନତ୍ଯଜେଯଙ୍କଥଞ୍ଚନ ।
ଦୋଷୋଯଦ୍ଯପିତସ୍ଯସ୍ଯାତ୍ସତାମେତଦଗର୍ହିତମ୍ ॥ 3 ॥
ସୁଗ୍ରୀସ୍ତ୍ଵଥତଦ୍ଵାକ୍ଯମାଭାଷ୍ଯଚଵିମୃଶ୍ଯଚ ।
ତତଶ୍ଶୁଭତରଂଵାକ୍ଯମୁଵାଚହରିପୁଙ୍ଗଵଃ ॥ 4 ॥
ସୁଦୁଷ୍ଟୋଵାପ୍ଯଦୁଷ୍ଟୋଵାକିମେଷରଜନୀଚରଃ ।
ଈଦୃଶଂଵ୍ଯସନମ୍ପ୍ରାପ୍ତମ୍ଭ୍ରାତରଂଯଃପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ 5 ॥
କୋନାମସଭଵେତ୍ତସ୍ଯଯମେଷନପରିତ୍ଯଜେତ୍ ।
ଵାନରାଧିପତେର୍ଵାକ୍ଯଂଶ୍ରୁତ୍ଵାସର୍ଵାନୁଦୀକ୍ଷ୍ଯଚ ॥ 6 ॥
ଈଷଦୁତ୍ସ୍ମଯମାନସ୍ତୁଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ଇତିହୋଵାଚକାକୁତ୍ସ୍ଥୋଵାକ୍ଯଂସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ॥ 7 ॥
ଅନଧୀତ୍ଯଚଶାସ୍ତ୍ରାଣିଵୃଦ୍ଧାନନୁପସେଵ୍ଯଚ ।
ନଶକ୍ଯମୀଦୃଶଂଵକ୍ତୁଂଯଦୁଵାଚହରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 8 ॥
ଅସ୍ତିସୂକ୍ଷ୍ମତରଙ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଯଦତ୍ରପ୍ରତିଭାତିମେ ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂଲୌକିକଞ୍ଚାପିଵିଦ୍ଯତେସର୍ଵରାଜସୁ ॥ 9 ॥
ଅମିତ୍ରାସ୍ତତ୍କୁଲୀନାଶ୍ଚପ୍ରାତିଦେଶ୍ଯାଶ୍ଚକୀର୍ତିତାଃ ।
ଵ୍ଯସନେଷୁପ୍ରହର୍ତାରସ୍ତସ୍ମାଦଯମିହାଗତଃ ॥ 10 ॥
ଅପାପାସ୍ତତ୍କୁଲୀନାଶ୍ଚମାନଯନ୍ତିସ୍ଵକାନ୍ହିତାନ୍ ।
ଏଷପ୍ରାଯୋନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂଶଙ୍କନୀଯସ୍ତୁଶୋଭନଃ ॥ 11 ॥
ଯସ୍ତୁଦୋଷସ୍ତ୍ଵଯାପ୍ରୋକ୍ତୋହ୍ଯାଦାନେଽରିବଲସ୍ଯଚ ।
ତତ୍ରତେକୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମିଯଥାଶାସ୍ତ୍ରମିଦଂଶୃଣୁ ॥ 12 ॥
ନଵଯନ୍ତତ୍କୁଲୀନାଶ୍ଚରାଜ୍ଯକାଙ୍ କ୍ଷୀଚରାକ୍ଷସଃ ।
ପଣ୍ଡିତାହିଭଵିଷ୍ଯନ୍ତିତସ୍ମାଦ୍ଗ୍ରାହ୍ଯୋଵିଭୀଷଣଃ ॥ 13 ॥
ଅଵ୍ଯଗ୍ରାଶ୍ଚପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚନଭଵିଷ୍ଯନ୍ତିସଙ୍ଗତା ।
ପ୍ରଣାଦଶ୍ଚମହାନେଷତତୋଽସ୍ଯଭଯମାଗତମ୍ ॥ 14 ॥
ଇତିଭେଦଙ୍ଗମିଷ୍ଯନ୍ତିତସ୍ମାଗ୍ରାହ୍ଯୋଵିଭୀଷଣଃ ।
ନସର୍ଵେଭ୍ରାତରସ୍ତାତଭଵନ୍ତିଭରତୋପମାଃ ।
ମଦ୍ଵିଥାଵାପିତୁଃପୁତ୍ରାସ୍ସୁହୃଦୋନାଭଵଦ୍ଵିଥାଃ ॥ 15 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁରାମେଣସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ଉତ୍ଥାଯେଦମ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃପ୍ରଣତୋଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 16 ॥
ରାଵଣେନପ୍ରଣିହିତନ୍ତମଵେହିଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ତସ୍ଯାହନ୍ନିଗ୍ରହମ୍ମନ୍ଯେକ୍ଷମଙ୍କ୍ଷମଵତାଂଵର ॥ 17 ॥
ରାକ୍ଷସୋଜିହ୍ମଯାବୁଧ୍ଯାସନ୍ଦିଷ୍ଟୋଽଯମିହାଗତଃ ।
ପ୍ରହର୍ତୁନ୍ତ୍ଵଯିଵିଶ୍ଵସ୍ତେପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋମଯିଵାନଘ ॥ 18 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣେଵାମହାବାହୋ ସଵଧ୍ଯସ୍ସଚିଵୈସ୍ସହା ।
ରାଵଣସ୍ଯନୃଶଂସସ୍ଯଭ୍ରାତାହ୍ଯେଷଵିଭୀଷଣଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂସୁଗ୍ରୀଵୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋଵାକ୍ଯକୁଶଲନ୍ତତୋମୌନମୁପାଗମତ୍ ॥ 19 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯତୁତଦ୍ଵାକ୍ଯଂରାମଶ୍ରୁତ୍ଵାଵିମୃଶ୍ଯଚ ।
ତତଶ୍ଶୁଭତରଂଵାକ୍ଯମୁଵାଚହରିପୁଙ୍ଗଵମ୍ ॥ 20 ॥
ସୁଦୁଷ୍ଟୋଵାପ୍ଯଦୁଷ୍ଟୋଵାକିମେଷରଜନୀଚରଃ ।
ସୂକ୍ଷ୍ମମପ୍ଯହିତଙ୍କର୍ତୁମ୍ମମାଶକ୍ତଃକଥଞ୍ଚନ ॥ 21 ॥
ତତଃ ଶୁଭତରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଉଵାଚ ହରି ପୁମ୍ଗଵମ୍ ।
ସୁଦୁଷ୍ଟୋ ଵା ଅପି ଅଦୁଷ୍ଟୋ ଵା କିଂ ଏଷ ରଜନୀ ଚରଃ ॥ 22 ॥
ଶ୍ରୂଯତେହିକପୋତେନଶତ୍ରୁଶ୍ଶରଣମାଗତଃ ।
ଅର୍ଚିତଶ୍ଚଯଥାନ୍ଯାଯଂସ୍ଵୈଶ୍ଚମାଂସୈର୍ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ॥ 23 ॥
ସହିତମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହଭାର୍ଯାହର୍ତାରମାଗତଃ ।
କପୋତୋଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କିମ୍ପୁନର୍ମଦ୍ଵିଧୋଜନଃ ॥ 24 ॥
ଋଷେଃକଣ୍ଵସ୍ଯପୁତ୍ରେଣକଣ୍ଡୁନାପରମର୍ଷିଣା ।
ଶୃଣୁଗାଥାମ୍ପୁରାଗୀତାନ୍ଧର୍ମିଷ୍ଠାସତ୍ଯଵାଦିନା ॥ 25 ॥
ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟନ୍ଦୀନଂଯାଚନ୍ତଂଶରଣାଗତମ୍ ।
ନହନ୍ଯଦାନୃଶଂସ୍ଯାର୍ଥମପିଶତ୍ରୁମ୍ପରନ୍ତପ ॥ 26 ॥
ଆର୍ତୋଵାଯଦିଵାଦୃପ୍ତଃପରେଷାଂଶରଣାଙ୍ଗତଃ ।
ଅରିଃପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯରକ୍ଷିତଵ୍ଯଃକୃତାତ୍ମନା ॥ 27 ॥
ସଚେଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାମୋହାଦ୍ଵାକାମାଦ୍ଵାପିନରକ୍ଷତି ।
ସ୍ଵଯାଶକ୍ତ୍ଯାଯଥାସତ୍ତ୍ଵନ୍ତତ୍ପାପଂଲୋକଗର୍ହିତମ୍ ॥ 28 ॥
ଵିନଷ୍ଟଃପଶ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯାରକ୍ଷିଣଶ୍ଶରଣାଗତଃ ।
ଆଦାଯସୁକୃତନ୍ତସ୍ଯସର୍ଵଙ୍ଗଚ୍ଛେଦରକ୍ଷିତଃ ॥ 29 ॥
ଏଵନ୍ଦୋଷୋମହାନତ୍ରପ୍ରପନ୍ନାନାମରକ୍ଷଣେ ।
ଅସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଞ୍ଚାଯଶସ୍ଯଞ୍ଚବଲଵୀର୍ଯଵିନାଶନମ୍ ॥ 30 ॥
କରିଷ୍ଯାମିଯଥାର୍ଥନ୍ତୁକଣ୍ଡୋର୍ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଧର୍ମିଷ୍ଠଞ୍ଚଯଶସ୍ଯଞ୍ଚସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂସ୍ଯାତ୍ତୁଫଲୋଦଯେ ॥ 31 ॥
ସକୃଦେଵପ୍ରପନ୍ନାଯତଵାସ୍ମୀତିଚଯାଚତେ ।
ଅଭଯଂସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯୋଦଦାମ୍ଯେତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ମମ ॥ 32 ॥
ଅନଯୈନଂହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଦତ୍ତମସ୍ଯାଭଯମ୍ମଯା ।
ଵିଭୀଷଣୋଵାସୁଗ୍ରୀଵଃ ଯଦିଵାରାଵଣସ୍ସ୍ଵଯମ୍ ॥ 33 ॥
ରାମସ୍ଯତୁଵଚ୍ଶୁତ୍ଵାସୁଗ୍ରୀଵଃପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତକାକୁତ୍ସ୍ଥଂସୌହାର୍ଦେନପ୍ରଚୋଦିତଃ ॥ 34 ॥
କିମତ୍ରଚିତ୍ରନ୍ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ଲୋକନାଥଃ ସୁଖାଵହାଃ ।
ଯତ୍ତ୍ଵମାର୍ଯମ୍ପ୍ରଭାଷେଥାସ୍ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ ସତ୍ପଥେସ୍ଥିତଃ ॥ 35 ॥
