📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.6 ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ - ଷଷ୍ଠ ସର୍ଗଃ
5.6 Sundarakanda - Shashtha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଷ୍ଠସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ନିକାମଂ ଵିମାନେଷୁ ନିଷଣ୍ଣଃ କାମରୂପଧୃତ୍ ।
ଵିଚଚାର ପୁନର୍ଲଙ୍କାଂ ଲାଘଵେନ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ 1 ॥
ଆସସାଦାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନମ୍ ।
ପ୍ରାକାରେଣାର୍କଵର୍ଣେନ ଭାସ୍ଵରେଣାଭିସମ୍ଵୃତମ୍ ॥ 2 ॥
ରକ୍ଷିତଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ଘୋରୈଃ ସିଂହୈରିଵ ମହଦ୍ଵନମ୍ ।
ସମୀକ୍ଷମାଣୋ ଭଵନଂ ଚକାଶେ କପିକୁଞ୍ଜରଃ ॥ 3 ॥
ରୂପ୍ଯକୋପହିତୈ ଶ୍ଚିତ୍ରୈସ୍ତୋରଣୈର୍ହେମଭୂଷିତୈଃ ।
ଵିଚିତ୍ରାଭିଶ୍ଚ କକ୍ଷ୍ଯାଭିର୍ଦ୍ଵାରୈଶ୍ଚ ରୁଚିରୈର୍ଵୃତମ୍ ॥ 4 ॥
ଗଜାସ୍ଥିତୈର୍ମହାମାତ୍ରୈଃ ଶୂରୈଶ୍ଚ ଵିଗତଶ୍ରମୈଃ ।
ଉପସ୍ଥିତମସଂହାର୍ଯୈଃ ର୍ହଯୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଯାଯିଭିଃ ॥ 5 ॥
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରତନୁତ୍ରାଣୈର୍ଦାନ୍ତକାଞ୍ଚନରାଜତୈଃ ।
ଘୋଷଵଦ୍ଭିର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଦା ଵିଚରିତଂ ରଥୈଃ ॥ 6 ॥
ବହୁରତ୍ନସମାକୀର୍ଣଂ ପରାର୍ଥ୍ଯସନଭାଜନମ୍ ।
ମହାରଥସମାଵାସଂ ମହାରଥମହାସ୍ଵନମ୍ ॥ 7 ॥
ଦୃଶ୍ଯୈଶ୍ଚ ପରମୋଦାରୈସ୍ତୈସ୍ତୈଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ ।
ଵିଵିଧୈ ର୍ବହୁସାହସ୍ରୈଃ ପରିପୂର୍ଣଂ ସମନ୍ତତଃ ॥ 8 ॥
ଵିନୀତୈରନ୍ତପାଲୈଶ୍ଚ ରକ୍ଷୋଭିଶ୍ଚ ସୁରକ୍ଷିତମ୍ ।
ମୁଖ୍ଯାଭିଶ୍ଚ ଵରସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପରିପୂର୍ଣଂ ସମନ୍ତତଃ ॥ 9 ॥
ମୁଦିତପ୍ରମଦାରତ୍ନଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନମ୍ ।
ଵରାଭରଣସଂହ୍ରାଦୈଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ଵନନ୍ନିସ୍ଵନମ୍ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ରାଜଗୁଣସମ୍ପନ୍ନଂ ମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ ।
ମହାଜନୈଃ ସମାକୀର୍ଣାଂ ସିଂହୈରିଵ ମହଦ୍ଵନମ୍ ॥ 11 ॥
ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗାଭିରୁତଂ ଶଙ୍ଖଘୋଷନିନାଦିତମ୍ ।
ନିତ୍ଯାର୍ଚିତଂ ପର୍ଵହୁତଂ ପୂଜିତଂ ରାକ୍ଷସୈଃ ସଦା ॥ 12 ॥
ସମୁଦ୍ରମିଵ ଗମ୍ଭୀରଂ ସମୁଦ୍ରମିଵ ନିସ୍ସ୍ଵନମ୍ ।
ମହାତ୍ମନୋ ମହାଦ୍ଵେଶ୍ମ ମହାରତ୍ନପରିଚ୍ଛଦମ୍ ॥ 13 ॥
ମହାରତ୍ନସମାକୀର୍ଣଂ ଦଦର୍ଶ ସ ମହାକପିଃ ।
ଵିରାଜମାନଂ ଵପୁଷା ଗଜାଶ୍ଵରଥସଙ୍କୁଲମ୍ ॥ 14 ॥
ଲଙ୍କାଭରଣମିତ୍ଯେଵ ସୋଽମନ୍ଯତ ମହାକପିଃ ।
ଚଚାର ହନୁମାଂସ୍ତତ୍ର ରାଵଣସ୍ଯ ସମୀପତଃ ॥ 15 ॥
ଗୃହାଦ୍ଗୃହଂ ରାକ୍ଷସାନାମୁଦ୍ଯାନାନି ଚ ଵାନରଃ ।
ଵୀକ୍ଷମାଣୋଽହ୍ଯସନ୍ତ୍ରସ୍ତଃ ପ୍ରାସାଦାଂଶ୍ଚ ଚଚାର ସଃ ॥ 16 ॥
ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ମହାଵେଗଃ ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ ।
ତତୋଽନ୍ଯତ୍ପୁପ୍ଲୁଵେ ଵେଶ୍ମ ମହାପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 17 ॥
ଅଥ ମେଘପ୍ରତୀକାଶଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣନିଵେଶନମ୍ ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ଯ ଚ ତଦା ପୁପ୍ଲୁଵେ ସ ମହାକପିଃ ॥ 18 ॥
ମହୋଦରସ୍ଯ ଚ ଗୃହଂ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ।
ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵସ୍ଯ ଭଵନଂ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲେସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ 19 ॥
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚ ତଥା ପୁପ୍ଲୁଵେ ସ ମହାକପିଃ ।
ଶୁକସ୍ଯ ଚ ମହାତେଜାଃ ସାରଣସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ॥ 20 ॥
ତଥା ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ଵେଶ୍ମ ଜଗାମ ହରିଯୂଥପଃ ।
ଜମ୍ବୁମାଲେଃ ସୁମାଲେଶ୍ଚ ଜଗାମ ହରିସତ୍ତମଃ ॥ 21 ॥
ରଶ୍ମିକେତୋଶ୍ଚ ଭଵନଂ ସୂର୍ଯକେତୋସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ଵଜ୍ରକାଯସ୍ଯ ଚ ତଥା ପୁପ୍ଲୁଵେ ସ ମହାକପିଃ ॥ 22 ॥
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ସମ୍ପାତେର୍ଭଵନଂ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ରୂପସ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ଘନସ୍ଯ ଵିଘନସ୍ଯ ଚ ॥ 23 ॥
ଶୁକନାସସ୍ଯ ଵକ୍ରସ୍ଯ ଶଠସ୍ଯ ଵିକଟସ୍ଯ ଚ ।
ବ୍ରହ୍ମକର୍ଣସ୍ଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ରୋମଶସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷସଃ ॥ 24 ॥
ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତସ୍ଯ ମତ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ନାଦିନଃ ।
ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଜିହ୍ଵାନାଂ ତଥା ହସ୍ତିମୁଖସ୍ଯ ଚ ॥ 25 ॥
କରାଲସ୍ଯ ପିଶାଚସ୍ଯ ଶୋଣିତ ଅକ୍ଷସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ।
କ୍ରମମାଣଃ କ୍ରମେଣ ଏଵ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତ ଆତ୍ମଜଃ ॥ 26 ॥
ତେଷୁ ତେଷୁ ମହାର୍ହେଷୁ ଭଵନେଷୁ ମହାଯଶାଃ ।
ତେଷାମୃଦ୍ଧିମତାମୃଦ୍ଧିଂ ଦଦର୍ଶ ସ ମହାକପିଃ ॥ 27 ॥
ସର୍ଵେଷାଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ଭଵନାନି ସମନ୍ତତଃ ।
ଆସସାଦାଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ରାକ୍ଷସେଦ୍ରନିଵେଶନମ୍ ॥ 28 ॥
ରାଵଣସ୍ଯୋପଶାଯିନ୍ଯୋ ଦଦର୍ଶ ହରିସତ୍ତମଃ ।
ଵିଚରନ୍ହରିଶାର୍ଦୂଲୋ ରାକ୍ଷସୀର୍ଵିକୃତେକ୍ଷଣାଃ ॥ 29 ॥
ଶୂଲମୁଦ୍ଗରହସ୍ତାଶ୍ଚ ଶକ୍ତିତୋମରଧାରିଣୀଃ ।
