📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.7 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ସପ୍ତମ ସର୍ଗଃ
4.7 Kishkindhakanda - Saptama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାମେଣାର୍ତେନ ଵାନରଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ସବାଷ୍ପଂ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦଃ ॥ 1 ॥
ନ ଜାନେ ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ସର୍ଵଥା ପାପରକ୍ଷସଃ ।
ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଵିକ୍ରମଂ ଵାପି ଦୌଷ୍କୁଲେଯସ୍ଯ ଵା କୁଲମ୍ ॥ 2 ॥
ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ତ୍ଯଜ ଶୋକମରିନ୍ଦମ ।
କରିଷ୍ଯାମି ତଥା ଯତ୍ନଂ ଯଥା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 3 ॥
ରାଵଣଂ ସଗଣଂ ହତ୍ଵା ପରିତୋଷ୍ଯାତ୍ମପୌରୁଷମ୍ ।
ତଥାଽସ୍ମି କର୍ତା ନ ଚିରାଦ୍ଯଥା ପ୍ରୀତୋ ଭଵିଷ୍ଯସି ॥ 4 ॥
ଅଲଂ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ଧୈର୍ଯମାତ୍ମଗତଂ ସ୍ମର ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂ ନ ସଦୃଶମୀଦୃଶଂ ବୁଦ୍ଧିଲାଘଵମ୍ ॥ 5 ॥
ମଯାଽପି ଵ୍ଯସନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭାର୍ଯାଵିରହଜଂ ମହତ୍ ।
ନାହମେଵଂ ହି ଶୋଚାମି ନ ଚ ଧୈର୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜେ ॥ 6 ॥
ନାହଂ ତାମନୁଶୋଚାମି ପ୍ରାକୃତୋ ଵାନରୋଽପି ସନ୍ ।
ମହାତ୍ମା ଚ ଵିନୀତଶ୍ଚ କିଂ ପୁନର୍ଧୃତିମାନ୍ଭଵାନ୍ ॥ 7 ॥
ବାଷ୍ପମାପତିତଂ ଧୈର୍ଯାନ୍ନିଗ୍ରହୀତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ।
ମର୍ଯାଦାଂ ସତ୍ତ୍ଵଯୁକ୍ତାନାଂ ଧୃତିଂ ନୋତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ॥ 8 ॥
ଵ୍ଯସନେ ଵାଽର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରେ ଵା ଭଯେ ଵା ଜୀଵିତାନ୍ତକେ ।
ଵିମୃଶନ୍ଵୈ ସ୍ଵଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଧୃତିମାନ୍ନାଵସୀଦତି ॥ 9 ॥
ବାଲିଶସ୍ତୁ ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯଂ ଯୋଽନୁଵର୍ତତେ ।
ସ ମଜ୍ଜତ୍ଯଵଶଶ୍ଶୋକେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତେଵ ନୌର୍ଜଲେ ॥ 10 ॥
ଏଷୋଽଞ୍ଜଲିର୍ମଯା ବଦ୍ଧଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରସାଦଯେ ।
ପୌରୁଷଂ ଶ୍ରଯ ଶୋକସ୍ଯ ନାନ୍ତରଂ ଦାତୁମର୍ହସି ॥ 11 ॥
ଯେ ଶୋକମନୁଵର୍ତନ୍ତେ ନ ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ସୁଖମ୍ ।
ତେଜଶ୍ଚ କ୍ଷୀଯତେ ତେଷାଂ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି ॥ 12 ॥
ଶୋକେନାଭିପ୍ରପନ୍ନସ୍ଯ ଜୀଵିତେ ଚାପି ସଂଶଯଃ ।
ସ ଶୋକଂ ତ୍ଯଜ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଧୈର୍ଯମାଶ୍ରଯ କେଵଲମ୍ ॥ 13 ॥
ହିତଂ ଵଯସ୍ଯଭାଵେନ ବ୍ରୂମି ନୋପଦିଶାମି ତେ ।
ଵଯସ୍ଯତାଂ ପୂଜଯନ୍ମେ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି ॥ 14 ॥
ମଧୁରଂ ସାନ୍ତ୍ଵିତ ସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସ ରାଘଵଃ ।
ମୁଖମଶ୍ରୁପରିକ୍ଲିନ୍ନଂ ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ପ୍ରମାର୍ଜଯତ୍ ॥ 15 ॥
ପ୍ରକୃତିସ୍ଥସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତ୍ପ୍ରଭୁଃ ।
ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 16 ॥
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵଯସ୍ଯେନ ସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଚ ହିତେନ ଚ ।
ଅନୁରୂପଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଚ କୃତଂ ସୁଗ୍ରୀଵ ତତ୍ତ୍ଵଯା ॥ 17 ॥
ଏଷ ଚ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋଽହମନୁନୀତସ୍ତ୍ଵଯା ସଖେ ।
ଦୁର୍ଲଭୋ ହୀଦୃଶୋ ବନ୍ଧୁରସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵିଶେଷତଃ ॥ 18 ॥
କିଂ ତୁ ଯତ୍ନସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ମୈଥିଲ୍ଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ ।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 19 ॥
ମଯା ଚ ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ଵିସ୍ରବ୍ଧେନ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍ ।
ଵର୍ଷାସ୍ଵିଵ ଚ ସୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସର୍ଵଂ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତଵ ॥ 20 ॥
ମଯା ଚ ଯଦିଦଂ ଵାକ୍ଯମଭିମାନାତ୍ସମୀରିତମ୍ ।
ତତ୍ତ୍ଵଯା ହରିଶାର୍ଦୂଲ ତତ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯୁପଧାର୍ଯତାମ୍ ॥ 21 ॥
ଅନୃତଂ ନୋକ୍ତପୂର୍ଵଂ ମେ ନ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କଦାଚନ ।
ଏତତ୍ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ସତ୍ଯେନୈଵ ଚ ତେ ଶପାମ୍ଯହମମ୍ ॥ 22 ॥
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରୈସ୍ସଚିଵୈସ୍ସହ ।
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିଶେଷତଃ ॥ 23 ॥
ଏଵମେକାନ୍ତସମ୍ପୃକ୍ତୌ ତତସ୍ତୌ ନରଵାନରୌ ।
ଉଭାଵନ୍ଯୋନ୍ଯସଦୃଶଂ ସୁଖଂ ଦୁଃଖମଭାଷତାମ୍ ॥ 24 ॥
ମହାନୁଭାଵସ୍ଯ ଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ହରିର୍ନୃପାଣାମୃଷଭସ୍ଯ ତସ୍ଯ ।
କୃତଂ ସ ମେନେ ହରିଵୀରମୁଖ୍ଯ ସ୍ତଦା ସ୍ଵକାର୍ଯଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ |
abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ || 1 ||
na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ |
sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam || 2 ||
satyaṃ te pratijānāmi tyaja śokamarindama |
kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm || 3 ||
rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam |
tathā'smi kartā na cirādyathā prīto bhaviṣyasi || 4 ||
alaṃ vaiklabyamālambya dhairyamātmagataṃ smara |
tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam || 5 ||
mayā'pi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāvirahajaṃ mahat |
nāhamevaṃ hi śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje || 6 ||
nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro'pi san |
mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān || 7 ||
bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi |
maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi || 8 ||
vyasane vā'rthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntake |
vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati || 9 ||
bāliśastu naro nityaṃ vaiklabyaṃ yo'nuvartate |
sa majjatyavaśaśśoke bhārākrānteva naurjale || 10 ||
eṣo'ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye |
pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi || 11 ||
ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham |
tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||
śokenābhiprapannasya jīvite cāpi saṃśayaḥ |
sa śokaṃ tyaja rājendra dhairyamāśraya kevalam || 13 ||
hitaṃ vayasyabhāvena brūmi nopadiśāmi te |
vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi || 14 ||
madhuraṃ sāntvita stena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |
mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat || 15 ||
prakṛtisthastu kākutsthassugrīvavacanātprabhuḥ |
sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt || 16 ||
kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca |
anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā || 17 ||
eṣa ca prakṛtistho'hamanunītastvayā sakhe |
durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ || 18 ||
kiṃ tu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |
rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 19 ||
mayā ca yadanuṣṭheyaṃ visrabdhena taducyatām |
varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava || 20 ||
mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam |
tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām || 21 ||
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana |
etatte pratijānāmi satyenaiva ca te śapāmyahamam || 22 ||
tataḥ prahṛṣṭassugrīvo vānaraissacivaissaha |
rāghavasya vacaśśrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ || 23 ||
evamekāntasampṛktau tatastau naravānarau |
ubhāvanyonyasadṛśaṃ sukhaṃ duḥkhamabhāṣatām || 24 ||
mahānubhāvasya vaco niśamya harirnṛpāṇāmṛṣabhasya tasya |
kṛtaṃ sa mene harivīramukhya stadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptamassargaḥ ||