📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.26 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ଷଡ୍ଵିଂଶ ସର୍ଗଃ
3.26 Aranyakanda - Shadvimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଦୂଷଣସ୍ତୁ ସ୍ଵକଂ ସୈନ୍ଯଂ ହନ୍ଯମାନଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ ।
ସନ୍ଦିଦେଶ ମହାବାହୁର୍ଭୀମଵେଗାନ୍ଦୁରାସଦାନ୍ ॥ 1 ॥
ରାକ୍ଷସାନ୍ପଞ୍ଚସହସ୍ରାନ୍ସମରେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ ।
ତେ ଶୂଲୈଃ ପଟ୍ଟିଶୈଃ ଖଙ୍ଗୈ ଶିଲାଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ରୁମୈରପି ॥ 2 ॥
ଶରଵର୍ଷୈରଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଵଵର୍ଷୁସ୍ତଂ ସମନ୍ତତଃ ।
ସ ଦୃମାଣାଂ ଶିଲାନାଂ ଚ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରାଣହରଂ ମହତ୍ ॥ 3 ॥
ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘଵସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣସାଯକୈଃ ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତଦ୍ଵର୍ଷଂ ନିମୀଲିତ ଇଵର୍ଷଭଃ ॥ 4 ॥
ରାମଃ କ୍ରୋଧଂ ପରଂ ଭେଜେ ଵଧାର୍ଥଂ ସର୍ଵରକ୍ଷସାମ୍ ।
ତତଃ କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଇଵ ତେଜସା ॥ 5 ॥
ଶରୈରଵାକିରତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵତସ୍ସହଦୂଷଣମ୍ ।
ତତସ୍ସେନାପତିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୂଷଣଶ୍ଶତ୍ରୁଦୂଷଣଃ ॥ 6 ॥
ଶରୈରଶନିକଲ୍ପୈସ୍ତଂ ରାଘଵଂ ସମଵାକିରତ୍ ।
ତତୋ ରାମସ୍ସୁସଙ୍କୃଦ୍ଧଃ କ୍ଷୁରେଣାସ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ ॥ 7 ॥
ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଵୀରଶ୍ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରୋ ହଯାନ୍ ।
ହତ୍ଵା ଚାଶ୍ଵାନ୍ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସାରଥେଃ ॥ 8 ॥
ଶିରୋ ଜହାର ତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ଵକ୍ଷସି ।
ସ ଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ ॥ 9 ॥
ଜଗ୍ରାହ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଭଂ ପରିଘଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ।
ଵେଷ୍ଟିତଂ କାଞ୍ଚନୈଃ ପଟ୍ଟୈର୍ଦେଵସୈନ୍ଯପ୍ରମର୍ଦନମ୍ ॥ 10 ॥
ଆଯସୈଶ୍ଶଙ୍କୁଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ କୀର୍ଣଂ ପରଵସୋକ୍ଷିତମ୍ ।
ଵଜ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶଂ ପରଗୋପୁରଦାରଣମ୍ ॥ 11 ॥
ତଂ ମହୋରଗସଙ୍କାଶଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରିଘଂ ରଣେ ।
ଦୂଷଣୋଽଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରାମଂ କ୍ରୂରକର୍ମା ନିଶାଚରଃ ॥ 12 ॥
ତସ୍ଯାଭିପତମାନସ୍ଯ ଦୂଷଣସ୍ଯ ସ ରାଘଵଃ ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶରାଭ୍ଯାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ସହସ୍ତାଭରଣୌ ଭୁଜୌ ॥ 13 ॥
ଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ ମହାକାଯଃ ପପାତ ରଣମୂର୍ଧନି ।
ପରିଘଶ୍ଛିନ୍ନହସ୍ତସ୍ଯ ଶକ୍ରଧ୍ଵଜ ଇଵାଗ୍ରତଃ ॥ 14 ॥
ସ କରାଭ୍ଯାଂ ଵିକୀର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ପପାତ ଭୁଵି ଦୂଷଣଃ ।
ଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ଵିଶୀର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ମନସ୍ଵୀଵ ମହାଗଜଃ ॥ 15 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପତିତଂ ଭୂମୌ ଦୂଷଣଂ ନିହତଂ ରଣେ ।
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ସର୍ଵଭୂତାନ୍ଯପୂଜଯନ୍ ॥ 16 ॥
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରଯଃ ସେନାଗ୍ରଯାଯିନଃ ।
ସଂହୃତ୍ଯାଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ ରାମଂ ମୃତ୍ଯୁପାଶାଵପାଶିତାଃ ॥ 17 ॥
ମହାକପାଲଃ ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷଃ ପ୍ରମାଥୀ ଚ ମହାବଲଃ ।
ମହାକପାଲୋ ଵିପୁଲଂ ଶୂଲମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ରାକ୍ଷସଃ ॥ 18 ॥
ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷଃ ପଟ୍ଟିସଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରମାଥୀ ଚ ପରଶ୍ଵଧମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵାପତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ରାଘଵସ୍ସାଯକୈଶ୍ଶିତୈଃ ॥ 19 ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାନତିଥୀନିଵ ।
ମହାକପାଲସ୍ଯ ଶିରଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ପରମେଷୁଭିଃ ॥ 20 ॥
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯୈସ୍ତୁ ବାଣୌଘୈଃ ପ୍ରମମାଥ ପ୍ରମାଥିନମ୍ ।
ସ ପପାତ ହତୋ ଭୂମୌ ଵିଟପୀଵ ମହାଦ୍ରୁମଃ ॥ 21 ॥
ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷସ୍ଯାକ୍ଷିଣୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପୂରଯାମାସ ସାଯକୈଃ ।
ଦୂଷଣସ୍ଯାନୁଗାନ୍ପଞ୍ଚସହସ୍ରାନ୍କୁପିତଃ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ 22 ॥
ବାଣୌଘୈଃ ପଞ୍ଚସାହସ୍ରୈରନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍ ।
ଦୂଷଣଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତସ୍ଯ ଚୈଵ ପଦାନୁଗାନ୍ ॥ 23 ॥
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଖରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷାନ୍ମହାବଲାନ୍ ।
ଅଯଂ ଵିନିହତସ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଦୂଷଣସ୍ସପଦାନୁଗଃ ॥ 24 ॥
ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସାର୍ଧଂ ଯୁଦ୍ଧ୍ଵା ରାମଂ କୁମାନୁଷମ୍ ।
ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧାକାରୈର୍ହନଧ୍ଵଂ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାଃ ॥ 25 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଖରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାମମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ ।
ଶ୍ଯେନଗାମୀ ପୃଥୁଗ୍ରୀଵୋ ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁର୍ଵିହଙ୍ଗମଃ ॥ 26 ॥
ଦୁର୍ଜଯଃ କରଵୀରାକ୍ଷଃ ପରୁଷଃ କାଲକାର୍ମୁକଃ ।
ମେଘମାଲୀ ମହାମାଲୀ ସର୍ପାସ୍ଯୋ ରୁଧିରାଶନଃ ॥ 27 ॥
ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ମହାଵୀର୍ଯା ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାସ୍ସସୈନିକାଃ ।
ରାମମେଵାଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ଵିସୃଜନ୍ତଶ୍ଶରୋତ୍ତମାନ୍ ॥ 28 ॥
ତତଃ ପାଵକସଙ୍କାଶୈର୍ହେମଵଜ୍ରଵିଭୂଷିତୈଃ ।
ଜଘାନ ଶେଷଂ ତେଜସ୍ଵୀ ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସାଯକୈଃ ॥ 29 ॥
