📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.5 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗଃ
3.5 Aranyakanda - Panchama Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ହତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଭୀମବଲଂ ଵିରାଧଂ ରାକ୍ଷସଂ ଵନେ ।
ତତସ୍ସୀତାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 1 ॥
ଅବ୍ରଵୀଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ଭ୍ରାତରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ।
କଷ୍ଟଂ ଵନମିଦଂ ଦୁର୍ଗଂ ନ ଚ ସ୍ମ ଵନଗୋଚରାଃ ॥ 2 ॥
ଅଭିଗଚ୍ଛାମହେ ଶୀଘ୍ରଂ ଶରଭଙ୍ଗଂ ତପୋଧନମ୍ ।
ଆଶ୍ରମଂ ଶରଭଙ୍ଗସ୍ଯ ରାଘଵୋଽଭିଜଗାମ ହ ॥ 3 ॥
ତସ୍ଯ ଦେଵପ୍ରଭାଵସ୍ଯ ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ।
ସମୀପେ ଶରଭଙ୍ଗସ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ 4 ॥
ଵିଭ୍ରାଜମାନଂ ଵପୁଷା ସୂର୍ଯଵୈଶ୍ଵାନରୋପମମ୍ ।
ଅଵରୁହ୍ଯରଥୋତ୍ସଙ୍ଗାଦାକାଶେ ଵିବୁଧାନୁଗମ ॥ 5 ॥
ଅସଂସ୍ପୃଶନ୍ତଂ ଵସୁଧାଂ ଦଦର୍ଶ ଵିବୁଧେଶ୍ଵରମ୍ ।
ସୁପ୍ରଭାଭରଣଂ ଦେଵଂ ଵିରଜୋଽମ୍ବରଧାରିଣମ୍ ॥ 6 ॥
ତଦ୍ଵିଧୈରେଵ ବହୁଭିଃ ପୂଜ୍ଯମାନଂ ମହାତ୍ମଭିଃ ।
ହରିଭିର୍ଵାଜିଭିର୍ଯୁକ୍ତମନ୍ତରିକ୍ଷଗତଂ ରଥମ୍ ॥ 7 ॥
ଦଦର୍ଶାଦୂରତସ୍ତସ୍ଯ ତରୁଣାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭମ୍ ।
ପାଣ୍ଡୁରାଭ୍ରଘନପ୍ରଖ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲସନ୍ନିଭମ୍ ॥ 8 ॥
ଅପଶ୍ଯଦ୍ଵିମଲଂ ଛତ୍ରଂ ଚିତ୍ରମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତମ୍ ।
ଚାମରଵ୍ଯଜନେ ଚାଗ୍ର୍ଯେ ରୁକ୍ମଦଣ୍ଡେ ମହାଧନେ ॥ 9 ॥
ଗୃହୀତେ ଵରନାରୀଭ୍ଯାଂ ଧୂଯମାନେ ଚ ମୂର୍ଧନି ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାମରସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ବହଵଃ ପରମର୍ଷଯଃ ॥ 10 ॥
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତଂ ଦେଵଂ ଵାଗ୍ଭିରଗ୍ଯ୍ରାଭିରୀଡିରେ ।
ସହ ସମ୍ଭାଷମାଣେ ତୁ ଶରଭଙ୍ଗେନ ଵାସଵେ ॥ 11 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁଂ ତତ୍ର ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରାମୋଽଥ ରଥମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍ ॥ 12 ॥
ଅର୍ଚିଷ୍ମନ୍ତଂ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟମଦ୍ଭୁତଂ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ପ୍ରତପନ୍ତମିଵାଦିତ୍ଯମନ୍ତରିକ୍ଷଗତଂ ରଥମ୍ ॥ 13 ॥
ଯେ ହଯାଃ ପୁରୁହୂତସ୍ଯ ପୁରା ଶକ୍ରସ୍ଯ ନଶ୍ଶ୍ରୁତାଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତା ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ ଇମେ ହରଯୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ 14 ॥
ଇମେ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଯେ ତିଷ୍ଠ୍ନ୍ତ୍ଯଭିତୋ ରଥମ୍ ।
ଶତଂ ଶତଂ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ଯୁଵାନଃ ଖଙ୍ଗପାଣଯଃ ॥ 15 ॥
ଵିସ୍ତୀର୍ଣଵିପୁଲୋରସ୍କାଃ ପରିଘାଯତବାହଵଃ ।
ଶୋଣାଂଶୁଵସନାସ୍ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାଧ୍ରା ଇଵ ଦୁରାସଦାଃ ॥ 16 ॥
ଉରୋଦେଶେଷୁ ସର୍ଵେଷାଂ ହାରା ଜ୍ଵଲନସନ୍ନିଭାଃ ।
ରୂପଂ ବିଭ୍ରତି ସୌମିତ୍ରେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଵାର୍ଷିକମ୍ ॥ 17 ॥
ଏତଦ୍ଦି କିଲ ଦେଵାନାଂ ଵଯୋ ଭଵତି ନିତ୍ଯଦା ।
ଯଥେମେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ॥ 18 ॥
ଇହୈଵ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ମୁହୂର୍ତଂ ତିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଯାଵଜ୍ଜାନାମ୍ଯହଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ କ ଏଷ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ରଥେ ॥ 19 ॥
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୌମିତ୍ରିମିହୈଵ ସ୍ଥୀଯତାମିତି ।
ଅଭିଚକ୍ରାମ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ଶରଭଙ୍ଗାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି ॥ 20 ॥
ତତସ୍ସମଭିଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାମଂ ଶଚୀପତିଃ ।
ଶରଭଙ୍ଗମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଵିକ୍ତ ଇଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 21 ॥
ଇହୋପଯାତ୍ଯସୌ ରାମୋ ଯାଵନ୍ମାଂ ନାଭିଭାଷତେ ।
ନିଷ୍ଠାଂ ନଯତୁ ତାଵତ୍ତୁ ତତୋ ମା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତି ॥ 22 ॥
ଜିତଵନ୍ତଂ କୃତାର୍ଥଂ ହି ତଦାହମଚିରାଦିମମ୍ ।
କର୍ମ ହ୍ଯନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହଦନ୍ଯୈସ୍ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ॥ 23 ॥
ଇତି ଵଜ୍ରୀ ତମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମାନଯିତ୍ଵା ଚ ତାପସମ୍ ।
ରଥେନ ହଯଯୁକ୍ତେନ ଯଯୌ ଦିଵମରିନ୍ଦମଃ ॥ 24 ॥
ପ୍ରଯାତେ ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ରାଘଵସ୍ସପରିଚ୍ଛଦଃ ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସୀନଂ ଶରଭଙ୍ଗମୁପାଗମତ୍ ॥ 25 ॥
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ଚ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ରାମସ୍ସୀତା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ନିଷେଦୁସ୍ସମନୁଜ୍ଞାତା ଲବ୍ଧଵାସା ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ ॥ 26 ॥
ତତଶ୍ଶକ୍ରୋପଯାନଂ ତୁ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ସ ରାଘଵଃ ।
ଶରଭଙ୍ଗଶ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଯଂ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ॥ 27 ॥
ମାମେଷ ଵରଦୋ ରାମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନିନୀଷତି ।
ଜିତମୁଗ୍ରେଣ ତପସା ଦୁଷ୍ପ୍ରାପମକୃତାତ୍ମଭିଃ ॥ 28 ॥
ଅହଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଵର୍ତମାନମଦୂରତଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନ ଗଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରିଯାତିଥିମ୍ ॥ 29 ॥
ତ୍ଵଯାଽହଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଧାର୍ମିକେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ସମାଗମ୍ଯ ଗମିଷ୍ଯାମି ତ୍ରିଦିଵଂ ଦେଵସେଵିତମ୍ ॥ 30 ॥
ଅକ୍ଷଯା ନରଶାର୍ଦୂଲ ମଯା ଲୋକା ଜିତାଶ୍ଶୁଭା ।
ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯାଶ୍ଚ ନାକପୃଷ୍ଠ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମାମକାନ୍ ॥ 31 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ର ଵିଶାରଦଃ ।
ଋଷିଣା ଶରଭଙ୍ଗେଣ ରାଘଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 32 ॥
ଅହମେଵାହରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ମହାମୁନେ ।
ଆଵାସଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରଦିଷ୍ଟମିହ କାନନେ ॥ 33 ॥
ରାଘଵେଣୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯବଲେନ ଵୈ ।
ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ ॥ 34 ॥
ଇହ ରାମ ମହାତେଜାସ୍ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ନାମ ଧାର୍ମିକଃ ।
ଵସତ୍ଯରଣ୍ଯେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଧାସ୍ଯତି ॥ 35 ॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମଭିଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ତପସ୍ଵିନମ୍ ।
ରମଣୀଯେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ସ ତେ ଵାସଂ ଵିଧାସ୍ଯତି ॥ 36 ॥
ଇମାଂ ମନ୍ଦାକିନୀଂ ରାମ ପ୍ରତିସ୍ରୋତାମନୁଵ୍ରଜ ।
ନଦୀଂ ପୁଷ୍ପୋଡୁପଵହାଂ ତତସ୍ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯସି ॥ 37 ॥
ଏଷ ପନ୍ଥା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମୁହୂର୍ତଂ ପଶ୍ଯ ତାତ ମାମ୍ ।
ଯାଵଜ୍ଜହାମି ଗାତ୍ରାଣି ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ ॥ 38 ॥
ତତୋଽଗ୍ନିଂ ସ ସମାଧାଯ ହୁତ୍ଵା ଚାଜ୍ଯେନ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ ।
ଶରଭଙ୍ଗୋ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍ ॥ 39 ॥
ତସ୍ଯ ରୋମାଣି କେଶାଂଶ୍ଚ ତଦା ଵହ୍ନିର୍ମହାତ୍ମନଃ ।
ଜୀର୍ଣାଂ ତ୍ଵଚଂ ତଥାଽସ୍ଥୀନି ଯଚ୍ଚ ମାଂସଂ ସଶୋଣିତମ୍ ॥ 40 ॥
ସ ଚ ପାଵକସଙ୍କାଶଃ କୁମାରସ୍ସମପଦ୍ଯତ ।
ଉତ୍ଥାଯାଗ୍ନିଚଯାତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛରଭଙ୍ଗୋ ଵ୍ଯରୋଚତ ॥ 41 ॥
ସ ଲୋକାନାହିତାଗ୍ନୀନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ଦେଵାନାଂ ଚ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ଯରୋହତ ॥ 42 ॥
ସ ପୁଣ୍ଯକର୍ମା ଭୁଵନେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭଃ ପିତାମହଂ ସାନୁଚରଂ ଦଦର୍ଶ ହ ।
ପିତାମହଶ୍ଚାପି ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ନନନ୍ଦ ସୁସ୍ଵାଗତମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ ॥ 43 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcamassargaḥ |
hatvā tu taṃ bhīmabalaṃ virādhaṃ rākṣasaṃ vane |
tatassītāṃ pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān || 1 ||
abravīllakṣmaṇaṃ rāmo bhrātaraṃ dīptatejasam |
kaṣṭaṃ vanamidaṃ durgaṃ na ca sma vanagocarāḥ || 2 ||
abhigacchāmahe śīghraṃ śarabhaṅgaṃ tapodhanam |
āśramaṃ śarabhaṅgasya rāghavo'bhijagāma ha || 3 ||
tasya devaprabhāvasya tapasā bhāvitātmanaḥ |
samīpe śarabhaṅgasya dadarśa mahadadbhutam || 4 ||
vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaropamam |
avaruhyarathotsaṅgādākāśe vibudhānugama || 5 ||
asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ dadarśa vibudheśvaram |
suprabhābharaṇaṃ devaṃ virajo'mbaradhāriṇam || 6 ||
tadvidhaireva bahubhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ |
haribhirvājibhiryuktamantarikṣagataṃ ratham || 7 ||
dadarśādūratastasya taruṇādityasannibham |
pāṇḍurābhraghanaprakhyaṃ candramaṇḍalasannibham || 8 ||
apaśyadvimalaṃ chatraṃ citramālyopaśobhitam |
cāmaravyajane cāgrye rukmadaṇḍe mahādhane || 9 ||
gṛhīte varanārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani |
gandharvāmarasiddhāśca bahavaḥ paramarṣayaḥ || 10 ||
antarikṣagataṃ devaṃ vāgbhiragyrābhirīḍire |
saha sambhāṣamāṇe tu śarabhaṅgena vāsave || 11 ||
dṛṣṭvā śatakratuṃ tatra rāmo lakṣmaṇamabravīt |
rāmo'tha rathamuddiśya lakṣmaṇāyapradarśayan || 12 ||
arciṣmantaṃ śriyā juṣṭamadbhutaṃ paśya lakṣmaṇa |
pratapantamivādityamantarikṣagataṃ ratham || 13 ||
ye hayāḥ puruhūtasya purā śakrasya naśśrutāḥ |
antarikṣagatā divyāsta ime harayo dhruvam || 14 ||
ime ca puruṣavyāghrā ye tiṣṭhntyabhito ratham |
śataṃ śataṃ kuṇḍalino yuvānaḥ khaṅgapāṇayaḥ || 15 ||
vistīrṇavipuloraskāḥ parighāyatabāhavaḥ |
śoṇāṃśuvasanāssarve vyādhrā iva durāsadāḥ || 16 ||
urodeśeṣu sarveṣāṃ hārā jvalanasannibhāḥ |
