📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.64 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମ ସର୍ଗଃ
4.64 Kishkindhakanda - Chatuhshashtitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଆଖ୍ଯାତା ଗୃଧ୍ରରାଜେନ ସମୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ ।
ସଙ୍ଗତାଃ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତା ଵିନେଦୁର୍ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ॥ 1 ॥
ସମ୍ପାତେର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରଯୋ ରାଵଣକ୍ଷଯମ୍ ।
ହୃଷ୍ଟାସ୍ସାଗରମାଜଗ୍ମୁସ୍ସୀତାଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ ॥ 2 ॥
ଅଭିକ୍ରମ୍ଯ ତୁ ତଂ ଦେଶଂ ଦଦୃଶୁର୍ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ଲୋକସ୍ଯ ମହତଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବମିଵ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ 3 ॥
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଯୋତ୍ତରାଂ ଦିଶମ୍ ।
ସନ୍ନିଵେଶଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ହରିଵୀରା ମହାବଲାଃ ॥ 4 ॥
ସତ୍ତ୍ଵୈର୍ମହଦ୍ଭିର୍ଵିକୃତୈଃ କ୍ରୀଡଦ୍ଭିର୍ଵିଵିଧୈର୍ଜଲେ ।
ଵ୍ଯାତ୍ତାସ୍ଯୈସ୍ସୁମହାକାଯୈରୂର୍ମିଭିଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍ ॥ 5 ॥
ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ଚାନ୍ଯତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତମିଵ ଚାନ୍ଯତଃ ।
କ୍ଵଚିତ୍ପର୍ଵତମାତ୍ରୈଶ୍ଚ ଜଲରାଶିଭିରାଵୃତମ୍ ॥ 6 ॥
ସଙ୍କୁଲଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ପାତାଲତଲଵାସିଭିଃ ।
ରୋମହର୍ଷକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷେଦୁଃ କପିକୁଞ୍ଜରାଃ ॥ 7 ॥
ଆକାଶମିଵ ଦୁଷ୍ପାରଂ ସାଗରଂ ପ୍ରେକ୍ଷଯ ଵାନରାଃ ।
ଵିଷେଦୁ ସ୍ସହସାସର୍ଵେ କଥଂ କାର୍ଯମିତି ବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 8 ॥
ଵିଷଣ୍ଣାଂ ଵାହିନୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଗରସ୍ଯ ନିରୀକ୍ଷଣାତ୍ ।
ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ହରୀନ୍ଭଯାର୍ତାନ୍ ହରିସତ୍ତମଃ ॥ 9 ॥
ତାନ୍ଵିଷାଦେନ ମହତା ଵିଷଣ୍ଣାନ୍ଵାନରର୍ଷଭାନ୍ ।
ଉଵାଚ ମତିମାନ୍କାଲେ ଵାଲିସୂନୁର୍ମହାବଲଃ ॥ 10 ॥
ନ ଵିଷାଦେ ମନଃ କାର୍ଯଂ ଵିଷାଦୋ ଦୋଷଵତ୍ତମଃ ।
ଵିଷାଦୋ ହନ୍ତି ପୁରୁଷଂ ବାଲଂ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଵୋରଗଃ ॥ 11 ॥
ଯୋ ଵିଷାଦଂ ପ୍ରସହତେ ଵିକ୍ରମେ ପର୍ଯୁପସ୍ଥିତେ ।
ତେଜସା ତସ୍ଯ ହୀନସ୍ଯ ପୁରୁଷାର୍ଥୋ ନ ସିଧ୍ଯତି ॥ 12 ॥
ତସ୍ଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାମଙ୍ଗଦୋ ଵାନରୈସ୍ସହ ।
ହରିଵୃଦ୍ଧୈସ୍ସମାଗମ୍ଯ ପୁନର୍ମନ୍ତ୍ରମମନ୍ତ୍ରଯତ୍ ॥ 13 ॥
ସା ଵାନରାଣାଂ ଧ୍ଵଜିନୀ ପରିଵାର୍ଯାଙ୍ଗଦଂ ବଭୌ ।
ଵାସଵଂ ପରିଵାର୍ଯେଵ ମରୁତାଂ ଵାହିନୀ ସ୍ଥିତା ॥ 14 ॥
କୋଽନ୍ଯସ୍ତାଂ ଵାନରୀଂ ସେନାଂ ଶକ୍ତଃସ୍ତମ୍ଭଯିତୁଂ ଭଵେତ୍ ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ଵାଲିତନଯାଦନ୍ଯତ୍ର ଚ ହନୂମତଃ ॥ 15 ॥
ତତସ୍ତାନ୍ହରିଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ତଚ୍ଚ ସୈନ୍ଯମରିନ୍ଦମଃ ।
ଅନୁମାନ୍ଯାଙ୍ଗଦଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ଵାକ୍ଯମର୍ଥଵଦବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 16 ॥
କ ଇଦାନୀଂ ମହାତେଜା ଲଙ୍ଘଯିଷ୍ଯତି ସାଗରମ୍ ।
କଃ କରିଷ୍ଯତି ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧମରିନ୍ଦମମ୍ ॥ 17 ॥
କୋ ଵୀରୋ ଯୋଜନଶତଂ ଲଙ୍ଘଯେତ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ ।
ଇମାଂଶ୍ଚ ଯୂଥପାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ମୋକ୍ଷଯେତ୍କୋ ମହାଭଯାତ୍ ॥ 18 ॥
କସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଦ୍ଧାରାଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚୈଵ ଗୃହାଣି ଚ ।
ଇତୋ ନିଵୃତ୍ତାଃ ପଶ୍ଯେମ ସିଦ୍ଧାର୍ଥାସ୍ସୁଖିନୋ ଵଯମ୍ ॥ 19 ॥
କସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦ୍ରାମଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍ ।
ଅଭିଗଚ୍ଛେମ ସଂହୃଷ୍ଟାସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ଵନୌକସମ୍ ॥ 20 ॥
ଯଦି କଶ୍ଚିତ୍ସମର୍ଥୋ ଵସ୍ସାଗରପ୍ଲଵନେ ହରିଃ ।
ସ ଦଦା ତ୍ଵିହ ନ ଶଶୀଘ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯାମଭଯଦକ୍ଷିଣାମ୍ ॥ 21 ॥
ଅଙ୍ଗଦସ୍ଯ ଵଚ ଶ୍ଶୃତ୍ଵା ନ କଶ୍ଚିତ୍ କିଞ୍ଚିଦବ୍ରଵୀତ୍ ।
ସ୍ତିମିତେ ଵା ଭଵତ୍ସର୍ଵା ସା ତତ୍ର ହରିଵାହିନୀ ॥ 22 ॥
ପୁନରେଵାଙ୍ଗଦଃ ପ୍ରାହ ତାନ୍ହରୀନ୍ହରିସତ୍ତମଃ ।
ସର୍ଵେ ବଲଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭଵନ୍ତୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ ॥ 23 ॥
ଵ୍ଯପଦେଶ୍ଯ କୁଲେ ଜାତାଃ ପୂଜିତାଶ୍ଚାପ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ ।
ନ ହି ଵୋ ଗମନେ ସଙ୍ଗଃ କଦାଚିତ୍କସ୍ଯଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ।
ବ୍ରୁଵଧ୍ଵଂ ଯସ୍ଯ ଯା ଶକ୍ତିଃ ପ୍ଲଵନେ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଚତୁଃଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |
ākhyātā gṛdhrarājena samutplutya plavaṅgamāḥ |
saṅgatāḥ prītisaṃyuktā vinedurbhīmavikramāḥ || 1 ||
sampātervacanaṃ śrutvā harayo rāvaṇakṣayam |
hṛṣṭāssāgaramājagmussītādarśanakāṅkṣiṇaḥ || 2 ||
abhikramya tu taṃ deśaṃ dadṛśurbhīmavikramāḥ |
kṛtsnaṃ lokasya mahataḥ pratibimbamiva sthitam || 3 ||
dakṣiṇasya samudrasya samāsādyottarāṃ diśam |
sanniveśaṃ tataścakrurharivīrā mahābalāḥ || 4 ||
sattvairmahadbhirvikṛtaiḥ krīḍadbhirvividhairjale |
vyāttāsyaissumahākāyairūrmibhiśca samākulam || 5 ||
prasuptamiva cānyatra krīḍantamiva cānyataḥ |
kvacitparvatamātraiśca jalarāśibhirāvṛtam || 6 ||
saṅkulaṃ dānavendraiśca pātālatalavāsibhiḥ |
romaharṣakaraṃ dṛṣṭvā viṣeduḥ kapikuñjarāḥ || 7 ||
ākāśamiva duṣpāraṃ sāgaraṃ prekṣaya vānarāḥ |
viṣedu ssahasāsarve kathaṃ kāryamiti bruvan || 8 ||
viṣaṇṇāṃ vāhinīṃ dṛṣṭvā sāgarasya nirīkṣaṇāt |
āśvāsayāmāsa harīnbhayārtān harisattamaḥ || 9 ||
tānviṣādena mahatā viṣaṇṇānvānararṣabhān |
uvāca matimānkāle vālisūnurmahābalaḥ || 10 ||
na viṣāde manaḥ kāryaṃ viṣādo doṣavattamaḥ |
viṣādo hanti puruṣaṃ bālaṃ kruddha ivoragaḥ || 11 ||
yo viṣādaṃ prasahate vikrame paryupasthite |
tejasā tasya hīnasya puruṣārtho na sidhyati || 12 ||
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmaṅgado vānaraissaha |
harivṛddhaissamāgamya punarmantramamantrayat || 13 ||
sā vānarāṇāṃ dhvajinī parivāryāṅgadaṃ babhau |
vāsavaṃ parivāryeva marutāṃ vāhinī sthitā || 14 ||
ko'nyastāṃ vānarīṃ senāṃ śaktaḥstambhayituṃ bhavet |
anyatra vālitanayādanyatra ca hanūmataḥ || 15 ||
tatastānharivṛddhāṃśca tacca sainyamarindamaḥ |
anumānyāṅgadaśśrīmānvākyamarthavadabravīt || 16 ||
ka idānīṃ mahātejā laṅghayiṣyati sāgaram |
kaḥ kariṣyati sugrīvaṃ satyasandhamarindamam || 17 ||
ko vīro yojanaśataṃ laṅghayeta plavaṅgamāḥ |
imāṃśca yūthapān sarvānmokṣayetko mahābhayāt || 18 ||
kasya prabhāvāddhārāṃśca putrāṃścaiva gṛhāṇi ca |
ito nivṛttāḥ paśyema siddhārthāssukhino vayam || 19 ||
kasya prasādādrāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
abhigacchema saṃhṛṣṭāssugrīvaṃ ca vanaukasam || 20 ||
yadi kaścitsamartho vassāgaraplavane hariḥ |
sa dadā tviha na śaśīghraṃ puṇyāmabhayadakṣiṇām || 21 ||
aṅgadasya vaca śśṛtvā na kaścit kiñcidabravīt |
stimite vā bhavatsarvā sā tatra harivāhinī || 22 ||
punarevāṅgadaḥ prāha tānharīnharisattamaḥ |
sarve balavatāṃ śreṣṭhā bhavanto dṛḍhavikramāḥ || 23 ||
vyapadeśya kule jātāḥ pūjitāścāpyabhīkṣṇaśaḥ |
na hi vo gamane saṅgaḥ kadācitkasyacitkvacit |
bruvadhvaṃ yasya yā śaktiḥ plavane plavagarṣabhāḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||