ତେ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖା ଵିଶିଖାସ୍ସଧୂମା ଇଵ ପାଵକାଃ ।
ନିଜଘ୍ନୁସ୍ତାନି ରକ୍ଷାଂସି ଵଜ୍ରା ଇଵ ମହାଦ୍ରୁମାନ୍ ॥ 30 ॥
ରକ୍ଷସାଂ ତୁ ଶତଂ ରାମଶ୍ଶତେନୈକେନ କର୍ଣିନା ।
ସହସ୍ରଂ ଚ ସହସ୍ରେଣ ଜଘାନ ରଣମୂର୍ଧନି ॥ 31 ॥
ତୈର୍ଭିନ୍ନଵର୍ମାଭରଣାଶ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନଶରାସନାଃ ।
ନିପେତୁଶ୍ଶୋଣିତାଦିଗ୍ଧା ଧରଣ୍ଯାଂ ରଜନୀଚରାଃ ॥ 32 ॥
ତୈର୍ମୁକ୍ତକେଶୈସ୍ସମରେ ପତିତୈଶ୍ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତୈଃ ।
ଆସ୍ତୀର୍ଣା ଵସୁଧା କୃତ୍ସ୍ନା ମହାଵେଦିଃ କୁଶୈରିଵ ॥ 33 ॥
କ୍ଷଣେନ ତୁ ମହାଘୋରଂ ଵନଂ ନିହତରାକ୍ଷସମ୍ ।
ବଭୂଵ ନିରଯପ୍ରଖ୍ଯଂ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମମ୍ ॥ 34 ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ।
ହତାନ୍ଯେକେନ ରାମେଣ ମାନୁଷେଣ ପଦାତିନା ॥ 35 ॥
ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଖରଶ୍ଶେଷୋ ମହାରଥଃ ।
ରାକ୍ଷସସ୍ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚୈଵ ରାମଶ୍ଚ ରିପୁସୂଦନଃ ॥ 36 ॥
ଶେଷା ହତା ମହାସତ୍ଵା ରାକ୍ଷସା ରଣମୂର୍ଧନି ।
ଘୋରା ଦୁର୍ଵିଷହାଃ ସର୍ଵେ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାଗ୍ରଜେନ ତେ ॥ 37 ॥
ତତସ୍ତୁ ତଦ୍ଭୀମବଲଂ ମହାହଵେ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ରାମେଣ ହତଂ ବଲୀଯସା ।
ରଥେନ ରାମଂ ମହତା ଖରସ୍ତଦା ସମାସସାଦେନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦ୍ଯତାଶନିଃ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣaḍviṃśassargaḥ |
dūṣaṇastu svakaṃ sainyaṃ hanyamānaṃ nirīkṣya saḥ |
sandideśa mahābāhurbhīmavegāndurāsadān || 1 ||
rākṣasānpañcasahasrānsamareṣvanivartinaḥ |
te śūlaiḥ paṭṭiśaiḥ khaṅgai śilāvarṣairdrumairapi || 2 ||
śaravarṣairavicchinnaṃ vavarṣustaṃ samantataḥ |
sa dṛmāṇāṃ śilānāṃ ca varṣaṃ prāṇaharaṃ mahat || 3 ||
pratijagrāha dharmātmā rāghavastīkṣṇasāyakaiḥ |
pratigṛhya ca tadvarṣaṃ nimīlita ivarṣabhaḥ || 4 ||
rāmaḥ krodhaṃ paraṃ bheje vadhārthaṃ sarvarakṣasām |
tataḥ krodhasamāviṣṭaḥ pradīpta iva tejasā || 5 ||
śarairavākiratsainyaṃ sarvatassahadūṣaṇam |
tatassenāpatiḥ kruddho dūṣaṇaśśatrudūṣaṇaḥ || 6 ||
śarairaśanikalpaistaṃ rāghavaṃ samavākirat |
tato rāmassusaṅkṛddhaḥ kṣureṇāsya mahaddhanuḥ || 7 ||
ciccheda samare vīraścaturbhiścaturo hayān |
hatvā cāśvānśaraistīkṣṇairardhacandreṇa sāratheḥ || 8 ||
śiro jahāra tadrakṣastribhirvivyādha vakṣasi |
sa cchinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ || 9 ||
jagrāha giriśṛṅgābhaṃ parighaṃ romaharṣaṇam |
veṣṭitaṃ kāñcanaiḥ paṭṭairdevasainyapramardanam || 10 ||
āyasaiśśaṅkubhistīkṣṇaiḥ kīrṇaṃ paravasokṣitam |
vajrāśanisamasparśaṃ paragopuradāraṇam || 11 ||
taṃ mahoragasaṅkāśaṃ pragṛhya parighaṃ raṇe |
dūṣaṇo'bhyadravadrāmaṃ krūrakarmā niśācaraḥ || 12 ||
tasyābhipatamānasya dūṣaṇasya sa rāghavaḥ |
dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda sahastābharaṇau bhujau || 13 ||
bhraṣṭastasya mahākāyaḥ papāta raṇamūrdhani |
parighaśchinnahastasya śakradhvaja ivāgrataḥ || 14 ||
sa karābhyāṃ vikīrṇābhyāṃ papāta bhuvi dūṣaṇaḥ |
viṣāṇābhyāṃ viśīrṇābhyāṃ manasvīva mahāgajaḥ || 15 ||
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau dūṣaṇaṃ nihataṃ raṇe |
sādhusādhviti kākutsthaṃ sarvabhūtānyapūjayan || 16 ||
etasminnantare kruddhāstrayaḥ senāgrayāyinaḥ |
saṃhṛtyābhyadravan rāmaṃ mṛtyupāśāvapāśitāḥ || 17 ||
mahākapālaḥ sthūlākṣaḥ pramāthī ca mahābalaḥ |
mahākapālo vipulaṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ || 18 ||
sthūlākṣaḥ paṭṭisaṃ gṛhya pramāthī ca paraśvadham |
dṛṣṭvaivāpatatastūrṇaṃ rāghavassāyakaiśśitaiḥ || 19 ||
tīkṣṇāgraiḥ pratijagrāha samprāptānatithīniva |
mahākapālasya śiraściccheda parameṣubhiḥ || 20 ||
asaṅkhyeyaistu bāṇaughaiḥ pramamātha pramāthinam |
sa papāta hato bhūmau viṭapīva mahādrumaḥ || 21 ||
sthūlākṣasyākṣiṇī tīkṣṇaiḥ pūrayāmāsa sāyakaiḥ |
dūṣaṇasyānugānpañcasahasrānkupitaḥ kṣaṇāt || 22 ||
bāṇaughaiḥ pañcasāhasrairanayadyamasādanam |
dūṣaṇaṃ nihataṃ dṛṣṭvā tasya caiva padānugān || 23 ||
vyādideśa kharaḥ kruddhaḥ senādhyakṣānmahābalān |
ayaṃ vinihatassaṅkhye dūṣaṇassapadānugaḥ || 24 ||
mahatyā senayā sārdhaṃ yuddhvā rāmaṃ kumānuṣam |
śastrairnānāvidhākārairhanadhvaṃ sarvarākṣasāḥ || 25 ||
evamuktvā kharaḥ kruddho rāmamevābhidudruve |
śyenagāmī pṛthugrīvo yajñaśatrurvihaṅgamaḥ || 26 ||
durjayaḥ karavīrākṣaḥ paruṣaḥ kālakārmukaḥ |
meghamālī mahāmālī sarpāsyo rudhirāśanaḥ || 27 ||
dvādaśaite mahāvīryā balādhyakṣāssasainikāḥ |
rāmamevābhyadhāvanta visṛjantaśśarottamān || 28 ||
tataḥ pāvakasaṅkāśairhemavajravibhūṣitaiḥ |
jaghāna śeṣaṃ tejasvī tasya sainyasya sāyakaiḥ || 29 ||
te rukmapuṅkhā viśikhāssadhūmā iva pāvakāḥ |
nijaghnustāni rakṣāṃsi vajrā iva mahādrumān || 30 ||
rakṣasāṃ tu śataṃ rāmaśśatenaikena karṇinā |
sahasraṃ ca sahasreṇa jaghāna raṇamūrdhani || 31 ||
tairbhinnavarmābharaṇāśchinnabhinnaśarāsanāḥ |
nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ rajanīcarāḥ || 32 ||
tairmuktakeśaissamare patitaiśśoṇitokṣitaiḥ |
āstīrṇā vasudhā kṛtsnā mahāvediḥ kuśairiva || 33 ||
kṣaṇena tu mahāghoraṃ vanaṃ nihatarākṣasam |
babhūva nirayaprakhyaṃ māṃsaśoṇitakardamam || 34 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
hatānyekena rāmeṇa mānuṣeṇa padātinā || 35 ||
tasya sainyasya sarvasya kharaśśeṣo mahārathaḥ |
rākṣasastriśirāścaiva rāmaśca ripusūdanaḥ || 36 ||
śeṣā hatā mahāsatvā rākṣasā raṇamūrdhani |
ghorā durviṣahāḥ sarve lakṣmaṇasyāgrajena te || 37 ||
tatastu tadbhīmabalaṃ mahāhave samīkṣya rāmeṇa hataṃ balīyasā |
rathena rāmaṃ mahatā kharastadā samāsasādendra ivodyatāśaniḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||