📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.30 ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ - ତ୍ରିଂଶ ସର୍ଗଃ
5.30 Sundarakanda - Trimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ହନୁମାନପି ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ସୀତାଯାସ୍ତ୍ରିଜଟାଯାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଚ ତର୍ଜନମ୍ ॥ 1 ॥
ଅଵେକ୍ଷମାଣସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦେଵତାମିଵ ନନ୍ଦନେ ।
ତତୋ ବହୁଵିଧାଂ ଚିନ୍ତାଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵାନରଃ ॥ 2 ॥
ଯାଂ କପୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସୁବହୂନ୍ଯଯୁତାନି ଚ ।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମାର୍ଗନ୍ତେ ସେଯମାସାଦିତା ମଯା ॥ 3 ॥
ଚାରେଣ ତୁ ସୁଯୁକ୍ତେନ ଶତ୍ରୋଶ୍ଶକ୍ତିମଵେକ୍ଷତା ।
ଗୂଢେନ ଚରତା ତାଵଦଵେକ୍ଷିତମିଦଂ ମଯା ॥ 4 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵିଶେଷଶ୍ଚ ପୁରୀ ଚେଯମଵେକ୍ଷିତା ।
ରାକ୍ଷସାଧିପତେରସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵୋ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ॥ 5 ॥
ଯୁକ୍ତଂ ତସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଦଯାଵତଃ ।
ସମାଶ୍ଵାସଯିତୁଂ ଭାର୍ଯାଂ ପତିଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଣୀମ୍ ॥ 6 ॥
ଅହମାଶ୍ଵାସଯାମ୍ଯେନାଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ ।
ଅଦୃଷ୍ଟଦୁଃଖାଂ ଦୁଃଖାର୍ତାଂ ଦୁଃଖସ୍ଯାନ୍ତମଗଚ୍ଛତୀମ୍ ॥ 7 ॥
ଯଦ୍ଯପ୍ଯହମିମାଂ ଦେଵୀଂ ଶୋକୋପହତଚେତନାମ୍ ।
ଅନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ଦୋଷଵଦ୍ଗମନଂ ଭଵେତ୍ ॥ 8 ॥
ଗତେ ହି ମଯି ତତ୍ରେଯଂ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ପରିତ୍ରାଣମଵିନ୍ଦନ୍ତୀ ଜାନକୀ ଜୀଵିତଂ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ 9 ॥
ମଯା ଚ ସ ମହାବାହୁଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନଃ ।
ସମାଶ୍ଯାସଯିତୁଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯସ୍ସୀତାଦର୍ଶନଲାଲସଃ ॥ 10 ॥
ନିଶାଚରୀଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମନର୍ହଂ ଚାଭିଭାଷିତମ୍ ।
କଥନ୍ନୁ ଖଲୁ କର୍ତଵ୍ଯମିଦଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତୋ ହ୍ଯହମ୍ ॥ 11 ॥
ଅନେନ ରାତ୍ରିଶେଷେଣ ଯଦି ନାଶ୍ଵାସ୍ଯତେ ମଯା ।
ସର୍ଵଥା ନାସ୍ତି ସନ୍ଦେହଃ ପରିତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯତି ଜୀଵିତମ୍ ॥ 12 ॥
ରାମଶ୍ଚ ଯଦି ପୃଚ୍ଛେନ୍ମାଂ କିଂ ମାଂ ସୀତାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ ।
କିମହଂ ତଂ ପ୍ରତି ବ୍ରୂଯାମସମ୍ଭାଷ୍ଯ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍ ॥ 13 ॥
ସୀତାସନ୍ଦେଶରହିତଂ ମାମିତସ୍ତ୍ଵରଯାଽଗତମ୍ ।
ନିର୍ଦହେଦପି କାକୁତ୍ସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୀଵ୍ରେଣ ଚକ୍ଷୁଷା ॥ 14 ॥
ଯଦି ଚୋଦ୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯାମି ଭର୍ତାରଂ ରାମକାରଣାତ୍ ।
ଵ୍ଯର୍ଥମାଗମନଂ ତସ୍ଯ ସସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 15 ॥
ଅନ୍ତରଂ ତୁ ଅହଂ ଆସାଦ୍ଯ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଇହ ସ୍ଥିତଃ ।
ଶନୈଃ ଆଶ୍ଵାସଯିଷ୍ଯାମି ସମ୍ତାପ ବହୁଲାଂ ଇମାମ୍ ॥ 16 ॥
ଅହଂ ତ୍ଵତିତନୁଶ୍ଚୈଵ ଵାନରଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ଵାଚଂ ଚୋଦାହରିଷ୍ଯାମି ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍ ॥ 17 ॥
ଯଦି ଵାଚଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜାତିରିଵ ସଂସ୍କୃତାମ୍ ।
ରାଵଣଂ ମନ୍ଯମାନା ମାଂ ସୀତା ଭୀତା ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ 18 ॥
ଵାନରସ୍ଯ ଵିଶେଷେଣ କଥଂ ସ୍ଯାଦଭିଭାଷଣମ୍ ।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମାନୁଷଂ ଵାକ୍ଯମର୍ଥଵତ୍ ॥ 19 ॥
ମଯା ସାନ୍ତ୍ଵଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ନାନ୍ଯଥେଯମନିନ୍ଦିତା ।
ସେଯମାଲୋକ୍ଯ ମେ ରୂପଂ ଜାନକୀ ଭାଷିତଂ ତଥା ॥ 20 ॥
ରକ୍ଷୋଭିସ୍ତ୍ରାସିତା ପୂର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ରାସଂ ଗମିଷ୍ଯତି ।
ତତୋ ଜାତପରିତ୍ରାସା ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଯାନ୍ମନସ୍ଵିନୀ ॥ 21 ॥
ଜାନମାନା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରାଵଣଂ କାମରୂପିଣମ୍ ।
ସୀତଯା ଚ କୃତେ ଶବ୍ଦେ ସହସା ରାକ୍ଷସୀଗଣାଃ ।
ନାନାପ୍ରହରଣୋ ଘୋରଃ ସମେଯାଦନ୍ତକୋପମଃ ॥ 22 ॥
ତତୋ ମାଂ ସମ୍ପରିକ୍ଷିପ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ଵିକୃତାନନାଃ ॥ 23 ॥
ଵଧେ ଚ ଗ୍ରହଣେ ଚୈଵ କୁର୍ଯୁର୍ଯତ୍ନଂ ଯଥାବଲମ୍ ।
ଗୃହ୍ଯ ଶାଖାଃ ପ୍ରଶାଖାଶ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମଶାଖିନାମ୍ ॥ 24 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିପରିଧାଵନ୍ତଂ ଭଵେଯୁର୍ଭଯଶଙ୍କିତାଃ ।
ମମ ରୂପଂ ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵନେ ଵିଚରତୋ ମହତ୍ ॥ 25 ॥
ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଭଯଵିତ୍ରସ୍ତା ଭଵେଯୁର୍ଵିକୃତାନନାଃ ।
ତତଃ କୁର୍ଯୁସ୍ସମାହ୍ଵାନଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ରକ୍ଷସାମପି ॥ 26 ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଯୁକ୍ତାନାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରନିଵେଶନେ ।
ତେ ଶୂଲଶକ୍ତିନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିଵିଧାଯୁଧପାଣଯଃ ॥ 27 ॥
ଆପତେଯୁର୍ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍ଵେଗେନୋଦ୍ଵେଗକାରଣାତ୍ ।
ସମୃଦ୍ଧସ୍ତୈସ୍ତୁ ପରିତୋ ଵିଧମନ୍ ରକ୍ଷସାଂ ବଲମ୍ ॥ 28 ॥
ଶକ୍ନୁଯାଂ ନ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ ।
ମାଂ ଵା ଗୃହ୍ଣୀଯୁରାପ୍ଲୁତ୍ଯ ବହଵଶ୍ଶୀଘ୍ରକାରିଣଃ ॥ 29 ॥
ସ୍ଯାଦିଯଂ ଚାଗୃହୀତାର୍ଥା ମମ ଚ ଗ୍ରହଣଂ ଭଵେତ୍ ।
ହିଂସାଭିରୁଚଯୋ ହିଂସ୍ଯୁରିମାଂ ଵା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 30 ॥
ଵିପନ୍ନଂ ସ୍ଯାତ୍ତତଃ କାର୍ଯଂ ରାମସୁଗ୍ରୀଵଯୋରିଦମ୍ ।
ଉଦ୍ଦେଶେ ନଷ୍ଟମାର୍ଗେଽସ୍ମିନ୍ ରାକ୍ଷସୈଃ ପରିଵାରିତେ ॥ 31 ॥
ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତେ ଗୁପ୍ତେ ଵସତି ଜାନକୀ ।
ଵିଶସ୍ତେ ଵା ଗୃହୀତେ ଵା ରକ୍ଷୋଭିର୍ମଯି ସଂଯୁଗେ ॥ 32 ॥
ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ରାମସ୍ଯ ସହାଯଂ କାର୍ଯସାଧନେ ।
ଵିମୃଶଂଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯୋ ହତେ ମଯି ଵାନରଃ ॥ 33 ॥
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଙ୍ଘଯେତ ମହୋଦଧିମ୍ ।
କାମଂ ହନ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ସହସ୍ରାଣ୍ଯପି ରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 34 ॥
ନ ତୁ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ ।
ଅସତ୍ଯାନି ଚ ଯୁଦ୍ଧାନି ସଂଶଯୋ ମେ ନ ରୋଚତେ ॥ 35 ॥
କଶ୍ଚ ନିସ୍ସଂଶଯଂ କାର୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସସଂଶଯମ୍ ।
ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗଶ୍ଚ ଵୈଦେହ୍ଯା ଭଵେଦନଭିଭାଷଣେ ॥ 36 ॥
ଏଷ ଦୋଷୋ ମହାନ୍ହି ସ୍ଯାନ୍ମମ ସୀତାଭିଭାଷଣେ ।
ଭୂତାଶ୍ଚାର୍ଥା ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଶକାଲଵିରୋଧିତାଃ ॥ 37 ॥
ଵିକ୍ଲବଂ ଦୂତମାସାଦ୍ଯ ତମଃ ସୂର୍ଯୋଦଯେ ଯଥା ।
ଅର୍ଥାନର୍ଥାନ୍ତରେ ବୁଦ୍ଧିନିଶ୍ଚିତାପି ନ ଶୋଭତେ ॥ 38 ॥
ଘାତଯନ୍ତି ହି କାର୍ଯାଣି ଦୂତାଃ ପଣ୍ଡିତମାନିନଃ ।
ନ ଵିନଶ୍ଯେତ୍କଥଂ କାର୍ଯଂ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯଂ ନ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ 39 ॥
ଲଙ୍ଘନଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କଥଂ ନୁ ନ ଵୃଥା ଭଵେତ୍ ।
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଵାକ୍ଯଂ ମେ ଶୃଣୁଯାନ୍ନୋଦ୍ଵିଜେତ ଵା ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ହନୁମାଂଶ୍ଚକାର ମତିମାନ୍ମତିମ୍ ॥ 40 ॥
ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣଂ ସୁବନ୍ଧୁମନୁକୀର୍ତଯନ୍ ॥ 41 ॥
ନୈନାମୁଦ୍ଵେଜଯିଷ୍ଯାମି ତଦ୍ବନ୍ଧୁଗତମାନସାମ୍ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵରିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ ॥ 42 ॥
ଶୁଭାନି ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନି ଵଚନାନି ସମର୍ପଯନ୍ ।
ଶ୍ରାଵଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଣି ମଧୁରାଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵନ୍ ଗିରମ୍ ॥ 43 ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାସ୍ଯତି ଯଥାହୀଯଂ ତଥା ସର୍ଵଂ ସମାଦଧେ ।
ଇତି ସ ବହୁଵିଧଂ ମହାନୁଭାଵୋ ଜଗତିପତେଃ ପ୍ରମଦାମଵେକ୍ଷମାଣଃ ।
ମଧୁରମଵିତଥଂ ଜଗାଦ ଵାକ୍ଯଂ ଦ୍ରୁମଵିଟପାନ୍ତରମାସ୍ଥିତୋ ହନୂମାନ୍ ॥ 44 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha triṃśassargaḥ |
hanumānapi vikrāntaḥ sarvaṃ śuśrāva tattvataḥ |
sītāyāstrijaṭāyāśca rākṣasīnāṃ ca tarjanam || 1 ||
avekṣamāṇastāṃ devīṃ devatāmiva nandane |
tato bahuvidhāṃ cintāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 2 ||
yāṃ kapīnāṃ sahasrāṇi subahūnyayutāni ca |
dikṣu sarvāsu mārgante seyamāsāditā mayā || 3 ||
cāreṇa tu suyuktena śatrośśaktimavekṣatā |
gūḍhena caratā tāvadavekṣitamidaṃ mayā || 4 ||
rākṣasānāṃ viśeṣaśca purī ceyamavekṣitā |
rākṣasādhipaterasya prabhāvo rāvaṇasya ca || 5 ||
yuktaṃ tasyāprameyasya sarvasattvadayāvataḥ |
samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanakāṅkṣiṇīm || 6 ||
ahamāśvāsayāmyenāṃ pūrṇacandranibhānanām |
adṛṣṭaduḥkhāṃ duḥkhārtāṃ duḥkhasyāntamagacchatīm || 7 ||
yadyapyahamimāṃ devīṃ śokopahatacetanām |
anāśvāsya gamiṣyāmi doṣavadgamanaṃ bhavet || 8 ||
gate hi mayi tatreyaṃ rājaputrī yaśasvinī |
paritrāṇamavindantī jānakī jīvitaṃ tyajet || 9 ||
mayā ca sa mahābāhuḥ pūrṇacandranibhānanaḥ |
samāśyāsayituṃ nyāyyassītādarśanalālasaḥ || 10 ||
niśācarīṇāṃ pratyakṣamanarhaṃ cābhibhāṣitam |
kathannu khalu kartavyamidaṃ kṛcchragato hyaham || 11 ||
anena rātriśeṣeṇa yadi nāśvāsyate mayā |
sarvathā nāsti sandehaḥ parityakṣyati jīvitam || 12 ||
rāmaśca yadi pṛcchenmāṃ kiṃ māṃ sītābravīdvacaḥ |
kimahaṃ taṃ prati brūyāmasambhāṣya sumadhyamām || 13 ||
sītāsandeśarahitaṃ māmitastvarayā'gatam |
nirdahedapi kākutsya kruddhastīvreṇa cakṣuṣā || 14 ||
yadi codyojayiṣyāmi bhartāraṃ rāmakāraṇāt |
vyarthamāgamanaṃ tasya sasainyasya bhaviṣyati || 15 ||
antaraṃ tu ahaṃ āsādya rākṣasīnāṃ iha sthitaḥ |
śanaiḥ āśvāsayiṣyāmi samtāpa bahulāṃ imām || 16 ||
ahaṃ tvatitanuścaiva vānaraśca viśeṣataḥ |
vācaṃ codāhariṣyāmi mānuṣīmiha saṃskṛtām || 17 ||
yadi vācaṃ pradāsyāmi dvijātiriva saṃskṛtām |
rāvaṇaṃ manyamānā māṃ sītā bhītā bhaviṣyati || 18 ||
vānarasya viśeṣeṇa kathaṃ syādabhibhāṣaṇam |
avaśyameva vaktavyaṃ mānuṣaṃ vākyamarthavat || 19 ||
mayā sāntvayituṃ śakyā nānyatheyamaninditā |
seyamālokya me rūpaṃ jānakī bhāṣitaṃ tathā || 20 ||
rakṣobhistrāsitā pūrvaṃ bhūyastrāsaṃ gamiṣyati |
tato jātaparitrāsā śabdaṃ kuryānmanasvinī || 21 ||
jānamānā viśālākṣī rāvaṇaṃ kāmarūpiṇam |
sītayā ca kṛte śabde sahasā rākṣasīgaṇāḥ |
nānāpraharaṇo ghoraḥ sameyādantakopamaḥ || 22 ||
tato māṃ samparikṣipya sarvato vikṛtānanāḥ || 23 ||
vadhe ca grahaṇe caiva kuryuryatnaṃ yathābalam |
gṛhya śākhāḥ praśākhāśca skandhāṃścottamaśākhinām || 24 ||
dṛṣṭvā viparidhāvantaṃ bhaveyurbhayaśaṅkitāḥ |
mama rūpaṃ ca samprekṣya vane vicarato mahat || 25 ||
rākṣasyo bhayavitrastā bhaveyurvikṛtānanāḥ |
tataḥ kuryussamāhvānaṃ rākṣasyo rakṣasāmapi || 26 ||
rākṣasendraniyuktānāṃ rākṣasendraniveśane |
te śūlaśaktinistriṃśavividhāyudhapāṇayaḥ || 27 ||
āpateyurvimarde'sminvegenodvegakāraṇāt |
samṛddhastaistu parito vidhaman rakṣasāṃ balam || 28 ||
śaknuyāṃ na tu samprāptuṃ paraṃ pāraṃ mahodadheḥ |
māṃ vā gṛhṇīyurāplutya bahavaśśīghrakāriṇaḥ || 29 ||
syādiyaṃ cāgṛhītārthā mama ca grahaṇaṃ bhavet |
hiṃsābhirucayo hiṃsyurimāṃ vā janakātmajām || 30 ||
vipannaṃ syāttataḥ kāryaṃ rāmasugrīvayoridam |
uddeśe naṣṭamārge'smin rākṣasaiḥ parivārite || 31 ||
sāgareṇa parikṣipte gupte vasati jānakī |
viśaste vā gṛhīte vā rakṣobhirmayi saṃyuge || 32 ||
nānyaṃ paśyāmi rāmasya sahāyaṃ kāryasādhane |
vimṛśaṃśca na paśyāmi yo hate mayi vānaraḥ || 33 ||
śatayojanavistīrṇaṃ laṅghayeta mahodadhim |
kāmaṃ hantuṃ samartho'smi sahasrāṇyapi rakṣasām || 34 ||
na tu śakṣyāmi samprāptuṃ paraṃ pāraṃ mahodadheḥ |
asatyāni ca yuddhāni saṃśayo me na rocate || 35 ||
kaśca nissaṃśayaṃ kāryaṃ kuryātprājñaḥ sasaṃśayam |
prāṇatyāgaśca vaidehyā bhavedanabhibhāṣaṇe || 36 ||
eṣa doṣo mahānhi syānmama sītābhibhāṣaṇe |
bhūtāścārthā vinaśyanti deśakālavirodhitāḥ || 37 ||
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā |
arthānarthāntare buddhiniścitāpi na śobhate || 38 ||
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ |
na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet || 39 ||
laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet |
kathaṃ nu khalu vākyaṃ me śṛṇuyānnodvijeta vā |
iti sañcintya hanumāṃścakāra matimānmatim || 40 ||
rāmamakliṣṭakarmāṇaṃ subandhumanukīrtayan || 41 ||
naināmudvejayiṣyāmi tadbandhugatamānasām |
ikṣvākūṇāṃ variṣṭhasya rāmasya viditātmanaḥ || 42 ||
śubhāni dharmayuktāni vacanāni samarpayan |
śrāvayiṣyāmi sarvāṇi madhurāṃ prabruvan giram || 43 ||
śraddhāsyati yathāhīyaṃ tathā sarvaṃ samādadhe |
iti sa bahuvidhaṃ mahānubhāvo jagatipateḥ pramadāmavekṣamāṇaḥ |
madhuramavitathaṃ jagāda vākyaṃ drumaviṭapāntaramāsthito hanūmān || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe triṃśassargaḥ ||