ମମଚାପ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମାଯଂଶୁଦ୍ଧଂଵେତ୍ତିଵିଭୀଷଣମ୍ ।
ଅନୁମାନାଚ୍ଚଭାଵାଚ୍ଚସର୍ଵତସ୍ସୁପରୀକ୍ଷିତଃ ॥ 36 ॥
ତସ୍ମାତ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂସହାସ୍ମାଭିସ୍ତୁଲ୍ଯୋଭଵତରାଘଵଃ ।
ଵିଭୀଷଣୋମହାପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ସଖିତ୍ଵଞ୍ଚାଭ୍ଯୁପୈତୁନଃ ॥ 37 ॥
ତତସ୍ତୁସୁଗ୍ରୀଵଵଚୋନିଶମ୍ଯତଦ୍ଦରୀଶ୍ଵରେଣାଭିହିତନ୍ନରେଶ୍ଵରଃ ।
ଵିଭୀଷଣେନାଶୁଜଗାମସଙ୍ଗମମ୍ପତତ୍ତ୍ରିରାଜେନଯଥାପୁରନ୍ଦରଃ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭādaśassargaḥ |
atharāmaḥprasannātmāśṛtvāvāyusutasyaha |
pratyabhāṣatadurdhaṣaśrutavānātmanisthitam || 1 ||
mamāpituvivakṣā'stikācitprativibhīṣaṇam |
śrotumicchāmitatsarvambhavadbhiśśreyasisthitaiḥ || 2 ||
mitrabhāvenasamprāptannatyajeyaṅkathañcana |
doṣoyadyapitasyasyātsatāmetadagarhitam || 3 ||
sugrīstvathatadvākyamābhāṣyacavimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavaḥ || 4 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
īdṛśaṃvyasanamprāptambhrātaraṃyaḥparityajet || 5 ||
konāmasabhavettasyayameṣanaparityajet |
vānarādhipatervākyaṃśrutvāsarvānudīkṣyaca || 6 ||
īṣadutsmayamānastulakṣmaṇampuṇyalakṣaṇam |
itihovācakākutsthovākyaṃsatyaparākramaḥ || 7 ||
anadhītyacaśāstrāṇivṛddhānanupasevyaca |
naśakyamīdṛśaṃvaktuṃyaduvācaharīśvaraḥ || 8 ||
astisūkṣmataraṅkiñcidyadatrapratibhātime |
pratyakṣaṃlaukikañcāpividyatesarvarājasu || 9 ||
amitrāstatkulīnāścaprātideśyāścakīrtitāḥ |
vyasaneṣuprahartārastasmādayamihāgataḥ || 10 ||
apāpāstatkulīnāścamānayantisvakānhitān |
eṣaprāyonarendrāṇāṃśaṅkanīyastuśobhanaḥ || 11 ||
yastudoṣastvayāproktohyādāne'ribalasyaca |
tatratekīrtayiṣyāmiyathāśāstramidaṃśṛṇu || 12 ||
navayantatkulīnāścarājyakāṅ kṣīcarākṣasaḥ |
paṇḍitāhibhaviṣyantitasmādgrāhyovibhīṣaṇaḥ || 13 ||
avyagrāścaprahṛṣṭāścanabhaviṣyantisaṅgatā |
praṇādaścamahāneṣatato'syabhayamāgatam || 14 ||
itibhedaṅgamiṣyantitasmāgrāhyovibhīṣaṇaḥ |
nasarvebhrātarastātabhavantibharatopamāḥ |
madvithāvāpituḥputrāssuhṛdonābhavadvithāḥ || 15 ||
evamuktasturāmeṇasugrīvassahalakṣmaṇaḥ |
utthāyedammahāprājñaḥpraṇatovākyamabravīt || 16 ||
rāvaṇenapraṇihitantamavehivibhīṣaṇam |
tasyāhannigrahammanyekṣamaṅkṣamavatāṃvara || 17 ||
rākṣasojihmayābudhyāsandiṣṭo'yamihāgataḥ |
prahartuntvayiviśvastepracchannomayivānagha || 18 ||
lakṣmaṇevāmahābāho savadhyassacivaissahā |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyabhrātāhyeṣavibhīṣaṇaḥ |
evamuktvāraghuśreṣṭhaṃsugrīvovāhinīpatiḥ |
vākyajñovākyakuśalantatomaunamupāgamat || 19 ||
sugrīvasyatutadvākyaṃrāmaśrutvāvimṛśyaca |
tataśśubhataraṃvākyamuvācaharipuṅgavam || 20 ||
suduṣṭovāpyaduṣṭovākimeṣarajanīcaraḥ |
sūkṣmamapyahitaṅkartummamāśaktaḥkathañcana || 21 ||
tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ uvāca hari pumgavam |
suduṣṭo vā api aduṣṭo vā kiṃ eṣa rajanī caraḥ || 22 ||
śrūyatehikapotenaśatruśśaraṇamāgataḥ |
arcitaścayathānyāyaṃsvaiścamāṃsairnimantritaḥ || 23 ||
sahitampratijagrāhabhāryāhartāramāgataḥ |
kapotovānaraśreṣṭhaḥ kimpunarmadvidhojanaḥ || 24 ||
ṛṣeḥkaṇvasyaputreṇakaṇḍunāparamarṣiṇā |
śṛṇugāthāmpurāgītāndharmiṣṭhāsatyavādinā || 25 ||
baddhāñjalipuṭandīnaṃyācantaṃśaraṇāgatam |
nahanyadānṛśaṃsyārthamapiśatrumparantapa || 26 ||
ārtovāyadivādṛptaḥpareṣāṃśaraṇāṅgataḥ |
ariḥprāṇānparityajyarakṣitavyaḥkṛtātmanā || 27 ||
sacedbhayādvāmohādvākāmādvāpinarakṣati |
svayāśaktyāyathāsattvantatpāpaṃlokagarhitam || 28 ||
vinaṣṭaḥpaśyatastasyārakṣiṇaśśaraṇāgataḥ |
ādāyasukṛtantasyasarvaṅgacchedarakṣitaḥ || 29 ||
evandoṣomahānatraprapannānāmarakṣaṇe |
asvargyañcāyaśasyañcabalavīryavināśanam || 30 ||
kariṣyāmiyathārthantukaṇḍorvacanamuttamam |
dharmiṣṭhañcayaśasyañcasvargyaṃsyāttuphalodaye || 31 ||
sakṛdevaprapannāyatavāsmīticayācate |
abhayaṃsarvabhūtebhyodadāmyetadvratammama || 32 ||
anayainaṃhariśreṣṭhaḥ dattamasyābhayammayā |
vibhīṣaṇovāsugrīvaḥ yadivārāvaṇassvayam || 33 ||
rāmasyatuvacśutvāsugrīvaḥplavageśvaraḥ |
pratyabhāṣatakākutsthaṃsauhārdenapracoditaḥ || 34 ||
kimatracitrandharmajñaḥ lokanāthaḥ sukhāvahāḥ |
yattvamāryamprabhāṣethāssattvavān satpathesthitaḥ || 35 ||
mamacāpyantarātmāyaṃśuddhaṃvettivibhīṣaṇam |
anumānāccabhāvāccasarvatassuparīkṣitaḥ || 36 ||
tasmāt kṣipraṃsahāsmābhistulyobhavatarāghavaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñassakhitvañcābhyupaitunaḥ || 37 ||
tatastusugrīvavaconiśamyataddarīśvareṇābhihitannareśvaraḥ |
vibhīṣaṇenāśujagāmasaṅgamampatattrirājenayathāpurandaraḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśassargaḥ ||