📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.42 କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡ - ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶ ସର୍ଗଃ
4.42 Kishkindhakanda - Dvichatvarimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତାନ୍ହରୀନ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀନ୍ମେଘସଙ୍କାଶଂ ସୁଷେଣଂ ନାମ ଯୂଥପମ୍ ॥ 1 ॥
ତାରାଯାଃ ପିତରଂ ରାଜା ଶ୍ଵଶୁରଂ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମଭିଗମ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ॥ 2 ॥
ମରୀଚିପୁତ୍ରଂ ମାରୀଚମର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ମହାକପିମ୍ ।
ଵୃତଂ କପିଵରୈ ଶ୍ଶୂରୈର୍ମହେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶଦ୍ଯୁତିମ୍ ॥ 3 ॥
ବୁଦ୍ଧିଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନଂ ଵୈନତେଯସମଦ୍ଯୁତିମ୍ ।
ମରୀଚିପୁତ୍ରାନ୍ମାରୀଚାନର୍ଚିର୍ମାଲାନ୍ମହାବଲାନ୍ ॥ 4 ॥
ଋଷିପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚତାନ୍ତ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରତୀଚୀମାଦିଶଦ୍ଦିଶମ୍ ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶତସହସ୍ରାଭ୍ଯାଂ କପୀନାଂ କପିସତ୍ତମାଃ ॥ 5 ॥
ସୁଷେଣପ୍ରମୁଖା ଯୂଯଂ ଵୈଦେହୀଂ ପରିମାର୍ଗତଃ ।
ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ସହବାହ୍ଲୀକାନ୍ ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ରାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ 6 ॥
ସ୍ଫୀତାଞ୍ଜନପଦାନ୍ରମ୍ଯାନ୍ଵିପୁଲାନି ପୁରାଣି ଚ ।
ପୁନ୍ନାଗଗହନଂ କୁକ୍ଷିଂ ଵକୁଲୋଦ୍ଦାଲକାକୁଲମ୍ ॥ 7 ॥
ତଥା କେତକଷଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ହରିଯୂଥପାଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ସ୍ରୋତୋଗମାଶ୍ଚୈଵ ନଦ୍ଯଶ୍ଶୀତଜଲାଶ୍ଶିଵାଃ ॥ 8 ॥
ତାପସାନାମରଣ୍ଯାନି କାନ୍ତାରା ଗିରଯଶ୍ଚ ଯେ ।
ତତ୍ରସ୍ଥଲୀଂ ମରୁପ୍ରାଯାମତ୍ଯୁଚ୍ଚଶିରସଶ୍ଶିଲାଃ ॥ 9 ॥
ଗିରିଜାଲାଵୃତାଂ ଦୁର୍ଗାଂ ମାର୍ଗିତ୍ଵା ପଶ୍ଚିମାଂ ଦିଶମ୍ ।
ତତଃ ପଶ୍ଚିମମାସାଦ୍ଯ ସମୁଦ୍ରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହଥ ॥ 10 ॥
ତିମିନକ୍ରାଯୁତଜଲମକ୍ଷୋଭ୍ଯମଥ ଵାନରାଃ ।
ତତଃ କେତକଷଣ୍ଡେଷୁ ତମାଲଗହନେଷୁ ଚ ॥ 11 ॥
କପଯୋ ଵିହରିଷ୍ଯନ୍ତି ନାରିକେଲଵନେଷୁ ଚ ।
ତତ୍ର ସୀତାଂ ଚ ମାର୍ଗଧ୍ଵଂ ନିଲଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ॥ 12 ॥
ଵେଲାତଲନିଵିଷ୍ଟେଷୁ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ ।
ମୁରଚୀପତ୍ତନଂ ଚୈଵ ରମ୍ଯଂ ଚୈଵ ଜଟୀପୁରମ୍ ॥ 13 ॥
ଅଵନ୍ତୀମଙ୍ଗଲୋପାଂ ଚ ତଥା ଚାଲକ୍ଷିତଂ ଵନମ୍ ।
ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଚ ଵିଶାଲାନି ପତ୍ତନାନି ତତସ୍ତତଃ ॥ 14 ॥
ସିନ୍ଧୁସାଗରଯୋଶ୍ଚୈଵ ସଙ୍ଗମେ ତତ୍ର ପର୍ଵତଃ ।
ମହାନ୍ହେମଗିରିର୍ନାମ ଶତଶୃଙ୍ଗୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ ॥ 15 ॥
ତସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ସିଂହାଃ ପକ୍ଷଗମାଃ ସ୍ଥିତାଃ ।
ତିମିମତ୍ସ୍ଯଗଜାଂଶ୍ଚୈଵ ନୀଡାନ୍ଯାରୋପଯନ୍ତି ତେ ॥ 16 ॥
ତାନି ନୀଡାନି ସିଂହାନାଂ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଗତାଶ୍ଚ ଯେ ।
ଦୃପ୍ତାସ୍ତୃପ୍ତାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାସ୍ତୋଯଦସ୍ଵନନିସ୍ଵନାଃ ॥ 17 ॥
ଵିଚରନ୍ତି ଵିଶାଲେଽସ୍ମିଂସ୍ତୋଯପୂର୍ଣେ ସମନ୍ତତଃ ।
ତସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗଂ ଦିଵସ୍ପର୍ଶଂ କାଞ୍ଚନଂ ଚିତ୍ରପାଦପମ୍ ॥ 18 ॥
ସର୍ଵମାଶୁ ଵିଚେତଵ୍ଯଂ କପିଭିଃ କାମରୂପିଭିଃ ।
କୋଟିଂ ତତ୍ର ସମୁଦ୍ରେ ତୁ କାଞ୍ଚନୀଂ ଶତଯୋଜନାମ୍ ॥ 19 ॥
ଦୁର୍ଦର୍ଶାଂ ପାରିଯାତ୍ରସ୍ଯ ଗତାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଵାନରାଃ ।
କୋଟ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ॥ 20 ॥
ଵସନ୍ତ୍ଯଗ୍ନିନିକାଶାନାଂ ଘୋରାଣାଂ କାମରୂପିଣାମ୍ ।
ପାଵକାର୍ଚିଃ ପ୍ରତୀକାଶାସ୍ସମଵେତାସ୍ସହସ୍ରଶଃ ॥ 21 ॥
ନାତ୍ଯାସାଦଯିତଵ୍ଯାସ୍ତେ ଵାନରୈର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୈଃ ।
ନାଦେଯଂ ଚ ଫଲଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦେଶାତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ ॥ 22 ॥
ଦୁରାସଦା ହି ତେ ଵୀରା ସ୍ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ ।
ଫଲମୂଲାନି ତେ ତତ୍ର ରକ୍ଷନ୍ତେ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ॥ 23 ॥
ତତ୍ର ଯତ୍ନଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମାର୍ଗିତଵ୍ଯା ଚ ଜାନକୀ ।
ନ ହି ତେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିତ୍କପିତ୍ଵମନୁଵର୍ତତାମ୍ ॥ 24 ॥
ତତ୍ର ଵୈଢୂର୍ଯଵର୍ଣାଭୋ ଵଜ୍ରସଂସ୍ଥାନସଂସ୍ଥିତଃ ।
ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୀର୍ଣୋ ଵଜ୍ରୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ ॥ 25 ॥
ଶ୍ରୀମାନ୍ସମୁଦିତସ୍ତତ୍ର ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସମମ୍ ।
ଗୁହାସ୍ତତ୍ର ଵିଚେତଵ୍ଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ ॥ 26 ॥
ଚତୁର୍ଭାଗେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ରଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ।
ତତ୍ର ଚକ୍ରଂ ସହସ୍ରାରଂ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ॥ 27 ॥
ତତ୍ର ପଞ୍ଚଜନଂ ହତ୍ଵା ହଯଗ୍ରୀଵଂ ଚ ଦାନଵମ୍ ।
ଆଜହାର ତତଶ୍ଚକ୍ରଂ ଶଙ୍ଖଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ॥ 28 ॥
ତସ୍ଯ ସାନୁଷୁ ଚିତ୍ରେଷୁ ଵିଶାଲାସୁ ଗୁହାସୁ ଚ ।
ରାଵଣ ସ୍ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତ ସ୍ତତଃ ॥ 29 ॥
ଯୋଜନାନାଂ ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିର୍ଵରାହୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ ।
ସୁଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗସ୍ସୁଶ୍ରୀମା ନଗାଧେ ଵରୁଣାଲଯେ ॥ 30 ॥
ତତ୍ର ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ନାମ ଜାତରୂପମଯଂ ପୁରମ୍ ।
ଯସ୍ମିନ୍ଵସତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନରକୋ ନାମ ଦାନଵଃ ॥ 31 ॥
ତତ୍ର ସାନୁଷୁ ଚିତ୍ରେଷୁ ଵିଶାଲାସୁ ଗୁହାସୁ ଚ ।
ରାଵଣସ୍ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ ॥ 32 ॥
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ କାଞ୍ଚନାନ୍ତରନିର୍ଦରଃ ।
ପର୍ଵତ ସ୍ସର୍ଵସୌଵର୍ଣୋ ଧାରାପ୍ରସ୍ରଵଣାଯୁତଃ ॥ 33 ॥
ତଂ ଗଜାଶ୍ଚ ଵରାହାଶ୍ଚ ସିଂହ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ ।
ଅଭିଗର୍ଜନ୍ତି ସତତଂ ତେନ ଶବ୍ଦେନ ଦର୍ପିତାଃ ॥ 34 ॥
ଯସ୍ମିନ୍ହରିହଯ୍ଶୀମାନ୍ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ ।
ଅଭିଷିକ୍ତଃ ସୁରୈ ରାଜା ମେଘଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ॥ 35 ॥
ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ମହେନ୍ଦ୍ରପରିପାଲିତମ୍ ।
ଷଷ୍ଟି ର୍ଗିରିସହସ୍ରାଣି କାଞ୍ଚନାନି ଗମିଷ୍ଯଥ ॥ 36 ॥
ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାନି ଭ୍ରାଜମାନାନି ସର୍ଵତଃ ।
ଜାତରୂପମଯୈର୍ଵୃକ୍ଷୈ ଶୋଭିତାନି ସୁପୁଷ୍ପିତୈଃ ॥ 37 ॥
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତୋ ରାଜା ମେରୁରୁତ୍ତରପର୍ଵତଃ ।
ଆଦିତ୍ଯେନ ପ୍ରସନ୍ନେନ ଶୈଲୋ ଦତ୍ତଵରଃ ପୁରା ॥ 38 ॥
ତେନୈଵ ମୁକ୍ତଶ୍ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ସର୍ଵ ଏଵ ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯାଃ ।
ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଵା ରାତ୍ରଂ ଚ କାଞ୍ଚନାଃ ॥ 39 ॥
ତ୍ଵଯି ଯେ ଚାପି ଵତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ ।
ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ରକ୍ତାଶ୍ଚ ପ୍ରଭଯା କାଞ୍ଚନପ୍ରଭାଃ ॥ 40 ॥
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ମରୂତୋ ଵସଵଶ୍ଚ ଦିଵୌକସଃ ।
ଆଗମ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ମେରୁମୁତ୍ତମପର୍ଵତମ୍ ॥ 41 ॥
ଆଦିତ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ତୈଶ୍ଚ ସୂର୍ଯୋଽଭିପୂଜିତଃ ।
ଅଦୃଶ୍ଯସ୍ସର୍ଵଭୂତାନାମସ୍ତଂ ଗଚ୍ଛତିପର୍ଵତମ୍ ॥ 42 ॥
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶ ତାନି ଦିଵାକରଃ ।
ମୁହୂର୍ତାର୍ଧେନ ତଂ ଶୀଘ୍ରମଭିଯାତି ଶିଲୋଚ୍ଚଯମ୍ ॥ 43 ॥
ଶୃଙ୍ଗେ ତସ୍ଯ ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଭଵନଂ ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭମ୍ ।
ପ୍ରାସାଦଗଣସମ୍ବାଧଂ ଵିହିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ॥ 44 ॥
ଶୋଭିତଂ ତରୁଭିଶ୍ଚିତ୍ରୈର୍ନାନାପକ୍ଷିସମାକୁଲୈଃ ।
ନିକେତଂ ପାଶହସ୍ତସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 45 ॥
ଅନ୍ତରା ମେରୁମସ୍ତଂ ଚ ତାଲୋ ଦଶଶିରା ମହାନ୍ ।
ଜାତରୂପମଯ୍ଶୀମାନ୍ଭ୍ରାଜତେ ଚିତ୍ରଵେଦିକଃ ॥ 46 ॥
ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦୁର୍ଗେଷୁ ସରସ୍ସୁ ଚ ସରିତ୍ସୁ ଚ ।
ରାଵଣସ୍ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମାର୍ଗିତଵ୍ଯସ୍ତତ ସ୍ତତଃ ॥ 47 ॥
ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ତପସା ସ୍ଵେନ ଭାଵିତଃ ।
ମେରୁସାଵର୍ଣିରିତ୍ଯେଵ ଖ୍ଯାତୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ସମଃ ॥ 48 ॥
ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ମେରୁସାଵର୍ଣିର୍ମହର୍ଷିଃ ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭଃ ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭୂମୌ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ମୈଥିଲୀଂ ପ୍ରତି ॥ 49 ॥
ଏତାଵ ଜ୍ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଭାସ୍କରୋ ରଜନୀକ୍ଷ୍ଯେ ।
କୃତ୍ଵା ଵିତିମିରଂ ସର୍ଵମସ୍ତଂ ଗଚ୍ଛତି ପର୍ଵତମ୍ ॥ 50 ॥
ଏତାଵଦ୍ଵାନରୈଶ୍ଶକ୍ଯଂ ଗନ୍ତୁଂ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ ।
ଅଭାସ୍କରମମର୍ଯାଦଂ ନ ଜାନୀମସ୍ତତଃ ପରମ୍ ॥ 51 ॥
ଅଧିଗମ୍ଯ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ନିଲଯଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ।
ଅସ୍ତ ପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ପୂର୍ଣେ ମାସେ ନିଵର୍ତତ ॥ 52 ॥
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମାସାନ୍ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଵସନ୍ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ମମ ।
ସହୈଵ ଶୂରୋ ଯୁଷ୍ମାଭିଶ୍ଶ୍ଵଶୁରୋ ମେ ଗମିଷ୍ଯତି ॥ 53 ॥
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵମେତସ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଦିଷ୍ଟକାରିଭିଃ ।
ଗୁରୁରେଷ ମହାବାହୁଶ୍ଶ୍ଵଶୁରୋ ମେ ମହାବଲଃ ॥ 54 ॥
ଭଵନ୍ତଶ୍ଚାପି ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵ କର୍ମସୁ ।
ପ୍ରମାଣମେନଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ପଶ୍ଚିମାଂ ଦିଶମ୍ ॥ 55 ॥
ଦୃଷ୍ଟାଯାଂ ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯାମମିତତେଜସଃ ।
କୃତକୃତ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯାମଃ କୃତସ୍ଯ ପ୍ରତିକର୍ମଣା ॥ 56 ॥
ଅତୋଽନ୍ଯଦପି ଯତ୍କାର୍ଯଂ କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ହିତଂ ଭଵେତ୍ ।
ସମ୍ପ୍ରଧାର୍ଯ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଦେଶକାଲାର୍ଥସଂହିତମ୍ ॥ 57 ॥
ତତଃ ସୁଷେଣପ୍ରମୁଖାଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗାମାଃ ସ୍ସୁଗ୍ରୀଵ ଵାକ୍ଯଂ ନିପୁଣଂ ନିଶମ୍ଯ ।
ଆମନ୍ତ୍ଯ୍ର ସର୍ଵେ ପ୍ଲଵଗାଧିପଂ ତେ ଜଗ୍ମୁର୍ଦିଶଂ ତାଂ ଵରୁଣାଭିଗୁପ୍ତାମ୍ ॥ 58 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha dvicatvāriṃśassargaḥ |
atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam |
abravīnmeghasaṅkāśaṃ suṣeṇaṃ nāma yūthapam || 1 ||
tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam |
abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya ca || 2 ||
marīciputraṃ mārīcamarciṣmantaṃ mahākapim |
vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahendrasadṛśadyutim || 3 ||
buddhivikramasampannaṃ vainateyasamadyutim |
marīciputrānmārīcānarcirmālānmahābalān || 4 ||
ṛṣiputrāṃścatāntsarvānpratīcīmādiśaddiśam |
dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ || 5 ||
suṣeṇapramukhā yūyaṃ vaidehīṃ parimārgataḥ |
surāṣṭrānsahabāhlīkān ścandracitrāṃstathaiva ca || 6 ||
sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi ca |
punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakuloddālakākulam || 7 ||
tathā ketakaṣaṇḍāṃśca mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ |
pratyaksrotogamāścaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ || 8 ||
tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaśca ye |
tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuccaśirasaśśilāḥ || 9 ||
girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paścimāṃ diśam |
tataḥ paścimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha || 10 ||
timinakrāyutajalamakṣobhyamatha vānarāḥ |
tataḥ ketakaṣaṇḍeṣu tamālagahaneṣu ca || 11 ||
kapayo vihariṣyanti nārikelavaneṣu ca |
tatra sītāṃ ca mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca || 12 ||
velātalaniviṣṭeṣu parvateṣu vaneṣu ca |
muracīpattanaṃ caiva ramyaṃ caiva jaṭīpuram || 13 ||
avantīmaṅgalopāṃ ca tathā cālakṣitaṃ vanam |
rāṣṭrāṇi ca viśālāni pattanāni tatastataḥ || 14 ||
sindhusāgarayoścaiva saṅgame tatra parvataḥ |
mahānhemagirirnāma śataśṛṅgo mahādrumaḥ || 15 ||
tasya prastheṣu ramyeṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ |
timimatsyagajāṃścaiva nīḍānyāropayanti te || 16 ||
tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāśca ye |
dṛptāstṛptāśca mātaṅgāstoyadasvananisvanāḥ || 17 ||
vicaranti viśāle'smiṃstoyapūrṇe samantataḥ |
tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñcanaṃ citrapādapam || 18 ||
sarvamāśu vicetavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ |
koṭiṃ tatra samudre tu kāñcanīṃ śatayojanām || 19 ||
durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ |
koṭyastatra caturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām || 20 ||
vasantyagninikāśānāṃ ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām |
pāvakārciḥ pratīkāśāssamavetāssahasraśaḥ || 21 ||
nātyāsādayitavyāste vānarairbhīmavikramaiḥ |
nādeyaṃ ca phalaṃ tasmāddeśātkiñcit plavaṅgamaiḥ || 22 ||
durāsadā hi te vīrā ssattvavanto mahābalāḥ |
phalamūlāni te tatra rakṣante bhīmavikramāḥ || 23 ||
tatra yatnaśca kartavyo mārgitavyā ca jānakī |
na hi tebhyo bhayaṃ kiñcitkapitvamanuvartatām || 24 ||
tatra vaiḍhūryavarṇābho vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ |
nānādrumalatākīrṇo vajro nāma mahāgiriḥ || 25 ||
śrīmānsamuditastatra yojanānāṃ śataṃ samam |
guhāstatra vicetavyā prayatnena plavaṅgamāḥ || 26 ||
caturbhāge samudrasya cakravānnāma parvataḥ |
tatra cakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 27 ||
tatra pañcajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ ca dānavam |
ājahāra tataścakraṃ śaṅkhaṃ ca puruṣottamaḥ || 28 ||
tasya sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |
rāvaṇa ssaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 29 ||
yojanānāṃ catuṣṣaṣṭirvarāho nāma parvataḥ |
suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhe varuṇālaye || 30 ||
tatra prāgjyotiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram |
yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 31 ||
tatra sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |
rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 32 ||
tamatikramya śailendraṃ kāñcanāntaranirdaraḥ |
parvata ssarvasauvarṇo dhārāprasravaṇāyutaḥ || 33 ||
taṃ gajāśca varāhāśca siṃha vyāghrāśca sarvataḥ |
abhigarjanti satataṃ tena śabdena darpitāḥ || 34 ||
yasminharihayśīmānmahendraḥ pākaśāsanaḥ |
abhiṣiktaḥ surai rājā meghavānnāma parvataḥ || 35 ||
tamatikramya śailendraṃ mahendraparipālitam |
ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñcanāni gamiṣyatha || 36 ||
taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ |
jātarūpamayairvṛkṣai śobhitāni supuṣpitaiḥ || 37 ||
teṣāṃ madhye sthito rājā meruruttaraparvataḥ |
ādityena prasannena śailo dattavaraḥ purā || 38 ||
tenaiva muktaśśailendrassarva eva tvadāśrayāḥ |
matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ ca kāñcanāḥ || 39 ||
tvayi ye cāpi vatsyanti devagandharvadānavāḥ |
te bhaviṣyanti raktāśca prabhayā kāñcanaprabhāḥ || 40 ||
viśve devāśca marūto vasavaśca divaukasaḥ |
āgamya paścimāṃ sandhyāṃ merumuttamaparvatam || 41 ||
ādityamupatiṣṭhanti taiśca sūryo'bhipūjitaḥ |
adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gacchatiparvatam || 42 ||
yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ |
muhūrtārdhena taṃ śīghramabhiyāti śiloccayam || 43 ||
śṛṅge tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham |
prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā || 44 ||
śobhitaṃ tarubhiścitrairnānāpakṣisamākulaiḥ |
niketaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 45 ||
antarā merumastaṃ ca tālo daśaśirā mahān |
jātarūpamayśīmānbhrājate citravedikaḥ || 46 ||
teṣu sarveṣu durgeṣu sarassu ca saritsu ca |
rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 47 ||
yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svena bhāvitaḥ |
merusāvarṇirityeva khyāto vai brahmaṇā samaḥ || 48 ||
praṣṭavyo merusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ |
praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati || 49 ||
etāva jjīvalokasya bhāskaro rajanīkṣye |
kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gacchati parvatam || 50 ||
etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |
abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 51 ||
adhigamya tu vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca |
asta parvatamāsādya pūrṇe māse nivartata || 52 ||
ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyo bhavenmama |
sahaiva śūro yuṣmābhiśśvaśuro me gamiṣyati || 53 ||
śrotavyaṃ sarvametasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ |
gurureṣa mahābāhuśśvaśuro me mahābalaḥ || 54 ||
bhavantaścāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu |
pramāṇamenaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paścimāṃ diśam || 55 ||
dṛṣṭāyāṃ tu narendrasya patnyāmamitatejasaḥ |
kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā || 56 ||
ato'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavet |
sampradhārya bhavadbhiśca deśakālārthasaṃhitam || 57 ||
tataḥ suṣeṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya |
āmantyra sarve plavagādhipaṃ te jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām || 58 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||