ଦଦର୍ଶ ଵିଵିଧାନ୍ ଗୁଲ୍ମାନ୍ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷଃପତେର୍ଗୃହେ ॥ 30 ॥
ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚ ମହାକାଯାନ୍ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତାନ୍ ।
ରକ୍ତାନ୍ ଶ୍ଵେତାନ୍ ସିତାଂଶ୍ଚୈଵ ହରୀଂଶ୍ଚାପି ମହାଜଵାନ୍ ॥ 31 ॥
କୁଲୀନାନ୍ ରୂପସମ୍ପନ୍ନାନ୍ ଗଜାନ୍ପରଗଜାରୁଜାନ୍ ।
ନିଷ୍ଠିତାନ୍ ଗଜଶିକ୍ଷଯାମୈରାଵତସମାନ୍ଯୁଧି ॥ 32 ॥
ନିହନ୍ତ୍ରୂନ୍ ପରସୈନ୍ଯାନାଂ ଗୃହେ ତସ୍ମିନ୍ ଦଦର୍ଶ ସଃ ।
କ୍ଷରତଶ୍ଚ ଯଥା ମେଘାନ୍ ସ୍ରଵତଶ୍ଚ ଯଥା ଗିରୀନ୍ ॥ 33 ॥
ମେଘସନ୍ତତିନିର୍ଘୋଷାନ୍ ଦୁର୍ଧର୍ଷାନ୍ ସମରେ ପରୈଃ ।
ସହସ୍ରଂ ଵାହିନୀସ୍ତତ୍ର ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତାଃ ॥ 34 ॥
ହେମଜାଲପରିଚ୍ଛନ୍ନାସ୍ତରୁଣାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭାଃ ।
ଦଦର୍ଶ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ ॥ 35 ॥
ଶିବିକା ଵିଵିଧାକାରାଃ ସ କପିର୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଲତାଗୃହାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଚିତ୍ରଶାଲାଗୃହାଣି ଚ ॥ 36 ॥
କ୍ରୀଡାଗୃହାଣି ଚାନ୍ଯାନି ଦାରୁପର୍ଵତକାନପି ।
କାମସ୍ଯ ଗୃହକଂ ରମ୍ଯଂ ଦିଵାଗୃହକମେଵ ଚ ॥ 37 ॥
ଦଦର୍ଶ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ ।
ସ ମନ୍ଦରଗିରିପ୍ରଖ୍ଯଂ ମଯୂରସ୍ଥାନସଙ୍କୁଲମ୍ ॥ 38 ॥
ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିଭିରାକୀର୍ଣଂ ଦଦର୍ଶ ଭଵନୋତ୍ତମମ୍ ।
ଅନେକରତ୍ନସଙ୍କୀର୍ଣଂ ନିଧିଜାଲଂ ସମନ୍ତତଃ ॥ 39 ॥
ଧୀରନିଷ୍ଠିତକର୍ମାନ୍ତଂ ଗୃହଂ ଭୂତପତେରିଵ ।
ଅର୍ଚିର୍ଭିଶ୍ଚାପି ରତ୍ନାନାଂ ତେଜସା ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ॥ 40 ॥
ଵିରରାଜାଥ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ରଶ୍ମିମାନିଵ ରଶ୍ମିଭିଃ ।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯାନ୍ଯେନ ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ ॥ 41 ॥
ଭାଜନାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ଦଦର୍ଶ ହରିଯୂଥପଃ ।
ମଧ୍ଵାସଵକୃତକ୍ଲେଦଂ ମଣିଭାଜନସଙ୍କୁଲମ୍ ॥ 42 ॥
ମନୋରମମସମ୍ବାଧଂ କୁବେରଭଵନଂ ଯଥା ।
ନୂପୁରାଣାଂ ଚ ଘୋଷେଣ କାଞ୍ଚୀନାଂ ନିନଦେନ ଚ ॥ 43 ॥
ମୃଦଙ୍ତଲଘୋଷୈଶ୍ଚ ଘୋଷଵଦ୍ଭିର୍ଵିନାଦିତମ୍ ।
ପ୍ରାସାଦସଙ୍ଘାତଯୁତଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଶତସଙ୍କୁଲମ୍ ॥ 44 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
sa nikāmaṃ vimāneṣu niṣaṇṇaḥ kāmarūpadhṛt |
vicacāra punarlaṅkāṃ lāghavena samanvitaḥ || 1 ||
āsasādātha lakṣmīvānrākṣasendraniveśanam |
prākāreṇārkavarṇena bhāsvareṇābhisamvṛtam || 2 ||
rakṣitaṃ rākṣasairghoraiḥ siṃhairiva mahadvanam |
samīkṣamāṇo bhavanaṃ cakāśe kapikuñjaraḥ || 3 ||
rūpyakopahitai ścitraistoraṇairhemabhūṣitaiḥ |
vicitrābhiśca kakṣyābhirdvāraiśca rucirairvṛtam || 4 ||
gajāsthitairmahāmātraiḥ śūraiśca vigataśramaiḥ |
upasthitamasaṃhāryaiḥ rhayaiḥ syandanayāyibhiḥ || 5 ||
siṃhavyāghratanutrāṇairdāntakāñcanarājataiḥ |
ghoṣavadbhirvicitraiśca sadā vicaritaṃ rathaiḥ || 6 ||
bahuratnasamākīrṇaṃ parārthyasanabhājanam |
mahārathasamāvāsaṃ mahārathamahāsvanam || 7 ||
dṛśyaiśca paramodāraistaistaiśca mṛgapakṣibhiḥ |
vividhai rbahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 8 ||
vinītairantapālaiśca rakṣobhiśca surakṣitam |
mukhyābhiśca varastrībhiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ || 9 ||
muditapramadāratnaṃ rākṣasendraniveśanam |
varābharaṇasaṃhrādaiḥ samudrasvanannisvanam || 10 ||
tadrājaguṇasampannaṃ mukhyaiścāgurucandanaiḥ |
mahājanaiḥ samākīrṇāṃ siṃhairiva mahadvanam || 11 ||
bherīmṛdaṅgābhirutaṃ śaṅkhaghoṣanināditam |
nityārcitaṃ parvahutaṃ pūjitaṃ rākṣasaiḥ sadā || 12 ||
samudramiva gambhīraṃ samudramiva nissvanam |
mahātmano mahādveśma mahāratnaparicchadam || 13 ||
mahāratnasamākīrṇaṃ dadarśa sa mahākapiḥ |
virājamānaṃ vapuṣā gajāśvarathasaṅkulam || 14 ||
laṅkābharaṇamityeva so'manyata mahākapiḥ |
cacāra hanumāṃstatra rāvaṇasya samīpataḥ || 15 ||
gṛhādgṛhaṃ rākṣasānāmudyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo'hyasantrastaḥ prāsādāṃśca cacāra saḥ || 16 ||
avaplutya mahāvegaḥ prahastasya niveśanam |
tato'nyatpupluve veśma mahāpārśvasya vīryavān || 17 ||
atha meghapratīkāśaṃ kumbhakarṇaniveśanam |
vibhīṣaṇasya ca tadā pupluve sa mahākapiḥ || 18 ||
mahodarasya ca gṛhaṃ virūpākṣasya caiva hi |
vidyujjihvasya bhavanaṃ vidyunmālestathaiva ca || 19 ||
vajradaṃṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ |
śukasya ca mahātejāḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ || 20 ||
tathā cendrajito veśma jagāma hariyūthapaḥ |
jambumāleḥ sumāleśca jagāma harisattamaḥ || 21 ||
raśmiketośca bhavanaṃ sūryaketostathaiva ca |
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ || 22 ||
dhūmrākṣasya ca sampāterbhavanaṃ mārutātmajaḥ |
vidyudrūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca || 23 ||
śukanāsasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca |
brahmakarṇasya daṃṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ || 24 ||
yuddhonmattasya mattasya dhvajagrīvasya nādinaḥ |
vidyujjihvendrajihvānāṃ tathā hastimukhasya ca || 25 ||
karālasya piśācasya śoṇita akṣasya caiva hi |
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ || 26 ||
teṣu teṣu mahārheṣu bhavaneṣu mahāyaśāḥ |
teṣāmṛddhimatāmṛddhiṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 27 ||
sarveṣāṃ samatikramya bhavanāni samantataḥ |
āsasādātha lakṣmīvān rākṣasedraniveśanam || 28 ||
rāvaṇasyopaśāyinyo dadarśa harisattamaḥ |
vicaranhariśārdūlo rākṣasīrvikṛtekṣaṇāḥ || 29 ||
śūlamudgarahastāśca śaktitomaradhāriṇīḥ |
dadarśa vividhān gulmān tasya rakṣaḥpatergṛhe || 30 ||
rākṣasāṃśca mahākāyānnānāpraharaṇodyatān |
raktān śvetān sitāṃścaiva harīṃścāpi mahājavān || 31 ||
kulīnān rūpasampannān gajānparagajārujān |
niṣṭhitān gajaśikṣayāmairāvatasamānyudhi || 32 ||
nihantrūn parasainyānāṃ gṛhe tasmin dadarśa saḥ |
kṣarataśca yathā meghān sravataśca yathā girīn || 33 ||
meghasantatinirghoṣān durdharṣān samare paraiḥ |
sahasraṃ vāhinīstatra jāmbūnadapariṣkṛtāḥ || 34 ||
hemajālaparicchannāstaruṇādityasannibhāḥ |
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane || 35 ||
śibikā vividhākārāḥ sa kapirmārutātmajaḥ |
latāgṛhāṇi citrāṇi citraśālāgṛhāṇi ca || 36 ||
krīḍāgṛhāṇi cānyāni dāruparvatakānapi |
kāmasya gṛhakaṃ ramyaṃ divāgṛhakameva ca || 37 ||
dadarśa rākṣasendrasya rāvaṇasya niveśane |
sa mandaragiriprakhyaṃ mayūrasthānasaṅkulam || 38 ||
dhvajayaṣṭibhirākīrṇaṃ dadarśa bhavanottamam |
anekaratnasaṅkīrṇaṃ nidhijālaṃ samantataḥ || 39 ||
dhīraniṣṭhitakarmāntaṃ gṛhaṃ bhūtapateriva |
arcirbhiścāpi ratnānāṃ tejasā rāvaṇasya ca || 40 ||
virarājātha tadveśma raśmimāniva raśmibhiḥ |
jāmbūnadamayānyena śayanānyāsanāni ca || 41 ||
bhājanāni ca mukhyāni dadarśa hariyūthapaḥ |
madhvāsavakṛtakledaṃ maṇibhājanasaṅkulam || 42 ||
manoramamasambādhaṃ kuberabhavanaṃ yathā |
nūpurāṇāṃ ca ghoṣeṇa kāñcīnāṃ ninadena ca || 43 ||
mṛdaṅtalaghoṣaiśca ghoṣavadbhirvināditam |
prāsādasaṅghātayutaṃ strīratnaśatasaṅkulam || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||