📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.61 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ଏକଷଷ୍ଟିତମ ସର୍ଗଃ
4.61 Kishkindhakanda - Ekashashtitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତସ୍ତଦ୍ଦାରୁଣଂ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରଂ ସହସାତ୍କୃତମ୍ ।
ଆଚଚକ୍ଷେ ମୁନେସ୍ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯାନୁଗମନଂ ତଥା ॥ 1 ॥
ଭଗଵନ୍ଵ୍ରଣଯୁକ୍ତତ୍ଵାଲ୍ଲଜ୍ଜଯା ଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ନ ଶକ୍ନୋମି ଵଚନଂ ପରିଭାଷିତୁମ୍ ॥ 2 ॥
ଅହଂ ଚୈଵ ଜଟାଯୁଶ୍ଚ ସଙ୍ଘର୍ଷାଦ୍ଧର୍ପମୋହିତୌ ।
ଆକାଶଂ ପତିତୌ ଵୀରୌ ଜିଜ୍ଞାସନ୍ତୌ ପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 3 ॥
କୈଲାସଶିଖରେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମୁନୀନାମଗ୍ରତଃ ପଣମ୍ ।
ରଵିସ୍ସ୍ଯାଦନୁଯାତଵ୍ଯୋ ଯାଵଦସ୍ତଂ ମହାଗିରିମ୍ ॥ 4 ॥
ଅଥାଽଵାଂ ଯୁଗପତ୍ପ୍ରାପ୍ତାଵପଶ୍ଯାଵ ମହୀତଲେ ।
ରଥଚକ୍ରପ୍ରମାଣାନି ନଗରାଣି ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ॥ 5 ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ଵାଦିତ୍ରଘୋଷାଂଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷାଂଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରୁଵଃ ।
ଗାଯନ୍ତୀଶ୍ଚାଙ୍ଗନା ବହ୍ଵୀଃ ପଶ୍ଯାଵୋ ରକ୍ତଵାସସଃ ॥ 6 ॥
ତୂର୍ଣମୁତ୍ପତ୍ଯ ଚାକାଶମାଦିତ୍ଯପଥମାଶ୍ରିତୌ ।
ଆଵାମାଲୋକଯାଵସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଶାଦ୍ଵଲସନ୍ନିଭମ୍ ॥ 7 ॥
ଉପଲୈରିଵ ସଞ୍ଛନ୍ନା ଦୃଶ୍ଯତେ ଭୂଶ୍ଶିଲୋଚ୍ଚଯୈଃ ।
ଆପଗାଭିଶ୍ଚ ସଂଵୀତା ସୂତ୍ରୈରିଵ ଵସୁନ୍ଧରା ॥ 8 ॥
ହିମଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିନ୍ଧ୍ଯଶ୍ଚ ମେରୁଶ୍ଚ ସୁମହାନ୍ନଗଃ ।
ଭୂତଲେ ସମ୍ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ନାଗା ଇଵ ଜଲାଶଯେ ॥ 9 ॥
ତୀଵ୍ରସ୍ସ୍ଵେଦଶ୍ଚ ଖେଦଶ୍ଚ ଭଯଂ ଚାସୀତ୍ତଦାଽଽଵଯୋଃ ।
ସମାଵିଶତି ମୋହଶ୍ଚ ତମୋ ମୂର୍ଛା ଚ ଦାରୁଣା ॥ 10 ॥
ନ ଦିଗ୍ଵିଜ୍ଞାଯତେ ଯାମ୍ଯା ନାଗ୍ନେଯୀ ନ ଚ ଵାରୁଣୀ ।
ଯୁଗାନ୍ତେ ନିଯତୋ ଲୋକୋ ହତୋ ଦଗ୍ଧ ଇଵାଗ୍ନିନା ॥ 11 ॥
ମନଶ୍ଚ ମେ ହତଂ ଭୂଯସ୍ସନ୍ନିଵର୍ତ୍ଯତୁ ସଂଶ୍ରଯମ୍ ।
ଯତ୍ନେନ ମହତା ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ପୁନସ୍ସନ୍ଧାଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ ॥ 12 ॥
ଯତ୍ନେନ ମହତା ଭୂଯୋ ଭାସ୍କରଃ ପ୍ରତିଲୋକିତଃ ।
ତୁଲ୍ଯଃ ପୃଥ୍ଵୀପ୍ରମାଣେନ ଭାସ୍କରଃ ପ୍ରତିଭାତି ନୌ ॥ 13 ॥
ଜଟାଯୁର୍ମାମନାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ନିପପାତ ମହୀଂ ତତଃ ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୂର୍ଣମାକାଶାଦାତ୍ମାନଂ ମୁକ୍ତଵାନହମ୍ ॥ 14 ॥
ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଚ ମଯା ଗୁପ୍ତୋ ଜଟାଯୁର୍ନ ପ୍ରଦହ୍ଯତେ ।
