📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.5 ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ - ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗଃ
5.5 Sundarakanda - Panchama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ ସ ମଧ୍ଯଙ୍ଗତମଂଶୁମନ୍ତଂ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଵିତାନଂ ମହଦୁଦ୍ଵମନ୍ତମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଧୀମାନ୍ ଦିଵି ଭାନୁମନ୍ତଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଵୃଷଂ ମତ୍ତମିଵ ଭ୍ରମନ୍ତମ୍ ॥ 1 ॥
ଲୋକସ୍ଯ ପାପାନି ଵିନାଶଯନ୍ତଂ ମହୋଦଧିଂ ଚାପି ସମେଧଯନ୍ତମ୍ ।
ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ଵିରାଜଯନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ଶୀତାଂଶୁମଥାଭିଯାନ୍ତମ୍ ॥ 2 ॥
ଯା ଭାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭୁଵି ମନ୍ଦରସ୍ଥା ତଥା ପ୍ରଦୋଷେଷୁ ଚ ସାଗରସ୍ଥା ।
ତଥୈଵ ତୋଯେଷୁ ଚ ପୁଷ୍କରସ୍ଥା ରରାଜ ସା ଚାରୁନିଶାକରସ୍ଥା ॥ 3 ॥
ହଂସୋ ଯଥା ରାଜତପଞ୍ଜରସ୍ଥଃ ସିଂହୋ ଯଥା ମନ୍ଦରକନ୍ଦରସ୍ଥଃ ।
ଵୀରୋ ଯଥା ଗର୍ଵିତକୁଞ୍ଜରସ୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ରୋଽପି ବଭ୍ରାଜ ତଥାମ୍ବରସ୍ଥଃ ॥ 4 ॥
ସ୍ଥିତଃ କକୁଦ୍ମାନିଵ ତୀକ୍ଷ୍ଣଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଚଲଃ ଶ୍ଵେତ ଇଵୋଚ୍ଚଶୃଙ୍ଗଃ ।
ହସ୍ତୀଵ ଜାମ୍ବୂନଦବଦ୍ଧଶୃଙ୍ଗୋ ରରାଜ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପରିପୂର୍ଣଶୃଙ୍ଗଃ ॥ 5 ॥
ଵିନଷ୍ଟଶୀତାମ୍ବୁତୁଷାରପଙ୍କୋ ମହାଗ୍ରହଗ୍ରାହଵିନଷ୍ଟପଙ୍କଃ ।
ପ୍ରକାଶଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଶ୍ରଯନିର୍ମଲାଙ୍କଃ ରରାଜ ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଭଗଵାନ୍ ଶଶାଙ୍କଃ ॥ 6 ॥
ଶିଲାତଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥା ମୃଗେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାରଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥା ଗଜେନ୍ଦ୍ରଃ ।
ରାଜ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯଥା ନରେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତଥାପ୍ରକାଶୋ ଵିରରାଜ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ॥ 7 ॥
ପ୍ରକାଶଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯନଷ୍ଟଦୋଷଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତରକ୍ଷଃ ପିଶିତାଶଦୋଷଃ ।
ରାମାଭିରାମେରିତଚିତ୍ତଦୋଷଃ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରକାଶୋ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଦୋଷଃ ॥ 8 ॥
ତନ୍ତ୍ରୀସ୍ଵନାଃ କର୍ଣସୁଖାଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ସ୍ଵପନ୍ତି ନାର୍ଯଃ ପତିଭିଃ ସୁଵୃତ୍ତାଃ ।
ନକ୍ତଞ୍ଚରାଶ୍ଚାପି ତଥା ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ଵିହର୍ତୁମତ୍ଯଦ୍ଭୁତରୌଦ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ॥ 9 ॥
ମତ୍ତପ୍ରମତ୍ତାନି ସମାକୁଲାନି ରଥାଶ୍ଵଭଦ୍ରାସନସଙ୍କୁଲାନି ।
ଵୀରଶ୍ରିଯା ଚାପି ସମାକୁଲାନି ଦଦର୍ଶ ଧୀମାନ୍ ସ କପିଃ କୁଲାନି ॥ 10 ॥
ପରସ୍ପରଂ ଚାଧିକମାକ୍ଷିପନ୍ତି ଭୁଜାଂଶ୍ଚ ପୀନାନଧିକଂ କ୍ଷିପନ୍ତି ।
ମତ୍ତପ୍ରଲାପାନଧିକଂ କ୍ଷିପନ୍ତି ମତ୍ତାନି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମଧିକ୍ଷିପନ୍ତି ॥ 11 ॥
ରକ୍ଷାଂସି ଵକ୍ଷାଂସି ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ତି ଗାତ୍ରାଣି କାନ୍ତାସୁ ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ତି ।
ରୂପାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ତି ଦୃଢାନି ଚାପାନି ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ତି ॥ 12 ॥
ଦଦର୍ଶ କାନ୍ତାଶ୍ଚ ସମାଲଭନ୍ତ୍ଯ ସ୍ତଥା ପରାସ୍ତତ୍ର ପୁନଃ ସ୍ଵପନ୍ତ୍ଯଃ ।
ସୁରୂପଵକ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ତଥା ହସନ୍ତ୍ଯଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପରାଶ୍ଚାପି ଵିନିଃଶ୍ଵସନ୍ତ୍ଯ ॥ 13 ॥
ମହାଗଜୈଶ୍ଚାପି ତଥା ନଦଦ୍ଭିଃ ସୁପୂଜିତୈଶ୍ଚାପି ତଥା ସୁସଦ୍ଭିଃ ।
ରରାଜ ଵୀରୈଶ୍ଚ ଵିନିଃଶ୍ଵସଦ୍ଭିଃ ହ୍ରଦୋ ଭୁଜଙ୍ଗୈରିଵ ନିଃଶ୍ଵସଦ୍ଭିଃ ॥ 14 ॥
ବୁଦ୍ଧିପ୍ରଧାନାନ୍ ରୁଚିରାଭିଧାନାନ୍ ସଂଶ୍ରଦ୍ଧଧାନାନ୍ ଜଗତଃ ପ୍ରଧାନାନ୍ ।
ନାନାଵିଧାନାନ୍ ରୁଚିରାଭିଧାନାନ୍ ଦଦର୍ଶ ତସ୍ଯାଂ ପୁରି ଯାତୁଧାନାନ୍ ॥ 15 ॥
ନନନ୍ଦ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଚ ତାନ୍ ସୁରୂପାନ୍ନାନାଗୁଣାନାତ୍ମଗୁଣାନୁରୂପାନ୍ ।
ଵିଦ୍ଯୋତମାନାନ୍ସ ତଦାନୁରୂପାନ୍ ଦଦର୍ଶ କାଂଶ୍ଚିଚ୍ଚ ପୁନର୍ଵିରୂପାନ୍ ॥ 16 ॥
ତତୋ ଵରାର୍ହାଃ ସୁଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵା ସ୍ତେଷାଂ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତତ୍ର ମହାନୁଭାଵାଃ ।
ପ୍ରିଯେଷୁ ପାନେଷୁ ଚ ସକ୍ତଭାଵା ଦଦର୍ଶ ତାରା ଇଵ ସୁପ୍ରଭାଵାଃ ॥ 17 ॥
ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀସ୍ତ୍ରପଯୋପଗୂଢା ନିଶୀଥକାଲେ ରମଣୋପଗୂଢାଃ ।
ଦଦର୍ଶ କାଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରମଦୋପଗୂଢା ଯଥା ଵିହଙ୍ଗାଃ କୁସୁମୋପଗୂଢାଃ ॥ 18 ॥
ଅନ୍ଯାଃ ପୁନର୍ହର୍ମ୍ଯତଲୋପଵିଷ୍ଟା ସ୍ତତ୍ର ପ୍ରିଯାଙ୍କେଷୁ ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟାଃ ।
ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯା ଧର୍ମପରା ନିଵିଷ୍ଟା ଦଦର୍ଶ ଧୀମାନ୍ ମଦନାଭିଵିଷ୍ଟାଃ ॥ 19 ॥
ଅପ୍ରାଵୃତାଃ କାଞ୍ଚନରାଜିଵର୍ଣାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ପରାର୍ଥ୍ଯାସ୍ତପନୀଯଵର୍ଣାଃ ।
ପୁନଶ୍ଚ କାଶ୍ଚିଚ୍ଛଶଲକ୍ଷ୍ମଵର୍ଣାଃ କାନ୍ତପ୍ରହୀଣା ରୁଚିରାଙ୍ଗଵର୍ଣାଃ ॥ 20 ॥
ତତଃ ପ୍ରିଯାନ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ମନୋଭିରାମାଃ ସୁପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତାଃ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯରାମାଃ ।
ଗୃହେଷୁ ହୃଷ୍ଟାଃ ପରମାଭିରାମାଃ ହରିପ୍ରଵୀରଃ ସ ଦଦର୍ଶ ରାମାଃ ॥ 21 ॥
ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରକାଶାଶ୍ଚ ହି ଵକ୍ତ୍ରମାଲାଃ ଵକ୍ରାକ୍ଷିପକ୍ଷ୍ମାଶ୍ଚ ସୁନେତ୍ରମାଲାଃ ।
ଵିଭୂଷଣାନାଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ମାଲାଃ ଶତହ୍ରଦାନାମିଵ ଚାରୁମାଲାଃ ॥ 22 ॥
ନ ତ୍ଵେଵ ସୀତାଂ ପରମାଭିଜାତାଂ ପଥି ସ୍ଥିତେ ରାଜକୁଲେ ପ୍ରଜାତାମ୍ ।
ଲତାଂ ପ୍ରପୁଲ୍ଲାମିଵ ସାଧୁ ଜାତାଂ ଦଦର୍ଶ ତନ୍ଵୀଂ ମନସାଭିଜାତାମ୍ ॥ 23 ॥
ସନାତନେ ଵର୍ତ୍ମନି ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାଂ ରାମେକ୍ଷଣାଂ ତାଂ ମଦନାଭିଵିଷ୍ଟାମ୍ ।
ଭର୍ତୁର୍ମନଃ ଶ୍ରୀମଦନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯୋ ଵରାଭ୍ଯଶ୍ଚ ସଦା ଵିଶିଷ୍ଟାମ୍ ॥ 24 ॥
ଉଷ୍ଣାର୍ଦିତାଂ ସାନୁସୃତାସ୍ରକଣ୍ଠୀଂ ପୁରା ଵରାର୍ହୋତ୍ତମନିଷ୍କକଣ୍ଠୀମ୍ ।
ସୁଜାତପକ୍ଷ୍ମାମଭିରକ୍ତକଣ୍ଠୀଂ ଵନେଽପ୍ରଵୃତ୍ତାମିଵ ନୀଲକଣ୍ଠୀମ୍ ॥ 25 ॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତରେଖାମିଵ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖାଂ ପାଂସୁପ୍ରଦିଗ୍ଧାମିଵ ହେମରେଖାମ୍ ।
କ୍ଷତପ୍ରରୂଢାମିଵ ବାଣରେଖାଂ ଵାଯୁପ୍ରଭିନ୍ନାମିଵ ମେଘରେଖାମ୍ ॥ 26 ॥
ସୀତାମପଶ୍ଯନ୍ ମନୁଜେଶ୍ଵରସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ପତ୍ନୀଂ ଵଦତାଂ ଵରସ୍ଯ ।
ବଭୂଵ ଦୁଃଖାଭିହତଶ୍ଚିରସ୍ଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୋ ମନ୍ଦ ଇଵାଚିରସ୍ଯ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
tataḥ sa madhyaṅgatamaṃśumantaṃ jyotsnāvitānaṃ mahadudvamantam |
dadarśa dhīmān divi bhānumantaṃ goṣṭhe vṛṣaṃ mattamiva bhramantam || 1 ||
lokasya pāpāni vināśayantaṃ mahodadhiṃ cāpi samedhayantam |
bhūtāni sarvāṇi virājayantaṃ dadarśa śītāṃśumathābhiyāntam || 2 ||
yā bhāti lakṣmīrbhuvi mandarasthā tathā pradoṣeṣu ca sāgarasthā |
tathaiva toyeṣu ca puṣkarasthā rarāja sā cāruniśākarasthā || 3 ||
haṃso yathā rājatapañjarasthaḥ siṃho yathā mandarakandarasthaḥ |
vīro yathā garvitakuñjarastha candro'pi babhrāja tathāmbarasthaḥ || 4 ||
sthitaḥ kakudmāniva tīkṣṇaśṛṅgo mahācalaḥ śveta ivoccaśṛṅgaḥ |
hastīva jāmbūnadabaddhaśṛṅgo rarāja candraḥ paripūrṇaśṛṅgaḥ || 5 ||
vinaṣṭaśītāmbutuṣārapaṅko mahāgrahagrāhavinaṣṭapaṅkaḥ |
prakāśalakṣmyāśrayanirmalāṅkaḥ rarāja candro bhagavān śaśāṅkaḥ || 6 ||
śilātalaṃ prāpya yathā mṛgendro mahāraṇaṃ prāpya yathā gajendraḥ |
rājyaṃ samāsādya yathā narendra stathāprakāśo virarāja candraḥ || 7 ||
prakāśacandrodayanaṣṭadoṣaḥ pravṛttarakṣaḥ piśitāśadoṣaḥ |
rāmābhirāmeritacittadoṣaḥ svargaprakāśo bhagavān pradoṣaḥ || 8 ||
tantrīsvanāḥ karṇasukhāḥ pravṛttāḥ svapanti nāryaḥ patibhiḥ suvṛttāḥ |
naktañcarāścāpi tathā pravṛttāḥ vihartumatyadbhutaraudravṛttāḥ || 9 ||
mattapramattāni samākulāni rathāśvabhadrāsanasaṅkulāni |
vīraśriyā cāpi samākulāni dadarśa dhīmān sa kapiḥ kulāni || 10 ||
