📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.22 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ଦ୍ଵାଵିଂଶ ସର୍ଗଃ
3.22 Aranyakanda - Dvavimsha Sargah
Valmiki Oriya
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମାଧର୍ଷିତଶ୍ଶୂରଶ୍ଶୂର୍ପଣଖ୍ଯା ଖରସ୍ତତଃ ।
ଉଵାଚ ରକ୍ଷସାଂ ମଧ୍ଯେ ଖରଃ ଖରତରଂ ଵଚଃ ॥ 1 ॥
ତଵାଵମାନପ୍ରଭଵଃ କ୍ରୋଧୋଽଯମତୁଲୋ ମମ ।
ନ ଶକ୍ଯତେ ଧାରଯିତୁଂ ଲଵଣାମ୍ଭ ଇଵୋଲ୍ବଣମ୍ ॥ 2 ॥
ନ ରାମଂ ଗଣଯେ ଵୀର୍ଯାନ୍ମାନୁଷଂ କ୍ଷୀଣଜୀଵିତମ୍ ।
ଆତ୍ମଦୁଶ୍ଚରିତୈଃ ପ୍ରାଣାନ୍ହତୋଯୋଽଦ୍ଯ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ॥ 3 ॥
ବାଷ୍ପସ୍ସଂହ୍ରିଯତାମେଷ ସମ୍ଭ୍ରମଶ୍ଚ ଵିମୁଚ୍ଯତାମ୍ ।
ଅହଂ ରାମଂ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍ ॥ 4 ॥
ପରଶ୍ଵଥହତସ୍ଯାଦ୍ଯ ମନ୍ଦପ୍ରାଣସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ।
ରାମସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ରକ୍ତମୁଷ୍ଣଂ ପାସ୍ଯସି ରାକ୍ଷସି ॥ 5 ॥
ସା ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଖରସ୍ଯ ଵଦନାଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍ ।
ପ୍ରଶଶଂସ ପୁନର୍ମୌର୍ଖ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵରମ୍ ॥ 6 ॥
ତଯା ପରୁଷିତଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁନରେଵ ପ୍ରଶଂସିତଃ ।
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଦୂଷଣଂ ନାମ ଖରସ୍ସେନାପତିଂ ତଦା ॥ 7 ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ମମ ଚିତ୍ତାନୁଵର୍ତିନାମ୍ ।
ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମଵେଗାନାଂ ସମରେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍ ॥ 8 ॥
ନୀଲଜୀମୂତଵର୍ଣାନାଂ ଘୋରାଣାଂ କ୍ରୂରକର୍ମଣାମ୍ ।
ଲୋକହିଂସାଵିହାରାଣାଂ ବଲିନାମୁଗ୍ରତେଜସାମ୍ ॥ 9 ॥
ତେଷାଂ ଶାର୍ଦୂଲଦର୍ପାଣାଂ ମହାସ୍ଯାନାଂ ମହୌଜସାମ୍ ।
ସର୍ଵୋଦ୍ଯୋଗ ମୁଦୀର୍ଣାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ସୌମ୍ଯ କାରଯ ॥ 10 ॥
ଉପସ୍ଥାପଯ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରଥଂ ସୌମ୍ଯ ଧନୂଂଷି ଚ ।
ଶରାଂଶ୍ଚିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଖଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ତୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଶ୍ଶିତାଃ ॥ 11 ॥
ଅଗ୍ରେ ନିର୍ଯାତୁମିଚ୍ଛାମି ପୌଲସ୍ତ୍ଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ଵଧାର୍ଥଂ ଦୁର୍ଵିନୀତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ରଣକୋଵିଦଃ ॥ 12 ॥
ଇତି ତସ୍ଯ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ଯ ସୂର୍ଯଵର୍ଣଂ ମହାରଥମ୍ ।
ସଦଶ୍ଵୈଶ୍ଶବଲୈର୍ଯୁକ୍ତମାଚଚକ୍ଷେଽଥ ଦୂଷଣଃ ॥ 13 ॥
ତଂ ମେରୁଶିଖରାକାରଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣମ୍ ।
ହେମଚକ୍ରମସମ୍ବାଧଂ ଵୈଦୂର୍ଯମଯକୂବରମ୍ ॥ 14 ॥