ପ୍ରମାଦାତ୍ତତ୍ର ନିର୍ଦଗ୍ଧଃ ପତନ୍ଵାଯୁପଥାଦହମ୍ ॥ 15 ॥
ଆଶଙ୍କେ ତଂ ନିପତିତଂ ଜନସ୍ଥାନେ ଜଟାଯୁଷମ୍ ।
ଅହଂ ତୁ ପତିତୋ ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ଦଗ୍ଧପକ୍ଷୋ ଜଡୀକୃତଃ ॥ 16 ॥
ରାଜ୍ଯେନ ହୀନୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚ ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଵିକ୍ରମେଣ ଚ ।
ସର୍ଵଥା ମର୍ତୁମେଵେଚ୍ଛନ୍ପତିଷ୍ଯେ ଶିଖରାଦ୍ଗୀରେଃ ॥ 17 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଏକଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
tatastaddāruṇaṃ karma duṣkaraṃ sahasātkṛtam |
ācacakṣe munessarvaṃ sūryānugamanaṃ tathā || 1 ||
bhagavanvraṇayuktatvāllajjayā vyākulendriyaḥ |
pariśrānto na śaknomi vacanaṃ paribhāṣitum || 2 ||
ahaṃ caiva jaṭāyuśca saṅgharṣāddharpamohitau |
ākāśaṃ patitau vīrau jijñāsantau parākramam || 3 ||
kailāsaśikhare baddhvā munīnāmagrataḥ paṇam |
ravissyādanuyātavyo yāvadastaṃ mahāgirim || 4 ||
athā'vāṃ yugapatprāptāvapaśyāva mahītale |
rathacakrapramāṇāni nagarāṇi pṛthakpṛthak || 5 ||
kvacidvāditraghoṣāṃśca brahmaghoṣāṃśca śuśruvaḥ |
gāyantīścāṅganā bahvīḥ paśyāvo raktavāsasaḥ || 6 ||
tūrṇamutpatya cākāśamādityapathamāśritau |
āvāmālokayāvastadvanaṃ śādvalasannibham || 7 ||
upalairiva sañchannā dṛśyate bhūśśiloccayaiḥ |
āpagābhiśca saṃvītā sūtrairiva vasundharā || 8 ||
himavāṃścaiva vindhyaśca meruśca sumahānnagaḥ |
bhūtale samprakāśante nāgā iva jalāśaye || 9 ||
tīvrassvedaśca khedaśca bhayaṃ cāsīttadā''vayoḥ |
samāviśati mohaśca tamo mūrchā ca dāruṇā || 10 ||
na digvijñāyate yāmyā nāgneyī na ca vāruṇī |
yugānte niyato loko hato dagdha ivāgninā || 11 ||
manaśca me hataṃ bhūyassannivartyatu saṃśrayam |
yatnena mahatā hyasminpunassandhāya cakṣuṣī || 12 ||
yatnena mahatā bhūyo bhāskaraḥ pratilokitaḥ |
tulyaḥ pṛthvīpramāṇena bhāskaraḥ pratibhāti nau || 13 ||
jaṭāyurmāmanāpṛcchya nipapāta mahīṃ tataḥ |
taṃ dṛṣṭvā tūrṇamākāśādātmānaṃ muktavānaham || 14 ||
pakṣābhyāṃ ca mayā gupto jaṭāyurna pradahyate |
pramādāttatra nirdagdhaḥ patanvāyupathādaham || 15 ||
āśaṅke taṃ nipatitaṃ janasthāne jaṭāyuṣam |
ahaṃ tu patito vindhye dagdhapakṣo jaḍīkṛtaḥ || 16 ||
rājyena hīno bhrātrā ca pakṣābhyāṃ vikrameṇa ca |
sarvathā martumevecchanpatiṣye śikharādgīreḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||