parasparaṃ cādhikamākṣipanti bhujāṃśca pīnānadhikaṃ kṣipanti |
mattapralāpānadhikaṃ kṣipanti mattāni cānyonyamadhikṣipanti || 11 ||
rakṣāṃsi vakṣāṃsi ca vikṣipanti gātrāṇi kāntāsu ca vikṣipanti |
rūpāṇi citrāṇi ca vikṣipanti dṛḍhāni cāpāni ca vikṣipanti || 12 ||
dadarśa kāntāśca samālabhantya stathā parāstatra punaḥ svapantyaḥ |
surūpavaktrāśca tathā hasantyaḥ kruddhāḥ parāścāpi viniḥśvasantya || 13 ||
mahāgajaiścāpi tathā nadadbhiḥ supūjitaiścāpi tathā susadbhiḥ |
rarāja vīraiśca viniḥśvasadbhiḥ hrado bhujaṅgairiva niḥśvasadbhiḥ || 14 ||
buddhipradhānān rucirābhidhānān saṃśraddhadhānān jagataḥ pradhānān |
nānāvidhānān rucirābhidhānān dadarśa tasyāṃ puri yātudhānān || 15 ||
nananda dṛṣṭvā sa ca tān surūpānnānāguṇānātmaguṇānurūpān |
vidyotamānānsa tadānurūpān dadarśa kāṃścicca punarvirūpān || 16 ||
tato varārhāḥ suviśuddhabhāvā steṣāṃ striyastatra mahānubhāvāḥ |
priyeṣu pāneṣu ca saktabhāvā dadarśa tārā iva suprabhāvāḥ || 17 ||
śriyā jvalantīstrapayopagūḍhā niśīthakāle ramaṇopagūḍhāḥ |
dadarśa kāścitpramadopagūḍhā yathā vihaṅgāḥ kusumopagūḍhāḥ || 18 ||
anyāḥ punarharmyatalopaviṣṭā statra priyāṅkeṣu sukhopaviṣṭāḥ |
bhartuḥ priyā dharmaparā niviṣṭā dadarśa dhīmān madanābhiviṣṭāḥ || 19 ||
aprāvṛtāḥ kāñcanarājivarṇāḥ kāścitparārthyāstapanīyavarṇāḥ |
punaśca kāścicchaśalakṣmavarṇāḥ kāntaprahīṇā rucirāṅgavarṇāḥ || 20 ||
tataḥ priyān prāpya manobhirāmāḥ suprītiyuktāḥ prasamīkṣyarāmāḥ |
gṛheṣu hṛṣṭāḥ paramābhirāmāḥ haripravīraḥ sa dadarśa rāmāḥ || 21 ||
candraprakāśāśca hi vaktramālāḥ vakrākṣipakṣmāśca sunetramālāḥ |
vibhūṣaṇānāṃ ca dadarśa mālāḥ śatahradānāmiva cārumālāḥ || 22 ||
na tveva sītāṃ paramābhijātāṃ pathi sthite rājakule prajātām |
latāṃ prapullāmiva sādhu jātāṃ dadarśa tanvīṃ manasābhijātām || 23 ||
sanātane vartmani sanniviṣṭāṃ rāmekṣaṇāṃ tāṃ madanābhiviṣṭām |
bharturmanaḥ śrīmadanupraviṣṭāṃ strībhyo varābhyaśca sadā viśiṣṭām || 24 ||
uṣṇārditāṃ sānusṛtāsrakaṇṭhīṃ purā varārhottamaniṣkakaṇṭhīm |
sujātapakṣmāmabhiraktakaṇṭhīṃ vane'pravṛttāmiva nīlakaṇṭhīm || 25 ||
avyaktarekhāmiva candrarekhāṃ pāṃsupradigdhāmiva hemarekhām |
kṣataprarūḍhāmiva bāṇarekhāṃ vāyuprabhinnāmiva megharekhām || 26 ||
sītāmapaśyan manujeśvarasya rāmasya patnīṃ vadatāṃ varasya |
babhūva duḥkhābhihataścirasya plavaṅgamo manda ivācirasya || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcamassargaḥ ||