📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.71 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ଏକସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗଃ
3.71 Aranyakanda - Ekasaptatitama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପୁରା ରାମ ମହାବାହୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମ ।
ରୂପମାସୀନ୍ମମା ଚିନ୍ତ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 1 ॥
ଯଥା ସୋମସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚ ଯଥା ଵପୁଃ ।
ସୋଽହଂ ରୂପମିଦଂ କୃତ୍ଵା ଲୋକଵିତ୍ରାସନଂ ମହତ୍ ॥ 2 ॥
ଋଷୀନ୍ଵନଗତାନ୍ରାମ ତ୍ରାସଯାମି ତତସ୍ତତଃ ।
ତତସ୍ସ୍ଥୂଲଶିରା ନାମ ମହର୍ଷିଃ କୋପିତୋ ମଯା ॥ 3 ॥
ସଞ୍ଚିନ୍ଵନ୍ଵିଵିଧଂ ଵନ୍ଯଂ ରୂପେଣାନେନ ଧର୍ଷିତଃ ।
ତେନାହମୁକ୍ତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯୈଵଂ ଘୋରଶାପାଭିଧାଯିନା ॥ 4 ॥
ଏତଦେଵ ନୃଶଂସଂ ତେ ରୂପମସ୍ତୁ ଵିଗର୍ହିତମ୍ ।
ସ ମଯା ଯାଚିତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଶାପସ୍ଯୋନ୍ତୋ ଭଵେଦିତି ॥ 5 ॥
ଅଭିଶାପକୃତସ୍ଯେତି ତେନେଦଂ ଭାଷିତଂ ଵଚଃ ।
ଯଦା ଛିତ୍ତ୍ଵା ଭୁଜୌ ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଦହେଦ୍ଵିଜନେ ଵନେ ॥ 6 ॥
ତଦା ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ରୂପଂ ସ୍ଵମେଵ ଵିପୁଲଂ ଶୁଭମ୍ ।
ଶ୍ରିଯା ଵିରାଜିତଂ ପୁତ୍ରଂ ଦନୋସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ॥ 7 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରକୋପାଦିଦଂ ରୂପଂ ପ୍ରାପ୍ତମେଵଂ ରଣାଜିରେ ।
ଅହଂ ହି ତପସୋଗ୍ରେଣ ପିତାମହମତୋଷଯମ୍ ॥ 8 ॥
ଦୀର୍ଘମାଯୁସ୍ସ ମେ ପ୍ରାଦାତ୍ତତୋ ମାଂ ଵିଭ୍ରମୋଽସ୍ପୃଶତ୍ ।
ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ କିଂ ମେ ଶକ୍ରଃ କରିଷ୍ଯତି ॥ 9 ॥
ଇତ୍ଯେଵଂ ବୁଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ ରଣେ ଶକ୍ରମଧର୍ଷଯମ୍ ।
ତସ୍ଯ ବାହୁପ୍ରଯୁକ୍ତେନ ଵଜ୍ରେଣ ଶତପର୍ଵଣା ॥ 10 ॥
ସକ୍ଥିନୀ ଚୈଵ ମୂର୍ଧା ଚ ଶରୀରେ ସମ୍ପ୍ରଵେଶିତମ୍ ।
ସ ମଯା ଯାଚ୍ଯମାନସ୍ସନ୍ନାନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍ ॥ 11 ॥
ପିତାମହଵଚସ୍ସତ୍ଯଂ ତଦସ୍ତ୍ଵିତି ମମାବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅନାହାରଃ କଥଂ ଶକ୍ତୋ ଭଗ୍ନସକ୍ଥିଶିରୋମୁଖଃ ॥ 12 ॥
ଵଜ୍ରେଣାଭିହତଃ କାଲଂ ସୁଦୀର୍ଘମପି ଜୀଵିତୁମ୍ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ମେ ଶକ୍ରୋ ବାହୂ ଯୋଜନମାଯତୌ ॥ 13 ॥
ପ୍ରାଦାଦାସ୍ଯଂ ଚ ମେ କୁକ୍ଷୌ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରମକଲ୍ପଯତ୍ ।
ସୋଽହଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ଦୀର୍ଘାଭ୍ଯାଂ ସଙ୍କୃଷ୍ଯାସ୍ମିନ୍ଵନେ ଚରାନ୍ ॥ 14 ॥
ସିଂହଵ୍ଦିପମୃଗଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ ଭକ୍ଷଯାମି ସମନ୍ତତଃ ।
ସ ତୁ ମାମବ୍ରଵୀଦିନ୍ଦ୍ରୋ ଯଦା ରାମସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 15 ॥
ଛେତ୍ସ୍ଯତେ ସମରେ ବାହୂ ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯସି ।
ଅନେନ ଵପୁଷା ରାମ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ରାଜସତ୍ତମ ॥ 16 ॥
ଯଦ୍ଯତ୍ପଶ୍ଯାମି ସର୍ଵସ୍ଯ ଗ୍ରହଣଂ ସାଧୁ ରୋଚଯେ ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଗ୍ରହଣଂ ରାମୋ ମନ୍ଯେଽହଂ ସମୁପୈଷ୍ଯତି ॥ 17 ॥
ଇମାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦେହନ୍ଯାସକୃତଶ୍ରମଃ ।
ସ ତ୍ଵଂ ରାମୋଽସି ଭଦ୍ରଂ ତେ ନାହମନ୍ଯେନ ରାଘଵ ॥ 18 ॥
ଶକ୍ଯୋ ହନ୍ତୁଂ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵମେଵମୁକ୍ତଂ ମହର୍ଷିଣା ।
ଅହଂ ହି ମତିସାଚିଵ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ନରର୍ଷଭ ॥ 19 ॥
ମିତ୍ରଂ ଚୈଵୋପଦେକ୍ଷ୍ଯାମି ଯୁଵାଭ୍ଯାଂ ସଂସ୍କୃତୋଽଗ୍ନିନା ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦନୁନା ତେନ ରାଘଵଃ ॥ 20 ॥
ଇଦଂ ଜଗାଦ ଵଚନଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯୋପଶୃଣ୍ଵତଃ ।
ରାଵଣେନ ହୃତା ଭାର୍ଯା ମମ ସୀତା ଯଶସ୍ସ୍ଵିନୀ ॥ 21 ॥
ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ଜନସ୍ଥାନାତ୍ସହଭ୍ରାତ୍ରା ଯଥାସୁଖମ୍ ।
ନାମମାତ୍ରଂ ତୁ ଜାନାମି ନ ରୂପଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ॥ 22 ॥
ନିଵାସଂ ଵା ପ୍ରଭାଵଂ ଵା ଵଯଂ ତସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ମହେ ।
ଶୋକାର୍ତାନାମନାଥାନାମେଵଂ ଵିପରିଧାଵତାମ୍ ॥ 23 ॥
କାରୁଣ୍ଯଂ ସଦୃଶଂ କର୍ତୁମୁପକାରେ ଚ ଵର୍ତତାମ୍ ।
କାଷ୍ଠାନ୍ଯାଦାଯ ଶୁଷ୍କାଣି କାଲେ ଭଗ୍ନାନି କୁଞ୍ଜରୈଃ ॥ 24 ॥
ଧକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଵଯଂ ଵୀର ଶ୍ଵଭ୍ରେ ମହତି କଲ୍ପିତେ ।
ସ ତ୍ଵଂ ସୀତାଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯେନ ଵା ଯତ୍ର ଵା ହୃତା ॥ 25 ॥
କୁରୁ କଲ୍ଯାଣମତ୍ଯର୍ଥଂ ଯଦି ଜାନାସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ଵାକ୍ଯଂ ଦନୁରନୁତ୍ତମମ୍ ॥ 26 ॥
ପ୍ରୋଵାଚ କୁଶଲୋ ଵକ୍ତୁଂ ଵକ୍ତାରମପି ରାଘଵମ୍ ।
ଦିଵ୍ଯମସ୍ତି ନ ମେ ଜ୍ଞାନଂ ନାଭିଜାନାମି ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 27 ॥
ଯସ୍ତାଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଦଗ୍ଧସ୍ସ୍ଵଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ ।
ଅଦଗ୍ଧସ୍ଯ ତୁ ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ଶକ୍ତିରସ୍ତି ନ ମେ ପ୍ରଭୋ ॥ 28 ॥
ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ସୀତା ଯେନ ହୃତା ତଵ ।
ଵିଜ୍ଞାନଂ ହି ମମ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଶାପଦୋଷେଣ ରାଘଵ ॥ 29 ॥
ସ୍ଵକୃତେନ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ରୂପଂ ଲୋକଵିଗର୍ହିତମ୍ ।
କିଂ ତୁ ଯାଵନ୍ନ ଯାତ୍ଯସ୍ତଂ ସଵିତା ଶ୍ରାନ୍ତଵାହନଃ ॥ 30 ॥
ତାଵନ୍ମାମଵଟେ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଦହ ରାମ ଯଥାଵିଧି ।
ଦଗ୍ଧସ୍ତ୍ଵଯାହମଵଟେ ନ୍ଯାଯେନ ରଘୁନନ୍ଧନ ॥ 31 ॥
ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତମହଂ ଵୀର ଯସ୍ତଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ତେନ ସଖ୍ଯଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନ୍ଯାଯ୍ଯଵୃତ୍ତେନ ରାଘଵ ॥ 32 ॥
କଲ୍ପଯିଷ୍ଯତି ତେ ପ୍ରୀତସ୍ସାହାଯ୍ଯଂ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ ।
ନ ହି ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ଯଵିଜ୍ଞାତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲେକେଷୁ ରାଘଵ ॥ 33 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଏକସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekasaptatitamassargaḥ |
purā rāma mahābāho mahābalaparākrama |
rūpamāsīnmamā cintyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam || 1 ||
yathā somasya śakrasya sūryasya ca yathā vapuḥ |
so'haṃ rūpamidaṃ kṛtvā lokavitrāsanaṃ mahat || 2 ||
ṛṣīnvanagatānrāma trāsayāmi tatastataḥ |
tatassthūlaśirā nāma maharṣiḥ kopito mayā || 3 ||
sañcinvanvividhaṃ vanyaṃ rūpeṇānena dharṣitaḥ |
tenāhamuktaḥ prekṣyaivaṃ ghoraśāpābhidhāyinā || 4 ||
etadeva nṛśaṃsaṃ te rūpamastu vigarhitam |
sa mayā yācitaḥ kruddhaśśāpasyonto bhavediti || 5 ||
abhiśāpakṛtasyeti tenedaṃ bhāṣitaṃ vacaḥ |
yadā chittvā bhujau rāmastvāṃ dahedvijane vane || 6 ||
tadā tvaṃ prāpsyase rūpaṃ svameva vipulaṃ śubham |
śriyā virājitaṃ putraṃ danostvaṃ viddhi lakṣmaṇa || 7 ||
indrakopādidaṃ rūpaṃ prāptamevaṃ raṇājire |
ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmahamatoṣayam || 8 ||
dīrghamāyussa me prādāttato māṃ vibhramo'spṛśat |
dīrghamāyurmayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati || 9 ||
ityevaṃ buddhimāsthāya raṇe śakramadharṣayam |
tasya bāhuprayuktena vajreṇa śataparvaṇā || 10 ||
sakthinī caiva mūrdhā ca śarīre sampraveśitam |
sa mayā yācyamānassannānayadyamasādanam || 11 ||
pitāmahavacassatyaṃ tadastviti mamābravīt |
anāhāraḥ kathaṃ śakto bhagnasakthiśiromukhaḥ || 12 ||
vajreṇābhihataḥ kālaṃ sudīrghamapi jīvitum |
evamuktastu me śakro bāhū yojanamāyatau || 13 ||
prādādāsyaṃ ca me kukṣau tīkṣṇadaṃṣṭramakalpayat |
so'haṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ saṅkṛṣyāsminvane carān || 14 ||
siṃhavdipamṛgavyāghrān bhakṣayāmi samantataḥ |
sa tu māmabravīdindro yadā rāmassalakṣmaṇaḥ || 15 ||
chetsyate samare bāhū tadā svargaṃ gamiṣyasi |
anena vapuṣā rāma vane'sminrājasattama || 16 ||
yadyatpaśyāmi sarvasya grahaṇaṃ sādhu rocaye |
avaśyaṃ grahaṇaṃ rāmo manye'haṃ samupaiṣyati || 17 ||
imāṃ buddhiṃ puraskṛtya dehanyāsakṛtaśramaḥ |
sa tvaṃ rāmo'si bhadraṃ te nāhamanyena rāghava || 18 ||
śakyo hantuṃ yathātattvamevamuktaṃ maharṣiṇā |
ahaṃ hi matisācivyaṃ kariṣyāmi nararṣabha || 19 ||
mitraṃ caivopadekṣyāmi yuvābhyāṃ saṃskṛto'gninā |
evamuktastu dharmātmā danunā tena rāghavaḥ || 20 ||
idaṃ jagāda vacanaṃ lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |
rāvaṇena hṛtā bhāryā mama sītā yaśassvinī || 21 ||
niṣkrāntasya janasthānātsahabhrātrā yathāsukham |
nāmamātraṃ tu jānāmi na rūpaṃ tasya rakṣasaḥ || 22 ||
nivāsaṃ vā prabhāvaṃ vā vayaṃ tasya na vidmahe |
śokārtānāmanāthānāmevaṃ viparidhāvatām || 23 ||
kāruṇyaṃ sadṛśaṃ kartumupakāre ca vartatām |
kāṣṭhānyādāya śuṣkāṇi kāle bhagnāni kuñjaraiḥ || 24 ||
dhakṣyāmastvāṃ vayaṃ vīra śvabhre mahati kalpite |
sa tvaṃ sītāṃ samācakṣva yena vā yatra vā hṛtā || 25 ||
kuru kalyāṇamatyarthaṃ yadi jānāsi tattvataḥ |
evamuktastu rāmeṇa vākyaṃ danuranuttamam || 26 ||
provāca kuśalo vaktuṃ vaktāramapi rāghavam |
divyamasti na me jñānaṃ nābhijānāmi maithilīm || 27 ||
yastāṃ jñāsyati taṃ vakṣye dagdhassvaṃ rūpamāsthitaḥ |
adagdhasya tu vijñātuṃ śaktirasti na me prabho || 28 ||
rākṣasaṃ taṃ mahāvīryaṃ sītā yena hṛtā tava |
vijñānaṃ hi mama bhraṣṭaṃ śāpadoṣeṇa rāghava || 29 ||
svakṛtena mayā prāptaṃ rūpaṃ lokavigarhitam |
kiṃ tu yāvanna yātyastaṃ savitā śrāntavāhanaḥ || 30 ||
tāvanmāmavaṭe kṣiptvā daha rāma yathāvidhi |
dagdhastvayāhamavaṭe nyāyena raghunandhana || 31 ||
vakṣyāmi tamahaṃ vīra yastaṃ jñāsyati rākṣasam |
tena sakhyaṃ ca kartavyaṃ nyāyyavṛttena rāghava || 32 ||
kalpayiṣyati te prītassāhāyyaṃ laghuvikramaḥ |
na hi tasyāstyavijñātaṃ triṣu lekeṣu rāghava || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||