ମତ୍ସ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଦ୍ରୁମୈଶ୍ଶୈଲୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୈଶ୍ଚ କାଞ୍ଚନୈଃ ।
ମଙ୍ଗଲୈଃ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ତାରାଭିରଭିସଂଵୃତମ୍ ॥ 15 ॥
ଧ୍ଵଜନିସ୍ତ୍ରିଂଶସମ୍ପନ୍ନଂ କିଙ୍କିଣୀକଵିରାଜିତମ୍ ।
ସଦଶ୍ଵଯୁକ୍ତଂ ସୋଽମର୍ଷାଦାରୁରୋହ ଖରୋ ରଥମ୍ ॥ 16 ॥
ନିଶାମ୍ଯ ତୁ ରଥସ୍ଥଂ ତଂ ରାକ୍ଷସା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ ।
ତସ୍ଥୁସ୍ସମ୍ପରିଵାର୍ଯୈନଂ ଦୂଷଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍ ॥ 17 ॥
ଖରସ୍ତୁ ତାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ଘୋରଵର୍ମାଯୁଧଧ୍ଵଜାନ୍ ।
ନିର୍ଯାତେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥସ୍ଥସ୍ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ 18 ॥
ତତସ୍ତଦ୍ ରାକ୍ଷସଂ ସୈନ୍ଯଂ ଘୋରଚର୍ମାଯୁଧଧ୍ଵଜମ୍ ।
ନିର୍ଜଗାମ ଜନସ୍ଥାନାନ୍ମହାନାଦଂ ମହାଜଵମ୍ ॥ 19 ॥
ମୁଦ୍ଗରୈଃ ପଟ୍ଟିସୈଶ୍ଶୂଲୈସ୍ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈଶ୍ଚ ପରଶ୍ଵଧୈଃ ।
ଖଙ୍ଗୈଶ୍ଚକ୍ରୈଶ୍ଚ ହସ୍ତସ୍ଥୈର୍ଭ୍ରାଜମାନୈଶ୍ଚ ତୋମରୈଃ ॥ 20 ॥
ଶକ୍ତିଭିଃ ପରିଘୈର୍ଘୋରୈରତିମାତ୍ରୈଶ୍ଚ କାର୍ମୁକୈଃ ।
ଗଦାସିମୁସଲୈର୍ଵଜ୍ରୈର୍ଗୃହୀତୈର୍ଭୀମଦର୍ଶନୈଃ ॥ 21 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ସୁଘୋରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ।
ନିର୍ଯାତାନି ଜନସ୍ଥାନାତ୍ଖରଚିତ୍ତାନୁଵର୍ତିନାମ୍ ॥ 22 ॥
ତାଂସ୍ତ୍ଵଭିଦ୍ରଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସାନ୍ ଭୀମଵିକ୍ରମାନ୍ ।
ଖରସ୍ଯାପି ରଥଃ କିଞ୍ଚିଜ୍ଜଗାମ ତଦନନ୍ତରମ୍ ॥ 23 ॥
ତତସ୍ତାଞ୍ଛବଲାନଶ୍ଵାସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷିତାନ୍ ।
ଖରସ୍ଯ ମତିମାଜ୍ଞାଯ ସାରଥିସ୍ସମଚୋଦଯତ୍ ॥ 24 ॥
ସ ଚୋଦିତୋ ରଥଶ୍ଶୀଘ୍ରଂ ଖରସ୍ଯ ରିପୁଘାତିନଃ ।
ଶବ୍ଦେନାପୂରଯାମାସ ଦିଶଶ୍ଚ ପ୍ରଦିଶସ୍ତଦା ॥ 25 ॥
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧମନ୍ଯୁସ୍ତୁ ଖରଃ ଖରସ୍ଵନୋ ରିପୋର୍ଵଧାର୍ଥଂ ତ୍ଵରିତୋ ଯଥାନ୍ତକଃ ।
ଅଚୂଚୁଦତ୍ସାରଥିମୁନ୍ନଦନ୍ଘନଂ ମହାବଲୋ ମେଘ ଇଵାଶ୍ମଵର୍ଷଵାନ୍ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
evamādharṣitaśśūraśśūrpaṇakhyā kharastataḥ |
uvāca rakṣasāṃ madhye kharaḥ kharataraṃ vacaḥ || 1 ||
tavāvamānaprabhavaḥ krodho'yamatulo mama |
na śakyate dhārayituṃ lavaṇāmbha ivolbaṇam || 2 ||
na rāmaṃ gaṇaye vīryānmānuṣaṃ kṣīṇajīvitam |
ātmaduścaritaiḥ prāṇānhatoyo'dya vimokṣyate || 3 ||
bāṣpassaṃhriyatāmeṣa sambhramaśca vimucyatām |
ahaṃ rāmaṃ saha bhrātrā nayāmi yamasādanam || 4 ||
paraśvathahatasyādya mandaprāṇasya saṃyuge |
rāmasya rudhiraṃ raktamuṣṇaṃ pāsyasi rākṣasi || 5 ||
sā prahṛṣṭā vacaśśrutvā kharasya vadanāccyutam |