rūpaṃ bibhrati saumitre pañcaviṃśativārṣikam || 17 ||
etaddi kila devānāṃ vayo bhavati nityadā |
yatheme puruṣavyāghrā dṛśyante priyadarśanāḥ || 18 ||
ihaiva saha vaidehyā muhūrtaṃ tiṣṭha lakṣmaṇa |
yāvajjānāmyahaṃ vyaktaṃ ka eṣa dyutimānrathe || 19 ||
tamevamuktvā saumitrimihaiva sthīyatāmiti |
abhicakrāma kākutstha śśarabhaṅgāśramaṃ prati || 20 ||
tatassamabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ |
śarabhaṅgamanuprāpya vivikta idamabravīt || 21 ||
ihopayātyasau rāmo yāvanmāṃ nābhibhāṣate |
niṣṭhāṃ nayatu tāvattu tato mā draṣṭumarhati || 22 ||
jitavantaṃ kṛtārthaṃ hi tadāhamacirādimam |
karma hyanena kartavyaṃ mahadanyaissuduṣkaram || 23 ||
iti vajrī tamāmantrya mānayitvā ca tāpasam |
rathena hayayuktena yayau divamarindamaḥ || 24 ||
prayāte tu sahasrākṣe rāghavassaparicchadaḥ |
agnihotramupāsīnaṃ śarabhaṅgamupāgamat || 25 ||
tasya pādau ca saṅgṛhya rāmassītā ca lakṣmaṇaḥ |
niṣedussamanujñātā labdhavāsā nimantritāḥ || 26 ||
tataśśakropayānaṃ tu paryapṛcchatsa rāghavaḥ |
śarabhaṅgaśca tatsaryaṃ rāghavāya nyavedayat || 27 ||
māmeṣa varado rāma brahmalokaṃ ninīṣati |
jitamugreṇa tapasā duṣprāpamakṛtātmabhiḥ || 28 ||
ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānamadūrataḥ |
brahmalokaṃ na gacchāmi tvāmadṛṣṭvā priyātithim || 29 ||
tvayā'haṃ puruṣavyāghra dhārmikeṇa mahātmanā |
samāgamya gamiṣyāmi tridivaṃ devasevitam || 30 ||
akṣayā naraśārdūla mayā lokā jitāśśubhā |
brāhmyāśca nākapṛṣṭhyāśca pratigṛhṇīṣva māmakān || 31 ||
evamukto naravyāghrassarvaśāstra viśāradaḥ |
ṛṣiṇā śarabhaṅgeṇa rāghavo vākyamabravīt || 32 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvāṃllokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 33 ||
rāghaveṇaivamuktastu śakratulyabalena vai |
śarabhaṅgo mahāprājñaḥ punarevābravīdvacaḥ || 34 ||
iha rāma mahātejāssutīkṣṇo nāma dhārmikaḥ |
vasatyaraṇye dharmātmā sa te śreyo vidhāsyati || 35 ||
sutīkṣṇamabhigaccha tvaṃ śucau deśe tapasvinam |
ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsaṃ vidhāsyati || 36 ||
imāṃ mandākinīṃ rāma pratisrotāmanuvraja |
nadīṃ puṣpoḍupavahāṃ tatastatra gamiṣyasi || 37 ||
eṣa panthā naravyāghra muhūrtaṃ paśya tāta mām |
yāvajjahāmi gātrāṇi jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ || 38 ||
tato'gniṃ sa samādhāya hutvā cājyena mantravit |
śarabhaṅgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam || 39 ||
tasya romāṇi keśāṃśca tadā vahnirmahātmanaḥ |
jīrṇāṃ tvacaṃ tathā'sthīni yacca māṃsaṃ saśoṇitam || 40 ||
sa ca pāvakasaṅkāśaḥ kumārassamapadyata |
utthāyāgnicayāttasmāccharabhaṅgo vyarocata || 41 ||
sa lokānāhitāgnīnāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
devānāṃ ca vyatikramya brahmalokaṃ vyarohata || 42 ||
sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha |
pitāmahaścāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ nananda susvāgatamityuvāca ha || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcamassargaḥ ||