📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.56 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ
4.56 Kishkindhakanda - Shatpanchasha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଉପଵିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରାଯଂ ଗିରିସ୍ଥଲେ ।
ହରଯୋ ଗୃଧ୍ରରାଜଶ୍ଚ ତଂ ଦେଶମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 1 ॥
ସମ୍ପାତିର୍ନାମ ନାମ୍ନା ତୁ ଚିରଞ୍ଜୀଵୀ ଵିହଙ୍ଗମଃ ।
ଭ୍ରାତା ଜଟାଯୁଷଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଖ୍ଯାତବଲପୌରୁଷଃ ॥ 2 ॥
କନ୍ଦରାଦଭିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ ଵିନ୍ଧ୍ଯସ୍ଯ ମହାଗିରେଃ ।
ଉପଵିଷ୍ଟାନ୍ହରୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ଗିରମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 3 ॥
ଵିଧିଃ କିଲ ନରଂ ଲୋକେ ଵିଧାନେନାନୁଵର୍ତତେ ।
ଯଥାଽଯଂ ଵିହିତୋ ଭକ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚିରାନ୍ମହ୍ଯମୁପାଗତଃ ॥ 4 ॥
ପରମ୍ପରାଣାଂ ଭକ୍ଷିଷ୍ଯେ ଵାନରାଣାଂ ମୃତଂ ମୃତମ୍ ।
ଉଵାଚେଦଂ ଵଚଃ ପକ୍ଷୀ ତାନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାନ୍ ॥ 5 ॥
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭକ୍ଷ୍ଯଲୁବ୍ଧସ୍ଯ ପକ୍ଷିଣଃ ।
ଅଙ୍ଗଦଃ ପରମାଯସ୍ତୋ ହନୂମନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 6 ॥
ପଶ୍ଯ ସୀତାପଦେଶେନ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମଃ ।
ଇମଂ ଦେଶମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଵାନରାଣାଂ ଵିପତ୍ତଯେ ॥ 7 ॥
ରାମସ୍ଯ ନ କୃତଂ କାର୍ଯଂ ରାଜ୍ଞୋ ନ ଚ ଵଚଃ କୃତମ୍ ।
ହରୀଣାମିଯମଜ୍ଞାତା ଵିପତ୍ତିସ୍ସହସାଗତା ॥ 8 ॥
ଵୈଦେହ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାମେନ କୃତଂ କର୍ମ ଜଟାଯୁଷା ।
ଗୃଧ୍ରାରାଜେନ ଯତ୍ତତ୍ର ଶ୍ରୁତଂ ଵସ୍ତଦଶେଷତଃ ॥ 9 ॥
ତଥା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାନ୍ଯପି ।
ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ରାମସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍ଯଥା ଵଯମ୍ ॥ 10 ॥
ଅନ୍ଯୋଽନ୍ଯମୁପକୁର୍ଵନ୍ତି ସ୍ନେହକାରୁଣ୍ଯଯନ୍ତ୍ରିତାଃ ।
ତେନ ତସ୍ଯୋପକାରାର୍ଥଂ ତ୍ଯଜତାଽତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ 11 ॥
ପ୍ରିଯଂ କୃତଂ ହି ରାମସ୍ଯ ଧର୍ମଜ୍ଞେନ ଜଟାଯୁଷା ।
ରାଘଵାର୍ଥେ ପରିଶ୍ରାନ୍ତା ଵଯଂ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ ॥ 12 ॥
କାନ୍ତାରାଣି ପ୍ରପନ୍ନାଃ ସ୍ମ ନ ଚ ପଶ୍ଯାମ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ସ ସୁଖୀ ଗୃଧ୍ରରାଜସ୍ତୁ ରାଵଣେନ ହତୋ ରଣେ ॥ 13 ॥
ମୁକ୍ତଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଭଯାଦ୍ଗତଶ୍ଚ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।
ଜଟାଯୁଷୋ ଵିନାଶେନ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ ॥ 14 ॥
ହରଣେନ ଚ ଵୈଦେହ୍ଯା ସ୍ସଂଶଯଂ ହରଯୋ ଗତାଃ ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋର୍ଵାସଶ୍ଚ ଅରଣ୍ଯେ ସହ ସୀତଯା ॥ 15 ॥
ରାଘଵସ୍ଯ ଚ ବାଣେନ ଵାଲିନଶ୍ଚ ତଥା ଵଧଃ ।
ରାମକୋପାଦଶେଷାଣାଂ ରକ୍ଷସାନାଂ ତଥା ଵଧଃ ॥ 16 ॥
କୈକେଯ୍ଯା ଵରଦାନେନ ଇଦଂ ଚ ଵିକୃତଂ କୃତମ୍ ।
ତଦସୁଖମନୁକୀର୍ତିତଂ ଵଚୋ ଭୁଵି ପତିତାଂଶ୍ଚ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵାନରାନ୍ ।
ଭୃଶଚଲିତମତିର୍ମହାମତିଃ କୃପଣମୁଦାହୃତଵାନ୍ ସ ଗୃଧ୍ରରାଟ୍ ॥ 17 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
upaviṣṭāstu te sarve yasminprāyaṃ giristhale |
harayo gṛdhrarājaśca taṃ deśamupacakrame || 1 ||
sampātirnāma nāmnā tu cirañjīvī vihaṅgamaḥ |
bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmānvikhyātabalapauruṣaḥ || 2 ||
kandarādabhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ |
upaviṣṭānharīndṛṣṭvā hṛṣṭātmā giramabravīt || 3 ||
vidhiḥ kila naraṃ loke vidhānenānuvartate |
yathā'yaṃ vihito bhakṣyaścirānmahyamupāgataḥ || 4 ||
paramparāṇāṃ bhakṣiṣye vānarāṇāṃ mṛtaṃ mṛtam |
uvācedaṃ vacaḥ pakṣī tānnirīkṣya plavaṅgamān || 5 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā bhakṣyalubdhasya pakṣiṇaḥ |
aṅgadaḥ paramāyasto hanūmantamathābravīt || 6 ||
paśya sītāpadeśena sākṣādvaivasvato yamaḥ |
imaṃ deśamanuprāpto vānarāṇāṃ vipattaye || 7 ||
rāmasya na kṛtaṃ kāryaṃ rājño na ca vacaḥ kṛtam |
harīṇāmiyamajñātā vipattissahasāgatā || 8 ||
vaidehyāḥ priyakāmena kṛtaṃ karma jaṭāyuṣā |
gṛdhrārājena yattatra śrutaṃ vastadaśeṣataḥ || 9 ||
tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyonigatānyapi |
priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇānyathā vayam || 10 ||
anyo'nyamupakurvanti snehakāruṇyayantritāḥ |
tena tasyopakārārthaṃ tyajatā'tmānamātmanā || 11 ||
priyaṃ kṛtaṃ hi rāmasya dharmajñena jaṭāyuṣā |
rāghavārthe pariśrāntā vayaṃ santyaktajīvitāḥ || 12 ||
kāntārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm |
sa sukhī gṛdhrarājastu rāvaṇena hato raṇe || 13 ||
muktaśca sugrīvabhayādgataśca paramāṃ gatim |
jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca || 14 ||
haraṇena ca vaidehyā ssaṃśayaṃ harayo gatāḥ |
rāmalakṣmaṇayorvāsaśca araṇye saha sītayā || 15 ||
rāghavasya ca bāṇena vālinaśca tathā vadhaḥ |
rāmakopādaśeṣāṇāṃ rakṣasānāṃ tathā vadhaḥ || 16 ||
kaikeyyā varadānena idaṃ ca vikṛtaṃ kṛtam |
tadasukhamanukīrtitaṃ vaco bhuvi patitāṃśca samīkṣya vānarān |
bhṛśacalitamatirmahāmatiḥ kṛpaṇamudāhṛtavān sa gṛdhrarāṭ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||