praśaśaṃsa punarmaurkhyādbhrātaraṃ rakṣasāṃ varam || 6 ||
tayā paruṣitaḥ pūrvaṃ punareva praśaṃsitaḥ |
abravīddūṣaṇaṃ nāma kharassenāpatiṃ tadā || 7 ||
caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām |
rakṣasāṃ bhīmavegānāṃ samareṣvanivartinām || 8 ||
nīlajīmūtavarṇānāṃ ghorāṇāṃ krūrakarmaṇām |
lokahiṃsāvihārāṇāṃ balināmugratejasām || 9 ||
teṣāṃ śārdūladarpāṇāṃ mahāsyānāṃ mahaujasām |
sarvodyoga mudīrṇānāṃ rakṣasāṃ saumya kāraya || 10 ||
upasthāpaya me kṣipraṃ rathaṃ saumya dhanūṃṣi ca |
śarāṃścitrāṃśca khaṅgāṃśca śaktīśca vividhāśśitāḥ || 11 ||
agre niryātumicchāmi paulastyānāṃ mahātmanām |
vadhārthaṃ durvinītasya rāmasya raṇakovidaḥ || 12 ||
iti tasya bruvāṇasya sūryavarṇaṃ mahāratham |
sadaśvaiśśabalairyuktamācacakṣe'tha dūṣaṇaḥ || 13 ||
taṃ meruśikharākāraṃ taptakāñcanabhūṣaṇam |
hemacakramasambādhaṃ vaidūryamayakūbaram || 14 ||
matsyaiḥ puṣpairdrumaiśśailaiścandrasūryaiśca kāñcanaiḥ |
maṅgalaiḥ pakṣisaṅghaiśca tārābhirabhisaṃvṛtam || 15 ||
dhvajanistriṃśasampannaṃ kiṅkiṇīkavirājitam |
sadaśvayuktaṃ so'marṣādāruroha kharo ratham || 16 ||
niśāmya tu rathasthaṃ taṃ rākṣasā bhīmavikramāḥ |
tasthussamparivāryainaṃ dūṣaṇaṃ ca mahābalam || 17 ||
kharastu tānmaheṣvāsānghoravarmāyudhadhvajān |
niryātetyabravīddṛṣṭvā rathasthassarvarākṣasān || 18 ||
tatastad rākṣasaṃ sainyaṃ ghoracarmāyudhadhvajam |
nirjagāma janasthānānmahānādaṃ mahājavam || 19 ||
mudgaraiḥ paṭṭisaiśśūlaissutīkṣṇaiśca paraśvadhaiḥ |
khaṅgaiścakraiśca hastasthairbhrājamānaiśca tomaraiḥ || 20 ||
śaktibhiḥ parighairghorairatimātraiśca kārmukaiḥ |
gadāsimusalairvajrairgṛhītairbhīmadarśanaiḥ || 21 ||
rākṣasānāṃ sughorāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |
niryātāni janasthānātkharacittānuvartinām || 22 ||
tāṃstvabhidravato dṛṣṭvā rākṣasān bhīmavikramān |
kharasyāpi rathaḥ kiñcijjagāma tadanantaram || 23 ||
tatastāñchabalānaśvāstaptakāñcanabhūṣitān |
kharasya matimājñāya sārathissamacodayat || 24 ||
sa codito rathaśśīghraṃ kharasya ripughātinaḥ |
śabdenāpūrayāmāsa diśaśca pradiśastadā || 25 ||
pravṛddhamanyustu kharaḥ kharasvano riporvadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ |
acūcudatsārathimunnadanghanaṃ mahābalo megha ivāśmavarṣavān || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||